Η «Κερασουντα και το Γαρς» και παλι κοντα μας

Η «Κερασούντα και το Γαρς», η μηνιαία έκδοση του Πολιτιστικού Ομίλου Ποντίων Θρυλορίου μας έχει συνηθίσει σε υλικό πλούσιο κι ενδιαφέρον, εμπλουτισμένο από την βαθιά παράδοση των Ποντίων του τόπου μας που με μεράκι και άοκνη προσπάθεια μεταφέρουν τη ζέση και τη θέρμη των ηθών και των εθίμων μιας περιοχής. Συνήθειες ζώσες έως και σήμερα, άλλες πάλι βγαλμένες από το σεντούκι του χρόνου, ουδόλως όμως ξεχασμένες, κοσμούν και τα δύο τελευταία τεύχη της έκδοσης, που με χαρά κρατάμε στα χέρια μας. Δοξασίες και προκαταλήψεις του παρελθόντος συναντούν την παρουσία των Ποντίων στη σύγχρονη εποχή, έθιμα και καθημερινές συνήθειες μπλέκονται με την επιστημονική θεώρηση των πραγμάτων και πάντα μια γεύση από παράδοση γλυκαίνει το νου και την καρδιά.

Αξίζει να αναφέρουμε τις Παραδόσεις του Πόντου για τη γέννα και το παιδί, αξιόλογες συμμετοχές του Ομίλου σε πολιτιστικά δρώμενα του τόπου καθώς επίσης και τον πρώτο Πόντιο αστροναύτη!

Προσδεθείτε! Η περιήγηση αρχίζει…

• Παραδόσεις του Πόντου για τη γέννα και το παιδί

«Ολο τον χρόνο απαγορευόταν να βγαίνει το παιδί ή να μένει έξω μετά τη δύση του ηλίου. Όταν τύχαινε όμως να βγει από νωρίς με τη μητέρα του ή με άλλους σπιτικούς κι αργούσε για οποιοδήποτε λόγο να γυρίσει πριν νυχτώσει, τότε του βάζανε στον κόρφο του ένα κομματάκι ψωμί και πριν φτάσει ακριβώς κάτω από την προεξοχή της στέγης του σπιτιού, πέταγαν το ψωμί μακριά κι έμπαζαν αμέσως το παιδί στο σπίτι. Έλεγαν πέταγαν και πίστευαν ότι τα πονηρά πνεύματα, που παραμένουν κολλητά στους τοίχους των σπιτιών, με την προφύλαξη της προεξοχής της στέγης από τη βροχή-ας’σά σταμαμίτας-έτρεχαν να αρπάξουν το ψωμί κι έτσι δεν υπήρχε κίνδυνος να ακολουθήσουν το παιδί.

Ότι καινούργιο πράμα ερχόταν στο δωμάτιο της λεχώνας, έπρεπε να σηκώσουν το παιδί και να το πατήσει. Αν δεν το κάνανε και τύχαινε να πάθει τίποτε το παιδί λέγαν: το κρέας ή τ’ οψάρ’ ή τ’ ρδάχτ’ ή το τσουπίν ή η χλαού ή τα παπούτσια κ.τ.λ. επάτεσαν το μωρόν.

Αν αργούσε να περπατήσει το παιδί το απέδιδαν στο πάτεμα.

Για θεραπεία το λούζανε με νερό, όπου βάνανε μέσα τα είδη, που είχαν τις πιθανότητες ότι έγιναν αιτία να πάθει, διότι είχαν παραλείψει να σηκώσουν το παιδί να τα πατήσει.

Αν τύχαινε το παιδί να γίνει χλωμό, του δένανε στο κεφάλι κίτρινη κορδέλα με φλουρί, που κρεμότανε στο μέτωπό του.

Απόφευγαν να κρατούν μπροστά σε καθρέφτη τα βρέφη, γιατί το είχαν σε κακό.

Όταν για πρώτη φορά πήγαιναν το παιδί σε ένα σπίτι του ρίχνανε αλεύρι μπροστά στο κεφάλι και του έλεγαν: γέρος κούκουρος, δηλαδή του ευχότανε να φτάσει σε βαθιά γεροντάματα.

Αν φιλούσαν το παιδί στο σβέρκο, λέγανε ότι θα γίνει οξύθυμο.

Άμα γεννιότανε ένα παιδί πίστευαν ότι ο άγγελος κατέβαινε από τον ουρανό, έγραφε την τύχη του στο κούτελό του και του έδινε μια καμουτσικιά κι έφευγε. Έτσι εξηγούσαν και το γιατί έκλαιγαν κάθε τόσο τα παιδιά.

Όταν το παιδί έμοιαζε τον πατέρα του, του βάζανε σκουλαρίκι στο αυτί, για να μην πεθάνει ο γονιός του.

Τον αφαλό –την τσίπαν – του παιδιού, αν ήταν αγόρι, την πετάγανε στη στέγη του σπιτιού. Αν ήταν κορίτσι, την φύλαγαν στο πατάρι, ανάμεσα στέγη κι οροφή. Έτσι, λέγανε, όταν μεγαλώσει το κορίτσι θα περιορίζεται στο σπίτι και δε θα γυρίζει έξω- κι θα γίνεται λασούρα. Όταν ένα κορίτσι έβγαινε τακτικά και δε μαζευότανε στο σπίτι της, την κακολογούσαν με την έκφραση: Αρ’ τ’ εσόν η τσίπα έξ’ εσύρθεν—ε, τον δικό σου τον αφαλό έξω τον πέταξαν».

Σιδηροπούλου – Τοπαλίδου Δήμητρα

• Ο Πολιτιστικός Όμιλος Ποντίων Θρυλορίου στο Φεστιβάλ Γεύσεων

«Στις 7 και 8 Δεκεμβρίου 2002 πραγματοποιήθηκε στην Κομοτηνή Διήμερη Βαλκανική Συνάντηση, όπου παρουσιάστηκαν οι παραδοσιακές γεύσεις και διατροφικές συνήθειες των Βαλκανικών χωρών, επισημαίνοντας κοινά σημεία και ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

Το Φεστιβάλ κατέληξε στη δυνατότητα και στη σημασία αξιοποίησης αυτών των παραδοσιακών γεύσεων, στην κατεύθυνση της τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής.

Οι πολιτισμικές ομάδες της περιοχής μας, εκφράστηκαν με τις πιο χαρακτηριστικές τους γεύσεις.

Την ποντιακή κουζίνα ανέλαβε και παρουσίασε ο Πολιτιστικός Όμιλος Ποντίων Θρυλορίου επιλέγοντας τις πιο ξεχωριστές ποντιακές γεύσεις και κατάφερε να εντυπωσιάσει.

Το χασίλ της κ. Ελένης Σαλπιγγίδου και της Μάγδας Σαπρανίδου, τα ντολμαδάκια με τα μαύρα λάχανα της αντιπροέδρου του Ομίλου κ. Ελευθερίας Σαλπιγγίδου, το σιρόν της κ. Δέσποινας Μπουμπαρδά και της Ελένης Σαλπιγγίδου και η σταφιδόπιτα για επιδόρπιο της κ. Ελένης Αποστολίδου, απέσπασαν ιδιαίτερα επαινετικά σχόλια, τόσο από τους Έλληνες παρευρισκόμενους όσο και από τις ξένες αντιπροσωπείες, όπως τόνισε και η Πρόεδρος του «Χωριού των Γεύσεων», κ. Χρύσα Μανωλιά.

Το τραπέζι του Ομίλου, που διακρίθηκε και για την παρουσίαση των φαγητών του, τράβηξε το ενδιαφέρον όλων, γιατί πράγματι ήταν μια διαφορετική γευστική πρόταση για όσους την δοκίμαζαν για πρώτη φορά. Για όσους πάλι γνώριζαν την παραδοσιακή ποντιακή κουζίνα, αποτέλεσε πειρασμό να την γευτούν ακόμη μια φορά.

Η βραδιά συνεχίστηκε ως αργά με παραδοσιακή μουσική και χορό και έδωσε την ευκαιρία στους συμμετέχοντες να γνωριστούν όχι μόνο γευστικά αλλά και μουσικά.

Τελικά γεύση και μουσική αποδείχθηκαν αξιόλογοι κώδικες επικοινωνίας μεταξύ των λαών. Ας ευχηθούμε τέλος να αποτελέσουν και το κίνητρο για την τουριστική μας ανάπτυξη».

Χρύσα Μαυρίδου

• «Ποιος είναι ο πρώτος Πόντιος αστροναύτης»

• Πιστέψτε με, δεν είναι ποντιακό ανέκδοτο!!!

«Οκτώβριος 1961

Ο Γιούρι Γκαγκάριν μιλάει σε τηλεοπτική εκπομπή της ΕΣΣΔ για την εμπειρία του στο διάστημα. Ο Θόδωρος Γιουρτζίχιν, 3 ετών τότε, παρακολουθεί τον Σοβιετικό ήρωα και κάνει την πρώτη του πτώση από το μπαλκόνι του σπιτιού του, ανεβαίνει στα κάγκελα και φωνάζει «μάμα, πάπα, ρούζω». Κατά την μεταφορά του στο νοσοκομείο, με ελαφρά τραύματα, δηλώνει με καμάρι στους γονείς του ότι:

«Εγώ είμαι, Γκαγκάριν».

Αργότερα, σε ερώτηση της δασκάλας του «τι θα γίνει όταν μεγαλώσει;», απαντά «τερματοφύλακας».

Όταν η δασκάλα του λέει ότι: «Αυτό δεν είναι επάγγελμα», της δηλώνει έτσι απλά, ότι : « Ε, τότε θα γίνω αστροναύτης.».

Στην μητέρα του, που του λέει ότι θέλει να τον δει γιατρό, ο ξεροκέφαλος πόντιος-όπως λέει η ίδια-απαντά «μάμα θα γίνω αστροναύτης».

Οκτώβριος 2002

Σαράντα χρόνια μετά ο Θόδωρος Γιουρτζίχιν, ντυμένος με τη στολή του αστροναύτη, στο ακρωτήριο Κανάβεραλ, κλείνει τα μάτια και μετράει αντίστροφα τα δευτερόλεπτα που τον χωρίζουν από την μεγάλη εμπειρία του διαστήματος και την πραγματοποίηση του ονείρου του. Τα δευτερόλεπτα μέχρι την απογείωση του φάνηκαν αιώνας. Το μαγικό την ώρα της απογείωσης ήταν ότι ένιωσε δίπλα του τον Γκαγκάριν να του εύχεται «καλή τύχη».

8 Οκτωβρίου

Το ταξίδι πραγματοποιήθηκε και οι γονείς του κοσμοναύτη παρακολουθούν συνέχεια το Ρώσικο δορυφορικό κανάλι με την ελπίδα ότι θα πουν κάτι για το μεγάλο ταξίδι του γιου τους, με το διαστημικό λεωφορείο «Ατλαντίς».

Το τηλέφωνο χτυπάει και η κα Ελένη ακούει το γιο της:

«Μάμα εγώ είμαι, ο Θόδωρον. Πολύ καλά εδώ πάνω στο διάστημα, μάμα don’t worry;»

«Α κρούγω σε Θόδωρε, καλάτσεψον ποντιακά, μη καλατσεύς ξένα.»

Ο Θόδωρος μετά την αποφοίτησή του από το Moscow Aviation Institute “Sergey Ordzhonikidze” δούλεψε στο κέντρο ελέγχου διαστημικών αποστολών της ΕΣΣΔ και στη συνέχεια σε προγράμματα λειτουργίας του ΜΙΡ. Είχε την ατυχία να διαλυθεί η Σοβιετική Ένωση όταν ήταν έτοιμος να πετάξει και κάποια στιγμή πίστεψε ότι το όνειρο του δεν θα πραγματοποιηθεί ποτέ. Το 1994 επιλέχθηκε να συμμετέχει σε κοινό Αμερικανο-Ρωσικό διαστημικό πρόγραμμα, με αποστολή να μεταφέρουν με το διαστημικό λεωφορείο «Ατλαντίς» μια δοκό 13,5 μέτρων και 15 τόνων, για την κατασκευή μίας γέφυρας, μήκους 105 μέτρων, στο διεθνή διαστημικό σταθμό. Τον προηγούμενο χρόνο μετακομίζει με την οικογένεια του στο Χιούστον της Αμερικής για να προετοιμαστεί για το μεγάλο ταξίδι. Οι ώρες εκπαίδευσης ατελείωτες! Η εμπειρία μοναδική! Το ταξίδι φανταστικό! Μαζί του άλλα 5 άτομα, 3 άντρες και 2 γυναίκες, όλοι αμερικάνοι. Στο διαστημικό σταθμό υπήρχαν 3 αστροναύτες που είχαν συμπληρώσει 137 μέρες στο διάστημα. Για πρώτη φορά στην ιστορία των διαστημικών πτήσεων μεταφέρανε στο διάστημα, φρέσκα φρούτα, πικάντικη σάλτσα και τάρτα. Όταν το έμαθε η μητέρα του στεναχωρήθηκε γιατί δεν πήρε μαζί του «ποντιακά πισία».

Η επιθυμία του να μεταφέρει στο διάστημα την Ελληνική σημαία δεν πραγματοποιήθηκε λόγω αμέλειας θέλω να πιστεύω ή καλύτερα-θέλοντας να δικαιολογήσω τα αδικαιολόγητα- τη δυσκολία να πιστέψει κάποιος το απίστευτο αυτό γεγονός για τα ελληνικά δεδομένα και την ελληνική πραγματικότητα που θέλει τους πόντιους μόνο δημιουργούς και ήρωες ανεκδότων. Η πρόσκληση που έκανε για 8 άτομα από την Ελλάδα- τα οποία είχε το δικαίωμα να καλέσει για την εκτόξευση όπως του είπαν οι Αμερικάνοι- είχε την ίδια μοίρα με την σημαία. Την μεγάλη πραγματικά αυτή ευκαιρία εκτίμησαν και πιστεύω θεώρησαν τιμή τους, 8 άτομα από την Αζαρία- όπου βρίσκεται το πατρικό του- και έκαναν το μικρό ταξίδι μέχρι την Αμερική για να καμαρώσουν και να στηρίξουν τον συμπατριώτη τους στο μεγάλο του ταξίδι. Η ευκαιρία για τους Έλληνες χάθηκε, κρίμα γιατί Έλληνες κοσμοναύτες δεν υπάρχουν άλλοι.

Σε ερώτηση του δημοσιογράφου αν αισθάνεται Έλληνας, απαντά:

Αισθάνομαι Έλληνας-Ρώσος και Αζαρός. Πως είναι δυνατό να μην αισθάνομαι Έλληνας. Η μητέρα μου είναι Ελληνίδα. Ο πατέρας μου μισός Έλληνας. Η οικογένεια μου ζει στην Ελλάδα. Οι γονείς του ο Νικολάι και η Ελένη Γιουρτζίχιν, Πόντιοι ομογενείς από την πρώην Σοβιετική Ένωση, ζουν στη Σίνδο της Θεσ/νικης μακριά από το παιδί τους, το οποίο λόγω επαγγέλματος δεν μπόρεσε να τους ακολουθήσει στην Ελλάδα. Οι επισκέψεις του στην Ελλάδα, όχι συχνές. Ο Θόδωρος ήρθε επίσκεψη στην Ελλάδα πριν από 5 χρόνια και με το όνειρο του ακόμη απραγματοποίητο. Φέτος τα Χριστούγεννα, κοσμοναύτης πια, θα έρθει να γιορτάσει τις άγιες μέρες αλλά και τα γενέθλιά του, με την οικογένεια και τους δικούς του ανθρώπους».

Αρχοντούλα Σαλπιγγίδου

Α.Χ.