Φυτικα καυσιμα: αληθειες και ψεματα

Τα δημητριακά εξελίσσονται σε είδος πολυτελείας με αποτέλεσμα όσα προϊόντα συνδέονται μ’ αυτά, από το ψωμί μέχρι τα ζυμαρικά, να παρουσιάζουν συνεχώς αυξήσεις μια και η τιμή τους ανεβαίνει διεθνώς λόγω της ζήτησης. Ζήτηση για διατροφικούς λόγους, ζήτηση για κατανάλωσή τους σε ζωοτροφές αλλά και για την παραγωγή φυτικών καυσίμων, αν αναλογιστούμε και την τάση τον τελευταίο και κάτι χρόνο των ΗΠΑ για την εισαγωγή βιοκαυσίμων με στόχο τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης της αμερικανικής οικονομίας από το πετρέλαιο. Όπως και να ‘χει όταν μια λύση προβάλλει πρώτον ως εφικτή και δεύτερον ως φιλική για το περιβάλλον, άρα για τον πλανήτη, θα πρέπει τα χαρακτηριστικά που την συνοδεύουν να το αποδεικνύουν, κάτι που στην περίπτωση των φυτικών καυσίμων δε μπορεί να γίνει και πολύ εύκολα.

Καταρρέει ο μύθος της οικολογίας

Σ’ ένα εξαιρετικό άρθρο του ένθετου της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας» «Ο άτλας της Οικολογίας» με τίτλο «Φυτικά καύσιμα, το άλλο με τον Τοτό το ξέρετε;» γίνεται μια κριτική και ρεαλιστική προσέγγιση των φυτικών καυσίμων, με την επισήμανση εξ’ αρχής ότι «τα φυτικά καύσιμα, τα οποία καταχρηστικώς αποκαλούνται βιοκαύσιμα, δε θα μπορέσουν ποτέ να υποκαταστήσουν τα συμβατικά καύσιμα, ενώ αμφισβητείται ιδιαίτερα η πραγματική συμβολή τους στη μείωση της υπερθέρμανσης του πλανήτη».

Το κείμενο ξεκινάει με μια υπόθεση, με βάση τα δεδομένα. «Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εκτάσεις που διατίθενται για τη γεωργία αντιστοιχούν σε 14 δις στρέμματα. Με την παραγωγή ενός τόνου φυτικών καυσίμων ανά δέκα στρέμματα και υποθέτοντας ότι θα έπαυε τελείως η καλλιέργεια τροφίμων, η μέγιστη παραγωγική ικανότητα του πλανήτη θα έφτανε τα 1,4 δις τόνους ισοδυνάμου πετρελαίου, τη στιγμή που η παγκόσμια κατανάλωση ανέρχεται, σήμερα, σε 3,5 εκατ. τόνους.

Επομένως, ακόμη και σ’ αυτή την εξωπραγματική περίπτωση θα μπορούσαμε να ικανοποιήσουμε μόνο το 40% των αναγκών μας σε καύσιμα».

Γίνεται, στη συνέχεια, λόγος για ανταγωνισμό που αναμένεται να εκδηλωθεί ανάμεσα στις καλλιέργειες τροφίμων και ενεργειακών φυτών σε χώρες όπως η Γαλλία που έχει εκφραστεί ο στόχος της ενσωμάτωσης φυτικών καυσίμων στα συμβατικά καύσιμα. Εξηγείται δε ότι «στη Γαλλία και στις ΗΠΑ, ο κλάδος της βιομηχανίας φυτικών καυσίμων δεν είναι τίποτε άλλο από καμουφλαρισμένες επιδοτήσεις στους μεγάλους παραγωγούς σιτηρών».

Όσο για τις εκπομπές αερίων, αναφέρεται στο ίδιο αποκαλυπτικό άρθρο, ότι σίγουρα δεν είναι ουδέτερες μια κι αυτό θα ίσχυε «εάν κανένα τρακτέρ δεν όργωνε, αν δεν χρησιμοποιείτο λίπασμα ή φυτοφάρμακο (η παραγωγή τους απαιτεί σημαντική ποσότητα πετρελαίου), αν κανένα μηχάνημα δε χρειαζόταν για τη συλλογή και τη μεταφορά της συγκομιδής στα εργοστάσια μεταποίησης κι αν αυτά τα εργοστάσια λειτουργούσαν με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας… Σύμφωνα με το Γαλλικό Οργανισμό για το Περιβάλλον και την Εξοικονόμηση Ενέργειας αν συνυπολογιστεί ολόκληρος ο κύκλος από το όργωμα μέχρι τη στιγμή που θα καταναλωθούν στον κινητήρα τα φυτικά καύσιμα μειώνουν τις καθαρές εκπομπές αερίων κατά 30- 40% σε σχέση με τη βενζίνη». Επισημαίνεται επίσης ότι αν καλλιεργηθούν στην τροπική ζώνη αυτό προϋποθέτει εκχέρσωση με το κάψιμο του δάσους κι έκλυση στην ατμόσφαιρα του οργανικού άνθρακα που περιέχεται στα δέντρα.

Επομένως, το «οικολογικό πρόσωπο» των φυτικών καυσίμων καταρρέει και κοντά σ’ αυτό θα πρέπει να κρατήσουμε την απειλή προς τις χώρες του Τρίτου Κόσμου με την ευρεία εξάπλωσή τους.

Ο προφήτης Κάστρο

Πριν ένα χρόνο και κάτι ο τότε ηγέτης της Κούβας Φιντέλ Κάστρο, στο πρώτο του άρθρο στην κρατική εφημερίδα «Granma» αφότου αποσύρθηκε για λόγους υγείας από τη δημόσια ζωή της Κούβας, κατηγορούσε τις ΗΠΑ και τον Τζορτζ Μπους ότι καταδικάζουν σε πρόωρο θάνατο πάνω από τρία δισεκατομμύρια ανθρώπους προωθώντας τα «βιοκαύσιμα» που έχουν ως πρώτη ύλη τα δημητριακά.

Τον Μάρτη του 2007 ο Αμερικανός πρόεδρος είχε συνάντηση με στελέχη της αυτοκινητοβιομηχανίας για την προώθηση των «βιοκαυσίμων» στο πλαίσιο του σχεδίου για τη μείωση της εξάρτησης της αμερικανικής οικονομίας από το πετρέλαιο, εξηγώντας ότι η Ουάσιγκτον σχεδίαζε να επενδύσει 35 δισεκατομμύρια δολάρια για την εισαγωγή βιοκαυσίμων στις ΗΠΑ σε χρονικό ορίζοντα δεκαετίας.

Ελλάδα: μόδα και χρήμα

Το ίδιο διάστημα, το Μάρτη του 2007 η Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Νέας Ορεστιάδας ανακοίνωσε ότι θα συνεργαστεί με την εταιρία παραγωγής βιοκαυσίμων (βιοντίζελ) της Agroinvest ΑΒΕΕ, παραδίδοντας σ’ αυτήν τις ποσότητες ηλίανθου που επρόκειτο να παραχθούν στην περιοχή.

Για τη συγκέντρωση του ηλίανθου από τους παραγωγούς, που έχουν συνάψει σύμβαση καλλιέργειας με την εν λόγω εταιρία, η ΕΑΣ Νέας Ορεστιάδας ανακοίνωσε ότι αυτή θα γίνεται στις ακόλουθες τιμές: Στα 25 λεπτά το κιλό για τον ηλίανθο που θα παραχθεί από συγκεκριμένες ποικιλίες. Στα 24 λεπτά το κιλό για τις υπόλοιπες ποικιλίες ηλίανθου.

Επίσης, τον Μάρτη του 2007, ο τότε υφυπουργός (νυν υπουργός) Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Αλέκος Κοντός δήλωνε ότι η «παραγωγή ενεργειακών φυτών στη χώρα μας παρουσιάζει σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης. Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων συντονίζει τις προσπάθειες που έχουν σχέση με την παραγωγή βιοκαυσίμων από ελληνικά ενεργειακά φυτά και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ενημέρωση των εκπροσώπων των αγροτών, αλλά και όλων των λοιπών εμπλεκόμενων φορέων για τις δυνατότητες ανάπτυξης των ενεργειακών καλλιεργειών, με στόχο την εξασφάλιση του εισοδήματος των παραγωγών, καθώς και νέων προοπτικών ανάπτυξης της ελληνικής γεωργίας». Οι δηλώσεις είχαν ακολουθήσει σύσκεψης που είχε γίνει με τη συμμετοχή του αντιπρόεδρου της ΠΑΣΕΓΕΣ, Γρ. Αλεξιάδη, εκπροσώπων των Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών, εκπροσώπων των εταιριών παραγωγής βιοντίζελ, εκπροσώπου της Ένωσης Ελλήνων Παραγωγών και Εμπόρων Σπόρων καθώς και υπηρεσιακών παραγόντων των υπουργείων Αγροτικής Ανάπτυξης και Ανάπτυξης.

Συνήθως, η λύση βρίσκεται κάπου στη μέση και η υπερβολή της μίας ή της άλλης πλευράς δεν ευνοεί ούτε τους αγρότες ούτε τους καταναλωτές. Θα πρέπει, όμως, όταν γίνονται στρατηγικές επιλογές από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και από τις Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών να ενημερώνονται διεξοδικά οι ίδιοι οι καλλιεργητές συνολικά για τα θετικά και τα αρνητικά μιας επιλογής τους κι όχι μόνο για την τιμή που θα πάρει το προϊόν τους.

Μ. Κογιουμτζής

«Πρέπει να συζητηθεί ποιος είναι ο προορισμός των δημητριακών που καλλιεργούνται»

Ο αντινομάρχης Έβρου Μιχάλης Κογιουμτζής μίλησε στον ΠτΘ για τον ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε στο γειτονικό νομό για την καλλιέργεια ενεργειακών φυτών, το οποίο συνδέεται με τις ευνοϊκές τιμές. «Υπάρχει ενδιαφέρον κι αυτό φαίνεται από τις τιμές. Από τα 17 λεπτά, σήμερα υπογράφονται συμβάσεις με 39 λεπτά το κιλό. Η τιμή που προσφέρεται στον παραγωγό, επομένως, είναι διπλάσια. Ο Έβρος ήταν πάντοτε ένας νομός που καλλιεργούσε ηλίανθο και την γνωρίζουν οι αγρότες μας την καλλιέργεια και σε συνδυασμό με το βαμβάκι και το αν θα έμπαινε πλαφόν ή όχι έχουν υπογραφεί συμβάσεις.

Εκτιμούμε ότι θα ξεπεράσουμε τα 60 με 70 χιλιάδες στρέμματα για φέτος καλλιέργειας ηλίανθου, τα περισσότερα από τα οποία θα προορίζονται για βιοκαύσιμα».

Αυτές οι καλλιέργειες αφορούν κύρια στο Βόρειο Έβρο κι όπως σημείωσε ο κ. Κογιουμτζής κάποιες εταιρίες έκλεισαν ήδη τις συμβάσεις, κάποιες όχι ακόμη.

Ο κ. Κογιουμτζής προσέγγισε και το ρόλο των βιοκαυσίμων στην παγκόσμια οικονομία, μεταφέροντας τον προβληματισμό του κοντά στις θετικές παρατηρήσεις. «Η άνοδος του πετρελαίου έχει οδηγήσει πολλές εταιρίες στην παραγωγή καυσίμων από ηλίανθο και δημητριακά, γι’ αυτό και το τελευταίο διάστημα παρακολουθούμε την αύξηση της τιμής των δημητριακών. Αυτό είναι θετικό.

Με τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική περιμέναμε εφόσον δίνεται η επιδότηση να μένουν τα χωράφια σε αγρανάπαυση, αλλά τώρα υπάρχει η τάση να καλλιεργούνται λόγω της αύξησης της τιμής των δημητριακών. Μπορεί να είναι καλό αλλά οι παραγωγοί μας θα πρέπει να γνωρίζουν ότι καλλιεργούμε εφόσον καλύπτουμε τα έξοδα, γιατί εφόσον παίρνουμε την επιδότηση η καλλιέργεια θα πρέπει να μας δίνει το κόστος της παραγωγής. Επομένως, με 220 και 230 κιλά και τις τιμές που διαμορφώνονται στην αγορά υπάρχει συμφέρον να καλλιεργηθεί αλλά δεν θα πρέπει να καλλιεργούμε τα πολύ άγονα χωράφια, δηλαδή αυτά που θα μας δώσουν γύρω στα 120 με 130 κιλά σιτηρά και δε θα καλύπτουν τα έξοδα παραγωγής με τις ισχύουσες τιμές.

Η άλλη παράμετρος έχει να κάνει με τα βιοκαύσιμα: Δημιουργείται ένας προβληματισμός γιατί αν τα καλλιεργούμενα δημητριακά προορίζονται για βιοκαύσιμα ο Τρίτος Κόσμος θ’ αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα στη διατροφή του και το φάσμα της πείνας θα εξαπλωθεί στον Τρίτο Κόσμο κι αυτό είναι πολύ αρνητικό. Ήδη μιλούν για τριπλασιασμό των τιμών που καλούνται να πληρώσουν οι άνθρωποι που πεινούν.

Επιπλέον, θα προκληθεί πρόβλημα και αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές δημητριακών στην Ευρώπη και τον κόσμο, άρα θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Ο παραγωγός όταν του ζητούν με 39 και 40 λεπτά θα παράγει γιατί είναι το συμφέρον του, αλλά το ποιος θα είναι ο προορισμός τους είναι ένα θέμα που πρέπει να τεθεί επί τάπητος και να συζητηθεί για να μην παρατηρηθούν φαινόμενα έλλειψης καθώς τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μείωση των αποθεμάτων των δημητριακών. Το έχουμε διαπιστώσει και στις ζωοτροφές, οι τιμές των οποίων έχουν αυξηθεί κατά 30 με 40%, ενώ οι τιμές στο γάλα και το κρέας παραμένουν σταθερές. Η κτηνοτροφία μας περνάει μια κρίση, δημιουργούνται αλυσιδωτά προβλήματα. Αν και με τη νέα ΚΑΠ περιμέναμε να έχει ο κτηνοτρόφος στη διάθεσή του πολλές ζωοτροφές αντίθετα παρατηρούμε ότι η ποσότητά τους μειώνεται.

Από την άλλη, το πετρέλαιο έχει πάρει ανοδική κούρσα, θα πρέπει άρα να υπάρχει ο συνδυασμός στην ενέργεια, αλλά όχι εις βάρος της διατροφής των κατοίκων της γης.

Αν συνεχιστεί είδη διατροφής όπως τα δημητριακά να διατίθενται ανεξέλεγκτα για βιοκαύσιμα θα υπάρχουν πολλά προβλήματα».

«Τα βιοκαύσιμα δεν είναι η μελλοντική λύση που θέλουν να μας δείχνουν»

Για τον πρατηριούχο υγρών καυσίμων Γρηγόρη Κακαρέλλη «τα βιοκαύσιμα δεν είναι η μελλοντική λύση που θέλουν να μας δείχνουν ότι είναι. Σε άρθρο οικονομικής εφημερίδας, αναφερόταν από ένα Ινστιτούτο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ότι τα βιοκαύσιμα εκπέμπουν περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από τα συμβατικά καύσιμα. Επομένως, τα πράγματα δεν είναι όπως τα παρουσίαζαν μερικά χρόνια πριν ότι αποτελούν τη λύση του μέλλοντος και θα βοηθήσουν τους αγρότες να κάνουν κάποιες εναλλακτικές καλλιέργειες. Αποδεικνύεται ότι γίνεται μόνο και μόνο γι’ αυτό το λόγο». Ο κ. Κακαρέλλης μίλησε με τη σειρά του για τις αυξήσεις στις τιμές των δημητριακών λόγω της έλλειψής τους σε παγκόσμιο επίπεδο.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.