Η επικαιροτητα της ανθρωπινης ματαιοδοξιας

Το μολιερικό μπαλέτο φορούσε all star, o υποτιθέμενος απεσταλμένος του Σουλτάνου καουμπόικες μπότες και καπέλο, ο ερωτοχτυπημένος Κλεόντ τζινάκι και T-shirt με τα χρώματα της γαλλικής σημαίας και η γυναίκα του κ. Ζουρντέν ταγιέρ business look… Αναμφίβολα, ο «Αρχοντοχωριάτης» που παίζεται αυτόν τον καιρό στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος ξαφνιάζει ευχάριστα προσφέροντας μια καλοσκηνοθετημένη… ευκαιρία για δεύτερη ανάγνωση στο θεατή που ανέκαθεν ταύτιζε το μολιερικό θέατρο αποκλειστικά με βοστρύχους και φτερωτά καπέλα ευγενών γαλλικής αυλής του 17ου αιώνα… Καιρός για αναθεώρηση!

… Φανερά, στόχος του Γιάννη Ιορδανίδη, σκηνοθέτη της παράστασης, ήταν να ξεφύγει από τη στερεότυπη μολιερική μορφή του έργου, «βαφτίζοντάς» το στη σύγχρονη εποχή με σκοπό ν’ αναδείξει την επικαιρότητά του. Το θέμα του έργου εξάλλου, από μόνο του είναι πάντα ζωντανό και επίκαιρο: οι κωμικές περιπέτειες ενός αστού που θέλει ν’ ανέβει στην τάξη της αριστοκρατίας – περιπέτειες μεγάλης κοινωνικής εμβέλειας, που δεν χάνουν ποτέ την επικαιρότητά τους.

Η κρυφή ματαιοδοξία

της μπουρζουαζίας

Αφορμή για το Μολιέρο προκειμένου να γράψει την αθάνατη σάτιρα του «Αρχοντοχωριάτη» αποτέλεσαν τα τουρκικά ήθη, τα οποία και διακωμώδησε μέσα από το συγκεκριμένο έργο του. Πάνω σ’ αυτόν τον καμβά υφαίνει την πλοκή του μύθου του με ήρωές του χαρακτήρες βγαλμένους από τις δύο μεγάλες κοινωνικές τάξεις της εποχής, την αριστοκρατική και την αστική. Οι αριστοκράτες, την εποχή του «Αρχοντοχωριάτη», αποτελούν μια κοινωνική ελίτ με αναμφισβήτητο κύρος, η δύναμή τους όμως σιγά σιγά εξασθενεί μαζί με την περιουσία τους ενώ μια άλλη κοινωνική τάξη, η αστική αρχίζει να κερδίζει έδαφος με το χρήμα ν’ αρχίζει να παίζει ένα διαφορετικό ρόλο στο παιχνίδι των κοινωνικών σχέσεων. Αναπόφευκτα, το κύρος της αριστοκρατίας δεν είναι πια από μόνο του αρκετό. Το Κράτος, έχοντας ανάγκη να ενισχύσει οικονομικά τα ταμεία του, πουλάει αξιώματα και δίνει τη δυνατότητα στους αστούς να αποκτήσουν τον τίτλο της «αριστοκρατίας του χρήματος».

Το έργο τότε…

Το έργο πρωτοπαίχτηκε τον Οκτώβριο του 1670 στο Σαμπόρ. Ποτέ, κανένα άλλο έργο δεν έτυχε τόσο άσχημης υποδοχής και κανένα από τα έργα του Μολιέρου δεν δυσαρέστησε το κοινό όσο αυτό γιατί έδινε την εντύπωση ότι έτεινε προς την ιταλική φάρσα… Στην πορεία βέβαια, κάθε αστός που έβλεπε την παράσταση νόμιζε ότι βλέπει να σκιαγραφείται ο γείτονάς του, και δεν ήθελε να χάσει το θέαμα. Υπερβολικό, μη ρεαλιστικό αλλά τέλεια εκτελεσμένο, αγαπήθηκε πολύ από το κοινό.

…και σήμερα

Διαφορετική και πρωτότυπη η παράσταση του Κρατικού, πρωτίστως λόγω των ευφάνταστων, υπέροχα σχεδιασμένων και ευρηματικών κουστουμιών που αναμφίβολα ξαφνιάζουν ευχάριστα με τους αναχρονισμούς τους. Αναχρονισμοί οι οποίοι βέβαια, δεν έχουν τη ρίζα τους στον εντυπωσιασμό αλλά είναι άρρηκτα δεμένοι με την ιδέα της κωμωδίας που ο Μολιέρος είχε στο νου του και μας περιγράφει πολύ ωραία ο Ιονέσκο: «το κωμικό είναι η ενόραση του παραλόγου». Παράλογα, λοιπόν, δεν φάνταζαν όχι μόνο τα πολύ πιο σύγχρονα της μολιερικής εποχής κουστούμια, αλλά ούτε και τα «ολοζώντανα» σκηνικά που συχνά γκροτέσκ, αλλά ποτέ κιτς, συμπλήρωναν με επιτυχία τις πολύ καλές ερμηνείες των ηθοποιών.

Μολιέρος με ήθος

Οι χαρακτήρες του «Αρχοντοχωριάτη» – που όπως και όλα τα έργα του Μολιέρου αντιπροσωπεύουν αληθινούς ανθρώπους και όχι καρικατούρες – ζωντανεύουν με πολύ πειστικό τρόπο από το team των ηθοποιών της παράστασης χωρίς όμως να φτάνει κάποιος απ’ αυτούς στην υπέρβαση. Οι αναγνωρίσιμες και στην εποχή μας ανθρώπινες αδυναμίες και πάθη σκιαγραφούνται με τρόπο κωμικό και – ευτυχώς – όχι χυδαίο, με σεβασμό στον άνθρωπο που – σύμφωνα με τη θεατρική σκηνοθέτη Αριάν Κότση – «ανέβασε τη γαλλική κωμωδία στα ύψη της γαλλικής τραγωδίας του Κορνέιγ και του Ρασίν». Τουλάχιστον σαν θεατής δεν ένιωσα ούτε στιγμή να προσβάλλομαι, όπως είχα νιώσει χρόνια πριν όταν ο ίδιος φορέας είχε ανεβάσει το ίδιο πάλι έργο με πρωταγωνιστή τότε τον Κώστα Βουτσά… Ο «Αρχοντοχωριάτης» της παράστασης αυτής, Κώστας Σάντας είναι αξιοπρεπέστατος στο ρόλο του, χωρίς όμως να καταφέρει να ξεπεράσει τον εαυτό του. Το ίδιο και οι υπόλοιποι ηθοποιοί, που κινούνταν όμως με μπρίο, δείχνοντας στην πλειοψηφία τους τουλάχιστον να χαίρονται μ’ αυτό που κάνουν, σε μια φαντασμαγορική υπερπαραγωγή που ο δραστικός κωμικός λόγος του Μολιέρου συνυπάρχει με το χορό και το τραγούδι δημιουργώντας μια θεατρική πανδαισία.

Όσο για το κοινό, φαίνεται να διασκεδάζει με μια αναμφίβολα… διαφορετική παράσταση. Ανεπιφύλακτα, το εύθυμο και χαρούμενο κλίμα του έργου ταιριάζει απόλυτα με το γιορταστικό κλίμα των ημερών που πλησιάζουν…

Όποιος λοιπόν σκοπεύει να κατηφορίσει τις μέρες αυτές στη Θεσσαλονίκη, που λάμπει κυριολεκτικά ντυμένη στα γιορτινά της, αξίζει να παρακολουθήσει την παράσταση. Θα περάσει ένα όμορφο, χαλαρό και χαμογελαστό βράδυ.

Και ποιος δεν το χρειάζεται τελικά;

Συντελεστές της παράστασης:

Μετάφραση – σκηνοθεσία–δραματουργική επεξεργασία: Γιάννης Ιορδανίδης

Σκηνικά: Γιώργος Σουγλίδης

Κοστούμια: Kένι Μακλέλαν

Μουσική: Γιώργος Χριστιανάκης

Μουσική διδασκαλία: Nίκος Βουδούρης

Χορογραφία: Aμαλία Μπενέτ

Φωτισμοί: Γιώργος Ταρκάσης

Σπαθογραφία: Σόνια Ψωμιάδη

Βοηθός σκηνοθέτη: Ελένη Πήττα

Βοηθός σκηνογράφου: Αναστασία Ψαρρή

Βοηθός ενδυματολόγου: Αθηνά Πουρέα

Βοηθός φωτιστή: Τάσος Δαηλίδης

Οργάνωση παραγωγής: Ροδή Στεφανίδου

Παίζουν: Γιάννης Ηλιόπουλος, Δήμος Καπέλιος, Δημήτρης Σπορίδης, Κώστας Σάντας, Γιώργος Ρούφας, Σταύρος Βαφειάδης, Κατερίνα Γιαμαλή, Πάνος Αργυριάδης κ. ά.

Info:

O «Αρχοντοχωριάτης» του Μολιέρου, από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος, θα παίζεται στο θέατρο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, στη Θεσσαλονίκη, μέχρι και την Παρασκευή 31 Δεκεμβρίου 2004. Κρατήσεις: T. 2310 288000.

Βάγια Παπαδοπούλου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.