Γιωργος Πεταλωτης, Η υιοθετηση του Φορου τωρα δειχνει τα συντηρητικα και αργα αντανακλαστικα της Ευρωπης

Σημαντική εξέλιξη χαρακτηρίζει τη θέσπιση του Φόρου Χρηματοπιστωτικών Συναλλαγών ο πρώην υφυπουργός κ. Γιώργος Πεταλωτής, έστω και τρία ολόκληρα χρόνια από τότε που τέθηκε για πρώτη φορά στο Συμβούλιο των Υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης από τον τότε πρωθυπουργό Γιώργο Παπανδρέου, τονίζοντας ότι ειδικά στις δύσκολες αυτές εποχές η επιβολή του, που μπορεί να ενισχύσει την παρέμβαση του κράτους στην ενίσχυση της πραγματικής οικονομίας, την καταπολέμηση της ανεργίας και την αντιμετώπιση άρα της οικονομικής κρίσης, είναι πρωτίστως θέμα δικαιοσύνης. Ο κ. Πεταλωτής υπεραμύνεται επίσης της πολιτικής που ακολουθήθηκε από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, τα δύο πρώτα χρόνια της οικονομικής κρίσης που σάρωσε τη χώρα μας, εφόσον όπως τονίζει μπορεί ο Γιώργος Παπανδρέου πρώτος να κατέθεσε στην Ευρώπη την πρόταση για την επιβολή του συγκεκριμένου φόρου, η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση των Μέρκελ και Σαρκοζί φαίνεται ότι δεν είχε αντιληφθεί όμως ούτε την ποιότητα της κρίσης που τη θεωρούσε αποκλειστικά και μόνον ελληνική ούτε του τι διακυβεύονταν στη συνέχεια όταν η κρίση γενικεύτηκε στον νότο, ασκώντας δριμεία κριτική όχι μόνον στους ευρωπαίους εταίρους αλλά και στην τότε αντιπολίτευση.

Γιώργος Πεταλωτής όμως…

Ο Φόρος απονέμει δικαιοσύνη

ΠτΘ: Θα ήθελα κατ’ αρχάς την προσωπική σας άποψη σχετικά με τη θέσπιση του Φόρου Χρηματοπιστωτικών Συναλλαγών. Τάσσεστε υπέρ ή κατά;
Γ.Π.: Είμαι υπέρ και μάλιστα το είχαμε ζητήσει εμείς ως ΠΑΣΟΚ. Θεωρώ ότι η θέσπιση του Φόρου επί των Χρηματοπιστωτικών Συναλλαγών είναι μια πολύ σημαντική εξέλιξη, αφού μόλις τώρα εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών της ΕΕ η εφαρμογή του σε έντεκα χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα. Να υπενθυμίσω όμως, γιατί έχει μεγάλη σημασία ότι πρώτος ο Γιώργος Παπανδρέου πρότεινε τη θέσπιση του Φόρου στην ΕΕ, εφόσον ήταν πρόταση εδώ και πολλά χρόνια της Σοσιαλιστικής Διεθνούς. Μάλιστα η πρόταση κατετέθη στην πρώτη συμμετοχή του ως πρωθυπουργού στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στις 30 Οκτωβρίου του 2009, όπου ο ίδιος, είχε τονίσει ότι η ΕΕ έχει χάσει σημαντικό έδαφος στο διεθνή ανταγωνισμό και υπήρχε επομένως άμεση ανάγκη να βρεθούν νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για την τόνωση της ευρωπαϊκής οικονομίας. Πρότεινε λοιπόν σε εκείνο το Συμβούλιο συγκεκριμένα, τη θέσπιση αυτού του φόρου, πρόταση η οποία βρήκε σύμφωνους και τον τότε πρωθυπουργό της Μεγάλης Βρετανίας Γκόρντον Μπράουν, τον Αυστριακό Καγκελάριο κ.Φέινμαν και φυσικά την ίδια την Κομισιόν.
Είναι ο γνωστός φόρος «Τόμπιν»*. Υπάρχει ειδική και εκτεταμένη αναφορά στα πρακτικά του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου ο Γιώργος Παπανδρέου είχε τονίσει ότι καθημερινά γίνονται συναλλαγές του χρηματοπιστωτικού συστήματος δηλαδή τραπεζών και διαφόρων «φαν» πολλών δις, χωρίς οι συγκεκριμένοι φορείς του ιδιωτικού τομέα, οι τράπεζες, να συνεισφέρουν ούτε ένα ευρώ. Συνεπώς είναι θέμα δικαιοσύνης. Με τη θέσπιση αυτού του φόρου, έστω και σήμερα, να συνεισφέρουν οι τράπεζες και οι μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, αυτά που ήδη εδώ και πολλά χρόνια έπρεπε να συνεισφέρουν για την αντιμετώπιση της ευρωπαϊκής αλλά και παγκόσμιας κρίσης.

Αν η Ευρώπη αντιλαμβανόταν αυτά που λέγαμε δεν θα φθάναμε στο σημερινό σημείο

ΠτΘ: Όπως είπατε ο κ. Παπανδρέου έκανε την πρόταση το 2009. Για ποιο λόγο δεν είχε βρει τότε πρόσφορο έδαφος; Τι άλλαξε σήμερα και εν τέλει θεσπίστηκε αυτός ο φόρος;
Γ.Π.: Η μη υιοθέτηση της πρότασης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, σε εκείνο το συγκεκριμένο χρόνο τον Οκτώβριο του 2009, δείχνει ακριβώς την κατάσταση που επικρατούσε στην ΕΕ σε επίπεδο ηγετών της, όπου υπήρχε μια σκληρή συντηρητική και πανευρωπαϊκή θα μπορούσα να πω, πολιτική κατάσταση, με επικεφαλής την κ. Μέρκελ η οποία αρνούνταν πεισματικά να δει ότι η παγκόσμια τότε κρίση θα έφθανε πολύ σύντομα στην Ευρώπη. Το ότι εδώ και τρία χρόνια αυτή η πρόταση δεν είχε υιοθετηθεί και υιοθετείται τώρα, αφενός μεν αποδεικνύει, τα πολύ αργά και συντηρητικά αντανακλαστικά της Ευρώπης, αλλά και τον συσχετισμό των πολιτικών δυνάμεων που αντικατοπτρίζουν εκτός των άλλων και συγκεκριμένα συμφέροντα, όπως είναι η προστασία των τραπεζικών οργανισμών που δεν συνεισφέρουν κατά τον τρόπο που θα έπρεπε μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό ακριβώς έχουμε πει πολλές φορές, ό,τι αν η Ευρώπη από την αρχή της εμφάνισης της κρίσης στη χώρα μας μπορούσε να αντιμετωπίσει με τον δέοντα και σοβαρό τρόπο τη διάσταση της κρίσης, αντιλαμβανόταν αυτά που λέγαμε τότε εμείς ως κυβέρνηση ό,τι η ελληνική κρίση είναι συστημική, αλλά και μέρος της Ευρωπαϊκής ή και παγκόσμιας κρίσης, τότε σίγουρα δεν θα είχαμε φθάσει εδώ.
Αποτελεί λοιπόν άλλη μία απόδειξη, ό,τι αυτά που λέγαμε και αυτά που προσπαθούσαμε να κάνουμε από τότε, εάν γινόταν σίγουρα η κατάσταση στη χώρα μας θα ήταν διαφορετική σήμερα.

Είμαι πεπεισμένος ότι η διετία της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ θα δικαιωθεί

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι η θέσπιση του φόρου «Τόμπιν» αποτελεί προσωπική νίκη του κ. Παπανδρέου; Θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε ότι τελικά, έστω και σταδιακά, αναγνωρίζεται η αξία των προτάσεών του και το κατά πόσο οι αποφάσεις και οι κινήσεις του ήταν σωστές;
Γ.Π.: Πρώτα από όλα η υιοθέτηση αυτής της πρότασης η οποία στην αρχή είχε σφοδρούς πολέμιους στα ευρωπαϊκά κράτη αποδεικνύει έστω και τώρα ότι ο Γιώργος Παπανδρέου είχε γνώση και της διεθνούς πραγματικότητας αλλά και με τις προτάσεις του μπορούσε να συνεισφέρει και στην Ευρώπη και στη χώρα μας, ώστε να είμαστε σε διαφορετικό δρόμο σήμερα. Αρκεί βέβαια να το αντιλαμβανόταν πρώτα η Ευρώπη, αλλά και οι εγχώριες πολιτικές δυνάμεις, οι οποίες φέρθηκαν με τον πλέον ανεύθυνο τρόπο, και η τότε δεξιά αλλά και η αριστερή αντιπολίτευση, επεδείκνυαν μια στοιχειώδη πολιτική σοβαρότητα και δεν συμπεριφέρονταν με αυτό τον τρόπο που γνωρίζουμε πολύ καλά. Είμαι πεπεισμένος ότι η διετία της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, που ανέλαβε μόνη της ένα τεράστιο βάρος, αλλά και το πολιτικό κόστος εν γνώσει της, θα δικαιωθεί, και ήδη δικαιώνεται ως προς τις επιλογές εκείνης της κυβέρνησης, πρώτα απ’ όλα από το γεγονός και μόνον ότι η σημερινή τρικομματική κυβέρνηση, δεν ακολουθεί κανένα άλλο δρόμο από αυτό που είχε χαράξει η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, ως τη μόνη, επίπονη και δύσκολη για την κοινωνία βεβαίως, εφικτή λύση. Πέρα όμως από τη σημερινή τρικομματική κυβέρνηση ακόμη και η αντιπολίτευση, ο ΣΥΡΙΖΑ, πέρασε από τον ακραίο «επαναστατικό» λόγο της κατάργησης του μνημονίου στο στάδιο να βρίσκεται σε διεθνείς επαφές στην Ευρώπη και στην Αμερική και να εξηγεί στα Ινστιτούτα ότι δεν αποτελεί κίνδυνο για το σύστημα, και να μιλά επίσης για επαναδιαπραγμάτευση του μνημονίου. Αργά και σταθερά δυστυχώς για τη χώρα μας αλλά και για την κοινωνία επιβεβαιώνονται οι επιλογές της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ και όσο πιο γρήγορα αντιληφθούμε όλοι μας ότι ο μόνος τρόπος αντιμετώπισης της κρίσης είναι να αλλάξουμε, να γίνουν σοβαρές και μεγάλες μεταρρυθμίσεις, να σταματήσει το κράτος να έχει τα χαρακτηριστικά ενός πελατειακού συστήματος, αλλά αντίθετα να τονωθούν όλες εκείνες οι παράμετροί του που θα το κάνουν ανταγωνιστικό, βιώσιμο και καινοτόμο και μια δημόσια διοίκηση απαλλαγμένη από τα βαρίδια του παρελθόντος που το ίδιο το πολιτικό σύστημα εδώ και τριάντα χρόνια φόρτωσε στο κράτος, θα είναι το καλύτερο, και νομίζω ότι αυτό αποτελεί και θα αποτελέσει δικαίωση. Αυτό όμως δεν έχει να κάνει με μια ηθική δικαίωση, γιατί το ΠΑΣΟΚ δεν κατέθεσε τα όπλα, δεν λιποτάκτησε,-όπως έκανε ο Καραμανλής το 2009 που μετά από ένα εκτροχιασμό πρωτοφανή του χρέους της χώρας εγκατέλειψε, – αλλά ακόμη και σήμερα μέσα από διάφορα βήματα αλλά και από συγκεκριμένες πολιτικές πρακτικές με μόνο γνώμονα το συμφέρον της χώρας αγωνιζόμαστε και έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας για να φτάσουμε να έχουμε μια χώρα απαλλαγμένη και από τις παλιές παθογένειες αλλά και από τις εξαρτήσεις στις οποίες αναγκαστικά μπήκαμε λόγω της τριμερούς βοήθειας που δεχόμαστε.

Είναι ένα πολύ μεγάλο βήμα έντεκα χώρες της Ευρώπης να θεσπίσουν το Φόρο

ΠτΘ: Τόσο ο κ. Παπανδρέου όσο και ο κ. Βενιζέλος στις ανακοινώσεις που εξέδωσαν τονίζουν την ανάγκη της γρήγορης ολοκλήρωσης της όλης διαδικασίας στις χώρες της ΕΕ που συμμετέχουν και επομένως την συντομότερη έναρξη λειτουργίας της απόφασης, ίσως και από τις αρχές του 2014 αλλά και την ανάγκη υιοθέτησης της πρότασης σε παγκόσμιο επίπεδο. Θεωρείτε ότι κάτι τέτοιο είναι δυνατόν να επιτευχθεί ή θα υπάρξουν εμπόδια και αντιδράσεις από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα;
Γ.Π.: Είναι δεδομένο ότι πρόκειται για μεγάλα συμφέροντα. Όπως είπα και προηγουμένως όταν καθημερινά πραγματοποιούνται συναλλαγές δις ευρώ στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, είναι επόμενο οι τράπεζες και τα μεγάλα funds να μην θέλουν την εφαρμογή αυτής της πρότασης. Είναι ένα πολύ μεγάλο βήμα έντεκα χώρες της Ευρώπης να τον θεσπίσουν και επειδή ακριβώς η πολιτική και οικονομική διεθνής πραγματικότητα τρέχει με ασύλληπτους για άλλες εποχές ρυθμούς, θεωρώ ότι είναι εφικτό, και με δεδομένο ότι στις ΗΠΑ έχουμε μια δεύτερη θητεία Ομπάμα αυτό πρέπει να μας κάνει αισιόδοξους ως παγκόσμια κοινότητα. Θεωρώ ότι είναι πολύ εφικτό να υπάρχει, αν όχι μια καθολική, αλλά μια πολύ διευρυμένη αποδοχή αυτής της πρότασης, έτσι ώστε να πληρώσουν κάποτε και αυτοί που εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες κερδίζουν χωρίς να συνεισφέρουν το παραμικρό στην παγκόσμια οικονομία και ειδικά σήμερα στο ξεπέρασμα της παγκόσμιας και ευρωπαϊκής κρίσης.

Η δικαιοσύνη οφείλει να κάνει τη δουλειά της με αντικειμενικό τρόπο και προς όλα τα επίπεδα

Ερωτώμενος για το θέμα της δίωξης που ασκήθηκε για την παραποίηση στοιχείων του ελλείμματος από την ΕΛ.ΣΤΑΤ το 2009 που επανέρχεται στην επικαιρότητα, ο κ.Πεταλωτής δήλωσε τα ακόλουθα: «θεωρώ τουλάχιστον παράδοξο, και νομίζω ότι πρέπει και η ελληνική βουλή να αναλάβει άμεσα πρωτοβουλία, να ασκείται ποινική δίωξη κατ’ εντολή του οικονομικού εισαγγελέα του κ. Πεπόνη όχι σε αυτούς που απέκρυπταν μέχρι το 2009 το έλλειμμα προς βλάβη του δημόσιου συμφέροντος και προς το διασυρμό παγκοσμίως της χώρας, όχι εκείνους που δημιούργησαν ένα τεράστιο έλλειμμα και μετά με ιδιαίτερα τεχνάσματα απέκρυπταν, αλλά σε αυτούς που το 2009 και μετά το μέτρησαν. Νομίζω ότι θα πρέπει να ξαναβρούμε το μέτρο, γιατί τέτοιου είδους συμπεριφορές είναι καθαρά προκλητικές. Η δικαιοσύνη οφείλει να κάνει τη δουλειά της με ψύχραιμο και αντικειμενικό τρόπο, όμως να την κάνει προς όλα τα επίπεδα, και μάλιστα δεν μπορεί να δίνεται παραγγελία για άσκηση ποινικής δίωξης με τόσο σημαντική διαφοροποιημένη στάση απέναντι σε συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις».

Ο Τζέιμς Τόμπιν (James Tobin) και οι θεωρίες του

Ο Τζέιμς Τόμπιν (James Tobin) που γεννήθηκε στις 5 Μαρτίου 1918 μεγάλωσε κατά τη διάρκεια της οικονομικής ύφεσης μετά το Κραχ του 1929 και αυτός ήταν ένας λόγος για να ασχοληθεί με τα οικονομικά. «Ήταν εύκολο να ασχοληθείς με τα οικονομικά, επειδή ήταν ξεκάθαρο ότι τα πράγματα πήγαιναν λάθος», δήλωσε σε μία συνέντευξή του. Το 1935 έγινε δεκτός στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όπου σπούδασε οικονομικά, με καθηγητές σπουδαία ονόματα της οικονομικής επιστήμης, όπως τους Γιόζεφ Σουμπέτερ, Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ και Βασίλι Λεόντιεφ. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του διάβασε το μείζον έργο του Κέινς «Γενική Θεωρία της Απασχόλησης, του Τόκου και του Χρήματος», το οποίο άσκησε τεράστια επίδραση πάνω του. Αποφοίτησε αριστούχος το 1939 και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στο Χάρβαρντ, με συμμαθητή τον Πολ Σαμούελσον.

Εμπνευστής των φορολογικών ελαφρύνσεων που τροφοδότησαν υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης το ’60 στις ΗΠΑ

Το 1950 άρχισε να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ, στο οποίο παρέμεινε έως το τέλος της ακαδημαϊκής του καριέρας, εξαντλώντας τη διδακτική ιεραρχία. Τη διετία 1961-1962 υπηρέτησε ως οικονομικός σύμβουλος του αμερικανού προέδρου Κένεντι, συμβάλλοντας καθοριστικά στις κεϊνσιανές πολιτικές της κυβέρνησης του, ενώ τα επόμενα χρόνια συμμετείχε στο διοικητικό συμβούλιο της Κεντρικής Τράπεζας των Η.Π.Α. (FED). Θεωρείται εμπνευστής των φορολογικών ελαφρύνσεων, που τροφοδότησαν τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης στις ΗΠΑ τη δεκαετία του ‘60. Ο Τζέιμς Τόμπιν πήρε τον πρωτόγονο, μηχανιστικό κεϊνσιανισμό που επικρατούσε τη δεκαετία του ‘40 και τον μετέτρεψε σε μια πολύ πιο επεξεργασμένη θεωρία, εστιάζοντας στις επιλογές που κάνουν οι επενδυτές όταν σταθμίζουν κινδύνους, αποδόσεις και ρευστότητα. Είχε επικεντρώσει το ενδιαφέρον του στον τρόπο με τον οποίο οι οικονομικές πολιτικές επηρεάζουν τις ζωές των ανθρώπων και πίστευε ότι η κυβέρνηση μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική, ώστε να ωφελήσει την κοινωνία. Ο κεϊνσιανισμός του Τόμπιν τον έκανε τη δεκαετία του ‘60 τον γνωστότερο θεωρητικό αντίπαλο του νεοφιλελεύθερου οικονομολόγου Μίλτον Φρίντμαν, που υποστήριζε την ανταγωνιστική θεωρία, γνωστή ως μονεταρισμό.

Ο φόρος (Tobin Tax) για τις διακρατικές κινήσεις κεφαλαίων

Το 1972 σε διάλεξή του στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον, αμέσως μετά την κατάρρευση του συστήματος συναλλαγματικών ισορροπιών του Μπρέτον Γουντς (1971), πρότεινε ένα φόρο για τις διακρατικές κινήσεις κεφαλαίων (Tobin Tax), με στόχο να περιορίσει τη διεθνή κερδοσκοπία. Ήταν μια παραλλαγή μιας παλιότερης ιδέας του Κέινς να επιβληθεί φόρος στις συναλλαγές της Γουόλ Στριτ, ώστε να ανακόπτεται η όρεξη των κερδοσκόπων του Χρηματιστήριου. Ο Τόμπιν χαρακτήρισε τον φόρο αυτό «ως ένα είδος άμμου στα γρανάζια της διεθνούς κερδοσκοπίας». Ο «Φόρος Τόμπιν» θα μπορούσε να οριστεί σε ποσοστό από 0,1- 0,5% επί των τρισεκατομμυρίων δολαρίων, που κάθε μέρα κυκλοφορούν στις οθόνες των ντίλερς του κόσμου. Από αυτά μόνον το 2% – 3% έχει να κάνει με τις διακρατικές εμπορικές ροές, ενώ τα υπόλοιπα είναι καθαρά βραχυπρόθεσμες κερδοσκοπικές χρηματικές συναλλαγές χωρίς παραγωγικό αντίκρισμα. Ένας τέτοιος φόρος θα αποτελούσε αντικίνητρο για τη βραχυπρόθεσμη, καθαρά κερδοσκοπική μετακίνηση των κεφαλαίων από μέρα σε μέρα και από χώρα σε χώρα. Επιπλέον, πέρα από τη σταθεροποιητική του αξία στις διεθνείς αγορές, με τα χρήματα που θα συγκεντρωθούν από το φόρο, θα είναι δυνατό να χρηματοδοτηθούν διάφορα αναπτυξιακά και κοινωνικά έργα ανά τον κόσμο. Ο φόρος Τόμπιν για να αποδώσει χρειάζεται να εφαρμοστεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Από καιρό σε καιρό έρχεται στο προσκήνιο (ιδιαίτερα μετά τη χρηματικοοικονομική κρίση του 2008), αλλά δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι τώρα. Η αντίδραση είναι ισχυρή και προέρχεται από το χρηματοπιστωτικό κύκλωμα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και τη Μεγάλη Βρετανία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δηλώσει κι αυτή σφόδρα αντίθετη στο φόρο Τόμπιν, με το επιχείρημα ότι είναι ασύμβατος με την Ευρωπαϊκή Συνθήκη.

«Ένας από τους οικονομολόγους που έφεραν την κεϊνσιανή επανάσταση στις ΗΠΑ»

Στις αρχές της δεκαετίας του ‘80 όποιος ήθελε να βρει επιχειρήματα κατά των οικονομικών θεωριών που εφάρμοζαν ο Ρίγκαν και η Θάτσερ, έπρεπε να ανατρέξει στην «παρέα» του Τόμπιν. «Ήταν ένας από τους οικονομολόγους που έφεραν την κεϊνσιανή επανάσταση στις ΗΠΑ, ένας από αυτούς τους θεωρητικούς οικονομολόγους, η επιρροή των οποίων είναι τόσο μεγάλη, ώστε πολλοί άνθρωποι που δεν έχουν ακούσει ποτέ κάτι γι’ αυτόν, να γνωρίζουν τις βασικές του αρχές» έγραψε στους Τάιμς της Νέας Υόρκης ο γνωστός νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν. Το 1981 ο Τόμπιν τιμήθηκε με το Νόμπελ Οικονομίας για τη δημιουργική και εκτεταμένη εργασία του πάνω στην «ανάλυση των χρηματοοικονομικών αγορών και τις σχέσεις τους με τις αποφάσεις για τις δαπάνες, την απασχόληση, την παραγωγή και τις τιμές.

Πηγή: www.sansimera.gr

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.