«Η σημαντικοτερη προσφορα του αποικισμου ειναι η εξελιξη της πολης –κρατους»

Τον Ηλία Πετρόπουλο τον συνάντησα σε κάποια εκδήλωση του Πολιτιστικού Ομίλου Ποντίων Θρυλορίου. Όταν ξεκινήσαμε να συζητάμε περίμενα η συζήτησή μας να εξελιχθεί σε θέματα που αφορούν τους Ποντίους. Από την αρχή όμως αντιλήφθηκα ότι επρόκειτο για ένα ανήσυχο πνεύμα, έναν πολυάσχολο άνθρωπο. Λέκτορας στο Δημοκρίτειο, συμμετέχει σε ανασκαφές στην περιοχή του Ευξείνου Πόντου, συμμετείχε ως συνεκδότης στην έκδοση δίτομου ξενόγλωσσου έργου του Υπουργείου Πολιτισμού με θέμα τις αρχαίες ελληνικές αποικίες στη Μαύρη Θάλασσα, ενδιαφέρεται για τον ποντιακό πολιτισμό.

Ας ξεκινήσουμε όμως δίνοντας μερικά βιογραφικά του στοιχεία. Ο Ηλίας Πετρόπουλος γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη. Το 1989 με υποτροφία του Κέντρου Ποντιακών Μελετών (ΚΕ.ΠΟ.ΜΕ.) εγκαθίσταται στη Μόσχα όπου σπουδάζει Ιστορία και κλασσική Αρχαιολογία του Παρευξείνιου Χώρου.

Πρόσφατα εξελέγη λέκτορας στο τμήμα Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξεινίων χωρών, όπου διδάσκει εδώ και 4 χρόνια το γνωστικό αντικείμενο «Ιστορία του Ελληνισμού στον Παρευξείνιο χώρο κατά την αρχαιότητα».

Ο Ηλίας Πετρόπουλος μιλά σήμερα στον ΠτΘ για τις ανασκαφές στην περιοχή της λεκάνης του Ευξείνου Πόντου, για το συγγραφικό του έργο, για τους Ποντίους.

Ηλίας Πετρόπουλος όμως….

ΠτΘ.:κ. Πετρόπουλε σπουδάσατε στη Μόσχα και συγκεκριμένα στο Πανεπιστήμιο M.V. Lomonosov. Θα ήθελα ξεκινώντας να μας καταθέσετε την εμπειρία σας για το επίπεδο σπουδών εκεί.

Η.Π.:Έχοντας την εμπειρία των κλασικών σπουδών θα επικεντρωθώ σε αυτές. Μέχρι πριν πέντε χρόνια που ολοκλήρωσα τις σπουδές μου στην κλασική Αρχαιολογία- Ιστορία θα τις χαρακτήριζα πολύ υψηλού επιπέδου, με πολλές απαιτήσεις και πολύ δύσκολες. Το σύστημα ήταν, και εξακολουθεί πιστεύω να είναι, «σκληρό», με την έννοια ότι σου δίνει το δικαίωμα να εξετασθείς σε κάθε μάθημα δύο φορές κατά την ίδια εξεταστική περίοδο. Αν δεν πετύχεις και στην δεύτερη, φεύγεις.

Προσωπικά, επειδή ήμουν με υποτροφία έπρεπε να διαβάζω πολύ και να έχω άριστη βαθμολογία, ούτως ώστε να εξακολουθεί η υποτροφία να ισχύει. Οι καθηγητές ήταν πολύ απαιτητικοί, και όσοι παρέμειναν, γιατί κάποιοι πήραν σύνταξη, ήταν πάρα πολύ καταρτισμένοι και πάντοτε πρόθυμοι να μας βοηθήσουν. Αυτό που θα μου μείνει αξέχαστο, ήταν η τυπικότητα και η ευγένειά τους. Χαρακτηριστικό επίσης είναι ότι με την Ιστορική Σχολή συμμετείχαμε και σε ανασκαφές στην Κριμαία. Εγώ έχω συμμετάσχει για αρκετά χρόνια σε ανασκαφές εκεί, σε συνεργασία με το Μουσείο Εικαστικών Τεχνών ονόματι Α.Σ. Πούσκιν της Μόσχας, και με το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας της Μόσχας.

ΠτΘ.:Οι ανασκαφές συμπεριλαμβάνονταν στο πλαίσιο των μαθημάτων;

Η.Π.:Όχι άμεσα. Ήταν όμως επιδίωξη όλων των φοιτητών μας. Προσωπικά, επειδή μου αρέσει η αρχαιολογία, έκανα προσπάθειες για να μην αποκλεισθώ λόγω του ότι ήμουν αλλοδαπός. Όμως κάποιους φοιτητές με άριστη βαθμολογία τους επέλεγαν και συμμετείχαν στην ανασκαφή. Υπήρξε ανασκαφή του δικού μας τμήματος της Μόσχας, δηλαδή εννοώ της Ιστορικής Σχολής του Πανεπιστημίου M.V. Lomonosov της Μόσχας, στην Ταυρική Χερσόνησο. Εγώ όμως συμμετείχα στις ανασκαφές του Ινστιτούτο Αρχαιολογίας στο Παντικάπαιο, στο σημερινό Κερτς.

Πριν από ένα χρόνο, συγκεκριμένα τον Αύγουστο, κυκλοφόρησε ένα σχετικό βιβλίο με θέμα «Αρχαίες ελληνικές αποικίες στην Μαύρη Θάλασσα» με δαπάνη του Ελληνικού Υπουργείου Πολιτισμού και του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων. Το βιβλίο είναι δίτομο και οι σελίδες του αριθμούν τις 1432. Οι γλώσσες συγγραφείς είναι τα αγγλικά και τα γαλλικά, με σκοπό να γίνει προσιτό σε ολόκληρη την διεθνή επιστημονική κοινότητα. Στο βιβλίο συμμετέχουν 35 αρχαιολόγοι από όλη την Μαύρη Θάλασσα, Ρουμάνοι, Βούλγαροι, Τούρκοι, Απχάζιοι, Γεωργιανοί, ένας Αμερικάνος, Ρώσοι και Ουκρανοί και ο καθένας γράφει για την ανασκαφή στο χώρο, για τον οποίον είναι ο ίδιος υπεύθυνος. Έτσι, θα πρέπει να τονίσω ότι είναι ένα βιβλίο με πρωτογενές υλικό, ιδανικό και μοναδικό, προς το παρόν, για επιστημονική έρευνα. Εγώ ως ιστορικός αρχαιολόγος ήμουν υπεύθυνος για την εισαγωγή με τίτλο «Προβλήματα ιστορίας και αρχαιολογίας του ελληνικού αποικισμού στην Μαύρη Θάλασσα», η οποία αριθμεί 92 σελίδες. Μέσα στο άρθρο αυτό αναφέρομαι γενικότερα στην έναρξη του αποικισμού στην Μαύρη Θάλασσα και ειδικότερα στις επιστημονικές κατευθύνσεις του ζητήματος αυτού, όπως έχουν διαμορφωθεί αυτές σήμερα από την έρευνα.

ΠτΘ.:Τι διαπραγματεύεστε συγκεκριμένα;

Η.Π.:Περίπου στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ. έρχονται οι πρώτοι Έλληνες για να εγκατασταθούν μόνιμα πλέον στην Μαύρη Θάλασσα. Είναι πολύ πιθανόν, σύμφωνα με κάποια λιγοστά αρχαιολογικά ευρήματα που έχουμε στη διάθεσή μας, να προηγήθηκαν κάποιες εξερευνητικές αποστολές στον παρευξείνιο χώρο για να τον δουν και να τον γνωρίσουν, για να τον καταγράψουν, διότι οι αρχαίοι Έλληνες μετανάστες επεδίωκαν να εγκαθίστανται κυρίως σε ακρωτήρια, σε χερσονήσους, για λόγους κυρίως αμυντικούς καθώς και κοντά σε μεγάλα ποτάμια όπως τον Δούναβη. Για παράδειγμα, να αναφέρω ότι στις εκβολές του Δούναβη έχουμε την πρώτη αρχαιολογικά ελληνική παρευξείνια αποικία, την Ιστρία. Από εκεί και πέρα εκκινεί πλέον η μαζική μετανάστευση των αρχαίων Ελλήνων στην Μαύρη Θάλασσα από το 590 π.Χ. περίπου και προσπαθώ μέσα στο άρθρο μου να δω πως επιτυγχάνεται η προσαρμογή τους στα δεδομένα του Πόντου. Κάθε γωνιά του Πόντου έχει διαφορετικό κλίμα. Γι΄ αυτό στον βορρά κατά τα πρώτα χρόνια διέμεναν σε υπόγειες ή ημιυπόγειες κατοικίες, ενώ στο Νότιο Πόντο, διέμεναν σε επίγειες κατοικίες.

Να σημειώσω δε ότι όταν λέμε αποικισμό δεν εννοούμε μόνο «πάω, κλέβω και φεύγω». Αποικισμός σημαίνει μετανάστευση, δηλαδή μόνιμη πλέον εγκατάσταση, και όχι εποχική, η οποία ήταν χαρακτηριστική για τους λεγόμενους «εμπορικούς σταθμούς» (trading ports, comptoirs), φερ’ ειπείν σαν αυτούς που είχαν οι Φοίνικες στην Ισπανία, την Σαρδηνία και την Σικελία. Επίσης, κάτι επιπλέον που διαπραγματεύομαι στο συγκεκριμένο έργο -σύντομα μεν, αλλά περιεκτικά- αφορά στη μετάβαση από την χαώδη κατάσταση των πρώτων οικισμών στην μετάβαση σε «πόλη-κράτος», πώς δρομολογείται αυτό και πώς επιτυγχάνεται. Στόχος μου για το μέλλον είναι να κάνω μια σύντομη όσο μπορώ και περιεκτική ανάλυση όλων των πρώτων Ελληνικών πόλεων στην Μαύρη Θάλασσα, γιατί το άρθρο, και η διατριβή μου, αλλά και η μέχρι τώρα επιστημονική μου έρευνα αφορούσε μόνο στον Βόρειο Πόντο. Δυστυχώς, στο Νότο δεν έχουμε σχεδόν τίποτα, διότι οι Τούρκοι δεν ανασκάπτουν στη Μαύρη Θάλασσα, σε αντίθεση με τους Ρουμάνους και τους Βουλγάρους συναδέλφους, οι οποίοι κάνουν πάρα πολύ καλή δουλειά. Το ίδιο και οι Γεωργιανοί αρχαιολόγοι, οι οποίοι λόγω των πολιτικών κυρίως προβλημάτων τους έχουν διακόψει την ανασκαφική έρευνα, δίχως, όμως, να πάψουν να προσπαθούν, όντας ζηλωτές της αρχαιολογίας.

ΠτΘ:Ετοιμάζετε κάτι συγγραφικό στο μέλλον;

Η.Π.:Σύντομα ετοιμάζουμε ένα καινούριο ξενόγλωσσο τρίτομο με τον ίδιο τίτλο, που θα εκπονηθεί πάλι με την δαπάνη του Υπουργείου Πολιτισμού και του Ταμείου Αρχαιολογικών Πόρων. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα δεδομένα, το βιβλίο θα απαριθμεί περίπου 2500 σελίδες. Στο συγκεκριμένο έργο οι αρχαιολόγοι-σκαπανείς αναφέρονται σε ανασκαφές 38 αποικιών και ο καθένας εκθέτει τα καινούρια του αρχαιολογικά ευρήματα, τα αποτελέσματα των αρχαιολογικών του ερευνών. Νομίζω ότι έτσι συμβάλλουμε σαν Ελλάδα και σαν Ελληνική Πολιτεία στη διάδοση της αρχαιολογικής έρευνας των αρχαίων Ελληνικών πόλεων, κάτι που δεν το έχει κάνει κανείς μέχρι τώρα. Έχουν πραγματοποιηθεί μελέτες που αφορούν σε επιμέρους τμήματα του Πόντου, διότι ήταν και παραμένει δύσκολο να φέρεις σ΄ ένα κοινό τραπέζι όλους αυτούς τους παρευξείνιους λαούς. Κι αυτό διότι ο καθένας θέλει τη γλώσσα του, οι Βούλγαροι τα βουλγαρικά, οι Ρουμάνοι τα γαλλικά, γιατί μιλούν πολύ καλά τη γλώσσα αυτή, οι Ρώσοι τα ρώσικα, οι Τούρκοι τα Τούρκικα. Ευτυχώς η πρώτη προσπάθειά μας τελεσφόρησε. Το ίδιο επιτυχής εύχομαι να είναι και η προσεχή μας έκδοση.

ΠτΘ.:Υπάρχουν αριθμητικά στοιχεία για τους Έλληνες που ζούσαν στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας;

Η.Π.:Αυτό είναι δύσκολο να απαντηθεί, διότι, εκτός του γεγονότος ότι δεν υπήρχαν καταγραφές δημογραφικές, μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι σε κάθε χρονική περίοδο και ανάλογα με την πολιτική κατάσταση, σε κάθε περιοχή αλλά και σε κάθε πόλη ο πληθυσμός πότε αυξάνεται και πότε μειώνεται. Γι’ αυτό και διαπιστώνουμε ένας οικισμός κατά τον 5ο αιώνα να καλείται από τους αρχαίους συγγραφείς «πόλις» και τον 4ο ή τον 3ο και πολύ περισσότερο στα Ρωμαϊκά χρόνια, να καλείται «πολίχνιον», δηλαδή χωριουδάκι ή κώμη. Δεν μπορούμε να είμαστε πάντοτε σίγουροι για τον πληθυσμό.

ΠτΘ.:Βάσει των στοιχείων που έδειξε η έρευνα, σε ποια συμπεράσματα φθάνετε;

Η.Π.:Να τονίσω ότι η έρευνα αφορά στην αρχαιότητα και όταν λέμε αρχαιότητα για την Ελλάδα εννοούμε μέχρι και την ρωμαϊκή ιστορία, δηλαδή μέχρι το 325 που θεμελιώνεται η Κωνσταντινούπολη. Το πρώτο και το πιο σπουδαίο, είναι ότι οι άποικοι Έλληνες κατόρθωσαν μέσα σ΄ αυτούς τους αιώνες, άλλοτε με καλές συγκυρίες, άλλοτε με κακές, και εννοώ βέβαια μάχες ή διάφορες άλλες παρεμφερείς συνθήκες, να εξελληνίσουν ή να εξελληνισθούν ή ακόμη και να εκβαρβαρισθούν. Έχουμε τέτοια στοιχεία εκβαρβαρισμού Ελλήνων.

ΠτΘ:Τι σημαίνει αυτό ακριβώς;

Η.Π.: Εκβαρβαρισμός, όπως δηλώνει και η ίδια η λέξη, σημαίνει την απώλεια ακόμα και της γλώσσας τους, ακόμα και των ηθών και των εθίμων τους, ακόμα και της ίδια τους της ταυτότητας. Έχουμε τέτοια στοιχεία και στον Βόρειο Πόντο, τον Ανατολικό και το Νότιο, κυρίως όμως στον βορρά , όπου οι Σκύθες ήταν πιο σκληροί και πιο πιστοί στα δικά τους φρονήματα. Βέβαια οι Έλληνες μέσω του πολιτισμού τους, ο οποίος γοήτευε τους ξένους, κατόρθωναν να μεταλαμπαδεύουν κάποια ελληνικά στοιχεία είτε της θρησκείας, είτε της γλώσσας. Για παράδειγμα, ο μεγάλος Σκύθης φιλόσοφος Ανάχαρσης διδάχθηκε στην Αθήνα την ελληνική παιδεία και επέστρεψε στη Σκυθία για να μεταφέρει εκεί το πνεύμα το Ελληνικό. Δυστυχώς, όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος, τον σκότωσαν οι ομόφυλοί του, διότι δεν ήθελαν τους Έλληνες και ότι θύμιζε αυτούς. Επίσης, βλέπουμε την επιρροή των Ελλήνων μέσω της τορευτικής, μέσω της γλυπτικής, της αρχιτεκτονικής, της κεραμοποιίας, των χρυσαφικών, τα οποία είχανε μεγάλη απήχηση στους Σκύθες. Αυτό φαίνεται από τους Σκυθικούς (κυρίως τους αριστοκρατικους) τάφους που ανασκάπτονται και ανακαλύπτονται στα κτερίσματα διάφορα κοσμήματα ελληνικής κατασκευής για τους Σκύθες, που σημαίνει ότι οι Έλληνες καλλιτέχνες δούλευαν αποκλειστικά γι’ αυτούς.

ΠτΘ.:Υπάρχουν στοιχεία για την οργάνωση της ζωής τους;

Η.Π.:Το σημαντικότερο στοιχείο είναι ότι ήταν οργανωμένοι σε πόλη-κράτος.

ΠτΘ.:Διατηρούσαν σχέσεις με την Μητρόπολη, καθώς και στοιχεία από την οργάνωση της ζωής στη Μητρόπολη;

Η.Π.:Δεν διατηρούσαν σχέσεις πάντα, επειδή υπήρχε ο παράγοντας απόσταση. Αυτό έχει θιχθεί εδώ και αρκετές δεκαετίες από τον Άγγλο αρχαιολόγο -ιστορικό τον A.J. Graham. Ο παράγοντας απόσταση δυστυχώς ή ευτυχώς δεν επέτρεπε αυτή την αμεσότητα, ώστε να επιδράσει η Μητρόπολη στην αποικία και το αντίστροφο. Βέβαια από τον 4ο αιώνα περίπου και τον 3ο αιώνα, από την Ελληνιστική δηλαδή περίοδο και μετά, βλέπουμε ότι αρχίζει μία έντονη αναζήτηση της ρίζας, κάτι ανάλογο που βλέπουμε και σήμερα στα χρόνια μας. Αυτό είναι χαρακτηριστικό της Ελληνιστικής εποχής, γι΄ αυτό και βλέπουμε μέσω των επιγραφών που ανακαλύπτουμε στις πόλεις, να αναζητούν τους πρώτους οικιστές – ιδρυτές των αποικιών. Για παράδειγμα η Ολβία που είναι στον βόρειο Πόντο, συνάπτει ένα συμφωνητικό φιλίας και προξενείας (μία ομολογία) με τους Μιλήσιους, οι οποίοι ήταν οι οικιστές, οπότε οι Ολβιοπολίτες ήταν ταυτόχρονα πολίτες της Μιλήτου και οι Μιλήσιοι πολίτες της Ολβίας, είχαν ακριβώς τα ίδια δικαιώματα, καθήκοντα και υποχρεώσεις.

Όσον αφορά την οργάνωση της ζωής τους θα πρέπει να πούμε κατ’ αρχήν ότι ακόμη και η ιδέα της πόλεως-κράτους δεν ξεκίνησε από την Ελλάδα, αυτό πλέον είναι γνωστό και αποδεδειγμένο μέσων των ανασκαφών. Η πόλις-κράτος ως θεσμός ξεκίνησε και ήρθε κυρίως από την Σικελία, από τις πρώτες δυτικές αποικίες, από τις Συρακούσες, από την Κύμη. Εξελίχθηκε πολύ στις αποικίες, και αυτή είναι η σημαντικότερη συνεισφορά του αποικισμού και των αποικιών στην αρχαία Ελληνική ιστορία. Στην Μαύρη Θάλασσα βλέπουμε ότι δεν ακολουθήθηκε παρόμοια τακτική, δεν επαναλήφθηκε το πρότυπο της μητρόπολης, και αυτό είναι το καλό, το σημαντικό επίτευγμα των Ελλήνων του Πόντου, ότι προσπάθησαν να δώσουν την δική τους ταυτότητα.. Κάθε αποικία είχε τη δική της ταυτότητα, κυρίως όμως οι Ποντικές αποικίες και όχι, όπως συνηθίζεται να λέγεται, οι Ποντιακές.

ΠτΘ.:Αυτό πώς έδενε; Είπατε ότι πηγαίνοντας εκεί προσπάθησαν να δώσουν τη δική τους ταυτότητα και να ξεφύγουν από τις Μητροπόλεις. Άργησε να έρθει αυτό το δέσιμο κατ η αναζήτηση των ριζών;

Η.Π.:Όπως προείπα, κατά τον 4ο και 3ο αιώνα π.Χ. παρατηρείται μια τάση για αναζήτηση, για επιστροφή στον χρόνο της αποικιακής δραστηριότητας, λόγω της ηθικής κατάπτωσης που χαρακτήριζε τα ελληνιστικά χρόνια, μετά τον Αλέξανδρο, και έχουμε και τις έριδες μεταξύ των διαδοχών του αχανούς κράτους που άφησε ο Αλέξανδρος, οπότε αρχίζει αυτή η αναζήτηση της ρίζας στις ελληνικές αποικίες. Μετά από μια διαμονή ή παραμονή 3 ή 4 αιώνων σε μια τόσο απομακρυσμένη περιοχή, οι Έλληνες ήρθανε σε επαφή με Σκύθες, με Γέτες, με Θράκες, με Βυθίνους, με Μαριανδινούς, με Κόλχες, με Σαρμάτες και άρχισαν σε ορισμένες περιπτώσεις να χάνουν την γλώσσα τους και να ψάχνουν τις ρίζες τους.

ΠτΘ.:Από ποιους λαούς δέχθηκαν τις περισσότερες επιρροές;

Η.Π.:Από όλους τους γειτονικούς λαούς, αλλά σε διαφορετικό βαθμό, ο οποίος ποικίλει από λαό σε λαό. Κι αυτό διότι δεν ήταν όλοι συγκεντρωμένοι σε έναν χώρο, ήταν διάσπαρτοι οπότε και σε διάφορες περιοχές κατοικούσανε διαφορετικοί λαοί. Για παράδειγμα, η νότια παραλία είχε και την μεγαλύτερη δημογραφική ανάπτυξη, διότι υπήρχαν πολλοί λαοί, οι οποίοι υπήρξαν τα απομεινάρια του Χετταίων από τους οποίους, τον 12ο ή 11ο αιώνα δημιουργήθηκαν οι Λούβιοι, απ’ τους Λουβίους δημιουργήθηκαν οι Φρύγες και οι Λύδιοι. Όλοι αυτοί είχαν έναν πολιτισμό, ο οποίος σαφώς και είχε σημαντική επίδραση, όχι μόνο στις αποικίες, αλλά ακόμα και στην ανατολική Ελλάδα, εννοώ την Ιωνία κυρίως αλλά και τα νησιά του Αν. Αιγαίου. Εκεί βλέπουμε ότι κατά τον 8ο αιώνα στην Κεραμική εγκαινιάζεται ο λεγόμενος «ανατολίζων» ρυθμός, ο οποίος δεν είναι τίποτα άλλο παρά επιρροή και δάνεια από την Ανατολή, είτε από την Εγγύς Ανατολή είτε από τη Βόρεια Αφρική, κυρίως όμως από την Εγγύς Ανατολή.

ΠτΘ.: Προηγουμένως μιλήσατε για ποντικές αποικίες και όχι ποντιακές.

Γιατί τις ονομάζετε ποντικές;

Η.Π. Αυτή είναι η ορθή (αρχαία) ελληνική έκφραση. Άλλωστε, η γνωστή λέξη ποντιακές είναι λάθος. Είναι φιλολογικό λάθος το Πόντιος. Εμείς δεν είμαστε Πόντιοι, είμαστε Ρωμαίοι.

Ξέρετε οι δικοί μας οι πρόγονοι όταν ήρθαν από την Τουρκία, από την Πατρίδα, λέγανε «εμείς είμες Ρωμαίοι», δηλαδή κατάλοιπο, απόγονοι της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, δηλαδή του Βυζαντινού κράτους. Είναι προς τιμήν μας να λεγόμαστε Ρωμαίοι, και όχι Πόντιοι. Πόντιος, κατά την αρχαία ελληνική, είναι ένα επίθετο εκ του πόντος, που σημαίνει θάλασσα και μάλιστα πέλαγος. Πόντιος, λοιπόν, είναι ο κομιζόμενος δια της θαλάσσης, αυτός που μεταφέρεται δια της θαλάσσης, γι΄ αυτό λέμε σήμερα υπερπόντιο ταξίδι. Ποντικός, όμως, ήταν ο κάτοικος του Πόντου. Επειδή η λέξη ποντικός σήμερα έχει λάβει άλλη έννοια, επεκράτησε ο χαρακτηρισμός ποντιακός.

Το Ποντιακός είναι μια παραφθορά, ένα φιλολογικό προϊόν του 1922, όταν ήρθαν οι δικοί μας από την Πατρίδα, για να τους στιγματίσουν ότι είναι από εκεί, από το Νότιο Πόντο, και για αυτό τους έλεγαν Ποντίους. Αυτό δεν είναι σωστό, δεν υπάρχει ούτε Πόντιος, ούτε ποντιακός, είμαστε Ρωμαίοι και αυτό θα το διαπιστώσετε ακόμη στους νεοπρόσφυγες που έρχονται από τη Ρωσία, και λένε «εμείς είμες Ρωμαίοι». Η προγιαγιά μου έλεγε «εμείς Ρωμαίοι είμες, αυτό το Πόντιος πα ντο εν’».

ΠτΘ.:Πολλοί χρησιμοποιούν και τον όρο «λαζός» προκειμένου για Ποντίους.

Η.Π.:Οι Λαζοί είναι μια τελείως διαφορετική εθνότητα, δεν είναι καν Έλληνες..

Είναι λανθασμένη συνεπώς η σύγχυση. Παρεμπιπτόντως να αναφέρω ότι υπάρχει σήμερα στο ίντερνετ μια ιστοσελίδα των Λαζών της Τουρκίας, οι οποίοι προσπαθούν να αλλοιώσουν τα πράγματα και να διαστρεβλώσουν την ιστορική πραγματικότητα, φθάνοντας ακόμη και σε ακραία συμπεράσματα και διαπιστώσεις που προσβάλουν. Αν δούμε τους αρχαίους συγγραφείς, για παράδειγμα τον Στράβωνα, τον Αρριανό, τον Διόδωρο τον Σικελιώτη, οι Λαζοί είναι γηγενείς λαός που κατοικούσε κοντά στην Κολχίδα, είναι δηλαδή καυκάσιος λαός. Άλλο, λοιπόν, οι Λαζοί κι άλλο οι Πόντιοι, απλά οι Έλληνες γειτνιάζαμε με τους Λαζούς και μας μπέρδευαν γεωγραφικά. Είναι λοιπόν γεωγραφικό το μπέρδεμα και τίποτα άλλο, δεν υπάρχει σχέση φυλετική, ούτε καν σχέση.

ΠτΘ.:Πέρα από όλες αυτές τις ενασχολήσεις ασχολείσθε και με τον πολιτισμό των Ποντίων…

Η.Π.: Στη Μόσχα που σπούδαζα είχα για 7 χρόνια ένα συγκρότημα από παιδιά της Ελληνικής Ομογένειας που σπούδαζαν εκεί, στο παιδαγωγικό κυρίως Τμήμα όπου μάθαιναν τα ελληνικά. Τους μάθαινα μόνο ποντιακούς χορούς, αλλά επειδή παίζω και λύρα, τους έδειχνα παίζοντας και χόρευαν.

ΠτΘ.:Έτσι εξηγείται και η συμμετοχή σας στο έργο «Ανέβζηγος Αρωθυμία»;

Η.Π.:Ναι, κατά ειδική παραγγελία του φίλου μου του Νίκου Ζουρνατζίδη, άφησαν ένα τραγούδι για να το εκτελέσω εγώ.

ΠτΘ: Και μάλιστα θα παρουσιασθεί και σε εκπομπή του BBC;

Η.Π:Σε ένα ημίωρο ντοκυμαντέρ της εταιρείας Maya Vision International, που κάνει ντοκυμαντέρ αποκλειστικά για το BBC, με τίτλο «Στα ίχνη των Αργοναυτών» και που θα καλύπτει πολύ σύντομα την αρχαιότητα καθώς και στοιχεία του σύγχρονου ελληνισμού της Τιφλίδας και γενικότερα της Γεωργίας, ως επιστημονικός σύμβουλος της όλης προσπάθειας, επρότεινα να συμπεριληφθούν τραγούδια από το συγκεκριμένο έργο, την «Ανέβζηγο Αρωθυμία», δηλαδή την ακατάπαυστη νοσταλγία .

ΠτΘ.:Με τους φοιτητές σας συμμετείχατε φέτος και σε ανασκαφή στη Μαρώνεια;

Η.Π.:Με τους φοιτητές μου φέτος συμμετείχαμε στην ανασκαφή της Μαρωνείας και συγκεκριμένα στην αρχαία ρωμαϊκή αγορά με τη συγκατάθεση της Εφόρου Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων της Κομοτηνής, κας Νικολίτσας Κοκοτάκη. Για μία εβδομάδα δόθηκε η ευκαιρία στους φοιτητές να έλθουν σε επαφή με την ανασκαφική δραστηριότητα και να μυηθούν, όσο βέβαια αυτό ήταν δυνατόν, στα μυστικά της αρχαιολογίας. Θα ήθελα εφόσον μου δίνετε η ευκαιρία, να ευχαριστήσω θερμά για άλλη μία φορά την κα Κοκοτάκη για την παροχή δυνατότητας συμμετοχής των φοιτητών μας στην ανασκαφή της Μαρωνείας, καθώς και την υπεύθυνη των ανασκαφών κ. Τσόκα.

ΠτΘ: κ. Πετρόπουλε σας ευχαριστούμε πολύ.

Η.Π:Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.