«Η εκπαιδευση δεν ειναι για πουλημα»

Η Δάφνη Σφέτσα, ο Γιώργος Λάιος και ο Νίκος Σώχαλης συνεργάζονται για την έκδοση του περιοδικού «Αντήνωρ» και ανήκουν στο Δίκτυο Αυτόνομων Ριζοσπαστικών Αριστερών Σχημάτων. Στη ραδιοφωνική εκπομπή «Ατάκτως ερριμμένα» του Παρατηρητή της Θράκης μίλησαν για την τελευταία έκδοση και τους προβληματισμούς που αναδεικνύουν και ανέπτυξαν τις θέσεις τους για την ουσία που πρέπει να αποκτήσει η τριτοβάθμια εκπαίδευση, που δεν είναι η σύνδεση του τίτλου σπουδών με την αγορά εργασίας. Το περιοδικό, εξάλλου, όπως ο Νίκος σχολιάζει, είναι ένα αποτέλεσμα της πολύπλευρης δράσης του Δικτύου. Η συνέντευξη έγινε την περασμένη Παρασκευή και οι εξελίξεις επαλήθευσαν εν μέρει τους φοιτητές του Δικτύου. Ο ευρωβουλευτής της ΝΔ Κώστας Χατζηδάκης κατέθεσε τροπολογία που ανοίγει το δρόμο για την αναγνώριση μέσω Βρυξελλών των τίτλων σπουδών που εκδίδουν τα κέντρα ελευθέρων σπουδών, που συνεργάζονται με ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Η τροπολογία έγινε δεκτή από την Επιτροπή Νομικών Υποθέσεων της Εσωτερικής Αγοράς κι έχει προγραμματισθεί να συζητηθεί στην Ολομέλεια του Ευρωκοινοβουλίου στις 17 Δεκεμβρίου.

Οσοι όμως πιστεύουν ότι η νέα γενιά δεν προβληματίζεται και δέχεται άκριτα και άτολμα τις αποφάσεις η ρήση της Δάφνης στο κλείσιμο της εκπομπής είναι μια καλή απάντηση στο τι μπορούν να κάνουν: «Αν όχι εμείς ποιοι, αν όχι τώρα πότε;».

ΠτΘ: Ανάμεσα στα άρθρα του περιοδικού περιλαμβάνεται ένα με τίτλο «η εκπαίδευση δεν είναι για πούλημα». Γιατί δεν πιστεύετε ότι είναι για πούλημα αν και «πιάνει» καλά χρήματα;

Γ.Λ.: Ο κάθε άνθρωπος, από την αρχή της σχολικής του ηλικίας μπαίνει σε μια εκπαιδευτική διαδικασία που θα έπρεπε να έχει σαν πρώτο της στόχο τη μόρφωση του ανθρώπου, δηλαδή να αποκτήσει πληροφορίες και κριτική επεξεργασία των πληροφοριών που λαμβάνει. Η εκπαίδευση, στις μέρες μας, από το δημοτικό μέχρι το πανεπιστήμιο δίνει σκόρπιες γνώσεις χωρίς να καλλιεργεί την κριτική ικανότητα του ατόμου, με αποτέλεσμα να στοχεύει απλά στην κατάρτιση επαγγελματιών. Θεωρούμε ότι η γνώση έχει αυταξία και δεν θα πρέπει η εκπαίδευση να στοχεύει στην επαγγελματική κατάρτιση αλλά στο να δημιουργήσει ανθρώπους ικανούς να σκέπτονται και να συζητούν για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Η εκπαίδευση είναι αγαθό

ΠτΘ: Αν ακούσει αυτή την άποψη ένας γονιός που ξοδεύει ένα μεγάλο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού για να μπει το παιδί του στο πανεπιστήμιο, μάλλον δεν θα συμφωνήσει.

Δ.Σ.: Να ξεκαθαρίσουμε ότι η εκπαίδευση δεν είναι προϊόν, είναι αγαθό. Διαμορφώνει ανθρώπους, προσπαθεί να προάγει τη σκέψη, να μορφώνει. Αν επικεντρώσουμε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, επικρατεί η αντίληψη ότι πρέπει να μεταδίδονται στείρες τεχνικές γνώσεις για να βρούμε εύκολα επάγγελμα.

Ο ρόλος του πανεπιστημίου δεν είναι να μεταφέρει κωδικοποιημένη γνώση, να μας μετατρέψει σε στρατιωτάκια για τους εργοδότες μας, αλλά να διαμορφώσει την κριτική μας ικανότητα.

Θέλουμε πανεπιστήμια με διακριτό γνωστικό αντικείμενο και όχι ένα πανεπιστήμιο που θα εξαρτάται από τις ανάγκες της αγοράς.

Μπορεί αυτή τη στιγμή να μη γίνεται αντιληπτό αλλά μέχρι το 2010 θα είναι φανερό σε όλους μας. Επιχειρείται μια μεταρρύθμιση, για την οποία κανείς δεν ενδιαφέρεται. Για παράδειγμα, στα μεταπτυχιακά θα πρέπει να καταβάλλονται δίδακτρα. Επιπλέον δεν θα στηρίζονται στην ελεύθερη έρευνα αλλά στις απαιτήσεις που θα έχουν οι εργοδότες.

ΠτΘ: Οι κοινωνίες είναι όμως αυτές που πρέπει να ασκήσουν πίεση στις κυβερνήσεις και να δηλώσουν την αντίθεσή τους απέναντι στη σύνδεση πανεπιστημίου – αγοράς εργασίας. Η πλειοψηφία όμως των φοιτητών αλλά και των γονιών το ζητούν.

Χώροι κατάρτισης είναι τα ΙΕΚ και τα ΚΕΤΕΚ και όχι τα πανεπιστήμια κι αυτό πρέπει να ξεκαθαριστεί.

Σε κάποια τμήματα που σχετίζονται με την οικονομία και το management η σύνδεση είναι αυτονόητη, αλλά η τριτοβάθμια εκπαίδευση να δίνει την ελεύθερη πρόσβαση στη γνώση. Το ένα δεν πρέπει να αποκλείει το άλλο.

Δ.Σ.: Όταν λέμε ότι δεν θέλουμε τη σύνδεση δεν εννοούμε ότι δεν θέλουμε να εργαστούμε, αλλά το ότι δεν θέλουμε να καθορίζεται από την αγορά η διαδικασία που γίνεται στα πανεπιστήμια, όπως τα προγράμματα σπουδών.

ΠτΘ: Είναι τρόπο τινά το πανεπιστημιακό άσυλο της ίδιας της παιδείας.

Ν.Σ.: Δεν θέλουμε πανεπιστήμιο εταιρία!

ΠτΘ: Από την άλλη, ας μην ξεχνάμε ότι πολλοί πανεπιστημιακοί αναπτύσσουν εξω- ακαδημαϊκές επαγγελματικές δραστηριότητες. Όταν κάποιος αγαπάει την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την έρευνα την αγαπάει χωρίς να νοιάζεται αν είναι κοντή, άσχημη και χωρίς προίκα.

Δ.Σ.: Η οικονομική ανεξαρτησία των πανεπιστημιακών στηρίζει και την ακαδημαϊκή τους ελευθερία.

Ν.Σ.: Επαγγελματίες πανεπιστημιακοί δεν υπάρχουν πλέον, είναι ελάχιστοι κι αυτό είναι εις βάρος των φοιτητών και της γνώσης. Ζητάμε να είναι αυτοτελείς για να επιτελούν το έργο τους με τους κατάλληλους όρους. Η συνταξιοδότησή τους, για παράδειγμα, είναι κάτω από το μισό του μισθού τους γιατί είναι επιδοματικού χαρακτήρα.

Αναγκάζεται να στραφεί στην ελεύθερη αγορά, να έχει ίσως και δικό του γραφείο.

Δεν θα υπάρξει μεν ιδιωτικό πανεπιστήμιο στην Ελλάδα, αλλά θα ιδιωτικοποιούνται κομμάτια του πανεπιστημίου κι αυτό που γίνεται με τους καθηγητές εντάσσεται σ’ αυτό το κλίμα.

Δ.Σ.: Με την αξιολόγηση κρίνονται τα πανεπιστήμια για το κατά πόσο εφαρμόζουν τις αποφάσεις του Βερολίνου στα προγράμματα σπουδών τους και στα μεταπτυχιακά τους και ανάλογη είναι και η χρηματοδότησή τους.

Να πολιτικοποιήσουμε τον κόσμο

ΠτΘ: Το Δίκτυο Αυτόνομων Ριζοσπαστικών Αριστερών Σχημάτων έχει προετοιμαστεί για τις εκλογές των πρωτοετών;

Δ.Σ.: Δεν υπάρχει προεκλογική περίοδος για μας. Εμείς συνεχίζουμε τη δράση μας κάθε μέρα στο πανεπιστήμιο και στην κοινωνία. Τι να μας δείξουν αυτές οι εκλογές; Αυτό που θέλουμε είναι να πολιτικοποιήσουμε τον κόσμο. Θέλουμε συμμάχους στη δράση μας ενάντια στη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση. Δεν θέλουμε «κουκιά», όπως λένε οι άλλες παρατάξεις, να μας ψηφίζουν επειδή κερνάμε σφηνάκια!

Θέλουμε να κάνουμε τον κόσμο να καταλάβει ότι τα πράγματα δεν είναι απλά και πέρα από τη δική μας ζωή. Είναι η ζωή μας, που πρέπει να παλέψουμε για τα δικαιώματά της. Δεν είμαστε εδώ ούτε για να δώσουμε λύσεις, ούτε έχουμε τις λύσεις. Είμαστε εδώ για να βρούμε συλλογικά τις λύσεις για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε.

Γ.Λ.: Το Δίκτυο διακρίνεται από ένα κινηματικό χαρακτήρα. Κάθε μέρα αναζητά ό,τι απασχολεί το φοιτητή και την κοινωνία, προσπαθεί να τον προβληματίζει και να του δείχνει ενδεχόμενες εκδοχές που μπορεί να έχει η ζωή του, ώστε να την καλυτερεύσει. Στα πλαίσια του κινηματικού χαρακτήρα, δεν έχουμε προεκλογική περίοδο, γιατί αυτό που μας νοιάζει δεν είναι η ψήφος είναι η συνείδηση. Αν η ψήφος σημαίνει και συνείδηση, τότε αυτό αποτελεί ένδειξη του τι σημαίνει η πολιτική μας για τους φοιτητές.

Ξέρουμε ότι οι συνθήκες είναι δύσκολες για μας, δεν μας ενδιαφέρει η προεδρία σ’ ένα σύλλογο, αλλά η συλλογικότητα στο πανεπιστήμιο.

Ν.Σ.: Κόμμα δεν είμαστε, παράταξη δεν είμαστε. Είμαστε σχήμα.

Έχουμε αποφασίσει ότι θα συμμετέχουμε στις διαδικασίες και σαν σχήμα κατεβάζουμε το πλαίσιό μας στο χώρο του πανεπιστημίου και της κοινωνίας. Παλεύουμε για ένα πανεπιστήμιο που έχει δικαίωμα στην ελεύθερη σκέψη, στην αμφισβήτηση, στη διαφορετικότητα, στο σεβασμό των απόψεων του άλλου. Συμμετέχουμε στο παγκόσμιο κίνημα της αμφισβήτησης και της δράσης μέσα από το ελληνικό, το ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ.

Παλεύουμε για έναν άλλο κόσμο που πιστεύουμε ότι είναι εφικτός και καλούμε και τους άλλους να παλέψουν μαζί μας.

Δ.Σ.: Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ασχολούμαστε με τα καθημερινά προβλήματα της σχολής και του πανεπιστήμιου. Για το πρώτο πράγμα που πρέπει να παλέψουμε είναι για να διαφυλάξουμε το δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα της παιδείας. Το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο είναι περιφερειακό και τα περιφερειακά με τις αλλαγές θα υποβαθμιστούν ακόμη περισσότερο. Η ΑΡ.Α.Σ. Νομικής αποτελείται από οποιονδήποτε συμμερίζεται κάποιους προβληματισμούς, δεν έχουμε όλοι τις ίδιες απόψεις. Οι κινήσεις μας αποφασίζονται μέσα από την ολομέλειά μας.

ΠτΘ: Νίκο, Δάφνη, Γιώργο, σας ευχαριστώ πολύ.

Δ.Σ., Λ.Γ., Ν.Σ.: Κι εμείς ευχαριστούμε.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.