Η Νομαρχιακη Αυτοδιοικηση ΜΠΟΡΕΙ!

Πάνω σε δύο άξονες συζήτησης κινήθηκε η συνέντευξη στο γραφείο τού Νομάρχη Ξάνθης και τούτοι είναι: το παρόν και το μέλλον τού νεότευκτου Δικτύου Διασυνοριακών Νομαρχιών Ελλάδας – Βουλγαρίας – Τουρκίας, τού οποίου ο ίδιος είναι εμπνευστής και Πρόεδρος, και το παρόν και μέλλον τού θεσμού τής Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης εν όψει τής διοικητικής αναδιάρθρωσης της χώρας που για άλλη μια φορά προετοιμάζεται από το Ελληνικό Υπουργείο των Εσωτερικών. Άξονες συνυφασμένοι μεταξύ τους καθώς ο ένας αφορά και εξαρτά και τη δυναμική τού άλλου μέσα όμως σε ένα πλαίσιο περιορισμών που άπτονται των διοικητικών αρμοδιοτήτων και του θεσμικού ελλείμματος – για να μην ξεχνούμε πως η επιδιωκόμενη «συνταγματική κατοχύρωση της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης ως Β΄Βαθμού» εξακολουθεί, μέχρις ψηφίσεώς της από τη Βουλή, να αποτελεί απλή εξαγγελία του Υπουργού Εσωτερικών.

Ο Νομάρχης Ξάνθης λοιπόν ερωτάται και απαντά, για τη φύση και τις δυνατότητες του Δικτύου το οποίο παρουσίασε και στο Συνέδριο «Περιφερειακές Δομές & Αναπτυξιακές Προοπτικές – Οι Ευρωπαϊκές Εμπειρίες & Η Ελληνική Πραγματικότητα» το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Ιουνίου στον Πειραιά από την Ένωση Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων Ελλάδας (ΕΝΑΕ) σε συνεργασία με το Κογκρέσο Τοπικών & Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης. Εκεί όπου διαπιστώθηκε το «πρωτοποριακόν» του εγχειρήματος μετά την παρουσίασή του από τον κ.Παυλίδη. Ο ίδιος σήμερα προβλέπει πως «σύντομα θα δούμε κι άλλες περιοχές στην Ευρώπη να ακολουθούν το παράδειγμά μας»…

Επίσης, ερωτάται και απαντά για τα δεσμά και τις ελευθερίες της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, τις αδυναμίες των Περιφερειών, για την κακοδαιμονία της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και τις λύσεις που ο ίδιος θα έδινε αν ήταν κάτι τέτοιο στο χέρι του. Ερωτάται και απαντά για την αιρετή θέση τού Προέδρου Περιφερειακού Συμβουλίου αλλά και για την περιθωριοποίηση τής «επαρχίας» από το Αθηνοκεντρικό κράτος. Μια περιθωριοποίηση η οποία εκφράζεται και εντός της ΕΝΑΕ αλλά την οποία δεν προτίθεται ο ίδιος να ανεχθεί έτι περισσότερο, όπως αποκαλύπτει στη συνέντευξη…

Δύο είναι οι ανατροπές που «απεργάζεται» υπέρ και διά της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και αυτές αναδεικνύονται ως τα σημαντικότερα σημεία τής πολιτικής του αντίληψης και πρακτικής από τη θέση του Νομάρχη: η άρση τής ιστορικής καχυποψίας μεταξύ των πολιτών στις διασυνοριακές περιοχές τού Δικτύου και η ανάδειξη των μειονεκτικών περιοχών της χώρας σε άτυπο ίσως, πλην αυτοδύναμο και αποτελεσματικό πόλο άσκησης πίεσης προς το Κέντρο για την ανάπτυξή τους. Δύο φιλόδοξοι στόχοι οι οποίοι όμως φαίνεται πως για τον ίδιο είναι απολύτως μετρήσιμοι και εφικτοί…

ΠτΘ: Σύμφωνα με την ενημέρωση που είχαμε τον περασμένο Απρίλιο από εσάς αμέσως μετά την υπογραφή τού Πρωτοκόλλου Ξάνθης, οι επόμενες εξελίξεις για το Δίκτυο Διασυνοριακών Νομαρχιών επρόκειτο να λάβουν χώρα μέσα στο μήνα που ήδη διανύουμε. Μιλάμε για τη λειτουργία τού γραφείου στην Ορεστιάδα και τον προγραμματισμό δράσης τού Δικτύου. Έχει υπάρξει αυτή η πρόοδος;

Απ.: Ήδη, έχει περαιωθεί η ανακατασκευή τού κτηρίου στην Ορεστιάδα, και αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο στάδιο της επίπλωσης. Είναι ένα όμορφο κτίσμα, μονοκατοικία, στο κέντρο τής πόλης και κοντά στο Δημαρχείο, από τα παλαιότερα κτήρια που διαθέτει η Ορεστιάδα καθώς όπως είναι γνωστό η πόλη κτίστηκε από πρόσφυγες το ’22. Έχουμε απευθύνει πρόσκληση στον Έλληνα Υπουργό Εσωτερικών να έρθει μαζί με τους ομολόγους του από Βουλγαρία και Τουρκία να το εγκαινιάσουν από κοινού, σε μια συμβολική κίνηση, αλλά λόγω των υποχρεώσεων των Ολυμπιακών Αγώνων κυρίως, αυτό δεν είναι εφικτό επί τής παρούσης. Θα γίνει μέσα στο Σεπτέμβρη. Την ερχόμενη (σ.σ.: τρέχουσα) εβδομάδα είναι προσδιορισμένη η Σύνοδος της Διοίκησης με συγκεκριμένα θέματα τα οποία έχουν να κάνουν με τη λειτουργία σε επιμέρους ζητήματα του Δικτύου. Ήδη κάποιες πτυχές του έχουν εκδηλωθεί, για την κοινή διαχείριση και αντιμετώπιση προβλημάτων τής καθημερινότητας.

ΠτΘ: Στην περίπτωση του 11χρονου από τον Έβρο για την ανεύρεση μοσχεύματος, η έκκληση του Δικτύου έγινε και έξω από τα σύνορα; Υπήρξε ανταπόκριση;

Απ.: Η έκκληση αφορούσε και τις τρεις χώρες. Μάλιστα, επί τη ευκαιρία αυτής της κινητοποίησης, αφού έδωσαν αίμα για εξέταση από τις Σέρρες έως τον Έβρο και από την άλλη πλευρά έχουν κινητοποιηθεί, τα αντίστοιχα Κέντρα Μοσχευμάτων και Συμβατότητας, Ελλάδας και Βουλγαρίας τα οποία ήδη με δική μας πρωτοβουλία επιδιώκεται να συνεργαστούν με τη Γαλλία – αυτό το αναφέρω ως μία μοναδική θα έλεγα προσπάθεια που έγινε από κάτω προς τα πάνω. Οι πολίτες, για ένα ανθρώπινο θέμα, που αφορά την ευρύτερη διασυνοριακή περιοχή μας, ενεργοποιήθηκαν και συνέδραμαν ή προσπάθησαν να συμβάλουν στη λύση του. Νομίζω ότι δεν υπάρχει προηγούμενο τέτοιου είδους κινητοποίησης, διασυνοριακής, στην περιοχή μας.

Ως προς τις επόμενες ενέργειες και δράσεις, θα αποφασίσει το Διοικητικό Συμβούλιο συλλέγοντας τις προτιμήσεις των συναδέλφων για το ποιες επιμέρους θεματικές πολιτικές ή ενότητες θέλει ο κάθε Νομός να οργανώσει. Στην ίδια συνεδρίαση, θα εξεταστούν επιμέρους ζητήματα της παραπέρα οργάνωσης και λειτουργίας του Δικτύου – γιατί μη ξεχνάτε ότι είμαστε ακόμα στην αρχή. Ήδη υπάρχει ένα προσωπικό τριών ατόμων, από την Ελλάδα, τη Βουλγαρία και την Τουρκία αντίστοιχα, που από κοινού στελεχώνουν το Δίκτυο λειτουργώντας στην έδρα του στην Ορεστιάδα από τώρα, και αυτό θα πρέπει να πω ότι έγινε με μέριμνα του Νομάρχη Έβρου, του κυρίου Ζαμπουνίδη ο οποίος δείχνει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι ο Έβρος είναι περίκλειστος στην ουσία από σύνορα και πλήρωσε περισσότερο απ’ όλους τη διασυνοριακότητα. Πολύ δε περισσότερο απ’ όλους την πλήρωσε η Ορεστιάδα και η επιλογή της ως έδρα του Δικτύου έχει να κάνει μ’ αυτό. Είναι ένας συμβολισμός των συνόρων που έχει από Βορρά, Ανατολή και Δύση. Το Δίκτυο προχωράει με σταθερά βήματα και έχει την ευαισθησία μιας ευρύτερης συνεργασίας. Αρκεί να σας πω ότι με τη μεγάλη νίκη της Εθνικής μας στο ποδόσφαιρο όλοι οι συνάδελφοι από τη γύρω περιοχή χάρηκαν πραγματικά και έστειλαν συγχαρητήρια τηλεγραφήματα… Αυτό δείχνει ότι αρχίζουμε πια από το χώρο τής αντιπαλότητας και της καχυποψίας να περνάμε στο θετικό χώρο τής αλληλοκατανόησης, των κοινών συμφερόντων, των κοινών επιτυχιών ή των κοινών αποτυχιών…

ΠτΘ: Πόσο οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις μπορούν να λειτουργήσουν σε διακρατικό επίπεδο, γεννώντας ουσιαστικά οι ίδιες πολιτικές διασυνοριακότητας όταν υπάρχει και είναι δεδομένο το θεσμικό έλλειμμα; Το διοικητικό θεσμικό έλλειμμα, εννοώ. Επιπροσθέτως, αυτή η λειτουργία, η οποία αποτυπώνεται στους Σκοπούς του Δικτύου, δεν μπαίνει στα χωράφια τού Υπουργείου Εξωτερικών – με την έννοια των διακυβερνητικών σχέσεων όπως αυτές διαμορφώνονται από την επίσημη κρατική πολιτική;

Απ.: Περίμενα ότι θα γινόταν αυτό το ερώτημα…

ΠτΘ: Είναι πάντως, το πρώτο εύλογο που γεννάται σε κάθε τέτοια περίπτωση συνεργασίας. Πού αρχίζει και πού τελειώνει το «πάπλωμα» της χαμηλής εξωτερικής πολιτικής;

Απ.: …Το περίμενα, γιατί πάρα πολλοί θέλουν να οχυρωθούν στις λογικές τής μη συνεργασίας… Στις λογικές τής άσκησης των πολιτικών και για τα καθημερινά ζητήματα, από την Αθήνα, τη Σόφια ή την Άγκυρα.

Σε χώρες οι οποίες οδεύουν σε ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σε χώρες που θέλουν να έχουν ειλικρινά φιλικές σχέσεις, δε χωράνε καχυποψίες. Είναι άλλο ζήτημα οι διακρατικές διαφορές. Εμείς ασχολούμαστε στο επίπεδο της καθημερινότητας. Εκεί όπου οι διακρατικές, κεντρικές πολιτικές δεν θίγονται. Απλώς εξυπηρετούνται οι πολίτες. Για παράδειγμα, το να προλάβουμε την εξάπλωση μιας ασθένειας από τη μια πλευρά στην άλλη, φαντάζομαι ότι δε θίγει κανένα κράτος και καμιά αμυντική του ή εξωτερική του πολιτική. Με το να προλάβουμε ένα θέμα υγείας έχοντας μια έγκαιρη πληροφόρηση και λήψη μέτρων, μια πρόληψη εκατέρωθεν, είμαι βέβαιος ότι δεν θίγεται κανένας. Το να αντιμετωπίσουμε από κοινού κάποιους παράγοντες οι οποίοι κινούνται ένθεν κι ένθεν των συνόρων, όπως για παράδειγμα τα κουνούπια – που ήδη ενδιαφέρθηκε ο Νομάρχης των Σερρών να οργανώσει την πρώτη θεματική πολιτική και ο Νομάρχης Καβάλας μία αντίστοιχη – μια κοινή καταπολέμηση δηλαδή, δεν είναι θέμα εξωτερικής πολιτικής. Είναι θέμα που αφορά τους πολίτες. Η λογική των εξωτερικών πολιτικών δεν εμπλέκεται και δεν μπορεί ν’ ασχοληθεί σ’ αυτό το επίπεδο. Κατά συνέπεια, εμφανίζονται πολλά κενά που άπτονται της καθημερινότητας των πολιτών. Και τέτοια ζητήματα υπάρχουν δεκάδες. Άλλα είναι προβλέψιμα και άλλα όχι. Πάντως, δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν από το Κέντρο ή μέχρις ότου κινηθούν οι δυσκίνητοι κρατικοί μηχανισμοί για την αντιμετώπισή τους, αυτά θα έχουν διογκωθεί. Εμείς θέλουμε, όταν έχουμε ένα κρούσμα άτυπης πνευμονίας κάπου στη γειτονική περιοχή, οι υπόλοιποι συνάδελφοι να ειδοποιούμαστε για να λαμβάνουμε τα μέτρα μας να προστατεύουμε τις κοινωνίες μας. Θέλουμε, όταν έχουμε μια θεομηνία που έρχεται από τη Βουλγαρία, να σηκώσει το τηλέφωνο ο συνάδελφός μου από κει και να μου πει «πάρε τα μέτρα σου, έρχεται μπουρίνι, φύλαξε τους κατοίκους, φύλαξε αυτούς που είναι στα λιμάνια, αυτούς που είναι έξω». Εμείς θέλουμε, όταν έχουμε μια πλημμύρα, να μην κάνει ο ένας κάποιο έργο σπρώχνοντας τα προβλήματα στο γείτονα. Θέλουμε να συνεργαζόμαστε και να υπάρχει μια αλληλοκατανόηση. Η αλληλοκατανόηση, η συνεργασία είναι πάρα πολύ σημαντικά στοιχεία. Όμως υπάρχει κάτι άλλο που είναι ακόμη πιο ισχυρό: είναι η άρση της καχυποψίας μεταξύ των πληθυσμών. Οι πληθυσμοί γύρω από σύνορα, τα οποία είναι ψυχροπολεμικά ακόμα σε κάποιο βαθμό, δεν μπορούν να ζουν σε μια λογική η οποία δεν έχει βάση τον 21ο αιώνα! Πρέπει να ξεπεράσουν αυτή την καχυποψία. Είναι πάρα πολύ σημαντικό να γίνει αυτό. Και δεν θίγεται πουθενά καμία εξωτερική πολιτική. Οι δικές μας ενέργειες είναι χαμηλού διοικητικού επιπέδου…

ΠτΘ: Υπάρχει το τεκμήριο της αρμοδιότητας, δηλαδή;

Απ.: …είναι ενέργειες με τις οποίες ασχολούμαστε έτσι κι αλλιώς εμείς, για να λύσουμε τα προβλήματα σε επίπεδο καθημερινότητας και είναι ενέργειες σε επίπεδο συνεργασίας και επαφής των κοινωνιών. Την εξωτερική πολιτική, τα άλλα ζητήματα, ασφαλώς όλοι τα σεβόμαστε και τα αφήνουμε για αυτούς οι οποίοι είναι και ειδικοί και αρμόδιοι. Το ερώτημά σας από την άλλη είναι και αντιφατικό σε σχέση με το εξής ζήτημα: όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί προγράμματα σαν το Interreg, τα οποία προβλέπουν ως απαραίτητη προϋπόθεση την ύπαρξη διασυνοριακότητας και τη συναίνεση της άλλης πλευράς για να γίνει ένα έργο. Π.χ. για να γίνει το Λιμάνι της Ηγουμενίτσας πρέπει να συναινέσει και η Ιταλία εφόσον αυτό έχει ενταχθεί σε ένα πρόγραμμα διασυνοριακότητας με την Ιταλία. Εκεί αυτομάτως υπάρχει μία έκπτωση από το κυριαρχικό σου δικαίωμα στο χώρο τού λιμανιού, όταν θέλεις τη συναίνεση του άλλου για να το κάνεις. Οι δράσεις τού δικού μας Δικτύου είναι σε πολύ πιο χαμηλό επίπεδο απ’ αυτές που προβλέπουν τα διασυνοριακά προγράμματα και οι οποίες όμως δεν καλύπτουν την καθημερινότητα που εμείς βιώνουμε. Αλλά αλήθεια, πρέπει να γίνει κάποιο πρόγραμμα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και να χρηματοδοτηθούμε για να μπορέσουμε εμείς να συνεργαστούμε; Εμείς λέμε «όχι», δε χρειάζεται. Πρέπει να συνεργαστούμε για το καλό των πολιτών. Γιατί η διάδοση και οι συνέπειες μιας ασθένειας δεν είναι προβλέψιμες από κανένα πρόγραμμα. Και θα είμαστε πολύ πίσω εάν περιμένουμε κάποιο να γίνει!

ΠτΘ: Οι γνωριμίες, οι ανταλλαγές εμπειριών, οι «αδελφοποιήσεις», κ.ο.κ. μας έχουν συνηθίσει μέχρι τώρα σε επαφές αμφιβόλου, επιτρέψτε μου να πω, περιεχομένου μεταξύ «ομάδων εργασιών», αρμοδίων, αιρετών κ.λπ., και λέω «αμφιβόλου» γιατί οι δράσεις είναι αποσπασματικές, συχνά ανολοκλήρωτες, και δεν φθάνουν πολύ δε περισσότερο δεν αγγίζουν τον πολίτη τής μιας ή της άλλης πλευράς… Το Δίκτυο σε τι διαφοροποιείται από την πεπατημένη;

Απ.: Αυτό που κάνουμε δεν έχει καμμιά σχέση με τα γνωστά «δίκτυα». Ούτε καν με τις Ευρωπεριοχές… Το Δίκτυο δεν είναι μία υπόθεση δημοσίων σχέσεων! Είναι υπόθεση ουσίας. Προσφοράς στον πολίτη απ’ όλους τους συναδέλφους. Καθαρή συνεργασία σε θέματα αρμοδιοτήτων μας στο επίπεδο της καθημερινότητας. Στο επίπεδο της προστασίας τού πολίτη και της καλύτερης επίλυσης των προβλημάτων. Και από την Ελλάδα και από τη Βουλγαρία και από την Τουρκία. Ο στόχος είναι αυτός: να μην εγκλωβίζουμε μέσα στα σύνορα την αποτελεσματικότητα των αρμοδιοτήτων που έχουμε και ασκούμε, ώστε να μην την περιορίζουμε αυτή την αποτελεσματικότητα. Εφόσον έχω τον Πολιτικό Σχεδιασμό Έκτακτης Ανάγκης, δεν μπορώ να διανοηθώ ότι θα έρχεται μια πυρκαγιά από τη Βουλγαρία και εγώ δεν θα το ξέρω. Θέλω να το γνωρίζω για να προστατέψω την κοινωνία μου. Το ίδιο και ο συνάδελφος από την άλλη χώρα. Να άρουμε ή να μειώσουμε τους διαχωρισμούς και την έλλειψη συνεργασίας που φέρνουν τα σύνορα σήμερα. Να πάψουν να αποτελούν λόγο επιβάρυνσης των περιοχών αυτών με επιπλέον προβλήματα.

ΠτΘ: Η εμπειρία σ’ όλα τα προβλήματα που αναφέρατε δείχνει ότι πιθανό όφελος από μια τέτοια συνεργασία θα μπορεί να έχει πρωτίστως η ελληνική πλευρά. Ας μην ξεχνούμε ότι για λόγους που δεν είναι της παρούσης να απαριθμήσουμε, προβλήματα που σχετίζονται με την υγεία π.χ. του ζωϊκού κεφαλαίου ή την κακή διαχείριση και ρύπανση των ποταμών, είναι εισαγόμενα για μας από τα σύνορα… Επομένως, αν λειτουργήσει το Δίκτυο στη βάση όσων μας περιγράψατε, η ελληνική πλευρά θα έχει να ωφεληθεί. Οι άλλες πλευρές πώς θα ωφεληθούν;

Απ.: Θα προσθέσω στα προβλήματα αυτά, την ανασφάλεια, την απαισιοδοξία, τη μειωμένη ανάπτυξη… Επίσης, θα επισημάνω ότι ασθένειες μπορεί να υπάρξουν και από δω προς τα εκεί… Εμείς από την πλευρά μας, για να απαντήσω στο ερώτημα, θα εξάγουμε τη δική μας πληροφόρηση. Ό,τι γίνεται, γίνεται αμοιβαία. Ό,τι δίνουμε, δίνουν. Το Δίκτυο θα λειτουργεί επί τη βάση της αμοιβαιότητας. Επίσης, μέσα από το Δ΄Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης – τα καταρχήν προγραμματικά κείμενά του οποίου ρητά το προβλέπουν – θα κινηθούμε στην κατεύθυνση ένταξης συγκεκριμένων έργων και δράσεων για να διευκολυνθούν ακόμη περισσότερο αυτές οι συνεργασίες. Υπάρχουν πάρα πολλά ζητήματα. Θα αναφέρω το πλέον πρόσφατο που πέρασε και από το δικό μας Νομαρχιακό Συμβούλιο: στο πλαίσιο τού Δικτύου, πληροφορηθήκαμε, και αξιοποιήσαμε αυτή την πληροφορία, ότι από την πλευρά της Βουλγαρίας κάνουν κάποιες πιο συγκεκριμένες ενέργειες από μας, για τα θερμά λουτρά τού Ζλάτογκραντ που εκτιμούμε ότι έχουν την ίδια πηγή με τα λουτρά των Θερμών. Αυτή την πληροφόρηση μέχρι πρότινος δεν την είχαμε και θα ήταν και πολύ δύσκολο να την αναζητήσουμε. Το Δίκτυο λοιπόν αποτελεί και έναν αγωγό συνεργασίας και ανταλλαγής απόψεων και σε αναπτυξιακά ζητήματα. Το κυνήγι ή η προστασία του περιβάλλοντος είναι επίσης ζητήματα στα οποία υπάρχει διαφοροποίηση απόψεων εκατέρωθεν των συνόρων και τα οποία θα μας απασχολήσουν.

ΠτΘ: Μπορεί το Δίκτυο να παρέμβει στο θέμα π.χ. της προστασίας τού Νέστου;

Απ.: Δεν θα απαντήσω με ένα «ναι» ή ένα «όχι» αλλά θα σας πω το εξής: το Δίκτυο είναι ένας χώρος και σύσφιξης των σχέσεων. Όταν δεν μιλάς με κανέναν από τους γείτονες αλλά αναζητείς κάθε φορά να βρεις τον καθ΄ύλην υπεύθυνο τής άλλης πλευράς, τότε δε μπορείς να λύσεις το πρόβλημα, δε μπορείς να έχεις την πληροφόρηση, δε μπορείς να έχεις καλή πίστη. Σήμερα το ελάχιστο που δημιουργείται, είναι αυτές οι προϋποθέσεις. Το Δίκτυο είναι ένα ισχυρό όχημα. Και πρέπει να σας πω ότι είναι πρωτοποριακό σ’ όλη την Ευρώπη. Όσα υπάρχουν σήμερα είναι στα πλαίσια και επί τη ευκαιρία προγραμμάτων και χρηματοδοτήσεων. Εμείς δε λειτουργούμε σ’ αυτό το πλαίσιο. Δικός μας στόχος είναι η επίλυση προβλημάτων καθημερινότητας. Να κάνουμε πιο εύκολη τη ζωή των κατοίκων γύρω από τα σύνορα. Οι διασυνοριακές περιοχές πλήρωσαν πολλά. Αν μιλάμε για περιφερειακές ανισότητες, τα μεγαλύτερα ανοίγματα της ψαλίδας θα τα βρούμε δίπλα στα σύνορα. Περιοχές προικισμένες από το Θεό, σε φυσικές δωρεές, πλούτη και ευκαιρίες, βλέπετε ότι έχουν λίγους κατοίκους και είναι υποβαθμισμένες ακριβώς γιατί υπάρχουν τα σύνορα.

ΠτΘ: Επιτρέψτε μου να παρατηρήσω πως αισιοδοξείτε ότι θα επιτύχετε σε πράγματα που και η διαπεριφερειακή συνεργασία θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι δεν έχει να επιδείξει ιδιαίτερες επιδόσεις…

Απ.: Είναι διαφορετική η όσμωση. Εμείς, είμαστε σε επαφή με το πρόβλημα. Ως μικρότερα μεγέθη οι Νομαρχίες, διαχειριζόμαστε εμείς αυτά τα ζητήματα, εισπράττουμε το πρόβλημα του πολίτη και συνεπώς υποχρεούμαστε να το λύσουμε. Εμείς θέλουμε να έχουμε μία αντιστοίχηση της όσμωσης αυτής με τον πολίτη, της επαφής μας μαζί του, της απαίτησής του από εμάς, με τη συνεργασία. Είναι αναποτελεσματικό το να το λέει σε μένα ο πολίτης, εγώ στο Γενικό Γραμματέα τής Περιφέρειας, και αφού εισπράξει από όλους τους Νομούς να πάει ο Γενικός να το πει κάπου αλλού… Μέχρι να γίνει αυτός ο κύκλος, η απόσταση από την πηγή τού προβλήματος μέχρι την επίλυσή του μακραίνει πάρα πολύ. Και αυτό σημαίνει αναποτελεσματικότητα. Εμείς είμαστε αποφασισμένοι και είμαστε γιατί – μ’ όλο το σεβασμό προς τους Γενικούς Γραμματείς – η δόμηση της διοικητικής τους θέσης σήμερα δεν τους εξυπηρετεί στο να ανταποκρίνονται στα προβλήματα της καθημερινότητας. Εμείς πήγαμε πολύ πιο μπροστά μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα. Και θα δείτε ότι θα μας ακολουθήσουν και άλλες περιοχές στην Ευρώπη.

ΠτΘ: Όλα αυτά, οι πρωτοβουλίες, οι προοπτικές, η δυναμική, ξεκινούν και αφορούν στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση. Δε μπορώ, λοιπόν, να μην επισημάνω ότι προέρχεστε από έναν πολιτικό χώρο που αντιτάχθηκε σφοδρά το 1994 στην αιρετότητα του νομαρχιακού βαθμού διοίκησης… Στο μεταξύ φαίνεται πως άλλαξαν πολλά πράγματα. Διαψεύσθηκαν πολλά στην πράξη. Εσείς βρίσκεστε ήδη δεύτερη τετραετία τώρα στο τιμόνι της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ξάνθης. Ζώντας από τα μέσα αυτόν τον θεσμό, ποια δυναμική βλέπετε να έχει; Ποιες δυνατότητες εξέλιξης; Πού εντοπίζετε τα κενά του και τα μειονεκτήματά του; Αν είχατε, να το πω έτσι, την ισχύ να τον «πλάσετε» πώς θα τον «φτιάχνατε» αποτελεσματικό;

Απ.: Καταρχήν να ευχαριστήσω για το ερώτημα. Πρέπει να σας πω και μάλιστα με βεβαιότητα, ότι ο θεσμός αυτός παρά τα αντιθέτως λεγόμενα, έχει και αρμοδιότητες και μεγάλες δυνατότητες, αρκεί να θέλεις, αρκεί να έχεις μεράκι. Να έχεις ζήλο να τον υπηρετήσεις. Και όταν μιλάμε για θεσμό, μιλάμε για υπηρέτηση της κοινωνίας – και δεν είναι ξύλινα λόγια αυτά. Τι είναι ο θεσμός αυτός; Είναι η είσπραξη, το αφούγκρασμα όλων των προβλημάτων τής κοινωνίας και η προσπάθεια επίλυσής τους. Εδώ θα πρέπει παρατηρήσω το εξής: πράγματι το ’94 υπήρξε μία διαφοροποίηση. Διαφοροποίηση στην πολιτική ζωή και διαφορετικές απόψεις πάντοτε υπάρχουν. Και ανάμεσα στα κόμματα και τους πολιτικούς χώρους αλλά και στο εσωτερικό τού καθενός από αυτούς. Αρκεί να σας πω ότι στο Συνέδριο του Πειραιά, ο εκπρόσωπος του ΠαΣοΚ ο κ.Αλέκος Παπαδόπουλος εξεφράσθη καθέτως κατά τής αιρετής Περιφέρειας.

ΠτΘ: Αιτιολόγησε τη θέση αυτή φαντάζομαι…

Απ.: Ναι. Είπε μάλιστα ότι εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους. Συνεπώς εγώ δε στέκομαι και δε σχολιάζω την άποψη που εξεφράσθη τότε από τη Νέα Δημοκρατία. Προφανώς επεβλήθη ως άποψη από μία σχετική πλειοψηφία στους υπόλοιπους.

ΠτΘ: Υπήρχε ωστόσο επιχείρημα. Η ανάγκη να υπάρχει μία βαθμίδα διοικητική αποκεντρωμένη που θα φροντίζει για την εφαρμογή τής κυβερνητικής πολιτικής κατά τόπους και θα ελέγχει τη δημόσια διοίκηση… Κάποιος πρέπει να παίξει και το ρόλο τού συνδετικού κρίκου, δεν είναι έτσι;

Απ.: Πολύ σωστά… Κοιτάξτε, όταν γίνεται ένα εγχείρημα ή μια νέα διοικητική δομή ή μία μετάλλαξη διοικητικής δομής, τότε ασφαλώς έχουμε και ζημίες και οφέλη. Είναι κάτι που κάθε φορά το εκτιμάς. Αναμφίβολα η κεντρική διοίκηση, το κεντρικό κράτος χάνει τον έλεγχο σε ένα κομμάτι από την εξουσία. Τον οποίο έλεγχο αναλαμβάνει η τοπική κοινωνία. Και αυτό δημιουργεί ανησυχίες και προβληματισμούς στο κέντρο όταν αυτό θέλει να διατηρήσει τη λογική των πελατειακών σχέσεων. Εξάλλου και ο λόγος που χτυπήθηκε όλα αυτά τα χρόνια η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, ή μάλλον επιχειρήθηκε να χτυπηθεί ήταν γιατί ενδυναμώθηκε ως θεσμός μέσα από την προσφορά της και μέσα από ένα τεράστιο έργο πολλών εξαιρετικών συναδέλφων αρκετοί από τους οποίους σήμερα τιμούν το Ελληνικό Κοινοβούλιο. Για τον ίδιο λόγο η προηγούμενη Κυβέρνηση – γιατί ο σημερινός Υπουργός Εσωτερικών εγγυάται και διατρανώνει προς κάθε κατεύθυνση πως θα ισχύσουν τα τελείως αντίθετα – επιχείρησε τη μεταφορά αρμοδιοτήτων της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης στην Περιφέρεια. Για να ισχύουν οι πελατειακές σχέσεις, δεδομένου ότι ο εκάστοτε Περιφερειάρχης είναι διορισμένος άρα υπάρχουν εξαρτήσεις. Επίσης παρατηρήσαμε σ’ αυτό το χρονικό διάστημα ότι για να «συγκρατηθεί» η δυναμική τής Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης – όχι προς όφελος της κοινωνίας αλλά προς όφελος του συστήματος και δη του κρατικοκεντρικού συστήματος – επιχειρούνταν πολλές φορές να υπερπηδηθεί, υπέρ του Α΄Βαθμού Αυτοδιοίκησης, ο οποίος όμως αδυνατούσε να εξυπηρετήσει αυτά που του δινόταν ως αρμοδιότητες! Και μπορώ να αναφέρω αρκετά τέτοια παραδείγματα… Οι παρακάμψεις αυτές δεν απέδωσαν. Αντίθετα, σήμερα μπορώ να σας πω – έχοντας υπόψη τα καθ’ ημάς της Ξάνθης – ότι είμαι πάρα πολύ ικανοποιημένος και υπερήφανος για το έργο το οποίο έχουμε επιτελέσει. Σ’ όλους τους τομείς: της ανάπτυξης, της οδοποιίας, της διαχείρισης των υδάτων, του πολιτισμού, της τουριστικής προβολής, της ποιότητας ζωής των πολιτών… Αυτά που έχουν γίνει, συγκριτικά με προηγούμενες εποχές, είναι δυσανάλογα περισσότερα. Και οφείλεται στο ότι είμαστε μέλη αυτής της κοινωνίας, ό,τι κάνουμε δεν το κάνουμε για να έχουμε απλά μια πετυχημένη καριέρα και να μας ξαναδιορίσουν κάπου αλλού, αλλά το κάνουμε γιατί το αφήνουμε στα παιδιά μας, απολογούμαστε στο φίλο, το γείτονα, τον διπλανό μας. Κοιτάζουμε να βρούμε εκείνη τη χρυσή τομή που θα οδηγήσει τον τόπο μπροστά. Πάνω απ’ όλα όμως έχουμε και ένα πλεονέκτημα: ότι όχι μόνο πονάμε γι’ αυτόν τον τόπο αλλά τον γνωρίζουμε και καλύτερα. Γιατί ο ξένος, μέχρι να μάθει πού είναι ο Βοράς, ο Νότος, η Ανατολή και η Δύση τού τόπου που διορίζεται να διοικήσει, περνάει πολύς χρόνος. Μέχρι να εξοικειωθεί με τον τρόπο συμπεριφοράς, τη νοοτροπία, τις αντιλήψεις μιας κοινωνίας, τις υστερήσεις, τις επιθυμίες αν θέλετε, τις αγωνίες, περνάει πολύ περισσότερος και πολυτιμότερος χρόνος. Εμείς αυτά τα διαθέτουμε ήδη. Είναι κομμάτι τής ζωής μας αφού ζούμε εδώ. Και στις διεκδικήσεις μας είμαστε πολύ πιο σκληροί.

Τι θα έκανα, με ρωτήσατε αρχικά… Σήμερα υπάρχουν τέσσερα επίπεδα διοίκησης. Το πρώτο μεγάλο πρόβλημα που οδηγεί στη μη εξυπηρέτηση του πολίτη είναι η απόσταση που μεσολαβεί ανάμεσα σ’ αυτόν και στο, αρμόδιο να του λύσει το πρόβλημα, Κέντρο Λήψης Απόφασης. Έρχονται δεκάδες πολίτες στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση που είναι κοντά τους, ζητώντας να τους λυθούν προβλήματα που όχι μόνο δεν ανήκουν στις αρμοδιότητές της αλλά δεν έχει και εποπτεία ή δυνατότητα παρέμβασης για την επίλυσή τους. Αν και κατά την άποψή μου θα έπρεπε να έχει.

ΠτΘ: Όπως;

Απ.: Όπως στα θέματα Υγείας, εξυπηρέτησης, ή ταλαιπωρίας θα έλεγα καλύτερα, των πολιτών από διάφορους Οργανισμούς όπως τα Ασφαλιστικά Ταμεία, από Υπηρεσίες τού Υπουργείου Οικονομικών, από Οργανισμούς τού Υπουργείου Γεωργίας, ΕΛΓΑ, ΟΓΑ, κλπ., και άλλων Υπουργείων, οι οποίοι εδρεύουν στην Αθήνα. Οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις έχουμε το εξής που δεν έχουν οι κεντρικές διοικήσεις: διαφορετική επαφή. «Όσμωση», είπε ο Υπουργός των Εσωτερικών και χάρηκα για την καθαρότητα με την οποία περιέγραψε τα πράγματα ανάμεσα στην Αυτοδιοίκηση Α΄και Β΄Βαθμού σε σύγκριση με το υπόλοιπο κράτος. Προσωπικά θεωρώ ότι ανάμεσα στους δύο, ο Β΄Βαθμός, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση είναι περισσότερο αποτελεσματική. Ίσως γιατί κληρονόμησε μια στημένη μηχανή, την οποία απλώς διόρθωσε. Και πρέπει να σας πω ότι είμαι περήφανος σήμερα για τον τρόπο που οι υπάλληλοι της Νομαρχιακής μας Αυτοδιοίκησης παρέχουν τις υπηρεσίες τους. Και σε πολλά πράγματα είμαστε πιλοτικοί και πρωτοπόροι. Περιορίσαμε τη γραφειοκρατία, ενδιαφερόμαστε εμείς για τον πολίτη πριν από αυτόν… Βεβαίως, υπάρχουν δυστοκίες εκεί που υπάρχουν αντικρουόμενα συμφέροντα ή αμφισβητούμενες και ανταγωνιστικές καταστάσεις.

Για να επανέλθω όμως στο αρχικό ερώτημα, το πρώτο που θα έκανα θα ήταν να κλείσω την απόσταση μεταξύ διοίκησης και πολίτη. Διαπιστώνουμε αναντιστοιχία ανάμεσα στις αρμοδιότητες τής Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και την απεύθυνση των πολιτών σ’ αυτή. Απευθύνεται το 70% των πολιτών και οι αρμοδιότητες που έχουμε είναι λιγότερες. Η διαφορά που υπάρχει, αποβαίνει σε βάρος τού πολίτη ο οποίος δεν μπορεί να εξυπηρετηθεί εδώ και πρέπει να πάει στο Κέντρο. Αυτό είναι ένα μείζον ζήτημα που αποτελεί και έλλειμμα στην εξυπηρέτηση των πολιτών. Ένα άλλο μεγάλο ζήτημα είναι η καθαρότητα αρμοδιοτήτων και το ξεκαθάρισμα των ρόλων τόσο κλιμακωτά όσο και οριζόντια θα’ λεγα μέσα στο γεωγραφικό και διοικητικό χώρο. Εδώ θα πρέπει να ισχύσει η αρχή τής επικουρικότητας. Δηλαδή, όταν ένα επίπεδο αδυνατεί, θα πρέπει, εφόσον είναι αναγκαίο το συγκεκριμένο έργο υποδομής ή η δράση για τον πολίτη, να μπορεί να επιλαμβάνεται το επόμενο διοικητικό επίπεδο. Αδυνατεί ο Α΄Βαθμός να κάνει ένα γήπεδο, παραδείγματος χάριν, να το κάνει ο Β΄. Αδυνατεί και αυτός; Να το κάνει ο Γ΄…

ΠτΘ: Εξ όσων γνωρίζουμε, υπάρχει «επικουρικότητα» σε τοπικό τουλάχιστον επίπεδο.

Απ.: Υπάρχει στην πράξη και θα’λεγα, παράτυπα. Ξέρετε πόσο άσχημο είναι να πηγαίνετε σ’ ένα χωριό και να μην μπορείτε να δικαιολογήσετε την κατασκευή ενός δρόμου που θέλετε να κάνετε ή να τον βαφτίζετε «αγροτικό» για να μπορείτε να τον φτιάξετε; Πράγματα που επί της ουσίας πρέπει να γίνουν και ο τύπος δημιουργεί απαγορεύσεις. Υπήρξαν δε συνάδελφοι στη χώρα που έκαναν έργα προς όφελος των πολιτών και τα οποία τους καταλογίστηκαν! Βέβαια, ήρθησαν οι καταλογισμοί εκ των υστέρων, αλλά νομίζω ότι είναι ακατανόητες οι καταστάσεις που προκαλούνται από την έλλειψη ορθού θεσμικού πλαισίου και επικουρικότητας. Άρα λοιπόν, το δεύτερο που θα έλυνα είναι το θέμα της Αρχής της Επικουρικότητας.

ΠτΘ: Διοικητική Αναδιάρθρωση… Ανά διαστήματα ζούμε στον αστερισμό τής «διοικητικής αναδιοργάνωσης και αυτό πάντα «κατ’ επιταγή της Ε.Ε.»… Στο πρόσφατο Συνέδριο του Πειραιά, οι Ευρωπαίοι ομιλητές υπήρξαν σαφέστατοι ως προς το αντίθετο, δηλαδή την ανάγκη διαμόρφωσης από το κάθε κράτος μέλος «ισχυρής αυτοδιοίκησης» και τίποτε παραπάνω, της οποίας η μορφή να συνάδει με τις εθνικές ιδιαιτερότητες. Πάντως δεν υποχρεώνει κανένα κράτος να αντιγράψει πρότυπα ξένα προς την ιστορία του, την παράδοση και τη γεωγραφία του, από τον κίνδυνο ότι αυτά μπορεί να αποδειχθούν ακατάλληλα και δυσλειτουργικά κατά την «μεταφορά» τους από τη Βόρεια π.χ. Ευρώπη, στη Νότια…

Απ.: Χαίρομαι που το λέτε και έτσι είναι! Πολλές φορές επικαλούνται κάποιοι τις Περιφέρειες οι οποίες, λέει, επιβάλλονται από την Ευρώπη! Δεν υπάρχει καμία επιβολή διοικητικών Περιφερειών από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ασφαλώς απαιτεί μεγαλύτερα γεωγραφικά μεγέθη για την ανάπτυξη. Είναι διαφορετικό όμως αυτό από τα διοικητικά μεγέθη… Μπορείς, αλήθεια, να εφαρμόσεις το μοντέλο τής αχανούς πεδιάδας ή του οροπεδίου της Δυτικής Γερμανίας – όπου αποστάσεις δύο και τριών χιλιάδων χιλιομέτρων δεν παρουσιάζουν κανένα φυσικό εμπόδιο – στα ελληνικά νησιά; Μπορείς να το εφαρμόσεις στην περιοχή μας για την οποία ένας περιηγητής του 17ου αιώνα έγραφε «κατανοώ γιατί τα Βαλκάνια έχουν αυτές τις διαφοροποιήσεις μέσα από τη γεωγραφία τους την οποία εάν κάποιος δεν τη δει δεν μπορεί να τις καταλάβει»; Η γεωγραφία δεν είναι αμελητέας σημασίας για να παραβλεφθεί! Στην Ελβετία, π.χ. θα δείτε αντίστοιχη διοικητική δομή με μας γιατί εν τινί μέτρω η γεωγραφία τους μοιάζει με τη δική μας. Για να πας, να επικοινωνήσεις δηλαδή, από τη Γαλάνη στη Σταυρούπολη, χρειάζεται να κάνεις εβδομήντα χιλιόμετρα δρόμο ενώ η απόσταση είναι είκοσι… Αν δεν κατανοήσεις αυτή τη γεωγραφία δεν μπορείς επί χάρτου να κάνεις λογαριασμούς! Όπως έχουν ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά οι νησιωτικές περιοχές – τις οποίες δεν μπορείς να τις ενώσεις μαζί με τη θάλασσα σε μια απέραντη Περιφέρεια (!) γιατί θα αστοχήσεις, αλλά πρέπει να είναι διαμορφωμένες σε μικρά και ευέλικτα σχήματα – το ίδιο πιστεύω ότι πρέπει na ισχύει και για τον ηπειρωτικό χώρο τού οποίου η γεωγραφία θα πρέπει να είναι σεβαστή. Αν υπάρχει ένα απροσπέλαστο ποτάμι, που διαθέτει ένα μόνο πέρασμα όπως ο Νέστος, οι κάτοικοι δεν μπορούν να κάνουν τεράστιους κύκλους αποστάσεων για να πάνε από τη μια πλευρά στην άλλη! Γι’ αυτό και έχουν συγκροτηθεί με τον τρόπο που συγκροτήθηκαν οι τοπικές κοινωνίες, μεταξύ των φυσικών ορίων. Γιατί κάτω από τον όρο «Νομός Ξάνθης» κρύβεται μια κοινωνία. Η οποία έχει κοινές αγωνίες, κοινές σκέψεις, χαίρεται μαζί, λυπάται μαζί, πενθεί μαζί, γλεντάει μαζί… Αυτό το πράγμα έχει διαμορφωθεί από τη γεωγραφία. Εάν δεν υπήρχε, η Βιστονίδα από τη μια πλευρά που να περιορίζει την προσπέλαση προς τη Ροδόπη και δεν υπήρχε από την άλλη πλευρά ο Νέστος, δεν είχαμε κανένα λόγο να είμαστε διαφορετικός Νομός από τη Χρυσούπολη ή από την Καβάλα ή από την περιοχή της Ροδόπης… Πρέπει να βλέπουμε και να μας προβληματίζει κάθε φορά η γεωγραφία αντί να σχεδιάζουμε απλά επί χάρτου κομμάτια διοικητικά τα οποία θα αποβούν εν τέλει εις βάρος τού πολίτη. Συνεπώς, εγώ θα διατηρούσα αυτό το σχήμα των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων.

Όσον αφορά στις Περιφέρειες, θα πρέπει να πω κάτι που θεωρώ ότι είναι σημαντικό: εάν οι Περιφέρειες επιχειρήσουν να δημιουργήσουν τους ίδιους διοικητικούς μηχανισμούς, θα έλεγα, «αποσυγκεντρωτικούς» τού κράτους, παράλληλα με τις Νομαρχίες, θα οδηγηθούμε πάλι σε αντίστοιχους των παλαιών Νομαρχιακών μηχανισμούς που όμως θα επιτελούν ένα ανέλεγκτο έργο. Και εδώ, μεγάλο πρόβλημα των Περιφερειών είναι, ξέρετε ποιο; Ότι δεν είναι δυνατή η επί τόπου επίβλεψη των Υπηρεσιών τους. Η συγκρότηση των Υπηρεσιών, λόγω τής μεγάλης τους διασποράς, και τη λειτουργία τους είναι πιο χαλαρή. Και λυπάμαι που το λέω αυτό αλλά νομίζω ότι είναι διαπιστώσιμο με μια πρώτη ματιά… Αντιθέτως, κάθε Υπηρεσία τής Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, Ξάνθης εν προκειμένω, με τον πολιτικό τους προϊστάμενο εδώ κάθε μέρα και όντας σε μια ακτίνα ελέγχου, αφενός μεν βλέπει τι κάνω εγώ αλλά και εγώ βλέπω τι κάνει εκείνη. Υπάρχει ένας αλληλοέλεγχος, ένας αλληλοσεβασμός και η κοινή προσπάθεια. Δεν μπορεί να υπάρξει όμως αυτό στο διοικητικό μηχανισμό επιπέδου Περιφέρειας αν δεν υπάρξει η αντίστοιχη στιβαρή κλιμάκωση.

Το τεράστιο πρόβλημα της ελληνικής διοίκησης είναι η απόσταση ανάμεσα στον πολίτη και στο Κέντρο που θα ληφθεί η απόφαση όσον αφορά όχι τις αυτοδιοικητικές γιατί αυτές είναι κοντά, αλλά τις κρατικές αρμοδιότητες. Εάν σε ένα επίπεδο δεν μπορεί να ικανοποιηθεί ο πολίτης, συχνά είναι αναγκασμένος να απευθυνθεί στον Υπουργό. Πριν από τέσσερα χρόνια, ένας πολίτης μεγάλης ηλικίας ήρθε εδώ για να παραπονεθεί ότι τον βάζουν στην ουρά να πληρώσει – τότε – δύο δραχμές με προσαύξηση μία ακόμη. Και είχε μια ουρά μεγάλη γιατί εκείνες τις ημέρες πληρωνόταν ο ΦΠΑ. Τρεις δραχμές δεν είχαν καμία αξία αλλά η ταλαιπωρία στην οποία υποβλήθηκε ο πολίτης ήταν απαράδεκτη. Ζήτησα από την υπηρεσία η οποία όμως δεν υπάγεται σε μένα, να βρει έναν τρόπο να τον απαλλάξει. Ο ίδιος το είχε ζητήσει νωρίτερα και δεν είχε εισακουστεί. Το επόμενο επίπεδο ήταν να πάει στον Υπουργό. Βέβαια, τηλεφώνησα ο ίδιος στον Υπουργό. Και πρόκειται για μια κλασική περίπτωση που η τεράστια απόσταση υποβαθμίζει σαφώς την εξυπηρέτηση τού πολίτη. Ένα άλλο παράδειγμα που πρόχειρα μου έρχεται στο μυαλό: πέρασα ένα πρωί, πολύ πρωί πριν δύο περίπου χρόνια από τα Πολυϊατρεία τού ΙΚΑ. Δεν είναι δική μου αρμοδιότητα. Έχω όμως μία γενική αρμοδιότητα – την οποία δεν διαπραγματεύομαι με κανέναν και η οποία μού δίνει πολλές δυνατότητες – να εκπροσωπώ όλους τους πολίτες του Νομού, από την μεριά των πολιτών και από την μεριά τής κρατικής αρμοδιότητας. Είδα να σχηματίζεται ουρά έξω από το ΙΚΑ και τα Πολυϊατρεία. Συγκράτησα φυσιογνωμίες ανθρώπων που βρήκα εκεί και γύρω στις έντεκα η ώρα ξαναπήγα. Βρήκα τους ίδιους να περιμένουν. Μάλιστα, δυο κυρίες που είδαν ότι ξαναπήγα, ξέσπασαν και σε λυγμούς – προφανώς από την ταλαιπωρία και την αγανάκτηση, αν και δεν ήταν δική μου αρμοδιότητα. Η απόσταση διαμαρτυρίας τού πολίτη, από δω στο επόμενο επίπεδο, ήταν το Κέντρο. Βεβαίως μετά από μία, αναρμόδια θα έλεγα, αλλά έντονη πίεση και διαμαρτυρία μου, το πρόβλημα λύθηκε. Να λοιπόν πού χωλαίνει η κρατική μηχανή. Αυτό που λέμε «αποκέντρωση» μπορεί να θίγει πελατειακές σχέσεις, μπορεί να θίγει το αθηνοκεντρικό κράτος – ήταν σοφός αυτός που το ονόμασε έτσι και ας φαίνεται παλιομοδίτικο το να το λέμε – αλλά είναι απαραίτητη. Όποιος θέλει να κάνει διοίκηση, αν μη τι άλλο πρέπει να έχει εποπτικούς μηχανισμούς διάχυτους, σ’ όλη τη χώρα. Και να έχει αποτελεσματικούς εποπτικούς μηχανισμούς. Εάν είναι σε επίπεδο ευχών, δεν μπορεί να καταπολεμηθεί ούτε η μη εξυπηρέτηση των πολιτών, ούτε η δυσπραγία, ούτε τίποτε…

ΠτΘ: Ούτε η διαφθορά…

Απ.: Ως προς αυτό, θα πρέπει να ξέρετε ότι οι υπάλληλοι διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες. Καταρχήν, βεβαίως να πω ότι σήμερα είμαι πολύ ευχαριστημένος από τον τρόπο λειτουργίας τής Νομαρχιακής μας Αυτοδιοίκησης και από τους υπαλλήλους της…

ΠτΘ: Σήμερα. Όταν αναλάβατε πριν από έξι χρόνια;

Απ.: Δεν ήμουν καθόλου ευχαριστημένος τότε. Αλλά σήμερα είμαι. Οι υπάλληλοι, λοιπόν, διακρίνονται σε τρία κομμάτια: αυτούς που επιτελούν με συνέπεια τα καθήκοντά τους, αυτούς που έχουν κάνει «κάτι» και τους έχουμε πιάσει, και εκείνο το κομμάτι το οποίο βγάζει αυτή τη δυσωδία, θα έλεγα, και είναι αυτό που κάνει «κάτι» αλλά δεν μπορεί να αποδειχθεί. Εκεί είναι το πρόβλημα. Εκεί είναι όμως και η αδυναμία να λάβουν μέτρα αυτοί που διοικούν.

ΠτΘ: Άρα δεν είναι αντιμετωπίσιμο το φαινόμενο…

Απ.: Σ’ αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να υπερβείς τον εαυτό σου, να αναλάβεις το ρίσκο και να πάρεις κάποια μέτρα. Σ’ αυτό ακριβώς το σημείο πρέπει, κατ’ εμέ, να γίνουν οι διορθώσεις. Γιατί; Γιατί εκεί ισχύει η omerta. Ο Νόμος τής σιωπής… μεταξύ υπαλλήλων, και πολιτών και υπαλλήλων γιατί η διαφθορά προϋποθέτει περισσότερα από ένα μέρη… Καβγάς μοναχός δε γίνεται ούτε διαφθορά από μια πλευρά μόνη της, γίνεται. Και πάλι τονίζω ότι δεν αναφέρομαι στη Νομαρχιακή μας Αυτοδιοίκηση αυτή την ώρα. Αντιμετωπίζεις λοιπόν το κρούσμα καταρχήν με μετακίνηση του υπαλλήλου. Είναι το πρώτο που μπορείς να κάνεις. Και έρχεται η ώρα που ο ίδιος ο χρόνος εάν έχεις κάνει σωστή διοίκηση, αποκαλύπτει τα πράγματα με τον καλύτερο τρόπο και πράττεις αναλόγως. Βέβαια να πω και κάτι άλλο: αδικούνται υπάλληλοι μέσα σ’ ένα διάχυτο κλίμα διαφθορολογίας. Η συντριπτική πλειοψηφία δίνει τον εαυτό της, έχει υποστεί καρδιοπάθειες για να κάνει τα πάντα προκειμένου να εξυπηρετήσει τον πολίτη, και μέσα από τη λογική τής εναντίωσης στον «υπάλληλο – γρανάζι ενός εχθρικού κράτους», κάτι που μας έχει μείνει εδώ και πάρα πολλά χρόνια, ισοπεδώνουμε τα πάντα και είναι άδικο. Θα ρέπει να θεωρούμε ότι αυτός ο υπάλληλος, είναι «κάποιος από εμάς», είναι ο γιος μας, η κόρη μας, ο πατέρας, ο φίλος, ο αδερφός μας, ο γείτονάς μας – εμείς υπηρετούμε άλλωστε αυτήν την κοινωνία. Πολλές φορές μέσα σ’ αυτό το κύμα της διαφθοράς και διαφθορολογίας, πήρε η μπάλα και αυτούς που δεν έφταιγαν. Και το λέω αυτό εν πλήρη συνειδήσει. Γιατί δεν πρέπει επί δικαίοις και αδίκοις να έχουμε μια ισοπεδωτική τακτική. Πρέπει να είμαστε δίκαιοι, γιατί αν δεν επιβραβεύσουμε τους καλούς, δεν θα έχουμε ποτέ καλούς…

ΠτΘ: Μετά από όσα είπαμε κύριε Παυλίδη για την Αυτοδιοίκηση, μπείτε στον κόπο να ακούσετε το παρακάτω. Το ότι διατυπώθηκε από τον εκπρόσωπο του ΚΚΕ Σπύρο Χαλβατζή σε συνέδριο των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων το υποσημειώνω ως ένδειξη ότι η Αυτοδιοίκηση σαν πολιτική πρόταση και δυναμική, υπερβαίνει τα κόμματα και γι’ αυτό ίσως φοβίζει τα κόμματα εξουσίας: «…μια απλή προσέγγιση του θέματος γεννά ορισμένα ερωτήματα: πώς θα κρίνουμε και θα εκτιμήσουμε τις διοικητικές δομές τής χώρας μας; Με ποια κριτήρια; Σε ποιο πλαίσιο θα τις συγκρίνουμε με τις διοικητικές δομές των άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ποιο το περιεχόμενο που δίδεται στην κριτική τού Ευρωσυντάγματος σε σχέση με την Τοπική Αυτοδιοίκηση; Τι έννοια δίνουμε στον όρο «περιφερειακή δημοκρατία»; Χρειάζεται αλλαγή τής διοίκησης και πού; Στο μέγεθος, στην οργάνωση ή στην κατεύθυνση και στο περιεχόμενο δράσης; …Η κατεύθυνση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, της συρρίκνωσης του προσωπικού τής Δημόσιας Διοίκησης, της αποσυγκέντρωσης αρμοδιοτήτων, της μεταφοράς τους σε κατώτερα όργανα όπως οι Περιφέρειες, οι Νομαρχίες και οι Δήμοι, βοηθά την κεντρική εξουσία να αποποιηθεί των ευθυνών της για την ικανοποίηση των μεγάλων λαϊκών προβλημάτων. Αναδεικνύει την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τους άλλους διοικητικούς θεσμούς σε μοχλό διοχέτευσης και εφαρμογής τής πολιτικής τής κεντρικής εξουσίας…» Σεις αισθανθήκατε ποτέ έτσι; Αυτό το μέτρημα με το σταγονόμετρο από την κεντρική εξουσία τής δοσολογίας αρμοδιοτήτων που κάθε φορά έδινε στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση και πότε ήταν περισσότερη πότε λιγότερη πότε έκοβε τη δόση, εξυπηρετούσε τις σκοπιμότητες της εξουσίας;

Απ.: Πολλές φορές. Ήταν φορές που έβλεπα προσπάθειες παραγκωνισμού, υπερπήδησης του θεσμού, ψυχρής μεταφοράς, με χρηματοδοτήσεις, αρμοδιοτήτων τής Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης σε άλλα επίπεδα… Παράδειγμα; Είχαμε βάλει στο πρόγραμμα, επειδή ξέραμε ότι υπάρχει ανάγκη και είναι δική μας αποκλειστική αρμοδιότητα, να κάνουμε ένα σχολείο. Και την ίδια στιγμή ο τότε Γενικός Γραμματέας τής Περιφέρειας, δεν χρηματοδοτούσε τον αρμόδιο φορέα για να κάνει αυτό το σχολείο, αλλά κάποια …Κοινότητα! Με αποτέλεσμα, να έχουμε δεσμεύσεις πόρων από δύο κατευθύνσεις, από τον αρμόδιο φορέα, εμάς δηλαδή, ορθά, και από το κράτος, αφού η Περιφέρεια είναι το μακρύ χέρι τού Υπουργείου Εσωτερικών, σε έναν αναρμόδιο φορέα. Πολλές φορές λοιπόν ένιωσα από τη θέση τού Νομάρχη τέτοιας σκοπιμότητας προσπάθειες. Δεν μπόρεσαν ποτέ όμως να συγκρατήσουν το έργο μας. Γιατί βλέποντας γύρω διαπιστώνουμε ότι εμείς οι ίδιοι εδώ στον τόπο μας φαίνεται ότι κανονίζουμε και παράγουμε την ανάπτυξή μας. Όλοι οι άλλοι είναι μακριά. Και το Κέντρο και η Περιφέρεια. Εμείς, είμαστε αυτοί που παράγουμε την ανάπτυξη. Πάρτε τα έργα που παρήχθησαν την τελευταία π.χ. δεκαετία. Και δείτε πόσα από αυτά, λόγω και της διεκδίκησης των πολιτών, της δημοκρατίας που έχουμε τοπικά στο πλαίσιο του θεσμού, της συζήτησης που γίνεται σε κάθε επίπεδο – διότι τίποτε δεν κάνουμε μόνοι μας, μ’ όλα τα λάθη και τις αδυναμίες που μπορεί να έχει ένα έργο. Έχουμε τις απόψεις, ακούμε τις απόψεις, εισπράττουμε τις απόψεις, σεβόμαστε τις αρνητικές απόψεις, σεβόμαστε και τις θετικές. Σεβόμαστε τη διαφορετική άποψη. Ε, αυτό το κάνουμε γιατί και το θεσμικό πλαίσιο το επιβάλλει αλλά και η αιρετότητά μας το επιβάλλει. Βεβαίως, ας μην κάνουμε συγκρίσεις με άλλες χώρες. Η Γαλλία, π.χ. έχει 36 χιλιάδες ΟΤΑ και είναι επτά φορές μεγαλύτερη από εμάς. Κατ’ αναλογία εμείς θα έπρεπε να έχουμε πέντε με έξι χιλιάδες ΟΤΑ. Άρα λοιπόν είμαστε καλύτερα από κάποιες περιοχές. Μην νομίζετε ότι όλα τα αυτοδιοικητικά σχήματα που υπάρχουν σε άλλες χώρες, είναι πιο ευέλικτα. Αλλού είναι καλύτερα και αλλού χειρότερα. Μην ξεχνούμε όμως ότι εμείς έχουμε και μία ισχυρή παράδοση η οποία ξεκινάει δυόμισι χιλιάδες χρόνια πριν. Ο όρος λόγου χάρη «νομαρχία» είναι δεμένος με τη ζωή όλων των κατοίκων τής Βαλκανικής από τα Βυζαντινά χρόνια ακόμη. Είναι σταθερά συνδεδεμένος με τη ζωή μας και αναφέρεται σε συγκεκριμένα μεγέθη συνήθως, που στο πέρασμα των εποχών απλώς παρουσιάζουν μικροδιαφοροποιήσεις. Όμως δεν μπορούμε να πούμε ότι το διοικητικό σύστημα που έχουμε σήμερα, δεν παράγει. Γιατί αν αφαιρεθεί η προσφορά αυτού του διοικητικού συστήματος ή εάν την παραβλέψει η όποια κυβέρνηση, τότε δεν μπορεί να σταθεί μόνη της και δεν θα έχει και τους μηχανισμούς να υπηρετήσει τις ανάγκες των πολιτών.

ΠτΘ: Αιρετός Πρόεδρος Περιφερειακού Συμβουλίου: σας ελκύει η θέση; Θα βάλετε υποψηφιότητα όταν αποκτήσει βεβαίως θεσμική υπόσταση;

Απ.: Έχω πει ότι μ’ ενδιαφέρει να δω ποιο θεσμικό πλαίσιο θα επικρατήσει στη χώρα μας. Έχω, κατά καιρούς, μέσα στον πολιτικό χώρο που ανήκω, εκφράσει με σαφήνεια τις απόψεις μου για το πώς θα ήθελα ο ίδιος τον Γ΄Βαθμό Αυτοδιοίκησης. Βεβαίως ανήκω σ’ έναν πολιτικό χώρο, και από την ώρα που μια πλειοψηφία αποφασίσει κάτι με δημοκρατικούς όρους – γιατί είναι βασικό στοιχείο αυτό – είμαι υποχρεωμένος να υπακούσω και να συμμορφωθώ. Και το σέβομαι αυτό. Πρέπει να σας πω ότι εάν δεν έχω με καθαρότητα μπροστά μου ένα σαφές πλαίσιο, δεν πρόκειται να πάρω οποιαδήποτε απόφαση. Η μόνη που έχω ειλημμένη σήμερα είναι να μεγιστοποιήσω το έργο προς όφελος της τοπικής κοινωνίας, λόγο για τον οποίο σε καθημερινή βάση βρίσκομαι σε μια διαρκή μάχη. Οποιαδήποτε άλλη απόφαση θα ληφθεί όταν υπάρξει μια καθαρότητα στο θεσμικό πλαίσιο.

Μαρία Β.Μπόντη

Αντάρτικο της «Άλλης Ελλάδας»

ΠτΘ: Στους κόλπους τής ΕΝΑΕ;

Απ.: Η ΕΝΑΕ δεν ενδιαφέρεται. Είναι μία συζήτηση την οποία ξεκίνησα εγώ με δυο άλλους συναδέλφους και είμαστε αποφασισμένοι τη συζήτηση αυτή να «τη σηκώσουμε». Η ΕΝΑΕ θα μπορούσε και έπρεπε να επιδείξει αυτή την ευαισθησία πολύ πιο νωρίς. Δυστυχώς όμως – οι δομές τού συστήματος είναι τέτοιες, το κατεστημένο λειτουργεί έτσι που – ελέγχεται πάντα από το Κέντρο…

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.