«Η ρυπανση δεν ειναι σημαδι προοδου. Ειναι σημαδι αναποτελεσματικοτητας και αδιαφοριας»

Τροφή, νερό, αέρας, είναι τα βασικά στοιχεία που χρειάζονται οι άνθρωποι για να ζήσουν και να διαιωνίσουν το είδος τους. Πρόληψη της ρύπανσης, βιώσιμη ανάπτυξη, αναγνώριση των δυνατοτήτων που απέμειναν στη γη να συντηρήσει τους κατοίκους της και να υπομείνει τη χρήση φυσικών πόρων. Τα αυτονόητα έρχεται να μας υπενθυμίσει με το άρθρο του ο κτηνίατρος και υγιεινολόγος τροφίμων κ. Δάνος Σεργκενλίδης, έχοντας κάνει βίωμά του την εναλλακτική, την οικολογική συμπεριφορά του σύγχρονου ανθρώπου, μέσα από την ενεργό δράση του στο χώρο της Οικολογίας, του Πολιτισμού.

M.A.

Εξαιτίας της δυνατότητας τους να αναπαράγονται, ο πληθυσμός της γης και το βιομηχανικό κεφάλαιο αποτελούν τις δυνάμεις που προκαλούν την εκθετική μεγέθυνση του παγκόσμιου συστήματος.

Οι άνθρωποι για να ζήσουν και αναπαράγουν νέους ανθρώπους, χρειάζονται τροφή, νερό και αέρα.

Οι βιομηχανίες και οι μηχανές για να παράγουν αγαθά και υπηρεσίες και να δημιουργήσουν περισσότερες μηχανές για να καλύψουν τις ανάγκες του ολοένα αυξανόμενου πληθυσμού, χρειάζονται ενέργεια, νερό και αέρα, καθώς και μια τεράστια ποικιλία ορυκτών, χημικών και βιολογικών στοιχείων.

Οι πρώτες ύλες και οι περισσότερες μορφές ενέργειας αντλούνται από τη γη και σύμφωνα με τους θεμελιώδεις νόμους της φύσης η κατανάλωσή τους δεν προκαλεί και την εξαφάνισή τους. Οι πρώτες ύλες είτε ανακυκλώνονται είτε μετατρέπονται σε απόβλητα και ρυπαντές, ενώ η ενέργεια μετατρέπεται σε θερμότητα.

Στους ρυθμούς με τους οποίους παράγονται απόβλητα, χωρίς να βλάπτουν τους ανθρώπους, την οικονομία και τις φυσικές διαδικασίες που αφορούν την απορρόφηση, την ανάπλαση και τη ρύθμιση του πλανήτη, υπάρχουν όρια.

Η φύση των ορίων αυτών είναι περίπλοκη. Ορισμένα όρια είναι άκαμπτα, ενώ άλλα είναι βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα.

Οι φυσικοί πόροι και οι καταβόθρες, δηλαδή οι τελικές καταλήξεις των υλικών ή ενεργειακών ροών που χρησιμοποιούνται από ένα σύστημα, μπορούν να αλληλοεπηρεάζονται, ενώ το ίδιο γήινο φυσικό φαινόμενο μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα ως φυσικός πόρος και ως καταβόθρα. Ένα χωράφι, ως παράδειγμα, μπορεί να είναι φυσικός πόρος για την παραγωγή σιτηρών αλλά και καταβόθρα για την όξινη βροχή που προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση.

Ο Χέρμαν Ντέϊλι, οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, πρότεινε τρεις κανόνες με τους οποίους μπορούν να καθορισθούν τα απώτατα ή βιώσιμα όρια.

 Για έναν ανανεώσιμο φυσικό πόρο, όπως το έδαφος, το νερό, το δάσος, τα ψάρια κλπ, το βιώσιμο όριο χρήσης του δεν μπορεί να ξεπερνά το ρυθμό ανάπλασής του. Τα ψάρια, επί παραδείγματι, αλιεύονται με βιώσιμο τρόπο, όταν αυτά που πιάνουμε αντικαθίστανται από τον πληθυσμό που απομένει.

 Για έναν μη ανανεώσιμο φυσικό πόρο, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, τα μεταλλεύματα, τα υπόγεια νερά κλπ, ο βιώσιμος ρυθμός χρήσης τους δεν μπορεί να είναι υψηλότερος από το ρυθμό που είναι δυνατό να αντικατασταθεί. Ως παράδειγμα, ένα κοίτασμα πετρελαίου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί βιώσιμα, αν ένα μέρος των κερδών που αποφέρει επενδυόταν συστηματικά σε ηλιακούς συλλέκτες ή σε δενδροφύτευση ώστε όταν το κοίτασμα εξαντληθεί, να υπάρχει διαθέσιμη μια ισόποση πηγή ανανεώσιμης ενέργειας.

 Για κάποιον ρυπαντή ο βιώσιμος ρυθμός εκπομπών δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερος από το ρυθμό με τον οποίο μπορεί να ανακυκλωθεί, απορροφηθεί ή εξουδετερωθεί από το περιβάλλον.

Στην εποχή μας η ανθρώπινη κοινωνία χρησιμοποιεί φυσικούς πόρους και παράγει απόβλητα με ρυθμούς που δεν μπορεί να διαρκέσουν επ’ άπειρον. Αυτοί οι υπερβολικοί ρυθμοί δεν είναι απαραίτητοι. Τεχνολογικές, διαρθρωτικές και θεσμικές αλλαγές θα μπορούσαν να τους μειώσουν δραστικά, ενώ θα διατηρούσαν ή ακόμη και θα βελτίωναν το βιοτικό επίπεδο σε παγκόσμια κλίμακα.

Ακόμη όμως και με πιο αποτελεσματικούς θεσμούς και αποδοτικότερες τεχνολογίες, οι δυνατότητες της γης να συντηρήσει τον ανθρώπινο πληθυσμό και το βιομηχανικό κεφάλαιο, πλησιάζουν στα όριά τους και πιθανώς δεν απέχουν περισσότερο από έναν ή δύο διπλασιασμούς.

Παρόλο που αυτά όλα είναι γνωστά, εξακολουθεί να επικρατεί η αντίληψη ότι δεν είναι δυνατή η ανάπτυξη χωρίς ρύπανση και ο όρος «ανάπτυξη» ερμηνεύεται ως μεγέθυνση και αύξηση, ενώ στην πραγματικότητα σημαίνει μετάβαση σε άλλο στάδιο, πιο εξελιγμένο και ποιοτικά ανώτερο. Δεν μπορεί να θεωρηθεί ανάπτυξη η ετήσια αύξηση της παραγωγής σιτηρών με ρυθμούς σαφώς ανώτερους της αύξησης του πληθυσμού της γης και να εξακολουθούν εκατομμύρια ανθρώπων να λιμοκτονούν. Εκτιμάται πως μισό με ένα δισεκατομμύριο ανθρώπων πεινούν μονίμως.

Η μεγέθυνση, με την αλόγιστη χρήση των φυσικών πόρων, οδήγησε μέσα σε είκοσι χρόνια, στην επέκταση των ερήμων κατά 120 εκατομμύρια εκτάρια, έκταση που είναι μεγαλύτερη από αυτήν που καλύπτουν οι καλλιέργειες σιτηρών στην Κίνα. Μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα υπολογίζεται πως οι αγρότες, σε ολόκληρο τον κόσμο, στερήθηκαν 480 δισεκατομμύρια τόνους επιφανειακού χώματος που είναι ίσο σε ποσότητα με αυτήν που υπάρχει στα χωράφια της Ινδίας.

Είναι βέβαιο πλέον ότι οι εκπομπές ρύπων είναι δυνατό να μειωθούν κάτω ακόμη και από τα όρια που μπορεί ο πλανήτης μας να εξουδετερώσει ή ανακυκλώσει, αν αναθεωρηθούν οι πρακτικές παραγωγής με την εφαρμογή «καθαρών τεχνολογιών» και «προληπτικό έλεγχο της ρύπανσης».

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα επενδύσεων στην ανακύκλωση αποβλήτων βαρέων μετάλλων, στη μείωση εκπομπών ατμοσφαιρικών ρύπων και της ρύπανσης του νερού ή της μείωσης της χρήσης του στην παραγωγή, με επιτυχία κερδών από τα ανακυκλωμένα μέταλλα, τη μείωση των εξόδων για το νερό και χαμηλότερα ασφάλιστρα.

Ο επανασχεδιασμός που προβλέπει την προστασία του περιβάλλοντος, μπορεί να μειώσει το κόστος παραγωγής, ακόμη κι αν η αγορά δεν υπολογίζει το περιβαλλοντικό κόστος.

Σε 600 γαλλικά προγράμματα καθαρής τεχνολογίας αποκαλύφθηκε εξοικονόμηση πρώτων υλών της τάξης του 67%, της χρήσης του νερού κατά 65% και 8% της χρήσης ενέργειας.

Η ιδέα της πρόληψης της ρύπανσης πρέπει να γίνει βίωμα στο βιομηχανικό και παραγωγικό γενικά κόσμο.

Η υψηλότερη αποδοτικότητα στη χρήση πρώτων υλών και ενέργειας είναι πιο χρήσιμη από την εκ των υστέρων απορρύπανση.

Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι ουτοπία, είναι αποδεδειγμένα πια δυνατή και τώρα πια αναγκαία.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.