«Η «ταφοπλακα» των εργασιακων και κοινωνικων δικαιωματων στην Ευρωπη»

Απειλή για την ανατροπή των εργασιακών σχέσεων αλλά και των κοινωνικών δικαιωμάτων αποτελεί το Σχέδιο Οδηγίας «Μπόλκενσταϊν» το οποίο συντάχθηκε το 2004 από τον τότε επίτροπο για θέματα ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε, Φριτζ Μπολκεστάιν. Το σχέδιο της οδηγίας ενισχύει την επικράτηση των μεγάλων πολυεθνικών ομίλων στις αγορές των κρατών-μελών στον τομέα των υπηρεσιών, τη συγκέντρωση του κεφαλαίου σε ακόμα λιγότερα χέρια, επιταχύνει τις ανατροπές στα δικαιώματα των εργαζομένων στον τριτογενή τομέα της παραγωγής, αυξάνοντας παράλληλα το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών. Ήδη στην Ευρώπη ξεκίνησαν οι αντιδράσεις γι’ αυτό, ενώ στην Ελλάδα ακόμα και οι αναφορές στα ΜΜΕ είναι περιορισμένες.

Ο ΠτΘ συζητά σήμερα με τη Λέκτορα του Εργατικού Δικαίου στο Δημοκρίτειο, νομικό κ. Λευκή Κιοσσέ –Παυλίδου για το αντίκτυπο που θα έχει η εφαρμογή του Σχεδίου Οδηγίας «Μπόλκενσταϊν» στις οικονομίες των χωρών της ΕΕ και ιδιαίτερα των «μικρών», αλλά και στα κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα. Η κ. Κιοσσέ επισημαίνει τους κινδύνους από την εφαρμογή του και τονίζει την ανάγκη αφύπνισης όλων μας γιατί το συγκεκριμένο σχέδιο Οδηγίας, όπως χαρακτηριστικά λέει «αφορά όλους μας και τα παιδιά όλων μας».

ΠτΘ : Τι προβλέπει κατ’ αρχήν το συγκεκριμένο σχέδιο Οδηγίας, η οποία είναι γνωστή σαν Οδηγία « Μπόλκενσταϊν »;

Λ.Κ.: Όπως πολύ σωστά είπατε, πρόκειται περί σχεδίου Οδηγίας και όχι περί ισχύουσας Οδηγίας. Τον Ιανουάριο του 2004, ο τότε Ολλανδός Επίτροπος Φριτς Μπόλκενσταϊν, πρότεινε μια Οδηγία για την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών, που αρχικά υιοθετήθηκε από την ολομέλεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σχεδόν ένα χρόνο μετά κυριολεκτικά δίχασε την Ευρώπη. Όταν η Οδηγία έφθασε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και οι ηγέτες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κλήθηκαν να την επικυρώσουν και προφανώς τότε είδαν για τι πρόκειται, συμφωνήθηκε και – έχει σημασία – να αναθεωρηθεί το σχέδιο, αλλά όχι να αποσυρθεί. Η αντίδραση ήλθε από τη Γαλλία, το Βέλγιο, τη Σουηδία, τη Γερμανία, την Ισπανία, το Λουξεμβούργο και τη Δανία και είχε και τη σιωπηρή στήριξη της Βρετανίας, γεγονός ιδιαίτερα σημαντικό. Η νέα πρόταση, μετά την αναθεώρηση του σχεδίου, θα δημοσιοποιηθεί στις 19 Απριλίου 2006, από τη Γερμανίδα ευρωβουλευτή των σοσιαλδημοκρατών κ. ΄Εβελιν Γκέμπχαρντ. Αυτό λοιπόν το σχέδιο φέρει τον τίτλο «σχέδιο Οδηγίας για την απελευθέρωση των υπηρεσιών» και αφορά το 50% όλων των οικονομικών δραστηριοτήτων της Ε.Ε. και πάνω από το 70% του ΑΕΠ και της απασχόλησης στην Ε.Ε. Το πιο αμφιλεγόμενο θέμα που έχει άμεση σχέση με την απασχόληση είναι η περιβόητη «αρχή της χώρας προέλευσης». Τι λέει η Οδηγία στο σημείο αυτό: Οι υπηρεσίες θα παρέχονται με βάση το θεσμικό πλαίσιο της χώρας προέλευσης αυτού που παρέχει τις υπηρεσίες και όχι με βάση το θεσμικό πλαίσιο της χώρας, όπου παρέχονται οι υπηρεσίες. Πρακτικά τι σημαίνει αυτό: Σημαίνει ότι εάν μια ελληνική επιχείρηση μεταφέρει την έδρα της λ.χ. στην Λετονία τώρα ή στη Βουλγαρία το 2007 και απασχολεί εργαζόμενους στην Ελλάδα, τότε δεν υποχρεούται να αμείβει το προσωπικό της με βάση τους μισθούς της Ελλάδας ούτε να τους ασφαλίζει με βάσει την ασφαλιστική νομοθεσία της χώρας μας, αλλά με βάση τη νομοθεσία που ισχύει στην χώρα που η εταιρεία έχει την έδρα της, δηλαδή τη Λετονία ή τη Βουλγαρία, δηλαδή θα καταβάλει μισθούς Λετονίας ή Βουλγαρίας. Καταλαβαίνετε ότι αυτό θα προκαλέσει εργασιακό Μεσαίωνα και θα δολοφονήσει το όποιο ευρωπαϊκό κοινωνικό κεκτημένο απέμεινε. Ένα δεύτερο ζήτημα είναι ότι το σχέδιο δεν ορίζει κατ’ αρχήν τι θεωρεί « υπηρεσίες ». λ.χ. τι θα γίνει με την παροχή υπηρεσιών υγείας. Στα «κοινωνικά κράτη» όπως είναι η Σουηδία, η Φιλλανδία, η Γαλλία, η υγεία θεωρείται κοινωνικό αγαθό και όχι «υπηρεσία». Εάν εφαρμοσθεί η Οδηγία τότε η υγεία μετατρέπεται σε εμπορεύσιμο αγαθό.

ΠτΘ.: Το σχέδιο Οδηγίας Μπόλκενστάϊν, αναφέρεται δηλαδή στην ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών. Τι αντίκτυπο έχει στις εσωτερικές αγορές των κρατών μελών και ειδικότερα στις «μικρές χώρες» και τι ανισορροπίες επιφέρει στην οικονομία τους ;

Λ.Κ.: Ανισορροπίες, κατά πολύ επιεική έκφραση, θα επιφέρει στις οικονομίες όλων των κρατών – μελών, «μεγάλων» και «μικρών», γιατί όπως καταλαβαίνετε οι επιχειρήσεις θα μεταφέρουν την έδρα τους σε χώρες όπου οι νομοθεσίες τους σε επίπεδο εργασιακό, φορολογικό, ασφαλιστικό ή περιβαλλοντολογικό είναι υποβαθμισμένες, για ακόμη μεγαλύτερη ελευθερία και κέρδη, με αντίκτυπο στις εσωτερικές οικονομίες όλων των κρατών μελών. Θυμηθείτε ότι βασικό επιχείρημα της εκστρατείας του «όχι» στο Ευρωσύνταγμα στη Γαλλία ήταν «ο Πολωνός υδραυλικός» που θα έπαιρνε σαν φτηνή εργατική δύναμη τη δουλειά των Γάλλων. Για να συνεχίσω, πιστεύω ότι θα επιλέγονται χώρες με «σημαίες ευκαιρίας». Έτσι οι «μικρές» και νέες χώρες αντί να αναβαθμιστούν και να ευθυγραμμιστούν με τις χώρες της ΄Ενωσης που έχουν ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος, όπως τους υποσχέθηκε η Ευρώπη, θα «τραβήξουν» τις υπόλοιπες χώρες προς τα κάτω, θα κληθούν δηλαδή όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης να κατέβουν στο επίπεδο του εταίρου με τις ελάχιστες κοινωνικές κατακτήσεις και όχι το αντίστροφο. Ενώ λοιπόν η υπόσχεση προς τις νέες χώρες ήταν ότι θα «γίνετε καλύτερες» κοινωνικά, εργασιακά φορολογικά κ.λ.π., στην ουσία προτείνεται η εξομοίωση προς τα κάτω.

ΠτΘ.: Η έννοια «αρχή της χώρας καταγωγής» που το σχέδιο προτείνει, πόσο συμβατή είναι με το θεσμικό εργασιακό πλαίσιο στις χώρες της Ε.Ε.;

Λ.Κ.: Καθόλου συμβατή. Από τις 2 Νοεμβρίου 2004 τα σουηδικά δικαστήρια, μπλοκάρουν μια λετονική επιχείρηση, η οποία κατασκευάζει σχολεία στη Στοκχόλμη, και καταβάλλει στους μετανάστες όχι σουηδικούς μισθούς αλλά λετονικούς. Σύμφωνα όμως με το νομικό καθεστώς της Σουηδίας έπρεπε να πληρώνονται με τις σουηδικές συλλογικές συμβάσεις και όχι τις λετονικές. Μέχρι τώρα ο Πολωνός λ.χ. που δουλεύει στην Ελλάδα σε εταιρεία που έχει την εταιρεία της οπουδήποτε, αμείβεται με τους μισθούς που προβλέπονται στην Ελλάδα, το ίδιο και ο ΄Ελληνας που δουλεύει στην Γερμανία ή στην Ιταλία. Ισχύει δηλαδή το θεσμικό καθεστώς της χώρας που παρέχω την εργασία μου και όχι φυσικά της χώρας όπου η εταιρεία έχει την έδρα της. Το που έχει την έδρα της η επιχείρηση μέχρι σήμερα είναι αδιάφορο. Καταλαβαίνετε όμως τι πρόκειται να γίνει ακόμη και στην περίπτωση που μια επιχείρηση δεν έχει την έδρα της π.χ. στην Βουλγαρία και η διπλανή της έχει την έδρα της. Η μία θα αμείβει με μισθούς της Ελλάδας και η άλλη της Βουλγαρίας. Ακόμη όμως και η επιχείρηση που αμείβει με μισθούς Ελλάδας και οι εργαζόμενοι ζητήσουν μεγαλύτερη αμοιβή, ο εργοδότης θα τους δείχνει με το δάχτυλο τη διπλανή πόρτα, όπου οι μισθοί θα είναι κατώτεροι. Άμεσα οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας θα αποδυναμωθούν.

ΠτΘ.: Πιστεύετε ότι με την Οδηγία προωθείται ο ελεύθερος ανταγωνισμός και εμπορευματοποιούνται τα δημόσια αγαθά ;

Λ.Κ. : Απολύτως. Εάν αυτό το σχέδιο Οδηγίας περάσει με μικρές αλλαγές και όχι με ουσιαστικές, τότε θα είναι η πιο ακραία έκφραση του πιο φανατικού νεοφιλελευθερισμού. Πλήρης ασυδοσία στις επιχειρήσεις χωρίς δυνατότητα ελέγχου.

ΠτΘ.: Η εφαρμογή της Οδηγίας ποιες επιπτώσεις θα είχε στα εργασιακά δικαιώματα; Θεωρείτε ότι αποτελεί απειλή για τα στοιχειώδη κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα; Θα προκαλέσει πλήρη αποδόμηση του όποιου ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου που έχει απομείνει και ταχεία αμερικανοποίηση της ευρωπαϊκής οικονομίας;

Λ.Κ.: Για τις άμεσες και καταστρεπτικές επιπτώσεις της Οδηγίας, στα εργασιακά δικαιώματα μόλις σας προανέφερα. Δεν τη θεωρώ μόνο απειλή για τα κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα τη θεωρώ ταφόπλακά τους. Όσο, για το πολύ σωστά όπως προσδιορίσατε, όποιο κοινωνικό ευρωπαϊκό μοντέλο απόμεινε, πραγματικά και στην κυριολεξία με την Οδηγία Μπόλκενσταϊν, εκφωνείται ο επικήδειος όλων των κοινωνικών κατακτήσεων.

ΠτΘ: Πρόκειται για περίπτωση αντιπαράθεσης αξιών και πολιτικών ανάμεσα στον ευρωπαϊκό συντηρητισμό και την ευρωπαϊκή αριστερά ;

Λ.Κ.: Πρόκειται μάλλον για τη μετάβαση, όπως και η « Μοντ » έγραφε από τη « ροζ Ευρώπη » στη «μπλε». Η πρόταση «Μπόλκενσταϊν» πολιτικά υποστηρίχθηκε από την ευρωπαϊκή δεξιά, ενώ οι σοσιαλδημοκράτες εξέφρασαν μόνο ρητορικές αντιρρήσεις. Υπέρ βεβαίως τάχθηκε και η Συνομοσπονδία Ευρωπαίων Βιομηχάνων και Εργοδοτών. Κατά τάχθηκε μόνο η ευρωκοινοβουλευτική ομάδα της ενωτικής Αριστεράς.

ΠτΘ : Το συγκεκριμένο σχέδιο Οδηγίας, αμφισβητήθηκε και από το συντηρητικό ευρωπαϊκό Λαϊκό κόμμα. Μήπως αυτό σημαίνει ότι η κοινωνία αφυπνίζεται ;

Λ.Κ.: Δε νομίζω. Η Βρετανία σιωπηρά στήριξε την πρόταση για αναθεώρηση του σχεδίου της Οδηγίας, για να δοθεί ένα προσωρινό τέλος στη διαμάχη των κρατών που άσκησαν πίεση για την αναθεώρησή της. Όμως οι ηγέτες της Ε.Ε., δε συμφώνησαν η Οδηγία να αποσυρθεί αλλά να αναθεωρηθεί, ιδιαίτερα σε ό,τι έχει σχέση με την αρχή «της χώρας προέλευσης», δηλαδή σε ό,τι έχει σχέση με τα εργασιακά. ΄Εχει ιδιαίτερη σημασία το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, δεν ζήτησε απόσυρση της Οδηγίας, αλλά την αναθεώρησή της. Μάλλον θα γίνει ένα φραστικό “λίφτιγκ”, και θα επανέλθει με νέο περιτύλιγμα αλλά με το ίδιο περιεχόμενο. Εάν η κοινωνία αφυπνίζονταν, έπρεπε να αξιώσει την απόσυρση της Οδηγίας. Όμως κινητοποιήσεις έγιναν μόνο στη Γαλλία στη Γερμανία και στην Ολλανδία. Στην Ελλάδα οι πιο πολλοί δεν γνωρίζουν για την Οδηγία. Άλλωστε δεν το είπε και η τηλεόρασή μας και έτσι για τους περισσότερους Έλληνες η Οδηγία δεν υπάρχει. Δυστυχώς πιστεύω ότι δεν θα αποσυρθεί και ούτε προς τα παρόν καλλιεργήθηκαν τέτοιες ελπίδες. Ο εμπνευστής της μάλιστα, δηλαδή ο πρώην Ολλανδός Επίτροπος Φριτς Μπόλκενσταϊν ανέφερε μεταξύ άλλων, σε συνέντευξή του στη «Liberation»: «Η Οδηγία δεν θα αποσυρθεί…Αν πιστεύετε ότι όλα θα ξεκινήσουν και πάλι από το μηδέν γελιέστε». Αν όμως η Οδηγία αυτή ισχύσει τότε το σύστημα κοινωνικής προστασίας θα γίνει φύλλο και φτερό. ΄Ετσι αντί η Ευρώπη να δίνει έστω ελπίδες για ένα καλύτερο αύριο, τροφοδοτεί την κοινωνική κατάθλιψη και την απελπισία. Ο κάθε λογικός άνθρωπος, όποια κοσμοθεωρία και αν πιστεύει, ας αναρωτηθεί αν αυτό θέλει για τα παιδιά του, τους αυριανούς Ευρωπαίους πολίτες, γιατί η Οδηγία Μπόλκενστάϊν ή Οδηγία «Φρανκενστάιν», όπως εύστοχα αποκαλείται, αφορά όλους μας και τα παιδιά όλων.

ΠτΘ. Σας ευχαριστώ πολύ.

Λ.Κ.: Εγώ σας ευχαριστώ και επιτρέψτε μου σας παρακαλώ, να εκφράσω τα συγχαρητήριά μου στην εφημερίδα σας, που ασχολείται με ουσιαστικά θέματα που αφορούν όλους.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.