Γιαννης Βογλης: «Ειναι καποιοι ρολοι – χρυσωρυχειο, που δεν μπορει ο ηθοποιος να υπερνικησει»

Ο «Οιδίπους επί Κολωνώ» είναι έργο που ο Σοφοκλής έγραψε στην πλήρη του ωριμότητα. Η παράσταση που ετοίμασε πέρυσι το Θέατρο Τέχνης έγινε με αφορμή τα εξήντα χρόνια λειτουργίας του. Γι΄ αυτήν είχε κοπιάσει ο Μίμης Κουγιουμτζής, αλλά η ασυνήθιστη για την εποχή κακοκαιρία του στέρησε πέρυσι το δικαίωμα να δείξει επί σκηνής όσα έφτιαξε. Με πείσμα αποφάσισαν από κοινού με τον Γιώργο Λαζάνη να παρουσιάσουν ξανά τον «Οιδίποδα». Μόνο που εκείνος δεν είναι πια εδώ καθώς έφυγε ξαφνικά και αδόκητα πριν από λίγους μήνες.

Τον ομώνυμο ρόλο επρόκειτο να ερμηνεύσει ο Γιώργος Λαζάνης, αλλά για λόγους υγείας αντικαταστάθηκε επάξια από τον Γιάννη Βόγλη. Με τον τελευταίο συνομιλεί σήμερα ο ΠτΘ, με αφορμή το ανέβασμα της παράστασης σήμερα το βράδυ στις 9:30 μ.μ. στο Αρχαίο Θέατρο των Φιλίππων, στα πλαίσια του 46ου Φεστιβάλ Φιλίππων.

Η πρόταση που τού έγινε ήταν ένα όνειρο ζωής για τον ίδιο. Ηθοποιός με μεγάλες επιτυχίες, αλλά και προσδοκίες, ακόμη, χάρηκε τον ρόλο αλλά και γοητεύτηκε από αυτόν. Όπως τονίζει και ο ίδιος, ο Οιδίποδας ανεβαίνει όπως ακριβώς τον οραματίστηκε ο Μίμης Κουγιουμτζής και η παράσταση είναι αφιερωμένη σ΄ αυτόν.

Γιάννης Βόγλης όμως…

ΠτΘ.: Η τελευταία παράσταση του αξέχαστου σκηνοθέτη και ηθοποιού Μίμη Κουγιουμτζή άνοιξε φέτος τα Επιδαύρια και συνεχίζει την περιοδεία της τιμώντας φέτος τη μνήμη του, αφού πέρυσι ο «Οιδίποδάς» του κακόπαθε λόγω της ασυνήθιστης για την εποχή κακοκαιρία. Θα θέλαμε, κ. Βόγλη, να μας βάλετε στο κλίμα της παράστασης…

Γ.Β.: Κατ’ αρχάς είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι αυτή η παράσταση είναι πολύ κοντά στο πνεύμα του Κουν, των παραστάσεών του, όπως ήταν οι «Όρνιθες», οι «Πέρσες» και οι μεγάλες παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης. Ο Μίμης ήταν πάρα πολύ προσεκτικός μ’ αυτό το κείμενο, το οποίο έχει βεβαίως και μία εξαιρετική μετάφραση του Μίμη Μαρωνίτη, που είναι και το κυρίαρχο στοιχείο για να βγει και μία καλή παράσταση. Κι ο Μίμης ακολούθησε τη «σεμνή» προσέγγιση με περισυλλογή, με βάθος του κειμένου και της πρόθεσης του συγγραφέα. Πάνω σ’ αυτή τη γραμμή προσαρμοστήκαμε όλοι και σημασία έχει ότι φέτος, στην επανάληψη, σεβαστήκαμε απόλυτα αυτήν τη γραμμή και όλοι οι συντελεστές δουλέψαμε με την ίδια δύναμη και σθένος, σαν να ήταν μαζί μας ο Μίμης. Όσον αφορά στους υπόλοιπους συντελεστές, η μουσική είναι του Φίλιππου Τσαλαχούρη, οι χορογραφίες είναι της Σοφίας Σπυράτου και συμπρωταγωνιστούν πολλοί ηθοποιοί, είναι στην ουσία μία παράσταση πρωταγωνιστών. Αυτό που βγαίνει είναι μία τεράστια δύναμη και μία ατμόσφαιρα που καθηλώνει τον θεατή. Όπου παίξαμε έως τώρα, στην Έφεσο, στην Επίδαυρο, στην Πάτρα, στις Οινιάδες και σήμερα στους Φιλίππους, σ’ όλες τις παραστάσεις, εκτός από τη μεγάλη προσέλευση, το σημαντικό ήταν ότι όλος ο κόσμος παρακολουθούσε με ευλαβική σιωπή κι έζησε την παράσταση, τον συνεπήρε. Γι’ αυτό και θυμίζει τις παλιές, καλές παραστάσεις του Κουν.

ΠτΘ.: Είναι και μία παράσταση που έχει συζητηθεί για τους σημαντικούς συντελεστές και την ενδιαφέρουσα διανομή της…

Γ.Β.: Κι όχι μόνο γι΄ αυτό, αλλά και για το σκηνοθετικό της επίπεδο, το οποίο είναι πολύ υψηλό. Την διακρίνει το ήθος, όπως έχουν πει οι περισσότεροι, και κυρίως ο σεβασμός στο κείμενο και στην άποψη του Σοφοκλή, κάτι πολύ σπουδαίο. Δεν έγινε καμία προσπάθεια σκηνοθετικής επίδειξης ή συμπληρώματος ή εφέ, όλα αυτά τα γνωστά που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια και που ανατρέπουν την σωστή προσέγγιση του αρχαίου δράματος.

ΠτΘ: Αυτός είναι κι ο στόχος της παράστασης; Ο σεβασμός στο κείμενο του Σοφοκλή;

Γ.Β.: Βέβαια, αυτό είναι και το πιο σπουδαίο για το ανέβασμα αυτών των έργων.

ΠτΘ: «Οιδίπους επί Κολωνώ», ένα ακόμα «στοίχημα»; Αλήθεια, είναι ακόμα «στοιχήματα» οι ρόλοι που καλείστε να ενδύεστε κάθε φορά;

Γ.Β.: Αυτοί οι ρόλοι, κυρίως σ΄ αυτά τα έργα, βεβαίως είναι «στοιχήματα» και πολύ σοβαρά στοιχήματα, καθώς δεν είναι εύκολοι. Έτσι κι αλλιώς ήταν ένας ρόλος που είχα υπολογίσει ότι θα τον έπαιζα. Δεν πρόλαβα να παίξω τον «Οιδίποδα Τύραννο» κι έτσι είχα προγραμματίσει να παίξω τον «Οιδίποδα επί Κολωνώ». Πιστεύω πια ότι ο κάθε ηθοποιός θα πρέπει στην κατάλληλη ηλικία να παίζει τον κάθε ρόλο και να μην βιάζεται να κάνει νεότερος κάποια πράγματα. Ούτε όμως όταν είναι κάποιος μεγάλος σε ηλικία να προσπαθεί να παίζει νεότερους ρόλους. Θα πρέπει ένας ηθοποιός να ωριμάζει και να παίζει ρόλους που άπτονται της ηλικίας του.

ΠτΘ: Έχετε δηλώσει ότι η πρόταση που σας είχαν κάνει ο Μίμης Κουγιουμτζής με τον Γιώργο Λαζάνη σας είχε γοητεύσει και γεμίσει χαρά, μια και ήταν όνειρο ζωής να ενσαρκώσετε αυτό το ρόλο…

Γ.Β.: Βέβαια, σαφώς, έτσι ήταν. Υπάρχουν κάποιοι, τρεις-τέσσερις, ρόλοι, που έχουν απομείνει και είναι όνειρο ζωής για τον κάθε ηθοποιό. Δεν είναι μόνο για μένα, αλλά για τον κάθε ηθοποιό που έχει χαράξει μία πορεία τέτοιου είδους, που φτάνει σ’ ένα σημαντικό τέρμα. Γιατί τους ρόλους αυτούς δεν μπορείς να τους υπερνικήσεις, αν δεν έχεις κάποια στιγμή μία συνέπεια στην καριέρα και στην πορεία σου. Δεν μπορείς να γυρίσεις ξαφνικά διακόπτες και να λες «τώρα θα παίξω σημαντικά πράγματα γιατί έτσι μου ήρθε». Πρέπει ολόκληρη η ζωή και η πορεία ενός ηθοποιού στο θέατρο να ακολουθήσει μία γραμμή για να φτάσει σ΄ αυτό το σημαντικό αποτέλεσμα να μπορεί να προσεγγίζει αυτούς τους ρόλους, οι οποίοι είναι «τεράστιοι» γιατί έχουν έναν πλούτο. Είναι στοές, χρυσωρυχείο, που πρέπει να μπει κανείς μέσα και να ψάξει να βρει τα διαμάντια και το χρυσάφι, κι αυτό δεν είναι εύκολο πράγμα.

ΠτΘ: Πώς ήταν η αναμέτρησή σας με το κείμενο του Οιδίποδα;

Γ.Β.: Είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό κείμενο, με «φοβερές» εναλλαγές και χρειάζεται πολλή δύναμη. Οι ηθοποιοί δεν τα καταφέρνουμε πολύ με την ανάλυση, εκείνο που μετράει είναι το αποτέλεσμα, το πώς ο κόσμος έρχεται και μας βλέπει και πού έχουμε φτάσει σαν αποτέλεσμα ερμηνείας. Κι αυτό το κρίνει ο κόσμος και δευτερευόντως οι κριτικοί. Ο κόσμος, πάντως, έχει αποδεχτεί την παράσταση με πολλή μεγάλη αγάπη και σεβασμό.

ΠτΘ: Ποιες ήταν οι σημαντικότερες δυσκολίες που συναντήσατε στην πορεία της γνωριμίας σας με τον Οιδίποδα;

Γ.Β.: Μπορεί κανείς να πει πάρα πολλά πράγματα. Οι δυσκολίες είναι ατελείωτες, κάθε βήμα είναι δύσκολο. Αυτοί οι ρόλοι δεν είναι εύκολοι, δεν κατέρχονται εύκολα. Δεν έχει νόημα να αναφερθώ στις δυσκολίες, πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός. Το αποτέλεσμα όμως, μετράει κι όχι ενδεχομένως οι δυσκολίες που σε κάθε καινούργιο βήμα συναντάει ένας ηθοποιός.

ΠτΘ: Το ζητούμενο στην αναμέτρηση με ρόλους αρχαίου δράματος ποιο είναι για εσάς;

Γ.Β.: Η σωστότερη και πληρέστερη ερμηνεία. Να ανακαλύψουμε την πρόθεση του συγγραφέα και στη συνέχεια του ήρωα με τον οποίο αναμετριέται ο ηθοποιός. Έχω παίξει τον «Φιλοκτήτη», τον «Προμηθέα Δεσμώτη», όλους τους Αγαμέμνονες της αρχαίας τραγωδίας από τη «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» μέχρι τις «Ικέτιδες», τον Πολυμήστορα, πάρα πολλούς ρόλους… Στο ξεκίνημά μου είχα παίξει τον Κρέοντα, τον Αιγαία και τον Ορέστη.

ΠτΘ: Οι «μεγάλοι» συγγραφείς, όπως ο Σοφοκλής, ο Αισχύλος και ο Ευριπίδης, είναι διαχρονικοί γιατί ακόμα και σήμερα, που όλες οι αξίες θυσιάζονται στο βωμό των νόμων και της εξουσίας και του καταναλωτισμού. Ακόμα και σε αυτές τις εποχές, αυτά τα κείμενα σε ανατριχιάζουν και σε συγκινούν. Υπάρχουν κάποια μηνύματα που βγαίνουν από την παράσταση και πόσο επίκαιρος παραμένει στις μέρες μας ο Οιδίποδας;

Γ.Β.: Η γραμμή αυτών των σκηνοθετών είναι ακριβώς το γεγονός ότι είναι επίκαιροι. Ότι, δηλαδή, αυτά που έχουν πει εκείνοι δεν τα έχουν πει άλλοι, είτε επαναλαμβάνονται κάποιοι άλλοι. Τίποτα νεώτερο δεν έχει ειπωθεί απ’ ό,τι έχουν πει οι μεγάλοι αυτοί συγγραφείς. Ο Όμηρος, οι δικοί μας φιλόσοφοι, ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, όλα όσα έχουν διατυπωθεί μετά από αυτούς, είναι «αναμάσημα» αυτών των ειδών και της δικής τους οδύνης. Εμείς καλό θα είναι να σκύψουμε ξανά σ’ αυτούς τους συγγραφείς και να τους ανακαλύψουμε γιατί εκεί μέσα υπάρχει όλος ο πλούτος της γνώσης. Η μαγεία αυτών των κειμένων είναι ότι δεν τελειώνουν, δεν έχουν χρόνο και ημερομηνία λήξης. Είναι ένα το είδος, τα κείμενα και οι ήρωες αυτών.

ΠτΘ: Έχετε υπηρετήσει το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Σε ποιο απ’ όλα πιστεύετε ότι ο ηθοποιός υπηρετεί καλύτερα το «ποιώ ήθος» ως κύριο στοιχείο του επαγγέλματός του;

Γ.Β.: Σε όλα τα μέσα, αρκεί να το κάνει καλά. Σαφώς το θέατρο είναι ο «ακρογωνιαίος» λίθος. Αλλά και στα άλλα θα πρέπει να προσεγγίζει τη δουλειά του με τον ίδιο σεβασμό προς τον θεατή και τον εαυτό του, τον οποίο θυσιάζεις. Αν σεβαστεί αυτά τα πράγματα δεν μπορεί παρά να γίνει αποδεκτός από τον κόσμο, ο οποίος είναι σοβαρότατος κριτής, κι ας λένε, κατά καιρούς, ότι έχει παρασυρθεί κι έχει εκφυλιστεί. Υπάρχει από κάτω ένα ένστικτο, κυρίως στον Έλληνα θεατή και μία πολιτιστική κληρονομιά, η οποία λειτουργεί μ’ έναν περίεργο και μαγικό τρόπο. Δεν είναι, δηλαδή, τυχαίο ότι γεμίζουν τα θέατρα, όπως η Επίδαυρος για παράδειγμα. Συγχρόνως, ο κόσμος παρακολουθεί και τα ριάλιτι, δεν έχει σημασία. Όμως έχει μέσα του κάποιες δυνατότητες να κρίνει και να ξεχωρίζει κάποια πράγματα.

ΠτΘ: Πώς βλέπετε το θέατρό μας σήμερα; Καλά τα πηγαίνει;

Γ.Β.: Τα πηγαίνει μια χαρά το θέατρό μας. Γίνονται πολύ σημαντικές παραστάσεις και ωραία πράγματα. Το θεατρόφιλο κοινό παρακολουθεί τις παραστάσεις, δεν ξεγελιέται πια εύκολα, στην Αθήνα, κυρίως, τουλάχιστον έτσι γίνεται. Στην επαρχία υπάρχει έλλειψη, γιατί τα ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ θέλουν μία ανανέωση προσέγγισης για να λειτουργήσουν σωστότερα καθώς είναι ένας θεσμός που «κουράστηκε». Αυτό είναι θέμα του Υπουργείου, αλλά κυρίως των Δήμων, να συγκεντρωθούν και να δουν πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί, γιατί έχουν βολευτεί στο ότι, έχοντας ένα Δημοτικό Θέατρο, καλύπτουν και το πολιτιστικό μέρος. Το θέατρο είναι μία άλλη, ζωντανή λειτουργία σε μία πόλη, που πρέπει να λειτουργεί σωστά, δημιουργικά και με στόχους υψηλούς κι όχι απλώς βολέματος.

ΠτΘ: Δουλέψατε σκληρά για την ολοκλήρωση της παράστασης και μετά τον ξαφνικό θάνατο του Μίμη Κουγιουμτζή, ο οποίος ήταν και σκηνοθέτης της, τα πράγματα ήταν περισσότερο δύσκολα για εσάς…

Γ.Β.: Αυτή η γραμμή, η σκηνοθετική, είχε δοθεί από πέρυσι. Απλά φέτος δουλεύτηκε περισσότερο η παράσταση γιατί πέρυσι εγώ προσωπικά έπρεπε να παίξω το ρόλο σ’ έναν μήνα, επειδή οι γιατροί είχαν απαγορεύσει στον Γιώργο Λαζάνη να παίξει. Το στοίχημα πέρυσι δεν ήταν μόνο να μάθω τον ρόλο, αλλά και να τον παίξω. Φέτος, όμως που υπήρχε ο χρόνος, δουλεύτηκε περισσότερο και ο Χορός και οι ρόλοι. Είχαμε τον χρόνο και το κείμενο είχε «καθίσει» μέσα μας και η αγωνία η περσινή είχε φύγει. Τότε μπορέσαμε και δουλέψαμε πολύ σωστά και ωρίμασε πια η παράσταση και ολοκληρώθηκε.

ΠτΘ: Η δουλειά του Μίμη Κουγιουμτζή είχε φέτος την τύχη που της άξιζε και σίγουρα από εκεί που είναι θα την χαίρεται και ο ίδιος, μια και η παράσταση φέτος ανεβαίνει προς τιμήν του…

Γ.Β.: Βεβαίως, πέρυσι, παρόλο που η παράσταση δεν είχε ολοκληρωθεί λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών η Επίδαυρος γέμισε αλλά και στην Πάτρα και στα υπόλοιπα θέατρα γινόταν το αδιαχώρητο.

ΠτΘ: κ. Βόγλη, σας ευχαριστούμε πολύ και καλή επιτυχία.

Γ.Β.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μπάμπης Καλπάνης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.