«Η ξυλογλυπτικη ειναι μια τεχνη με δυσοιωνο μελλον»

Η λαϊκή ξυλογλυπτική περιλαμβάνει έργα που συνδέονται με τις ανάγκες του σπιτιού (ξυλόγλυπτες επενδύσεις, έπιπλα, σκεύη), της εκκλησίας (τέμπλα, άμβωνες, προσκυνητάρια, μανουάλια, αναλόγια, δεσποτικοί θρόνοι), ή της επαγγελματικής ζωής (ακρόπρωρα πλοίων, γκλίτσες). Σχεδόν όλα όσα δηλαδή η οικογένεια του Αδάμ Τραϊκάπη και ο ίδιος προσωπικά χρόνια τώρα δημιουργούν με τα χέρια τους. «Τα ξύλα που χρησιμοποιούνται είναι συνήθως καρυδιά, οξιά, ασπρόξυλο (λεύκα, σημύδα), κυπαρίσσι, μουριά, πυξάρι, κέδρος, αγριελιά» δηλώνει στον «Κόσμο» και εξηγεί ότι η διακόσμηση είναι χαρακτή, ανάγλυφη, ή ζωγραφιστή, και συχνά υπάρχουν ένθετα στοιχεία από σεντέφι, φίλντισι ή ασήμι. Ονομαστά κέντρα ξυλογλυπτικής υπήρχαν σε περιοχές της Βορειοδυτικής Ελλάδας, στο Πήλιο, στη Σκύρο, στην Κρήτη. Ο ίδιος ζει και εργάζεται στη Μηλιά του Μετσόβου, ένα ορεινό χωριό με 400 κατοίκους που έχουν δημιουργήσει τη δική τους παράδοση στην ξυλογλυπτική.

Πόσα χρόνια ασχολείστε με την ξυλογλυπτική;

Τώρα είμαι 55 χρονών, από πέντε χρονών παιδάκι δημιουργώ με το ξύλο. Την τέχνη την έμαθα από τον παππού μου.

Ήταν εύκολη η «μύηση»;

Όχι, αν δεν πήγαινε κάτι καλά, έτρωγα και ξύλο. Αν το βαρέλι δεν έβγαινε, όπως έπρεπε, έτρωγα και καμία, έτσι την επόμενη φορά ήμουν πολύ πιο προσεκτικός.

Στο χωριό σας ασχολούνται κι άλλοι με την ξυλογλυπτική;

Στη Μηλιά Μετσόβου όλου ασχολούμαστε με το ξύλο. Όλοι έχουμε εργαστήρια και μ΄ αυτά ζούμε. Είναι ορεινό χωριό, 400 κάτοικοι έχουν μείνει τώρα, ήμασταν «ζωντανό» χωριό κάποτε, αλλά τώρα μείναμε λιγότεροι.

Τι αντικείμενα δημιουργείτε με το ξύλο;

Ό,τι μπορεί να γίνει με το ξύλο, το κάνουμε, δηλαδή: κουτάλια, βαρέλια, καρέκλες, πλάστρες, ψωμιέρες, όλο το νοικοκυριό του σπιτιού.

Υπάρχουν νοικοκυρές που χρησιμοποιούν πλάστρες πια;

Βεβαίως και υπάρχουν νοικοκυρές, αλλά λίγες. Σπάνια δηλαδή θα πάρει κάποια ανέμη για να μαζέψει κλωστή. Ή πλάστη για να ανοίξει φύλλο.

Όλα αυτά που πουλάτε μόνος σας τα φτιάχνετε;

Είναι δημιουργίες της οικογενειακής επιχείρησης που έχουμε στο χωριό. Όλα τα μέλη δουλεύουμε μαζί. Από γενιά σε γενιά μεταφέρουμε τα μυστικά της τέχνης. Έτσι κι εγώ με τον αδερφό μου μάθαμε την τέχνη στις κόρες μας.

Βγαίνει το μεροκάματο;

Δεν υπάρχουν πελάτες να αγοράσουν ό,τι κάναμε. Ύστερα, τα καύσιμα μας έχουν γονατίσει. Αυξάνονται τα έξοδά μας. Έχω 55 χρόνια δουλειάς και δεν κατόρθωσα να πάρω σπίτι ακόμη.

Τι συμπεραίνετε για το μέλλον της τέχνης που υπηρετείτε;

Ότι δεν μπορούμε να κάνουμε προκοπή μ΄ αυτή την δουλειά. Η ξυλογλυπτική είναι μια τέχνη με δυσοίωνο μέλλον.

Η πρώτη ύλη αυξάνεται, για να κρατήσουμε σταθερές τις τιμές μειώνουμε το κέρδος μας και έτσι φτάσαμε να αγωνιούμε για το αύριο.

Αυτά που πουλάτε τώρα πότε τα φτιάξατε;

Το καλοκαίρι προωθώ ό,τι φτιάξαμε το χειμώνα. Τώρα πίσω στο χωριό η υπόλοιπη οικογένεια δουλεύει στο εργαστήριο.

Τι ξύλο χρησιμοποιείτε;

Εμείς δουλεύουμε περισσότερο οξιά. Τα ξύλα που χρησιμοποιούνται είναι συνήθως καρυδιά, ασπρόξυλο (λεύκα, σημύδα), κυπαρίσσι, μουριά, πυξάρι, κέδρος. Εισάγουμε δρυς από τη Ρουμανία για τα βαρέλια. Περισσότερο δουλεύουμε καστανιά, ρόμπολο και πεύκο, είναι δικά μας τοπικά ξύλα. Ξέρετε, έμειναν νέοι αρκετοί στο χωριό χάρη σ΄ αυτή την τέχνη. Δεν έχει μεροκάματο μεγάλο, όπως σας είπα, αλλά αυτό το μικρό είναι σίγουρο και σταθερό και τα έξοδα σε ένα χωριό είναι μετρημένα με αποτέλεσμα να τα βγάζει πέρα ένας νέος.

Κουραστική και απαιτητική τέχνη;

Είναι πολύ απαιτητική, πολλές ώρες εργασίας. Ορθοστασία, προσοχή και υπομονή. Ποιο όμως τίμιο μεροκάματο βγαίνει ξεκούραστα;

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.