Η φτωχια χτυπα την πορτα της Ευρωπης

Η φτώχια, ο κοινωνικός αποκλεισμός στις χώρες της Μεσογείου και οι τρόποι αντιμετώπισής τους, βρέθηκαν στο επίκεντρο του προβληματισμού που αναπτύχθηκε στο επιστημονικό συνέδριο που διοργανώθηκε στην Κομοτηνή στις 14 και 15 Ιουνίου από το Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης του Δ.Π.Θ. σε συνεργασία με την UNESKO και το πρόγραμμα έρευνας για την παγκόσμια φτώχια.

Στο συνέδριο πήραν μέρος καθηγητές και ερευνητές από αρκετά πανεπιστημιακά ιδρύματα της Ευρώπης και των χωρών της Μεσογείου και ειδικότερα από χώρες της Βαλκανικής, της Βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής.

Μιλώντας στον ΠτΘ, η καθηγήτρια του τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης, Μαρία Πετμεζίδου, εξέφρασε την άποψη ότι παρατηρείται σημαντική απόκλιση στην άσκηση κοινωνικών πολιτικών μεταξύ των χωρών της νότιας και της βόρειας Ευρώπης οι οποίες, μάλιστα, αντιδρούν στην ιδέα μιας συνολικής εξομοίωσης των πολιτικών κοινωνικής πρόνοιας σε όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Το πρόβλημα παρουσιάζεται, λοιπόν, κυρίως στις χώρες της νότιας Ευρώπης, όπου το φαινόμενο της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισμού είναι μεγάλο, την ίδια στιγμή που οι οικονομικοί μετανάστες από τις αναπτυσσόμενες χώρες αναζητούν ολοένα και πιο πολύ καταφύγιο σε αυτές ακριβώς τις χώρες.

Ενδιαφέρον στοιχείο του συνεδρίου η απόφαση ώστε με την συνεργασία της UNESKO, να δημιουργηθεί με έδρα την Κομοτηνή ένα μεσογειακό υποπρόγραμμα που θα παρακολουθεί την εξέλιξη ανάλογων κοινωνικών φαινομένων.

ΠτΘ: Ποιο είναι το περιεχόμενο του συνεδρίου που διεξάγεται αυτές τις ημέρες στην Κομοτηνή από το τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης του ΔΠΘ;

Μ.Π.: Καταρχήν, είναι πρωτοβουλία του τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης σε συνεργασία με το πρόγραμμα για την καταπολέμηση της παγκόσμιας φτώχειας της UNESKO. Συνεργαζόμαστε με αυτή την υπηρεσία της UNESKO εδώ και αρκετά χρόνια αλλά περισσότερο σε προσωπική βάση και θέλαμε να επιτείνουμε αυτή την συνεργασία στο πλαίσιο του τμήματος.

Το τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης έχει μέλη ΔΕΠ τα οποία έχουν ασχοληθεί με την έρευνα πάνω στην φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό. Εξάλλου και οι καθηγητές της κοινωνικής εργασίας εμπράκτως δείχνουν το ενδιαφέρον τους σ΄ αυτά τα θέματα.

Έχουν, ήδη, στήσει μια κοινωνική υπηρεσία στις Σάπες, προωθούνε μια κοινωνική υπηρεσία υπό την αιγίδα του δήμου Κομοτηνής στον Ήφαιστο, άρα μας ενδιαφέρει πολύπλευρα το θέμα και ερευνητικά αλλά και ως προς την παρέμβαση που θα γίνει. Επιπλέον θέλουμε το τμήμα ερευνητικά να προωθήσει την συνεργασία πάνω σ΄ αυτό το πολύ καυτό ζήτημα με τις άλλες μεσογειακές χώρες, δεδομένου ότι υπάρχουν πολλές ομοιότητες και σχέσεις που μας συνδέουν όπως οι μεταναστευτικές ροές οι οποίες επηρεάζουν την φτώχεια και θα πρέπει από κοινού να βρούμε τρόπους ώστε από την μια πλευρά να συγκρατηθεί το μεταναστευτικό ρεύμα στις χώρες αυτές και από την άλλη οι μετανάστες στην Νότια Ευρώπη να αποκτήσουν κοινωνικά δικαιώματα να νομιμοποιηθούνε, πρωτίστως, και να ενταχθούνε σε μια διαδικασία κοινωνικής ενσωμάτωσης.

ΠτΘ: Ποια είναι τα συμπεράσματα που βγαίνουν όσον αφορά τις πολιτικές που ασκούνται από τα κράτη της Βόρειας και της Νότιας Ευρώπης σε σχέση με το πρόβλημα της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισμού;

Μ.Π.: Η Βόρεια Ευρώπη έχει λύσει το πρόβλημα της φτώχειας. Είναι ένα φαινόμενο πολύ περιορισμένο και μάλιστα σε πολύ μικρή ένταση, ιδιαίτερα στις Σκανδιναβικές χώρες. Από την άλλη πλευρά οι Σκανδιναβικές χώρες είναι αυτές που αντιδρούν σε πολύ μεγάλο βαθμό σε θέματα εναρμόνισης της κοινωνικής πολιτικής και του κοινωνικού κράτους στην Ευρώπη διότι φοβούνται ότι αυτό θα σημαίνει ότι θα πάει πίσω το δικό τους θεσμικό πλαίσιο ενώ αντιδρούν και στην αναδιανομή πόρων από τον βορρά προς τον νότο, που αποτελεί ενδεχομένως μια τάση η οποία θα μειώσει και τα δικά τους standards. Δηλαδή, θα έχουμε ομογενοποίηση αλλά με χαμηλότερα standards. Και η αντίδραση τους είναι έντονη σ΄ αυτό.

Τα συμπεράσματα από την πρωινή συνεδρία είναι πολύ σημαντικά και ιδιαίτερα ανησυχητικά για την Ελλάδα. Η Ελλάδα την δεκαετία του ΄90 έχει, πράγματι, αυξήσει της κοινωνικές δαπάνες για την κοινωνική προστασία, τις συντάξεις, τα κοινωνικά επιδόματα, την υγεία, τις παροχές πρόνοιας γύρω στο 25%. Ωστόσο είναι η χώρα στην οποία η αναδιανεμητική επίδραση αυτών των δαπανών είναι ελάχιστη. Δηλαδή, η φτώχεια παραμένει υψηλή, που σημαίνει ότι αυτές οι κοινωνικές δαπάνες δεν πάνε στους φτωχούς άρα δεν γίνεται σωστή ανακατανομή. Και από αυτή την πλευρά διαφέρει από όλες τις άλλες. Στις άλλες τρεις χώρες της νότιας Ευρώπης η αναδιανομή είναι ουσιαστικότερη. Και βλέπετε ότι στην Ιταλία και την Ισπανία η φτώχεια στους συνταξιούχους είναι πολύ περιορισμένη. Έχουν κατορθώσει να διαμορφώσουν ένα σύστημα κοινωνικής προστασίας για την τρίτη ηλικία το οποίο μειώνει σημαντικά την φτώχεια. Έχουν βέβαια φτώχεια στις μεγάλες οικογένειες, με 3 ή περισσότερα παιδιά. Η Πορτογαλία, από την άλλη πλευρά, έχει κατορθώσει μια πιο ίση αναδιανομή στα χαμηλότερα στρώματα. Έχει κατορθώσει να κάνει μια αναδιανομή στα χαμηλότερα στρώματα και τα επιδόματα που δίνει, ιδιαίτερα το λεγόμενο ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα το οποίο συζητιέται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όχι για να μειώσει δραματικά την φτώχεια αλλά την απόσταση του μέσου εισοδήματος των φτωχών από το εθνικό μέσο εισόδημα. Δηλαδή, βελτίωσε λίγο την κατάσταση των φτωχών.

ΠτΘ: Υπάρχουν και οι αναπτυσσόμενες χώρες που βρίσκονται έξω από την Ε.Ε. και στις οποίες το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο. Τι κάνουν οι αναπτυγμένες χώρες για να βοηθήσουν τις αναπτυσσόμενες;

Μ.Π.: Αυτό και ένα δικό μας ενδιαφέρον, δηλαδή, μέσα από την επιστημονική δουλειά να έχουμε και μια επίδραση στον πολιτικό διάλογο και στην πολιτική ατζέντα και την ευρωπαϊκή και των χωρών του τρίτου κόσμου.

Βέβαια τα προβλήματα είναι αρκετά πολύπλοκα σ΄ αυτές τις χώρες γιατί μην ξεχνάτε ότι και οι πολιτικές διαδικασίες είναι τέτοιες που δεν επιτρέπουν το φαινόμενο της φτώχειας να γίνει εμφανές, να μελετηθεί, να διαμορφωθούν στρατηγικές καταπολέμησής του. Επίσης, οι βίαιες μετακινήσεις πληθυσμών εξαιτίας των πολιτικών συνθηκών κάνουν ακόμη πιο οξύ το πρόβλημα της φτώχειας. Ωστόσο η Ευρώπη έχει τρόπους να βοηθήσει όχι μόνο μέσα από τον επιστημονικό διάλογο αλλά και μέσα από τα προγράμματα βοήθειας αφού έχει συνάψει ούτως ή άλλως διάφορες οικονομικές σχέσεις όπως έλεγαν οι συνάδελφοι από την Αλγερία. Θα μπορούσε η Ευρώπη σε κάποιο βαθμό να συμβάλλει στην εξάλειψη της φτώχιας μέσα από μια αναδιανομή των πόρων, αλλά πρωτίστως πρέπει οι χώρες αυτές να σχεδιάσουν και αποδοτικά προγράμματα. Διότι και εκεί το θέμα της κακής αναδιανομής είναι σημαντικό, δηλαδή, θα πρέπει οι πόροι αυτοί να πάνε πράγματι στους φτωχούς.

ΠτΘ: Σκέφτεστε να επεκτείνετε στο μέλλον τις δράσεις αυτού του συνεδρίου;

Μ.Π.: Ναι, βεβαίως, είναι μέσα στα σχέδιά μας, πρώτον να δημοσιεύσομε τα πρακτικά με την μορφή βιβλίου και επιπλέον υπάρχει κάποιο ενδιαφέρον από την UNESKO να φτιάξουμε ένα υποπρόγραμμα μεσογειακό το οποίο θα έχει ως έδρα την Κομοτηνή και θα προωθεί την συνεργασία, την έρευνα αλλά και την πολιτική παρέμβαση πάνω σ΄ αυτό τον τομέα. Κατά συνέπεια υπάρχει μέλλον και αυτό είναι ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση.

ΠτΘ: Σας ευχαριστώ πολύ

Μ.Π.: Και εγώ σας ευχαριστώ

Δ.Δ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.