Η επομενη μερα της κρισης
Ο νεοφιλελευθερισμός απάντησε στον κευνσιανισμό όταν απέτυχε και τώρα συζητείται να επανέλθει, μια και ο νεοφιλελευθερισμός απέτυχε, ίσως με μια άλλη μορφή για να βγουν οι εθνικές οικονομίες από τα αδιέξοδα και οι λαοί νʼ αρχίσουν να ζουν. Ο Καθηγητής Οικονομικής Θεωρίας στο Τμήμα Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης Γιώργος Χατζηκωνσταντίνου μίλησε για την διεθνή κρίση και ύφεση τη στιγμή που το βλέμμα των περισσοτέρων – λόγω και του ρόλου των ΜΜΕ – είναι προσανατολισμένο στην αναμέτρηση της μεθεπόμενης Κυριακής. Μιλάει για ένα νέο όραμα, μια νέα αναπτυξιακή συνταγή, που θα την χαρακτηρίζει η έντονη κρατική παρέμβαση, αλλά θα επιτρέπει την αγορά να είναι ελεύθερη αλλά όχι ανεξέλεγκτη και ασύδοτη, δηλαδή «να ελέγχεται από την κοινωνία και το κράτος ώστε να μην επαναληφθούν οι ίδιες υπερβολές» λέει χαρακτηριστικά.
ΠτΘ: Μπορεί τα βλέμματα όλων να είναι στραμμένα στις εκλογές, αλλά οι εκλογές επηρεάζονται και επηρεάζουν την οικονομία, η οποία επηρεάζεται και επηρεάζει τις ζωές και την καθημερινότητά μας η οποία όπως όλα δείχνουν πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο.
Όλοι μιλούν για αλλαγή σελίδας, όχι υποχρεωτικά με την έννοια της αλλαγής κυβέρνησης, αλλά με την αλλαγή οικονομικής πολιτικής για νʼ αρχίσει ο κόσμος να νιώθει ότι δεν θα είναι επί ξύλου κρεμάμενος και δεν θα του κατασχέσουν το σπίτι ή το αυτοκίνητο. Θεωρείτε ότι μπορούν να δοθούν λύσεις βιώσιμες για την οικονομία και τον πολίτη;
Γ.Χ.: Πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι γιατί η ζωή είναι μπροστά μας και η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Η κατάσταση, όμως, είναι πολύ δύσκολη και πιθανόν να γίνεται δυσκολότερη. Ακούγονται φωνές φωτός μέσα στο τούνελ αλλά δεν είναι ουσιαστικές κουβέντες που να μπορούν να στηρίξουν την ελπίδα ότι η ιστορία οδεύει προς τη λύση της από την παγκόσμια οικονομική ύφεση και κρίση για την οποία κάποιοι ευθύνονται και ουδείς θέτει το ερώτημα ποιος φταίει.
Για νʼ αντιμετωπίσουμε την κρίση πρέπει να κατανοήσουμε πώς προήλθε και ποια είναι η συνταγή που ευθύνεται για την κρίση στην οποία οδηγήθηκε ο κόσμος. Ενόψει των εκλογών στεναχωριέμαι για το ότι αναλωνόμαστε στο τι συνέβη πριν 10 και 20 χρόνια. Είναι υπερβολές που δεν πρέπει να συζητούνται γιατί βρισκόμαστε σε πολύ δύσκολη θέση. Θα πρέπει νʼ αναβαθμιστεί η έννοια της πολιτικής, να συνειδητοποιήσει ο κόσμος ότι μέσα από την πολιτική και τον αναβαθμισμένο πολιτικό λόγο είναι δυνατόν να υπάρξει νέο όραμα και νέα αναπτυξιακή συνταγή. Η παλιά συνταγή τελείωσε και μέσα από μια μορφή αρπακτικότητας και υπερβολών οδήγησε τον πλανήτη στην κρίση όπως και την Ελλάδα.
Το να συζητάμε περί ανεύθυνων και υπευθύνων είναι ένας λόγος περιττός. Εκείνο που χρειάζεται είναι ένα νέο όραμα, μια νέα προοπτική και μια νέα αναπτυξιακή συνταγή, με έντονη την κρατική παρέμβαση, βεβαίως με ελεύθερη την αγορά η οποία όμως θα ελέγχεται από την κοινωνία και το κράτος ώστε να μην επαναληφθούν οι ίδιες υπερβολές. Πρέπει νʼ αντιληφθούν όλοι πως το χρέος που υπάρχει δεν είναι ατομικό θέμα αλλά όλοι οι έλληνες χρωστούν σε τράπεζες και οι τράπεζες χρωστούν αλλού και το κράτος χρωστάει αλλού και τα κράτη το ένα στο άλλο. Δεν είναι δυνατόν να εξαλειφθεί αυτό το χρέος και να ξεπεραστεί η κρίση από το χρέος αυτό εάν δεν ληφθούν ριζικά μέτρα. Πρέπει να γίνουν αντιληπτά ορισμένα πράγματα. Αυτά τα χρέη είναι δύσκολο νʼ αποπληρωθούν κι όσο δεν γίνεται αυτό η κρίση βαθαίνει.
Θα πρέπει να υπάρξουν μέτρα που να επιτρέπουν να γίνει μια καινούρια αρχή με τη σοφία του παρελθόντος και με μια διαφορετική αντίληψη των πραγμάτων. Η ελευθερία δεν είναι αόριστη έννοια, υπάρχουν βαθμοί ελευθερίας και στην αγορά κι αυτοί πρέπει να ελεγχθούν.
Πιστεύω ότι μετά τις εκλογές όποια κυβέρνηση κι αν προκύψει θα πρέπει να έχει ένα οικονομικό πρόγραμμα με διαφορετικό όραμα το οποίο θα υλοποιηθεί από υπουργούς που θα είναι πολιτικά πρόσωπα με ισχυρά επιστημονικά επιτελεία σοφών, που θα σκεφτούν με σοβαρότητα κι εμβάθυνση στην υπάρχουσα ύφεση ή κρίση το τι πρέπει να γίνει.
Οι τεχνοκράτες που πιστεύουν ότι είναι το άλας της γης έχουν τελειώσει. Υπάρχει ανάγκη από ανθρώπους μορφωμένους που θα είναι πολιτικοί.
ΠτΘ: Δεν είστε υπέρ επομένως ενός τσάρου της οικονομίας που θα είναι οικονομολόγος.
Γ.Χ.: Δεν πιστεύω πως οι διάφοροι τσάροι θα πρέπει να είναι αυστηρά τεχνοκράτες. Αυτοί θα πρέπει να είναι δίπλα τους για αν τους βοηθήσουν με τα νούμερα. Εκείνοι που θα ηγούνται πρέπει να είναι πολιτικοί με όραμα για το μέλλον, ικανοί να δώσουν στον κόσμο την ελπίδα και την προοπτική. Οι σύμβουλοί τους θα πρέπει να τους ενημερώνουν αλλά οι αποφάσεις πρέπει να είναι πολιτικές.
Τραπεζικό σύστημα
και κοινωνικός ρόλος
ΠτΘ: Το νέο αρχιτεκτονικό οικοδόμημα της οικονομίας σε επίπεδο Ελλάδας, Ευρώπης και κόσμου θεωρείτε πως χρειάζεται να στηριχτεί περισσότερο από τις εθνικές οικονομίες με τρόπο ώστε τουλάχιστον οι κρατικές τράπεζες να μην αποτελούν απειλή για τους πολίτες;
Γ.Χ.: Δεν αντιλέγω ότι τα τραπεζικά καταστήματα είναι επιχειρήσεις που λειτουργούν με βάση κάποιους επιχειρηματικούς κανόνες. Το τραπεζικό σύστημα θα πρέπει νʼ αντιληφθεί ότι παίζει έναν αναπτυξιακό ρόλο με βάση κάποιους επιχειρηματικούς κανόνες και θα πρέπει να παίξει κι έναν κοινωνικό ρόλο που σχετίζεται άμεσα με την κοινωνική συνοχή. Εάν δεν βοηθηθεί η ανάπτυξη τότε και το ίδιο τραπεζικό σύστημα είναι σε κίνδυνο. Δεν είναι δυνατόν να ευημερούν οι τράπεζες και η κοινωνία να ζει σε αθλιότητα. Θα πρέπει όλη η κοινωνία να πηγαίνει καλά ώστε να μπορούν και οι τράπεζες ως επιχειρήσεις που είναι να λειτουργήσουν με σοβαρότητα, έξω από τα όρια των υπερβολών. Θα πρέπει να υπάρχει μέτρο. Δεν γίνεται κάποιες επιχειρήσεις να έχουν υπερκέρδη και ταυτόχρονα να υπάρχουν άνθρωποι που ζουν με 300 και 400 ευρώ.
Θα πρέπει να υπάρξει μια ανακατανομή του εισοδήματος, με προσοχή στο περιβάλλον που ζούμε το οποίο δεν μπορούμε νʼ αμελούμε και να το υποβαθμίζουμε γιατί αποτελεί σοβαρή παράμετρο για το μέλλον. Θα πρέπει να δούμε την υπόθεση της κοινωνικής συνοχής, την παραγωγικότητα και την αποδοτικότητα των νοικοκυριών στο οικονομικό αυτό παιχνίδι. Δεν γίνεται ένα νοικοκυριό νʼ αποδίδει όταν κάθε μέρα ασχολείται με τις διάφορες εισπρακτικές εταιρίες που το κυνηγούν, γιατί χάνει την παραγωγικότητα και την αποδοτικότητά του. Θα πρέπει η οικονομία να επανέλθει σʼ ένα επίπεδο ομαλής λειτουργίας γιατί αυτή τη στιγμή είναι εκτός κανόνων.
Αυτές όμως είναι πολιτικές αποφάσεις γιατί η αρπαγή των προηγούμενων 25 ετών έγινε με τρόπο νόμιμο. Τα κράτη και οι κυβερνήσεις έδωσαν το κατάλληλο πολιτικό και θεσμικό πλαίσιο με αποφάσεις δικές τους ώστε όλα αυτά να γίνουν κατά τρόπο νόμιμο. Απαιτούνται νέες πολιτικές αποφάσεις που θα βάλουν περιορισμούς στην ασυδοσία της αγοράς.
ΠτΘ: Πιστεύετε ότι θα πρέπει νʼ αυξηθεί η φορολογία των τραπεζών;
Γ.Χ.: Θα πρέπει νʼ αυξηθούν οι φορολογίες εκείνων που μπορούν να πληρώσουν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα έχουν κέρδη. Δεν γίνεται τα τελευταία χρόνια που οι λαοί ζουν σε πολιτικές λιτότητας να ζητάμε μόνο από τους λαούς. Εάν δεν έχει η λιτότητα αποτελέσματα και μέσω αυτής μόνο μεταφέρονται εισοδήματα από τους φτωχούς στους πλούσιους τότε αυτό δεν είναι κοινωνικά δίκαιο, δεν υπηρετεί την επιμεριστική δικαιοσύνη αλλά ούτε και την ανάπτυξη.
Θα πρέπει να υπάρξει συγκεκριμένη συνταγή που θα δίνει κάτι περισσότερο από την επαναφορά ενός κευνσιανισμού ή ενός παρεμβατικού πνεύματος. Θα πρέπει να είναι συμβατή με την παρούσα κατάσταση ενός νέου πολιτισμού που έχει μια τεράστια τεχνολογία στα χέρια του. Δεν είναι δυνατόν στην εποχή του αυτοματισμού και της ρομποτικής να μιλάμε για 12 και 14 ώρες εργασίας αλλά για λιγότερο χρόνο εργασίας και να πάρει ο κόσμος στα χέρια του τον πλούτο από το πλεόνασμα της τεχνολογίας. Έχουμε ένα «δούλο» χωρίς ψυχή.
Κοινωνικά δικαιώματα
ΠτΘ: Από τη στιγμή που καταργήθηκαν κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα δεκαετιών μάλλον πρέπει να ξανακερδηθούν με τον ίδιο τρόπο.
Γ.Χ.: Δεν μπορεί όμως αυτή η ιστορία να συνεχίζεται. Είμαστε στον 21ο αιώνα. Να ξανακερδηθούν όσα στο παρελθόν είχαν κερδηθεί;
ΠτΘ: Όταν όμως οι πολιτικοί δεν τα διασφαλίζουν…
Γ.Χ.: Οι πολιτικοί δεν τα διασφαλίζουν αλλά δεν ευθύνονται μόνο αυτοί. Ευθύνονται και οι λαοί που τους ψηφίζουν. Θα πρέπει οι λαοί του κόσμου νʼ αντιληφθούμε ποια είναι η πραγματική κατάσταση και να μπορέσουμε να συμπεριφερθούμε ανάλογα. Δεν γίνεται να είμαστε έρμαια παλαιών ιστοριών το ότι ψηφίζουμε όπως ψήφιζε ο παππούς μου για να διοριστεί το παιδί μου. Αυτά ανήκουν στον 19ο αιώνα. Είμαστε στον 21ο αιώνα με μια τεράστια τεχνολογία μια ανθρωπότητα των 6,5 δισεκατομμυρίων.
Θα πρέπει να μιλήσουμε για ελεύθερο χρόνο και πνευματική ανάπτυξη των ανθρώπων. Δεν γίνεται να έχουμε πέντε καρπούζια κάτω από τη μασχάλη για να επιβιώσουμε ή να υποκαθιστούμε το δικαίωμα στην εργασία με το δικαίωμα στην αναζήτηση απασχόλησης.
Πιστεύουν κάποιοι ότι υπάρχουν πράγματα που δεν μπορούμε να τα κάνουμε γιατί υπάρχει η Ευρωπαϊκή Ένωση που υιοθετεί μια συγκεκριμένη πολιτική η οποία δεν είναι κάτι που δεν αλλάζει. Δεν γίνεται να είμαστε διαρκώς δέσμιοι κάποιων πολιτικών που αποδείχθηκαν λανθασμένες. Η κρίση δεν προέκυψε από το σύμπαν αλλά από κάποιες πολιτικές αποφάσεις.
Αυτό το παιχνίδι των λέξεων μεταξύ υπευθυνότητας και ανευθυνότητας είναι σχετικό και συζητήσιμο για το ποιος είναι υπεύθυνος και ανεύθυνος. Ευθύνεται συγκεκριμένη νεοσυντηρητική συνταγή που οδήγησε την ανθρωπότητα σʼ αυτό το σημείο για δεύτερη φορά μέσα σε 80 χρόνια.
Θα πρέπει να δει ο καθένας πέρα από τα παπούτσια του. Χρειάζεται αλληλεγγύη μεταξύ των ανθρώπων και των κοινωνιών. Ουδείς είναι ευτυχής όταν είναι μόνος.
Μαρία Αμπατζή
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
