Η ειδηση που δεν προσεξα στο σκαφος «Σαβαρονα»

Στις προάλλες μαζί με τον Ντογάν Χισλάν πήγαμε στο Πατριαρχείο ως καλεσμένοι του Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Μπαίνοντας στο Πατριαρχείο το πρώτο που πρόσεξα ήταν μια γάτα που ξάπλωνε δίπλα στον αυλότοιχο μαζί με τις γατούλες της. Πρώτα μας πέρασαν σε μια αίθουσα.

Ο Ατατούρκ στην αίθουσα

Στους τοίχους της αίθουσας υπήρχαν τα πορτρέτα των θρησκευτικών ηγετών που υπήρξαν πατριάρχες από την Οθωμανική περίοδο μέχρι της μέρες μας. Ύστερα περάσαμε στο γραφείο του Βαρθολομαίου. Ένα δωμάτιο μεσαίου μεγέθους. Κατά μήκος των δύο τοίχων ήταν αραδιασμένες οι καρέκλες, ενώ μπροστά από τον απέναντι τοίχο το γραφείο του Πατριάρχη. Ο Πατριάρχης στο γεύμα είχε προσκαλέσει και τους Μητροπολίτες των διάφορων εκκλησιών της Κωνσταντινούπολης.

Το κτίριο είχε καεί ολοσχερώς το 1941. Είχε ξαναχτιστεί το 1989 από έναν Έλληνα επιχειρηματία και ξαναλειτούργησε το 1991.

Μου τράβηξε κάτι την προσοχή στο γραφείο του Πατριάρχη. Στον τοίχο υπήρχε ένα ωραίο πορτρέτο του Ατατούρκ. Ρώτησα πότε τοποθετήθηκε αυτό το πορτρέτο στον τοίχο. Το έβαλαν όταν ξαναλειτούργησε μετά από την πυρκαγιά. Μήπως ήταν μια υποχρέωση να κρεμαστεί το πορτρέτο του Ατατούρκ στο γραφείο;

«Όχι δεν είναι», είπε ο Πατριάρχης. Αλλά, αν δεν κάνω λάθος, ένας από τους μητροπολίτες απάντησε: «Είναι υποχρεωτικό επειδή είναι δημόσιο κτίριο». Χθες ρώτησα και τον αρχισυντάκτη μας, τον Οκτάι Εκσό, που γνωρίζει καλά αυτά τα θέματα. «Όχι δεν είναι υποχρεωτικό», απάντησε. Και ο πρώην γενικός πρόξενος Γιαλήμ Εράλη συμφώνησε μαζί του. Η κουβέντα κατέληξε στο εάν γίνεται δεκτός ή όχι ο τίτλος «οικουμενικός» για το Πατριαρχείο. Ο Πατριάρχης, εκτός από την Τουρκία, αναγνωρίζεται ως «ο θρησκευτικός ηγέτης του ορθόδοξου κόσμου».

Η υπογραφή στο κείμενο

Οπως η Τουρκία δεν αναγνωρίζει αυτόν τον τίτλο και δεν δέχεται να χρησιμοποιήσει ο Πατριάρχης τον τίτλο «οικουμενικός» στις αλληλογραφίες του. Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος μας διηγήθηκε ένα πολύ παράξενο το οποίο έμεινε κρυφό μέχρι τώρα. Το 1993 η πρωθυπουργός Τανσού Τσιλέρ ζήτησε μια επιστολή από όλους τους αρχηγούς των θρησκευτικών κοινωνιών με την οποία θα υποστήριζαν να φιλοξενηθούν οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Κωνσταντινούπολη. Ο Πρόεδρος Διεύθυνσης Θρησκευμάτων, ο αρχιραβίνος της Εβραϊκής κοινότητας, ο Αρμένιος Πατριάρχης και ο Πατριάρχης του Φαναρίου υπέβαλαν από μια επιστολή με την οποία υποστήριζαν να γίνουν οι Ολυμπιακές Αγώνες στην Κωνσταντινούπολη. Η Τσιλέρ επέδωσε αυτήν την επιστολή στον Πρόεδρο της Παγκόσμιας Ολυμπιακής Επιτροπής σε μια δεξίωση που διοργανώθηκε στο σκάφος «Σαβαρόνα» στο Monte Carlo. «Είχα δώσει αυτή την επιστολή με την υπογραφή Οικονομικός Πατριάρχης. Τότε δεν μου είχε πει κανένας τίποτα», δηλώνει ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Εκείνη τη μέρα βρισκόμουν κι εγώ στο σκάφος «Σαβαρόνα». Λοιπόν δεν αναφέρθηκα σε μια πολύ σημαντική είδηση. Δεν νομίζω να μην έχουν προσέξει την υπογραφή οι εκπρόσωποι του υπουργού Εξωτερικών που βρισκόταν γύρω από την Τσιλέρ. Τελικά χτες πήρα και ρώτησα στον Γιαλήμ Εράλη. Εκείνη την περίοδο ο Εράλη ήταν σημαντικός σύμβουλος της Τσιλέρ στην εξωτερική πολιτική. «Το προσέξαμε. Αλλά ο Πατριάρχης δεν μπορούσε να γράψει κάτι διαφορετικό», είπε.

Η ομιλία στην Ελβετία

Λοιπόν εκείνη την ημέρα έκαναν ότι δεν είδαν επειδή έτσι τους συνέφερε. Εάν είναι έτσι, γιατί επιμένουμε να μην αναγνωρίζουμε έναν τίτλο που μπορούμε να προσποιούμαστε ότι δεν είδαμε όταν μας συμφέρει; Κοιτάξτε, ο Πατριάρχης από το 1990 κάνει εκστρατεία για την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε. Σε μια ομιλία που έκανε στην Ελβετία το 1995 λέει ακριβώς τα παρακάτω: «Η Τουρκία πρέπει να γίνει οπωσδήποτε μέλος της Ε.Ε. Εάν δεν βρίσκετε κανέναν λόγο γι΄ αυτό, μπορεί να λάβετε υπόψη σας το Πατριαρχείο που βρίσκεται στην Κωνσταντινούπολη». Προχωράει ακόμα περισσότερο ο Γιαλίμ Εράλη: «Εάν δεν ήταν οικουμενικό το Πατριαρχείο θα έπρεπε να δωροδοκήσουμε για να το κάνουμε οικουμενικό». Τέλος ο καθηγητής Χουσεΐν Χατεμή στη μελέτη του στης 13 Ιουνίου δήλωσε ότι δεν υπάρχει τίποτα που να μας ενδιαφέρει στον τίτλο «οικουμενικό» του Πατριαρχείου: «Δεν υπάρχει λόγος να ανησυχεί στο παραμικρό το κράτος μας γι΄ αυτόν το λόγο».

Έμειναν 1830 Έλληνες

Ξεκινήσαμε το γεύμα με την προσευχή του Πατριάρχη Βαρθολομαίου. Ρώτησα πώς είναι στα τούρκικα η προσευχή. «Μοιάζει πολύ με την προσευχή που κάναμε εμείς πριν από το φαγητό», είπε κατά τη διάρκεια του φαγητού. Μάθαμε ότι μόνο 1830 Έλληνες έμειναν στην Τουρκία.

Και εγώ ρωτάω: αυτές τις μέρες που ετοιμαζόμαστε να μπούμε στην Ε.Ε. οι 1830 ελληνικής καταγωγής πολίτες μας, που έχουν μείνει στην Τουρκία, φοβόμαστε μήπως διασπάσουν την εθνική ενότητα και γκρεμίσουν τη δημοκρατία;

Ερτουγρούλ Όζκοκ

Χουριέτ, 29-08-2003

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.