«Για να απολαυσουμε κατι πρεπει πρωτα να το μαθουμε»

Η παράσταση της Metropolitan Όπερα της Νέας Υόρκης, την οποία θα παρακολουθήσει το κοινό της Κομοτηνής σε απευθείας μετάδοση το Σάββατο 19 Νοεμβρίου, αποτελεί δείγμα της όπερας του 20ου αιώνα. «Μέσα από τις μέχρι τώρα παραστάσεις της Metropolitan, έχουμε παρακολουθήσει κάποια χαρακτηριστικά δείγματα όπως μπελκάντο με την «Άννα Μπολένα», κλασσική εποχή με τον «Ντον Τζιοβάννι», όψιμο ρομαντισμό με τον «Ζίγκφριντ» και τώρα όπερα του 20ου αιώνα, ώστε το κοινό να μπορεί να αποκτήσει μια γενική γνώση των βασικών σταθμών της όπερας», όπως δήλωσε ο επίκουρος καθηγητής του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ κ. Γιώργος Τσομής, ο οποίος μίλησε στο Ράδιο Παρατηρητής και την εκπομπή «Μεσημεριάτικα». Ο κ. Τσομής μίλησε τόσο για την όπερα που θα παρακολουθήσουμε το Σάββατο, όσο και για τους «Προάγωνες» που θα γίνονται κάθε Παρασκευή πριν από την παράσταση.

«Κάθε απόλαυση είναι διδακτή»

ΠτΘ: κ. Τσομή, πριν από κάθε παράσταση όπερας, διοργανώνετε τους «Προάγωνες». Πείτε μας λίγα λόγια για το τι είναι οι «Προάγωνες»;
Γ.Τ.: Οι «Προάγωνες», είναι μια διοργάνωση – ενημέρωση για το κοινό, σχετικά με την όπερα που πρόκειται να παρακολουθήσει. Ο όρος «Προάγωνες», επιλέχθηκε από την αρχαία ελληνική τραγωδία, όπου στους αρχαίους δραματικούς αγώνες, συγκεντρώνονταν την προηγούμενη ημέρα οι τραγικοί ποιητές, με τους ηθοποιούς και το χορό και ενημέρωναν το κοινό για το μύθο και την πρόσληψή του. Νομίζω ότι ο όρος αυτός ταιριάζει απόλυτα με αυτό που κάνουμε στο Μέγαρο Μουσικής Κομοτηνής.

ΠτΘ: Έχουν γίνει ήδη δύο συναντήσεις. Ποια είναι η εμπειρία σας από αυτές; Ο κόσμος δείχνει προθυμία να μπει στο κλίμα της παράστασης από πριν;
Γ.Τ.: Ναι, η προσέλευση είναι αρκετά μεγάλη, και μάλιστα αποφασίσαμε να γίνονται κάθε Παρασκευή, γιατί η Πέμπτη ήταν μια δύσκολη ημέρα λόγω του απογευματινού ωραρίου της αγοράς. Ήταν πολλοί εκείνοι που ήθελαν να βρεθούν στις συναντήσεις και δεν μπορούσαν. Πιστεύουμε ότι με την αλλαγή της ημέρας των προαγώνων θα έχουμε και μεγαλύτερη προσέλευση. Για να μιλήσω με τα λόγια του Οβίδιου, «κάθε απόλαυση είναι διδακτή», άρα για να απολαύσουμε κάτι πρέπει πρώτα να το μάθουμε.

ΠτΘ: κ. Τσομή πείτε μας λίγα λόγια για τον συνθέτη Philip Glass…
Γ.Τ.: O Philip Glass, είναι περισσότερο γνωστός από την κινηματογραφική του μουσική, μιας και έχει γράψει αξιόλογη μουσική για πολλές ταινίες, ενδεικτικά αναφέρω το «Kundun» του Μάρτιν Σκορτσέζε, τον «Δράκουλα» και τις «Ώρες». Ο Φίλιπ Γκλάς είναι ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες του 20ου αιώνα, είναι μάλιστα ο ιδρυτής του κινήματος του μινιμαλισμού στη μουσική. Ο μινιμαλισμός αφορά στη συνεχή επανάληψη σύντομων μουσικών μοτίβων με απλό αρμονικό ιδίωμα, ακραία οικονομία μέσων και μεγάλη αυστηρότητα. Ο Φίλιπ Γκλας σπούδασε μουσική στη Νέα Υόρκη, μετά έφυγε για το Παρίσι, όπου δούλεψε διασκευάζοντας την ινδική μουσική του Ραβί Σανκάρ (ο πιο διάσημος βιρτουόζος του σιτάρ), έτσι ώστε να την κάνει πιο προσιτή στους μουσικούς της Δύσης. Στην συνέχεια ταξίδεψε στη Βόρεια Αφρική, την Ινδία και το Θιβέτ και αφού επέστρεψε στη Νέα Υόρκη άρχισε το πραγματικό συνθετικό του έργο, εισάγοντας ήχους της ανατολής στη μουσική του. Μάλιστα άλλαξε πολύ και ο ίδιος καθώς και ο τρόπος που έβλεπε τον κόσμο και την ίδια τη ζωή.
Το 1976, δημιούργησε την όπερα σταθμό στην καριέρα του «Ο Αϊνστάιν στην παραλία». Η όπερα αυτή θεωρείται σταθμός στην μουσική θεάτρου του 20ου αιώνα, αργότερα η όπερα αυτή έγινε μέρος μιας τριλογίας, δημιουργώντας τις όπερες «Satyagraha», όπερα σε σχέση με τη ζωή του Γκάντι στη Νότια Αφρική και τον «Akhnaten», που βασίζεται στην δυναστεία του Φαραώ Ακενατών.
Ο συνθέτης σε αυτή την τριλογία επέλεξε ανθρώπους που ήταν πιο γιγαντιαίοι από τους καθημερινούς χαρακτήρες της ζωής, ανθρώπους που άλλαξαν τον κόσμο μέσα στον οποίο έζησαν, οδηγούμενοι από τη δύναμη της προσωπικότητάς τους.

ΠτΘ: Όσον αφορά την «Satyagraha», που θα παρακολουθήσουμε το Σάββατο, αφορά στα χρόνια του Μαχάτμα Γκάντι στη Ν. Αφρική, ουσιαστικά τα πρώτα χρόνια του Γκάντι, όπου θα λέγαμε ότι εδραίωσε την φιλοσοφία της ζωής του…
Γ.Τ.: Ναι, ο όρος Satyagraha είναι η φιλοσοφία και η πρακτική της μη-βίαιης αντίστασης που αναπτύχθηκε από τον Γκάντι. Το σύστημα αυτό χρησιμοποίησε ο Γκάντι στις εκστρατείες του για την ανεξαρτησία της Ινδίας, καθώς και στους νεότερους αγώνες του στη Ν. Αφρική. Η φιλοσοφία αυτή επηρέασε επίσης και τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, στην εκστρατεία του για τα πολιτικά δικαιώματα στις ΗΠΑ.
Στην διαμάχη της παραδοσιακής βίας ο σκοπός είναι να ανατραπεί ο αντίπαλος ή να καταρριφτεί ο στόχος του αντιπάλου. Στη Satyagraha αντίθετα σκοπός είναι να μεταλλαχθεί ο αντίπαλος και όχι να εξουδετερωθεί, έτσι ώστε να δοθεί τέλος στην διαμάχη.

ΠτΘ: Το έργο που θα παρακολουθήσουμε αφορά ουσιαστικά μια ολόκληρη φιλοσοφία. Αυτό πόσο εύκολο είναι για τον σκηνοθέτη, που καλείται να μεταφέρει την Satyagraha στο κοινό;
Γ.Τ.: Πρέπει να πούμε ότι το λιμπρέτο είναι στα σανσκριτικά, και μάλιστα ο συνθέτης επιμένει στη μη-μετάφρασή του, γιατί θέλει το κοινό να αποστασιοποιηθεί από τις λέξεις, για να δώσει έμφαση στη μουσική και την σκηνική δράση. Από την άλλη η όπερα λαμβάνει χώρα σε μια μέρα όπου το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον συγκλίνουν, σε αυτό βοηθούν πολύ ο σκηνοθέτης ο Phelim McDermott, ο σκηνογράφος Julian Crouch και οι φωτισμοί του Paule Constable. Ο σκηνογράφος κάνει μια εφευρετική χρήση απλών υλικών όπως εφημερίδες και κολλητική ταινία. Οι εφημερίδες εμφανίζονται σε πολλές σκηνές του έργου, για τον Γκάντι οι εφημερίδες παίζει σημαντικό ρόλο, ήταν ένας από τους πρώτους που εκμεταλλεύτηκε την δύναμη των ΜΜΕ. Αυτό στο οποίο στοχεύουν οι συντελεστές του έργου είναι να δοθεί η φιλοσοφία του Γκάντι μέσα από τη σκηνική δράση και τα σκηνικά και λιγότερο ίσως από το κείμενο. Βέβαια πρέπει να πω ότι θα υπάρχουν υπότιτλοι σε διάφορα σημεία του έργου ώστε το κοινό να καταλάβει το νόημα.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.