Φορος τιμης στους Εβραιους της Κομοτηνης

Τους εκατοντάδες Εβραίους της Κομοτηνής οι οποίοι εξοντώθηκαν στο ολοκαύτωμα του 1943 από τους Γερμανούς και Βούλγαρους κατακτητές, τίμησε ο Δήμος Κομοτηνής, με την ανέγερση καλαίσθητου μνημείου εντός του δημοτικού άλσους της πόλης.

Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου των Εβραίων πραγματοποιήθηκαν, παρουσία των τοπικών αρχών και εκπροσώπων ισραηλιτικών κοινοτήτων, στη διάρκεια ειδικής τελετής την περασμένη Κυριακή, με την οποία κορυφώθηκαν οι εκδηλώσεις των φετινών «Ελευθερίων Θράκης».

Πολυπληθής, «ζωντανή και ακμάζουσα» ήταν πριν την εποχή του διωγμού η εβραϊκή παροικία στην Κομοτηνή. Τα μέλη της συνέβαλαν σημαντική στην ανάπτυξη της πολιτιστικής, πνευματικής, κοινωνικής και κυρίως της οικονομικής ζωή της περιοχής.

Στο πλαίσιο της πλούσιας πνευματικής και πολιτιστικής δράσης τους εντάσσεται η συγκρότηση του σωματείου με την επωνυμία «Ισραηλιτική Λέσχη» το οποίο στεγαζόταν σε ιδιόκτητο κτίριο της παροικίας. Επίσης η λειτουργία σχολείου όπου τα παιδιά διδάσκονταν εκτός της εβραϊκής, την ελληνική και τη γαλλική γλώσσα.

Αξιόλογη ήταν η συμβολή των Εβραίων και στην οικονομική ανάπτυξη, η οποία επιτεύχθηκε μέσω της δραστηριοποίησης τους στο καπνεμπόριο, τους αλευρόμυλους, το εμπόριο τροφίμων και τη λειτουργία πολυάριθμων εμπορικών καταστημάτων. Μέλη της εβραϊκής παροικίας διέπρεψαν εξάλλου στις επιστήμες της νομικής, της ιατρικής και της φαρμακολογίας.

«Όλα αυτά χάθηκαν μέσα σε μια χρονιά το τραγικό 1943, οπότε οι Εβραίοι της Κομοτηνής οδηγήθηκαν στην τυραννία και το θάνατο..».

Την εποικοδομητική παρουσία των Εβραίων στην περιοχή εξήρε ο Δήμαρχος κ.Τάσος Βαβατσικλής κατά τη διάρκεια σχετικής ομιλίας του, υποστηρίζοντας ταυτόχρονα ότι η οργάνωση της τελετής αποτελεί « επιβεβλημένο φόρο τιμής προς τους Εβραίους συμπολίτες μας, που εξοντώθηκαν με το ολοκαύτωμα στα στρατόπεδα της ναζιστικής Γερμανίας και ακόμη στην κατεχόμενη Πολωνία και στον τραγικό Δούναβη». Ο κ. Βαβατσικλής σημείωσε πως η δημιουργική εβραϊκή παρουσία στη χώρα μας συνεπώς και στη Θράκη παραποιήθηκε είτε από ευεξήγητες θρησκευτικές αλλά και από κοινωνικοπολιτικές σκοπιμότητες είτε κι από όχι και τόσο ιστορική άγνοια. «Η σύγχρονη πραγματικότητα επιβάλλει να ατενίζουμε τις σχέσεις με τους Εβραίους που είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή μας με την συμμετοχή τους στην προσφορά για την εξέλιξη και την ανάδειξη του τόπου μας, όχι με απλουστεύσεις κι αντιλήψεις, εκτιμήσεις και ιδέες περασμένων χρόνων». Ο Δήμαρχος Κομοτηνής αναλύοντας και το σκεπτικό της ένταξης των αποκαλυπτηρίων του μνημείου στα Ελευθέρια, ανέφερε ότι η ενσωμάτωση της Θράκης στον εθνικό κορμό στηρίζεται και στη φιλελληνική ψήφο που έδωσε ο καπνέμπορος Σολομών Καράσο μαζί με τον Αρμένιο Ρουπέν «υπέρ της οριστικής απόδοσης της Θράκης στην Ελλάδα, ως μέλος του Ανώτατου Συμβουλίου της Διασυμμαχικής Θράκης το 1920». Ακόμη επισήμανε την συμμετοχή του εβραϊκού στοιχείου στον πόλεμο του 1940, στην αντίσταση ως στρατιώτες του 29ου συντάγματος και ως μαχητές της ΕΑΜικής αντίστασης του 1941-44. Καταλήγοντας ο ίδιος ευχήθηκε οι σημερινοί Εβραίοι της διασποράς «να υψώσουν φωνή απελπισμένης διαμαρτυρίας να ζητήσουν και να επιβάλλουν στην σημερινή κυβέρνηση του Ισραήλ που μπορεί συμμαχικά να έχει την πλειοψηφία στην βουλή αλλά δεν εκπροσωπεί τη μέγιστη πλειοψηφία του Εβραϊκού λαού να σταματήσει επιτέλους το μακελειό, να θριαμβεύσει η ειρήνη, να επιστρέψει το ένδοξο πολιτιστικό παρελθόν, να αναζωογονηθεί η αρμονία της συνύπαρξης».

Ο Πρόεδρος του Κεντρικού Ισραηλιτικού Συμβουλίου Ελλάδας κ. Μωυσής Κωνσταντίνου που παραβρέθηκε στην εκδήλωση του Δήμου Κομοτηνής, τόνισε σε ομιλία του πως το συγκεκριμένο μνημείο « υπογραμμίζει το μέγεθος της καταισχύνης στην οποία είναι δυνατόν να βυθιστεί ο άνθρωπος. Διδάσκει επίσης ότι η ελευθερία, η δικαιοσύνη και η ειρήνη είναι αδιαίρετα στοιχεία της δημοκρατίας και της διεθνούς ηθικής». Ο κ. Κωνσταντίνου εξέφρασε την πεποίθηση πως η θυσία των Εβραίων θα πρέπει να προβληματίσει τους νεωτέρους «για τα δεινά που επιφέρει στην ανθρωπότητα ο ρατσισμός η μισαλλοδοξία ο αντισημιτισμός όπως κάθε ιδεολογία που διαιρεί τους ανθρώπους και οδηγεί στην απαξίωση των αξιών». Ο ίδιος ευχαρίστησε εξάλλου τη Δημοτική Αρχή για την απότιση φόρου τιμής στα θύματα του ολοκαυτώματος υπογραμμίζοντας ότι αποτελεί ευτυχής συγκυρία ότι τα αποκαλυπτήρια του μνημείου, γίνονται στο πλαίσιο του εορτασμού των Ελευθερίων.

«Η θυσία τους είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής θυσίας και του φόρου αίματος που κατέβαλε ολόκληρος ο ελληνικός λαός, την περίοδο της κατοχής. Οι Εβραίοι της περιοχής αυτής είχαν και παλαιότερα δοκιμάσει τη βουλγαρική κατοχή δοκιμάστηκαν διπλά και σαν Έλληνες πολίτες και γιατί έπρεπε να υποστούν και τη βουλγαρική αντιεβραϊκή νομοθεσία». Αυτά εκτός των άλλων, τόνισε ο εκπρόσωπος της Ισραηλιτικής κοινότητας Θεσσαλονίκης κ. Δαβίδ Σαρπιέλ, χαιρετίζοντας παράλληλα την πρωτοβουλία του Δήμου για την ανέγερση του μνημείου. Ο κ. Σαρπιέλ αναφέρθηκε και στην καθιέρωση- με νομοσχέδιο του Κοινοβουλίου- της 27ης Ιανουαρίου ως ημέρας μνήμης των μαρτύρων και ηρώων του ολοκαυτώματος με την ευχή «η θυσία των Εβραίων ας μας διδάξει και να μας καθοδηγεί στην οικοδόμηση ενός νέου κόσμου ειρήνης δικαιοσύνης και ελευθερίας τον οποίο οφείλουμε στις επόμενες γενιές».

Στην μνήμη των θυμάτων, εψάλη επιμνημόσυνη δέηση, εκπρόσωπος ισραηλιτικής κοινότητας ερμήνευσε τραγούδι εποχής αφιερωμένο «στο κορίτσι του στρατοπέδου» ενώ τηρήθηκε σιγή ενός λεπτού.

Ας σημειωθεί ότι στην τελετή παραβρέθηκε κι ένας από τους επιζήσαντες Εβραίους της Κομοτηνής ο κ. Ρενέ Λεβί ο οποίος εγκατέλειψε το Ισραήλ όπου ζει μόνιμα εδώ και χρόνια, για να επισκεφθεί την γενέτειρα πόλη με την σύζυγο και τα παιδιά του. Συγκινημένος παρακολούθησε την εκδήλωση, λίγες κουβέντες αντάλλαξε με τους δημοσιογράφους, αρνούμενος πιθανότατα να ανακαλέσει τις προσωπικές οδυνηρές του μνήμες από το 1943.

Νατάσσα Δοσεμετζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.