Η ψυχολογικη προσαρμογη στη χρονια παθηση

Η σχέση μεταξύ ψυχολογίας και υγείας ήταν γνωστή στους αρχαίους πολιτισμούς των Κινέζων, Αιγυπτίων και Ελλήνων.

Η σύγχρονη ιατρική επιστήμη ανακαλύπτει για μια ακόμη φορά το σημαντικό ρόλο που μπορεί να παίξουν ψυχολογικοί και κοινωνικοί παράγοντες τόσο στην εμφάνιση και την εξέλιξη όσο και στην πρόληψη και τη θεραπεία των περισσότερων νόσων.

Στις σοβαρές και χρόνιες νόσους ιδιαίτερη σημασία – παράλληλα με την ιατρική αντιμετώπιση – φαίνεται ότι έχει η ασθένεια, ο τρόπος δηλαδή που ο ασθενής βιώνει το νόσημα. Βασιζόμενη σε παρατηρήσεις 200 ασθενών που έπασχαν από ασθένειες που θεωρούνταν ανίατες, η Kubler – Ross διέκρινε πέντε στάδια ψυχοσυναισθηματικών αντιδράσεων: 1) Σοκ – Άρνηση, 2) Οργή, 3) Διαπραγμάτευση, 4) Κατάθλιψη, 5) Αποδοχή.

Όταν κάποιος μαθαίνει ότι έχει σοβαρή πάθηση η αρχική αντίδραση είναι αυτή του σοκ. Ακολουθεί η άρνηση της ασθένειας και η αμφισβήτηση της ορθότητας της διάγνωσης. Ο ασθενής ενδέχεται να απευθυνθεί σε διάφορους γιατρούς και επίδοξους θεραπευτές ή να υποβληθεί σε επαναλαμβανόμενες εξετάσεις με την ελπίδα να διαψεύσει τη διάγνωση. Την άρνηση του ασθενούς διαδέχονται συναισθήματα ματαίωσης, οργής, θυμού, φθόνου και μανίας. Όταν οι άλλοι γύρω του είναι υγιείς ενώ ο ίδιος πάσχει, το ερώτημα που αναδύεται είναι : «Γιατί εγώ ?».

Στο στάδιο της διαπραγμάτευσης ο ασθενής κάνοντας ένα είδος συμφωνίας δίνει μια υπόσχεση και ζητάει αντάλλαγμα γι’ αυτή την καλή του συμπεριφορά. Η επιθυμία του αφορά σχεδόν πάντα στην συνέχιση της ζωής όπως είναι, απαλλαγμένης από τον πόνο. Η άρνηση, η οργή, οι διαπραγματευτικές πράξεις του ασθενούς αντικαθίστανται κάποια στιγμή από το συναίσθημα μιας μεγάλης απώλειας. Ο ασθενής παρουσιάζει κλινικές ενδείξεις κατάθλιψης ( απόσυρση, ψυχοκινητική καθυστέρηση, απελπισία). Η κατάθλιψη αυτού του σταδίου είναι αντιδραστική ως προς το παρόν και προπαρασκευαστική για το μέλλον.

Εάν ο ασθενής πέρασε από τα στάδια που προαναφέρθηκαν και του δόθηκε η ευκαιρία να εκφράσει τα συναισθήματά του φτάνει στην αποδοχή.

Το έντονο άγχος το οποίο αποτελεί κοινή αντίδραση στις σοβαρές ασθένειες δεν περιορίζονται στον ασθενή. Αυτοί οι οποίοι είναι κοντά στον ασθενή δικαιούνται να λάβουν αποτελεσματική φροντίδα και υποστήριξη.

Πολλοί ασθενείς μπορούν να ωφεληθούν σημαντικά όταν οι ψυχολογικές τους ανάγκες αντιμετωπίζονται παράλληλα και ισότιμα με τις οργανικές. Σε έρευνα των Αναγνωστόπουλου, Καρβέλη και Ποταμιάνου από το τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου φάνηκε ότι ένα δυσλειτουργικό στυλ αντιμετώπισης του προβλήματος υγείας που χαρακτηρίζεται από απελπισία, αγχώδη προδιάθεση, μοιρολατρία και έλλειψη μαχητικού πνεύματος επηρεάζει δυσμενώς την προσαρμογή των ασθενών με καρκίνο του μαστού. Άλλες μελέτες δείχνουν ότι οι ασθενείς που υποβλήθηκαν και σε ψυχοθεραπεία μαζί με την ιατρική αγωγή εξελίσσονταν πολύ καλύτερα από παθολογική άποψη σε σύγκριση με εκείνους που υποβλήθηκαν μόνο σε βιοϊατρική θεραπεία.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας οι προϋποθέσεις για την καλή υγεία είναι τόσο η απουσία νόσου όσο και η συναισθηματική, κοινωνική και οικονομική κάλυψη των αναγκών του ατόμου. Σε αυτή τη βάση κάθε «οργανική» θεραπευτική παρέμβαση είναι χρήσιμο να περιλαμβάνει εξίσου κατάλληλα στοιχεία ψυχολογικής υποστήριξης για μια ολοκληρωμένη προσπάθεια επίλυσης των ιατρικών προβλημάτων.

Το Κέντρο Εκπαίδευσης Κοινωνικής Υποστήριξης και Κατάρτισης (ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ) Ν. Ροδόπης παρέχει υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και λειτουργικής αποκατάστασης σε άτομα με χρόνιες οργανικές παθήσεις, κινητικές και νοητικές αναπηρίες καθώς και τις οικογένειές τους. Εδρεύει στην περιοχή της ΕΚΤΕΝΕΠΟΛ, στην οδό Παναγιώτη Ελή (πίσω από το Μουσικό Γυμνάσιο – Λύκειο). Τα τηλέφωνα επικοινωνίας είναι 25310 73790-2.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. «Ψυχολογία της υγείας: οι ψυχολογικές παράμετροι της ανίατης ασθένειας» (2003), «Ψυχολογικά θέματα» τόμος 9, τεύχος 2. Ποταμιάνος Γρ.& Σηφακάκη Γ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα.

2. “Αναπαραστάσεις του καρκίνου του μαστού σε υγιείς και ασθενείς γυναίκες”

Μια ποιοτική μελέτη (2003) «Ψυχολογικά θέματα», τόμος 9, τεύχος 2. Αναγνωστόπουλος Φ, Σπανέα Ε., Πυρένη Κλ. Ελληνικά Γράμματα Αθήνα.

3. «Η Συναισθηματική Νοημοσύνη» (1998) Goleman D. Ελληνικά Γράμματα Αθήνα.

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Διαμαντή Μυροφόρα, Ψυχολόγος.

Επιστημονική ομάδα ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ Ν. Ροδόπης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.