Η ημερα της “μπαμπως”…
Επί ποδός οι γυναίκες της Ξυλαγανής, των Προσκυνητών, του Ιμέρου, χθες Πέμπτη 8 Ιανουαρίου για την γιορτή της “Μπάμπως” και της “γυναικοκρατίας”, που σηματοδοτεί την άνοιξη και ευφορία των καρπών, μηδενός εξαιρουμένου και των “καρπών”, που διασφαλίζουν τη διαιώνιση του ανθρώπινου είδους.
Το τελετουργικό ξεκινά από νωρίς το πρωί. Μπορεί η “γυναικοκρατία” να θέλει τους άνδρες στο σπίτι αλλά ο σύγχρονος τρόπος ζωής είναι απαγορευτικός για την τυπική εφαρμογή του εθίμου. Έτσι αντιπροσωπεία γυναικών με το μπακιράκι στο χέρι και με μια “αγιαστούρα από χλωρούς βλαστούς “φωτίζει” τους άνδρες του χωριού, ραίνοντάς τους και ευχόμενη “άνοδο και ευμερία”. Παλιότερα, λένε οι γυναίκες, οι ευχές ήταν “περισσότερο αθυρόστομες και αποκαλυπτικές, αλλά σήμερα κρατάμε λίγο τα προσχήματα των καλών τρόπων”. Παρόλα τούτα όμως τα υπονοούμενα για συνεχή ερωτική εγρήγορση δεν έλειψαν ούτε κατά την επίσκεψη στα καταστήματα, ούτε στο Ταχυδρομείο, ούτε στις Τράπεζες, ακόμη και στο Δημαρχείο. Οι περαστικοί ένιωσαν τις παγωμένες σταγόνες του “αγιασμού” και υποχώρησαν στην απαίτηση για ενίσχυση των οικονομικών του Συλλόγου Γυναικών Ξυλαγανής προσφέροντας τον οβολό τους, τα κέρματα στο μπακιράκι με την αγιαστούρα και τα χάρτινα στον κουμπαρά. Το γλέντι άλλωστε, που προγραμματίζεται για το βράδυ “θέλει γερό κουμπαρά”.
Από την “σεξουαλική παρενόχληση” και τους αστεϊσμούς των γυναικών δεν εξαιρέθηκαν μηδέ και οι εποχούμενοι, που είτε χωριανοί, είτε συντοπίτες, είτε ξενοχωρίτες, στάθηκαν για να “αγιαστούν” και να συνδράμουν οικονομικά.
Λίγο πριν το μεσημέρι ο “φωτισμός” καταλάγιασε και οι γυναίκες συμμαζεύτηκαν για να προετοιμάσουν το τελετουργικό της επίσκεψης στη”μπάμπω”, την μαμή του χωριού. Στα δύσκολα χρόνια που η θνησιμότητα νεογνού και λεχώνας ήταν σύνηθες γεγονός και η γέννα μια επισφαλής κατάσταση όσο και φυσιολογική, η μαμή τουν χωριού παραστέκονταν στις γυναίκες, αλλά και ενίοτε, τις βοηθούσε στο να απαλαγούν από τον “ανεπιθύμητο καρπό”. Έτσι μια ιδιαίτερη σχέση εμπιστοσύνης τη συνέδεε με όλες τις γυναίκες του χωριού. Αυτή την ιδιαίτερη σχέση έρχονται να τονίσουν με την τελετουργία του εθίμου και οι σημερινές γυναίκες στην αναβίωσή του.
Μια πομπή γυναικών ξεκινώντας από το Πολιτιστικό Κέντρο Ξυλαγανής, συνοδευόμενη από μουσικούς τραγουδώντας και χορεύοντας οδεύει προς το σπίτι της “Μπάμπως.” Η “Μπάμπω¨φορώντας την παραδοσιακή θρακιώτικη στολή τις περιμένει έχοντας συντροφιά τις φίλες της. Της προσφέρεται το πανέρι με τα δώρα. Η “Μπάμπω¨ φιλεύει τις γυναίκες με γλυκά και κεράσματα, για να ακολουθήσει το κύριο μέρος του τελετουργικού, σαπούνισμα, πλύσιμο και σκούπισμα των χεριών της, απομεινάρι της παράδοσης που ήθελε την αναπαράσταση μιας γέννας. Ακολουθούν ευχές για προσωπική υγεία και μακροημέρευση της ¨μπάμπως¨ για να βοηθά πάντα τις γυναίκες, ενώ η ίδια αντεύχεται υγεία και πολλά παιδιά.
Ο χορός, απαραίτητο στοιχείο κάθε τελετουργικού δρωμένου, επισφραγίζει και επιβεβαιώνει την σχέση των γυναικών. Ακολουθεί το γλέντι στην πλατεία που θα κορυφωθεί, καταλήγοντας σε κάποιο χώρο διασκέδασης, για τον οποίο έχουν ήδη προετοιμαστεί οι εορτάζουσες.
Αρωγός στις εκδηλώσεις ο δήμος Μαρώνειας και ο δήμαρχος κ. Παναγιώτης Τοπουζλής δηλώνει “Στις 8 Γενάρη οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι του δήμου μας αναβιώνουν το έθιμο της Μπάμπως. Είναι ένα έθιμο που μας ήρθε από τους παππούδες και τις γιαγιάδες από την Ανατολική Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία και την ημέρα αυτή τιμάται η Γυναίκα για την καρποφορία και τον αγώνα που δίνει. Στο πρόσωπο της “μπάμπως” τιμάται εκείνη που παλιότερα βοηθούσε τις γυναίκες να φέρουν στον κόσμο τη ζωή, το παιδί, που παραστεκόταν στις λεχώνες και στα νεογνά, αντιμετωπίζοντας τα όποια προβλήματα παρουσιάζονταν.
Θα ήθελα να συγχαρώ όλους τους Συλλόγους που κρατούν την παράδοση, αναβιώνουν τα έθιμα και δεν αφήνουν να ξεχαστούν σημαντικά κομμάτια της ιστορίας μας”.
Έφη Μωραιτου
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
