Η αρχαιολογικη σπουδαιοτητα της Αμφιπολης και της ευρυτερης περιοχης

Το θέμα που μονοπωλεί τo ενδιαφέρονoν πολιτών και ΜΜΕ, τόσο ελληνικών όσο και διεθνών, από τα μέσα περίπου του καλοκαιριού μέχρι και σήμερα δεν είναι άλλο από τις ανασκαφές στον τύμβο Καστά στην περιοχή της Αμφίπολης. Συνεχείς ανακαλύψεις και εξαιρετικής αισθητικής αξίας ευρήματα γεννούν  το ενδιαφέρον και προκαλούν όλο και μεγαλύτερη απορία για το ποιος μπορεί να είναι ο «ένοικος» αυτού του τεράστιας αρχαιολογικής σημασίας τάφου. Για τη σημασία αυτή του μνημείου και τη σύνδεσή του με τα υπόλοιπα μνημεία της περιοχής μίλησε ο αρχιτέκτονας- αρχαιολόγος και αναπληρωτής καθηγητής του ΑΠΘ κ. Γιώργος Καραδέδος στην εκπομπή Komo Sapiens του Ράδιο Παρατηρητής 94fm και στους Νίκο Μαλαμά και Ελίνα Ζωιτάκη. Εξαίροντας αρχικά τη σπουδαιότητα του μνημείου ο κ. Καραδέδος τόνισε ότι δεν πρέπει να μας διακατέχει αδημονία να ερμηνεύσουμε σε ποιον ανήκει ο τάφος χωρίς να έχουμε στοιχεία. «Η αξία του μνημείου είναι εξαιρετική όσον αφορά στην τυπολογία, τη γλυπτική και το ψηφιδωτό. Είναι ένα μοναδικό μνημείο και το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να περιμένουμε να δούμε σε ποιόν ανήκει», ανέφερε.

«Η Αμφίπολη αποτελούσε ένα εμπορικό, οικονομικό και στρατηγικό κέντρο, καθώς ήταν η είσοδος για την πλούσια ενδοχώρα της Θράκης»

Στο μακεδονικό χώρο και στην περιοχή γύρω από την Αμφίπολη έχουν βρεθεί πολλοί μακεδονικοί τάφοι, καθώς, σύμφωνα με τον αρχαιολόγο, η περιοχή αυτή είχε εξαιρετική σημασία στην αρχαιότητα. «Η Αμφίπολη αποτελούσε ένα εμπορικό, οικονομικό και στρατηγικό κέντρο, καθώς ήταν η είσοδος για την πλούσια ενδοχώρα της Θράκης, γι’ αυτό και όταν καταλήφθηκε από το Φίλιππο Β’ εξακολούθησε να έχει την ίδια στρατηγική σημασία. Η παρουσία της εξουσίας των Μακεδόνων ήταν πολύ έντονη στην περιοχή και αυτό φαίνεται από αρκετούς μακεδονικούς τάφους στην περιοχή που ανήκουν σε πολύ σημαντικά πρόσωπα που εκπροσωπούσαν την πολιτική και στρατιωτική εξουσία της Μακεδονίας», παρέθεσε. Στην ίδια την Αμφίπολη υπάρχουν άλλοι δύο τάφοι μακεδονικού τύπου, ενώ ένας ακόμη στην Άργιλο και δύο στο σιδηροδρομικό σταθμό Αγκίστας και ένας άλλο στην Τέρπνη, πολύ κοντά στις στοές χρυσού της αρχαιότητας. Τα μνημεία αυτά, όμως, όπως μας πληροφόρησε ο κ. Καραδέδος είναι πολύ απλούστερα από τον τύμβο Καστά. Αποτελούνται από ένα δρόμο που κατέβαινε στον τάφο, έναν προθάλαμο κι έναν νεκρικό θάλαμο, ενώ σε αρκετούς τάφους λείπει και ο προθάλαμος. Στην Αμφίπολη έχουμε να κάνουμε με άλλη τυπολογία τάφου, που περιέχει 4 θαλάμους κάτι που δείχνει και τη σημασία του, αλλά και ότι ενταφιάστηκε εκεί ένα πολύ σημαντικό πρόσωπο. Επίσης, σε κανέναν μακεδονικό τάφο δεν έχουμε συναντήσει ως τώρα γλυπτική. Ακόμα και στους τάφους στη Βεργίνα και στα Λευκάδια το περισσότερο που έχουμε βρει ήταν ζωγραφικές παραστάσεις, είτε μέσα είτε στην πρόσοψη.

Προσπάθεια δημιουργίας, στο παρελθόν, αρχαιολογικού πάρκου γύρω από την περιοχή της Αμφίπολης

Με τον αρχαιολογικό χώρο της Αμφίπολης έχουν ασχοληθεί πολλοί, όπως και ο ίδιος ο κ. Καραδέδος. Το διάστημα της ενασχόλησής του σε συνεργασία με την εφορία προϊστορικών και κλασσικών αρχαιοτήτων της Καβάλας, όπου τότε ανήκε η περιοχή, συνετάχθη ένα ρυθμιστικό σχέδιο, προσπαθώντας να μετατραπεί ο ευρύτερος χώρος της Αμφίπολης σε ένα αρχαιολογικό πάρκο, καθότι η περιοχή είναι πλούσια σε αρχαιολογικά ευρήματα. Βόρεια του λόφου Καστά έχει βρεθεί ένας προϊστορικός οικισμός, πάνω στο λόφο 133. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται η αρχαία Ιώνα, η Χρυσούπολη που αποτελεί ένα βυζαντινό φρούριο στις εκβολές του Στρυμόνα, αλλά και όλο το τοπίο γύρω από την περιοχή έχει μεγάλη αρχαιολογική σημασία. Το ρυθμιστικό σχέδιο αυτό προσπαθούσε, σύμφωνα με τον αρχαιολόγο, να ενοποιήσει αυτούς τους χώρους και να προστατέψει το τοπίο ανάμεσά τους. Η μελέτη αυτή, μάλιστα, προέβλεπε να αξιοποιηθεί το λιμάνι όχι εμπορικά, όπως είχε ειπωθεί στην αρχή, αλλά τουριστικά, ώστε να μπορούν να έρχονται πλοία από τις γύρω περιοχές και οι τουρίστες να θαυμάζουν τα ευρήματα πλέοντας με καραβάκια στον ποταμό Στρυμόνα.

«Κανείς δε λέει όχι στην ανάπτυξη της περιοχής αλλά αυτό πρέπει να γίνει με τρόπο που δε θα βλάψει τον αρχαιολογικό χώρο. Να φέρουμε ελεγχόμενα και ποιοτικά τουρισμό»

Όσον αφορά στη σημασία που δίνεται από τους αρμόδιους φορείς για την αποκατάσταση, συντήρηση και ανάδειξη αυτών των μνημείων ο κ. Καραδέδος παρατήρησε ότι έχουν γίνει πάρα πολλές προσπάθειες αλλά ο τόσο μεγάλο αριθμό μνημείων, δυσχεραίνει την κατάσταση. «Πριν από μερικά χρόνια οι αρχαιολόγοι προσπαθούσαν από μόνοι τους να αναλάβουν το πολύ δύσκολο έργο της ανάδειξης και της συντήρησης. Αυτό, όμως, δεν μπορούσε να γίνει μόνο από αρχαιολόγους γιατί είναι ένα κατεξοχήν διεπιστημονικό αντικείμενο και αποτελεί ένα ιδιαίτερα σύνθετο πρόβλημα», ανέφερε. Επιπροσθέτως, τόνισε ότι ειδικά για την Αμφίπολη είχαν γίνει προτάσεις σχετικά με τη δημιουργία ζωνών προστασίας του χώρου, γιατί πρέπει να προστατευτούν και οι ζωτικές περιοχές γύρω από την Αμφίπολη, αλλά ο ίδιος φοβάται ότι δεν έχουν δημιουργηθεί ακόμη αυτές οι ζώνες. «Αρχίζει να είναι λίγο επικίνδυνη η κατάσταση στην Αμφίπολη γιατί με τη διάσταση που έχει πάρει το ζήτημα της ανασκαφής έχουν αρχίσει να αγοράζονται οικόπεδα προς αξιοποίηση στη γύρω περιοχή. Κανείς δε λέει όχι στην ανάπτυξη αλλά αυτό πρέπει να γίνει με τρόπο που δε θα βλάψει τον αρχαιολογικό χώρο. Καμία φορά αυτό που λέμε ανάπτυξη, μπορεί τελικά να καταλήξει σε υποανάπτυξη και να κάνει κακό» υπογράμμισε ο αρχαιολόγος, ενώ στην ερώτηση αν πρέπει το μνημείο να τοποθετηθεί κάτω από την ασπίδα προστασίας της UNESCO απάντησε πως πιστεύει ότι αυτό θα γίνει πολύ σύντομα, αν και δεν μπορούν όλα τα μνημεία να βρεθούν υπό την αιγίδα της UNESCO. Επιπροσθέτως, μας ενημέρωσε ότι  ήδη έχει ετοιμαστεί ο φάκελος, στην προετοιμασία του οποίου συμμετείχε και ο ίδιος, για να προστατευθεί από την UNESCO ο αρχαιολογικός χώρος των Φιλίππων.

«Αν γυρίσουν τα γλυπτά του Παρθενώνα θα αντιδράσουν τα μουσεία όλου του κόσμου, τα οποία είναι γεμάτα αρχαιότητες»

Ο κ. Καραδέδος, κατέθεσε και την άποψη του σχετικά με τις προσπάθειες επιστροφής των γλυπτών του Παρθενώνα. Ο αρχαιολόγος τόνισε ότι τα μάρμαρα πρέπει οπωσδήποτε να επιστρέψουν στην Ελλάδα και σύμφωνα με τους κανονισμούς των διεθνών συμβάσεων πρέπει να είναι στον τόπο τους. Ο ίδιος όμως δε φαίνεται να είναι πολύ αισιόδοξος. «Δεν είναι τα ελγίνεια τα μοναδικά μνημεία τα οποία έχουν φύγει στο εξωτερικό με τρόπο «ανορθόδοξο». Τα μουσεία του κόσμου είναι γεμάτα με αρχαιότητες από άλλα μέρη. Αν γυρίσουν τα γλυπτά θα ξεκινήσει η διεκδίκηση και άλλων μνημείων από πολλές χώρες. Θα αντιδράσουν τα μουσεία όλου του κόσμου, τα οποία είναι γεμάτα αρχαιότητες», ανέφερε. 

Συνέντευξη: Νίκος Μαλαμάς, Ελίνα Ζωιτάκη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.