Η σουηδικη… κανουλα εκλεισε και η Ελλαδα –ως παγιως– αδιαφορει

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται φέτος από τότε που δημιουργήθηκε άτυπα στη Σουηδία το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού Στοκχόλμης, για να σχηματιστεί και τυπικά τον Σεπτέμβριο του 1994 με πρωτοβουλία της Ελληνικής Βιβλιοθήκης και Αρχείου Σουηδίας.

Πρόκειται για ένα αμιγώς πολιτιστικό ίδρυμα που έγινε με πρωτοβουλία συλλογικών φορέων και μεμονωμένων μελών της ελληνικής παροικίας της Σουηδίας και είναι το πρώτο ελληνικό κέντρο πολιτισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκεί έχουν διαφυλαχτεί τεκμήρια της ελληνικής σκέψης, της σύγχρονης ιστορίας και της καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Η ελληνική πολιτεία, κατά την πάγια και εξοργιστική –δι’ ημάς και κυρίως δι’ αλλήλους- λογική της αμάκας και του παρασιτισμού που σαν κόκκινη κλωστή διατρέχει τη σύγχρονη ιστορία της, δεν ασχολήθηκε ούτε με αυτή τη σπουδαία πρωτοβουλία. Και άφησε την ελληνική κοινότητα της Σουηδίας (την οποία βέβαια δεν λησμονεί σε προεκλογικές περιόδους) να παλεύει να κρατήσει ζωντανό το εγχείρημα. «Η ιδέα να γίνει το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού στη Στοκχόλμη ξεκίνησε από λίγους έλληνες και κυρίως από τις προσπάθειες του προέδρου του ιδρύματος Ανδρέα Μπούκα, σε συνεργασία με τις σουηδικές αρχές», εξιστορεί ο εξ Έβρου καταγόμενος ζωγράφος, χαράκτης και γραφίστας Νίκος Τερζής που ζει στη Σουηδία και αυτό τον καιρό βρίσκεται στην Ελλάδα, εκθέτοντας έργα του μαζί με δύο ακόμη καλλιτέχνες στην αίθουσα τέχνης «Ορφέως 20» της Ξάνθης, όπως γνωρίζουν οι αναγνώστες μας. «Η προσπάθεια χρηματοδοτήθηκε απευθείας από προγράμματα της σουηδικής βουλής κι έτσι το κέντρο στάθηκε στα πόδια του» συνεχίζει, «ενώ μας έδωσαν χώρο που νοικιαζόταν με χρήματα του σουηδικού και όχι του ελληνικού κράτους, όπως αφέθηκε να πιστεύεται από πολλούς έλληνες. Δεν έχουμε πάρει ποτέ χρήματα από την ελληνική πολιτεία ή αν έγινε αυτό ήταν κάτι τόσο λίγο που δεν έφτανε ούτε για ν’ αγοράσουμε απορρυπαντικά και να σκουπίσουμε το πάτωμα…».

«Αυτό που προέχει και μας απασχολεί είναι το πώς θα σώσουμε το υλικό»

Μετά από μια εικοσαετή παρουσία στα πολιτιστικά δρώμενα της ελληνικής παροικίας στη Σουηδία, η σημερινή κατάσταση αποτελεί προσβολή για όσους βέβαια διατελούν εκτός του κρατικού-πολιτικού παχυδερμισμού.

«Αυτή τη στιγμή είναι πακεταρισμένα τα πάντα γιατί είναι αβάσταχτο να πληρώνεις γύρω στις τετρακόσιες χιλιάδες κορόνες (σχεδόν σαράντα χιλιάδες ευρώ), ένα μεγάλο ποσό ενοικίου για να μπορέσει να κρατηθεί ένας τέτοιος χώρος», συνεχίζει ο κ. Τερζής. «Αν μαζέψουμε τα χαρτιά σε διαστάσεις Α4, που έχουμε γράψει σχεδόν σε εβδομαδιαία βάση προς ελληνικές πρεσβείες, υπουργεία και υπηρεσίες, είμαι σίγουρος ότι συμπληρώνουμε ένα χιλιόμετρο!… Δεν υπάρχει ενδιαφέρον και δεν πρόκειται να υπάρξει αν δεν αλλάξει η νοοτροπία του έλληνα πολιτικού» λέει και σημειώνει: «Αυτό που προέχει και μας απασχολεί είναι το πώς θα σώσουμε το υλικό που έχουμε μαζέψει και να το βάλουμε κάτω από μια στέγη ώστε να μην πάθει τίποτε. Υπάρχουν σκέψεις για μεταφορά, ψάχνουμε πάντα και είμαστε ανοιχτοί σε κάθε δήμο ή κοινότητα που θέλει να το φιλοξενήσει, χωρίς βέβαια να πετάξει απ’ έξω εμάς που έχουμε ενδιαφερθεί γι’ αυτό».

Με την αβεβαιότητα να κυριαρχεί, ο συνομιλητής μας κλείνει τις σκέψεις του περί το μέλλον του κέντρου λέγοντας: «Δεν ξέρει κανείς τι μπορεί να γίνει. Τα πολιτικά συστήματα και οι κοινωνίες αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη και δεν αναγνωρίζουν τι έγινε πριν, ενώ ο ανθρωπισμός –ευτυχώς- ζει και με το χθες και με το αύριο…».

Ένας ιστορικός πολυπολιτισμικός καμβάς με τους Έλληνες στο επίκεντρο

Ζητήσαμε από τον κ. Τερζή να αναφερθεί στα του Κ.Ε.Π.Σ. και όσων το συνθέτουν. Ξεκινώντας από τις αρχές της λειτουργίας του, ο συνομιλητής μας λέει: «Βασιστήκαμε σ’ αυτούς τους πέντε-έξι ανθρώπους που ξεκίνησαν την προσπάθεια τότε, κάναμε καταπληκτική δουλειά και μαζέψαμε όλο το αρχείο του ελληνισμού από τον 17ο αιώνα μέχρι σήμερα. Ανακαλύψαμε ότι υπήρχαν Έλληνες που είχαν φτάσει στη Σουηδία μέσω της Ρωσίας και μάλιστα έχοντας τουρκικά διαβατήρια αφού τότε είχαμε εδώ την οθωμανική αυτοκρατορία. Ή σφουγγαράδες από την Κάσο που έκαναν εμπόριο με τη Ρωσία. Και κάποια στιγμή, όταν έγιναν διάφορα γεγονότα στη Μόσχα ή στην Αγία Πετρούπολη, έφτασαν στη Στοκχόλμη αφού είχαν διάφορες διασυνδέσεις με το εμπόριο εκεί. Υπήρχαν και πολλοί άλλοι έλληνες που έφτασαν ξεκομμένα και τελικά το αρχείο πήρε πια μια πραγματικά ιστορική διάσταση με πολλά ντοκουμέντα. Θα μπορούσε μάλιστα οποιοσδήποτε Έλληνας φοιτητής να έρθει να κάνει… σαράντα διδακτορικά από τα στοιχεία αυτά…».

Και συνεχίζει ο συνομιλητής μας: «Το αρχείο αφορά σε έλληνες που έχουν δράσει στη Σουηδία και περιλαμβάνει πάρα πολλά ελληνικά βιβλία-αντίκες με αρχαίους έλληνες και συγγραφείς από τον 17ο αιώνα μέχρι σήμερα. Υπάρχουν γύρω στις τριάντα χιλιάδες τόμοι ελληνικών βιβλίων, βιβλία που μπορεί να διαβάσει ή να δανειστεί όποιος θέλει πληροφορίες για την Ελλάδα. Υπάρχουν μουσειακά είδη, όπως αρκετές εκατοντάδες αρχαία ελληνικά νομίσματα που μαζέψαμε μέσα στα χρόνια από διάφορες δωρεές και επιχορηγήσεις. Υπάρχει πινακοθήκη Ελλήνων καλλιτεχνών, αλλά και καλλιτεχνών από Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία και αλλού. Ακόμα και από Λατινική Αμερική και Αφρική, πίνακες που έμειναν στο Κ.Ε.Π.Σ. λόγω της αναγνώρισης των καλλιτεχνών που άφησαν εκεί ένα κομμάτι της τέχνης τους».

Η ενδιαφέρουσα αλλά και… πικρή λόγω των εξελίξεων συζήτηση, κλείνει με τον κ. Τερζή να λέει: «Κάποια στιγμή μάλιστα είχαμε βάλει ως στόχο να κάνουμε το ίδρυμα κέντρο των βαλκανικών λαών, χωρίς να δίνουμε σημασία στο ότι βαφτίστηκε κέντρο ελληνικού πολιτισμού. Οι ονομασίες δεν έχουν καμιά σημασία, σημασία έχει το ότι εμείς οι Βαλκάνιοι έχουμε ίδια κουλτούρα και μπορούμε να συνεννοηθούμε πολύ άνετα».

Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι μετά από αυτή τη συζήτηση, αποκτά άλλο βάρος η δήλωση του Νίκου Τερζή «πρόκειται για μια ηρωική προσπάθεια στην Ξάνθη, μ’ ένα καταπληκτικό χώρο», που έκανε μιλώντας για την αίθουσα τέχνης «Ορφέως 20» πριν λίγο καιρό…
 

Για τον Νίκο Τερζή

Με καταγωγή από το τριεθνές του Έβρου, ο Νίκος Τερζής ανήκει στους Έλληνες καλλιτέχνες της διασποράς. Σπούδασε ζωγραφική, χαρακτική και γραφιστική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Βαρσοβίας (Πολωνία) και πήρε μεταπτυχιακό δίπλωμα στην τέχνη της καλλιτεχνικής αφίσας. Δίδαξε (1987-1989) στο τμήμα αφίσας και ζωγραφικής της ίδιας ακαδημίας και από το 1991 ζει και εργάζεται (διδάσκει) στη Στοκχόλμη (Σουηδία). Είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Κέντρου Ελληνικού Πολιτισμού Σουηδίας, του Σουηδικού Οργανισμού Τεχνών και του Μουσείου Λιθογραφίας της Στοκχόλμης.

Από το 1998 ανέλαβε την καλλιτεχνική διεύθυνση του εκθεσιακού χώρου του Κ.Ε.Π.Σ. και ως το 2007 ήταν σημείο αναφοράς στον πολιτιστικό χάρτη της Στοκχόλμης. Και όπως επιβεβαιώνει και ο πρόεδρος του κέντρου Ανδρέας Μπούκας, «χάρη στο πολυεθνικό φάσμα επαφών του Νίκου Τερζή, έγινε και χώρος συνάντησης του ελληνικού πολιτισμού με πολιτιστικά στοιχεία που εξέφραζαν καλλιτέχνες με καταγωγή ή και με προέλευση από άλλες χώρες της Σκανδιναβίας, των Βαλκανίων, της Ευρώπης γενικότερα, της Ασίας, της Αφρικής και της Αμερικής».

Φυσικά η δράση του δεν περιορίστηκε σ’ αυτό τον χώρο, αλλά συνέβαλε στα εικαστικά δρώμενα τόσο της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων Σουηδίας όσο και των μικρών φορέων της παροικίας που δεν είχαν τις απαραίτητες γνώσεις και την υποδομή για την παραγωγή εκθέσεων. «Το πολυσύνθετο και πολύπλευρο δημιουργικό ταλέντο του έλαμψε κυριολεκτικά στη διάρκεια ανταλλαγών του Κ.Ε.Π.Σ. με πολιτιστικούς φορείς και ιδρύματα της Ελλάδας και της Ρουμανίας, αφού –εκτός της ευθύνης των εκθέσεων στον χώρο του Κ.Ε.Π.Σ.- ήταν συνυπεύθυνος για τις εκθέσεις Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών που παρουσιάστηκαν σε πολιτιστικά ιδρύματα και μουσεία στην Ελλάδα και στη Ρουμανία», σημειώνει ο κ. Μπούκας. Και όπως προσθέτει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Ελληνικών Συλλόγων και Κοινοτήτων Σουηδίας Κομνηνός Χαϊδευτός, «το έργο του Νίκου Τερζή θα κριθεί ως μια σημαντική συνεισφορά προς όλους τους Έλληνες της Σουηδίας».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.