Φραγκισκος Καμπασελε: «Ντι Μουλουμπα», σημαινει «Ειμαι Μουλουμπα»

«Ντι Μουλούμπα», τιτλοφορείται το βιβλίο του Φραγκίσκου Καμπασελέ το οποίο εξέδωσε ο βελγικός οίκος «PANUBULA». «Ντι Μουλούμπα», είμαι Μουλούμπα, σε όποιο μέρος της γης και αν ζω είμαι Μουλούμπα, γιατί ο θεός με έπλασε Μουλούμπα. Το θέμα που πραγματεύεται αφορά στις διάφορες εκφάνσεις της πολιτιστικής ζωής των Μουλούμπα, λαού του Κόγκο, ένας πολιτισμός που οι ιεραπόστολοι και οι αποικιοκράτες προσπάθησαν να σβήσουν, να ισοπεδώσουν, που κατόρθωσε όμως να διατηρηθεί μέσα στις καρδιές των ανθρώπων του λαού του. Γραμμένο στη γλώσσα Τσιλούμπα έχει σαν στόχο την καταξίωση του πολιτισμού των Μουλούμπα και, όπως ο ίδιος συγγραφέας τονίζει, αποτελεί «μια προσπάθεια ανόρθωσης των αφρικάνικων πολιτισμών απέναντι στους πολιτισμούς της Ευρώπης, μια προσπάθεια ανόρθωσης εκ των ένδον. Πρώτα πρέπει να μιλήσουμε στους ίδιους τους ανθρώπους για το ποιοι είναι και το ποια ήταν η παράδοσή τους, γιατί αυτοί οι πολιτισμοί κάποια στιγμή ισοπεδώθηκαν από τους αποικιοκράτες».

Ο Φραγκίσκος Καμπασελέ ζει στην Αλεξανδρούπολη και είναι παντρεμένος με την Βασιλική Κοντογιάννη, καθηγήτρια στο Τμήμα Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Έχουν τέσσερα παιδιά και μάλιστα ο μεγαλύτερος φιλοτέχνησε το εξώφυλλο του βιβλίου.

Ο κ. Καμπασελέ μιλά σήμερα στον ΠτΘ για το βιβλίο του, για την προσπάθεια καταξίωσης του πολιτισμού του λαού του αλλά και διατήρησής του, τονίζοντας την ανάγκη συνύπαρξης των αξιών των διαφόρων πολιτισμών, γιατί μόνο μέσα από αυτή τη συνύπαρξη οι άνθρωποι μπορούν να προχωρήσουν μπροστά.

Φραγκίσκος Καμπασελέ όμως…

ΠτΘ: Ξεκινώντας κ. Καμπασελέ, θα θέλαμε να μας μιλήσετε για τον τόπο καταγωγή σας;

Φ.Κ.: Κατάγομαι από την Κεντρική Αφρική και συγκεκριμένα από τη Δημοκρατία του Κόγκο, η οποία παλαιότερα ονομαζόταν Ζαΐρ και πολύ παλαιότερα επί Βελγικής αποικιοκρατίας Κόγκο. Πρόκειται για μία τεράστια χώρα, αν σκεφτεί κανείς ότι είναι οχτώ φορές όσο η Ελλάδα, είκοσι φορές όσο το Βέλγιο και πέντε φορές όσο η Γαλλία. Κατοικείται από πολλούς λαούς οι περισσότεροι των οποίων ανήκουν στο λαό Μπαντού, στον οποίο λαό ανήκω και εγώ. Η περιοχή ξεκινά από τον Ισημερινό και καταλήγει στα Νότια και κύριο χαρακτηριστικό των λαών της είναι η κοινή γλωσσική παράδοση.

Να αποσαφηνίσω ότι οι Μπαντού δεν είναι μία φυλή αλλά μία ομάδα λαών οι οποίοι συνδέονται μεταξύ τους με κοινές γλώσσες. Η γλώσσα που μιλώ είναι η Τσιλούμπα που και αυτή ανήκει στη γλωσσική ομάδα Μπαντού. Τα τελευταία γράμματα ντου σε όλες τις γλώσσες σημαίνουν ο άνθρωπος.

ΠτΘ: Πώς βρεθήκατε στην Αλεξανδρούπολη;

Φ.Κ.: Στην Αλεξανδρούπολη βρέθηκα βασικά λόγω οικογένειας. Με τη σύζυγό μου είχαμε συναντηθεί όταν είμαστε φοιτητές στο Παρίσι. Είχα κάνει διδακτορικό στη Σορβόννη και την ίδια στιγμή τελείωνε και αυτή το διδακτορικό της. Συναντηθήκαμε σε ένα σεμινάριο πάνω στο θέμα της θρησκείας. Εγώ ενδιαφερόμουν για τα αρχαία ελληνικά, γιατί έκανα διαφορετικές μελέτες πάνω στις αρχαίες θρησκείες και ήθελα βοήθεια στη γλώσσα και από εκεί και πέρα ξεκίνησε ο κοινός μας δρόμος. Παντρευτήκαμε το 1986. Για δεκαπέντε χρόνια δούλευα στην Αφρική στο Πανεπιστήμιο της Κινσάσα ως καθηγητής θρησκειολογείας. Δεν ήταν εύκολο να φύγω από την Αφρική και να πιάσω δουλειά εδώ Δεν επιτρεπόταν να αφήσω το πανεπιστήμιο της Κινσάσα και να έρθω εδώ πριν λήξει η σύμβασή μου με το πανεπιστήμιο. Όλα αυτά συνετέλεσαν να πηγαινοέρχομαι Κινσάσα – Ελλάδα. Μόλις έληξε η σύμβαση αποφασίσαμε να μείνουμε μόνιμα στην Ελλάδα και, επειδή η γυναίκα μου εργάζονταν στο Παιδαγωγικό της Αλεξανδρούπολης, αποφασίσαμε να μείνουμε εδώ. Είμαστε της άποψης ότι όπου είναι η δουλειά μας εκεί θα φυτέψουμε και τις ρίζες μας.

Δούλεψα στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης στο Παιδαγωγικό Τμήμα σε ερευνητικό πρόγραμμα πάνω στο θέμα των Θρησκειών στη Θράκη, στο πώς λειτουργούν σήμερα εδώ και πώς επηρεάζουν τη ζωή των ανθρώπων στη συμβίωσή τους και τις αντιδικίες που δημιουργούν. Για τρία χρόνια δούλεψα πάνω σε αυτή την εργασία και την παρέδωσα. Περιμένω να συνεχισθεί το πρόγραμμα γιατί είναι πολύ δύσκολο να βρούμε δουλειά

ΠτΘ:Πώς προέκυψε το βιβλίο;

Φ.Κ:Μέσα από το επάγγελμα του καθηγητή ανέπτυξα τη δυνατότητα του γράφειν. Έχω γράψει στα γαλλικά πολλά βιβλία και πολλά βεβαίως άρθρα σε περιοδικά. Βρίσκομαι σε μία φάση που σκέφτομαι τα πράγματα πιο βαθιά σε ό,τι αφορά τις θρησκείες. Πιστεύω ότι μέσα σε όλους τους πολιτισμούς ο θεός υπάρχει και λειτουργεί και συνοδεύει τους ανθρώπους από την αρχή. Ο χριστιανισμός σκέπασε τα πάντα, λέγοντας ότι αυτός ήρθε με τον τελευταίο λόγο και ότι είναι η κορυφή. Εξετάζοντας τα πράγματα αυτό αποδεικνύεται αναληθές. Μέσα από την μελέτη της εξέλιξης της κοινωνίας αλλά και των θρησκειών και των πολιτισμών αυτός ο ισχυρισμός φαίνεται ότι δεν έχει βάση. Για παράδειγμα στην Ελλάδα μελετώντας την αρχαία θρησκεία βρίσκουμε όλες τις βασικές γραμμές που πήρε ο χριστιανισμός. Μόνο τα ονόματα των θεών άλλαξαν. Αυτό γίνεται περισσότερο φανερό στη μελέτη των αφρικανικών πολιτισμών. Για παράδειγμα για το λαό Μπαντού και, συγκεκριμένα, τους Μουλούμπα, στους οποίους ανήκω και εγώ, ο Χριστιανισμός δεν προσέδωσε τίποτα καινούργιο. Όταν ήρθαν οι ιεραπόστολοι στην πατρίδα μου έλεγαν ότι αυτό που υπήρχε από τους προγόνους έπρεπε να το σβήσουμε γιατί είναι παγανιστικό χωρίς να εξηγούν τους λόγους για τους οποίους είναι. Κατά τη γνώμη τους, αυτοί έφερναν το καινούργιο και επειδή μαζί με τους αποικιοκράτες είχαν εξουσία, δεν μπορούσαμε να αντιδράσουμε, να πούμε όχι. Και για εκατό χρόνια ο κόσμος έκλεισε το στόμα και άρχισε να ακούει και να υιοθετεί ό,τι του έλεγαν οι ιεραπόστολοι. Ευτυχώς όμως όχι εντελώς. Υπήρχαν κάποιες πλευρές της ζωής και συγκεκριμένα της παράδοσης που διατηρούνταν. Και οι ίδιοι οι ιεραπόστολοι και οι αποικιοκράτες υποστήριζαν ότι δεν πρέπει να ξεχάσουμε την παράδοση γιατί όπως έλεγαν «αν την ξεχάσετε, είστε χαμένοι, δεν θα μπορέσετε ούτε να αναπτυχθείτε, ούτε αυτό που σας φέραμε μπορεί να ριζώσει». Από εκεί και πέρα ο κόσμος άρχισε να βλέπει την παράδοση με διαφορετικά μάτια απ’ αυτά που ήθελε η ιεραποστολή.

ΠτΘ:Η θεματολογία πού αναφέρεται;

Φ.Κ.: Η θεματολογία έχει σαν βάση την παράδοση των Μπαλούμπα, του δικού μου λαού. Το βιβλίο έχει τίτλο ΝΤΙ ΜΟΥΛΟΥΜΠΑ, που σημαίνει είμαι Μουλούμπα, όπου και να βρίσκομαι είμαι Μουλούμπα, πρέπει να είμαι Μουλούμπα γιατί ο Θεός με δημιουργούσε σαν Μουλούμπα. Αν αρνηθώ την καταγωγή μου, αν πω ότι είμαι χριστιανός και δεν είμαι πια Μουλούμπα, η πράξη μου αυτή είναι εναντίον του θεού. Αυτός ο Θεός που με δημιούργησε Μουλούμπα δεν έκανε λάθος, ήταν μία απόφαση του γενικότερου σχεδιασμού του για μένα, για τους λαούς. Κάθε λαός έχει μια πλευρά της αλήθειας του Θεού. Δεν υπάρχει κανένας λαός που να έχει όλη την αλήθεια. Ακόμη και όταν ένας χριστιανός πει ότι ο Χριστός μας έφερε στην κορυφή, αυτό είναι μια προπαγάνδα, και κάθε θρησκεία πρέπει να έχει τη δικιά της προπαγάνδα, γιατί αλλιώς δεν θα έχει οπαδούς. Δεν πρέπει να δεχόμαστε αυτά τα πράγματα σοβαρά, γιατί η αλήθεια του θεού ξεπερνάει τους λαούς, τους πολιτισμούς, τις θρησκείες και μέσα από όλη αυτή τη διαφορετικότητα των απόψεων οι άνθρωποι συναντώνται, γίνονται πιο δυνατοί και προχωράνε μπροστά.

ΠτΘ: Ποια θρησκεία ακολουθούσατε πριν τους ιεραποστόλους

Φ.Κ.:Δεν είχαμε μια συγκεκριμένη θρησκεία. Ήταν ένας τρόπος ζωής, εγώ το φωνάζω αρμονία της ζωής με τον Θεό, αρμονία με την φύση, αρμονία με τους ανθρώπους. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο έξω από αυτή την αρμονία γιατί όλα αυτά είναι θα λέγαμε μέσα στην έρευνα, μέσα στην προσπάθεια του ανθρώπου για να ζει καλύτερα και καλά.

ΠτΘ:Ξεφυλλίζοντας το βιβλίο κανείς βλέπει θέματα αφιερωμένα στη μουσική και γενικότερα στον πολιτισμό των Μουλούμπα.

Φ.Κ:Είναι μια προσπάθεια καταξίωσης του πολιτισμού των Μουλούμπα, με τα τραγούδια, με τις παραδόσεις, με τις γιορτές, τις τελετές για το γάμο, τις τελετές που ακολουθούν τη γέννηση ενός παιδιού γιατί ο τρόπος που γεννήθηκε το παιδί, δείχνει την τελετή που πρέπει να ακολουθηθεί.

ΠτΘ: Θα ακολουθήσουν και άλλα βιβλία; Στο εξώφυλλο του βιβλίου υπάρχει ο αριθμός ένα…

Φ.Κ.: Αυτός ο αριθμός είναι του εκδότη ο οποίος βλέποντας, το βιβλίο μου, και επειδή θεωρεί ότι μπορεί να ανοίξει άλλους δρόμους και να αποτελέσει βάση για άλλες μελέτες πάνω στο θέμα θέλησε να γίνει σειρά.

ΠτΘ:Ένας Μουλούμπα τι κάνει σήμερα στην Θράκη;

Φ.Κ.:Κάνει πολλά. Σ’ αυτό το βιβλίο μια από τις ερωτήσεις που κάνω είναι: Είμαι Μουλούμπα, αλλά Έλληνας, γιατί έχω πάρει την υπηκοότητα. Τι σημαίνει λοιπόν να είμαι Μουλούμπα; Έχοντας λοιπόν σαν βάση τις αξίες των Μουλούμπα προσπαθώ στις συναντήσεις που κάνω εδώ να είμαι αληθινός Μουλούμπα. Πιστεύω ότι αυτό μπορεί να βοηθήσει τους άλλους, να πάμε πιο μπροστά ώστε αυτές οι αξίες των δύο πολιτισμών κάπου να συναντηθούν.

ΠτΘ: Τι ρόλο παίζουν αυτές οι αξίες μέσα στο δικό μας πολιτισμό; Πού συναντώνται;

Φ.Κ.: Όταν παντρευτήκαμε ακούγαμε διάφορα μεταξύ αυτών και πολλοί μας λέγανε γιατί παντρεύτηκε ένας Αφρικανός με μία Ελληνίδα. Είναι ένα θέμα που έχουμε μελετήσει και σκεφτόμαστε πάρα πολύ και έχουμε έτοιμη μια απάντηση. Γιατί παντρεύονται δύο άτομα; Μήπως αυτά τα δύο άτομα είναι ακριβώς ίδια; Μήπως παντρεύονται μόνο γιατί έχουν τον ίδιο χαρακτήρα; Φυσικά όχι. Ο άντρας και η γυναίκα μπορεί να έχουν βασικές διαφορές όταν παντρεύονται αλλά βρίσκουν τον τρόπο να αντιμετωπίζουν τη ζωή, σκεφτόμενοι και διαφορετικά. Και όλα αυτά γιατί αγαπιούνται. Η αγάπη είναι αυτό που μας ενώνει, εξομαλύνει τις διαφορές και πάνω σε αυτές τις διαφορές κτίζουμε κάτι καινούργιο. Το ίδιο γίνεται και με τους πολιτισμούς. Όσο περισσότερο διαφορετικοί είναι οι άνθρωποι τόσο καλύτερα αποτελέσματα έχει η συνάντησή τους, γιατί έχουμε κάτι να ανταλλάξουμε και γινόμαστε πιο πλούσιοι.

ΠτΘ:Το βιβλίο σας είναι γραμμένο όπως είπατε στη γλώσσα Τσιλούμπα. Πώς αποφασίσατε κάτι τέτοιο;

Φ.Κ.: Το ότι το έγραψα σ’ αυτή την γλώσσα, στη δική μου γλώσσα, είναι κατά κάποιο τρόπο πρωτοποριακό γιατί τόσο καταπιεσμένοι που είμαστε ως τώρα από τη γλώσσα της αποικιοκρατίας, τα πιο σημαντικά βιβλία δεν τα γράφαμε στη γλώσσα μας αλλά στα γαλλικά, ή στα Αγγλικά. Το να γραφτεί ένα βιβλίο αξιόλογο στη γλώσσα μας και να μην είναι ένα μικρό παραμύθι ή ένα πολύ απλό μυθιστόρημα, αλλά ένα επιστημονικό βιβλίο είναι σημαντικό για εμάς σαν πράξη. Να γραφεί ένα σημαντικό βιβλίο στη γλώσσα Τσιλούμπα είναι για μας μια πράξη επαναστατική και μια απόφαση επαναστατική. Οπότε ελπίζω ότι θα το διαβάσουν οι Μουλούμπα, όπου βρίσκονται ,και θα το αγοράσουνε.

ΠτΘ: Σε ποιες χώρες υπάρχουν Μουλούμπα;

Φ.Κ.:Έχει πολλούς στην Αμερική, στον Καναδά, στη Γαλλία, στην Ιταλία, είναι απλωμένοι παντού. Υπάρχει μια διασπορά και ελπίζουμε ότι η διασπορά των Μουλούμπα θα διαβάσει το βιβλίο αυτό και θα ευχαριστηθεί επειδή είναι γραμμένο στην γλώσσα Τσιλούμπα.

ΠτΘ: Σκέφτεστε να το μεταφράσετε στα ελληνικά;

Φ.Κ: Θα ήθελα πολύ, είναι κάτι που με ενδιαφέρει. Δεν υπάρχει όμως τέτοια περίπτωση, αλλά μου έχει προταθεί να το μεταφράσω στα Αγγλικά για τα παιδιά των Μουλούμπα που είναι στην Αμερική και που δεν μπορούν πια να διαβάσουν Τσιλούμπα.

ΠτΘ: Είναι άσχημο να χάνονται γλώσσες, όπως και πολιτισμοί…

Φ.Κ.: Η γλώσσα χάνεται, όταν δεν καλλιεργείται. Με το βιβλίο μου αυτό ξεκινά μια προσπάθεια ανόρθωσης των αφρικάνικων πολιτισμών απέναντι στους πολιτισμούς της Ευρώπης, μια προσπάθεια ανόρθωσης εκ των ένδον. Πρώτα πρέπει να μιλήσουμε στους ίδιους τους ανθρώπους για το ποιοι είναι και το ποια ήταν η παράδοσή τους, γιατί αυτοί οι πολιτισμοί κάποια στιγμή ισοπεδώθηκαν από τους αποικιοκράτες. Και φυσικά αυτό δεν έγινε μόνο στη δική μου χώρα, αλλά παντού.

ΠτΘ: κ. Καμπασελέ έχετε τέσσερα παιδιά. Γνωρίζουν τη γλώσσα σας;

Φ.Κ.:Δυστυχώς, ξέρουν λίγα. Γίνεται μία προσπάθεια να μάθουν. Αν έρθει κάποιος στο σπίτι μας, μπορούν να μιλούν τα βασικά. Αλλά τραγουδάνε πάρα πολλά τραγούδια στη γλώσσα Τσιλούμπα. Σ’ αυτή την κατεύθυνση κάνουμε ό,τι μπορούμε.

ΠτΘ: κ. Καμπασελέ, σας ευχαριστούμε πολύ.

Φ.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.