Φεστιβαλ Κλασικης Μουσικης στην Κομοτηνη

Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής διοργανώνει ο Σύλλογος «Οι Φίλοι της Μουσικής – Θράκη» και η Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση Πολιτιστικής Ανάπτυξης «Ορφέας» Κομοτηνής σε συνεργασία με το Ιόνιο Πανεπιστήμιο Κέρκυρας, από τις 14 έως τις 17 Μαρτίου 2010 στην αίθουσα εκδηλώσεων της Νομαρχίας Ροδόπης.
Συγκεκριμένα, το φεστιβάλ ανοίγει αυλαία με δύο εκδηλώσεις.

Την Κυριακή 14 Μαρτίου, στις 8:00 μ.μ. το ξεκινά με διάλεξη του Γεωργίου Π. Τσομή, που είναι Επίκουρος Καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, με θέμα «Όλες οι όπερες είναι Ορφέας» (Τh. W. Adorno, Η αστική όπερα). Οι οπερατικές περιπέτειες του Ορφέα από τον Μοντεβέρντι στον 21ο αιώνα». Η ομιλία του κ. Τσομή αφιερώνεται στη μνήμη του συνθέτη Ανδρέα Μπαζού (1932-11.03.2010).

Την Δευτέρα 15 Μαρτίου, στις 8:00 μμ. οι παρευρισκόμενοι μπορούν να απολαύσουν ρεσιτάλ πιάνου από τους φοιτητές – σολίστες στο πιάνο του τμήματος Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου.

•Το θέμα της διάλεξης: αναδρομή των μουσικοδραματικών μεταφορών του μύθου του Ορφέα

Ίσως δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι δύο όπερες και μία οπερέτα που αποτελούν κεντρικά ορόσημα στην εξέλιξη του μουσικού θεάτρου έχουν σα θέμα τους το μύθο του Ορφέα (αρχέτυπο του άδοντα ανθρώπου): το έργο του Ιταλού συνθέτη Κλαούντιο Μοντεβέρντι „Ορφέας“ (1607), το πρώτο μουσικό δράμα σε ποιητικό λόγο, η πρώτη σημαντική και πλήρης όπερα, ο «Ορφέας και Ευρυδίκη» του Κρίστοφ Βίλιμπαλντ Γκλουκ (1762), με την οποία ο γερμανός συνθέτης μεταρρύθμισε την παλαιά όπερα απλοποιώντας σημαντικά τη μουσική δομή της με απώτερο σκοπό να την κάνει περισσότερο φυσική και ρεαλιστική και η πρώτη μεγάλη οπερέτα „Ο Ορφέας στον Άδη“ (1858), του ευρετή κατά πολλούς της οπερέτας, Ζακ Όφφενμπαχ. Στη διάλεξη αυτή θα επιχειρήσει ο ομιλητής με τη βοήθεια οπτικοακουστικού υλικού μία μουσικολογική αναδρομή των κυριότερων μουσικοδραματικών μεταφορών του μύθου του Ορφέα διάσπαρτων σε τέσσερις αιώνες, από τον Μοντεβέρντι μέχρι τον Στάνκε (2002), που με το έργο του «Orpheus Kristall» έχουμε την πρώτη διαδικτυακή όπερα. Επιδίωξή του επίσης η ενίσχυση της θέσης του γερμανού φιλόσοφου-μουσικολόγου Τεοντόρ Αντόρνο ότι τελικά „Όλες οι όπερες είναι Ορφέας“.
 

•Συνοπτική παρουσίαση και ανάλυση των έργων από τον Γιώργο Τσομή

•L. v. Beethoven: Sonata op. 81a (“Les Adieux”)

Για τον αγαπημένο μαθητή του, φίλο και συνθέτη αρχιδούκα Rudolph της Αυστρίας (1788-1831), όταν αυτός έπρεπε να εγκαταλείψει την Αυστία με τον ερχομό των Γάλλων ετοίμασε ο Μπετόβεν κατά την αναχώρησή του (1809) και κατά την επιστροφή του (1810) μία μουσική έκπληξη εγκαινιάζοντας κάτι καινούργιο στις μέχρι τότε σονάτες του για πιάνο: έναν προγραμματικό κύκλο από τρία μέρη με σχετικά απλή δραματουργική ανάπτυξη, με τίτλους στα γερμανικά και γαλλικά. Το πρώτο μέρος «Das Lebewohl – Les Adieux» («Στο καλό») ξεκινά με αργή κίνηση, ένα «Adagio», με έντονο νοσταλγικό ύφος, όπου πάνω στις τρεις πρώτες δίφωνες συγχορδίες ο ίδιος ο συνθέτης γράφει Le-be-wohl (Στο-κα-λό). Το μέρος αυτό το διαδέχεται ένα Allegro, το οποίο εκφράζει τις ευχές του συνθέτη για καλό ταξίδι σαν να κούναγε το μαντήλι του στον αποχωρούντα φίλο του. Εντελώς προγραμματικά κλείνει το μέρος αυτό με μία coda, η οποία δίνει την εντύπωση του θορύβου των τροχών της άμαξας που σιγά σιγά απομακρύνεται. Το δεύτερο μέρος «Abwesenheit –Labsence» („Απουσία») σε ντο- ελάσσονα χαρακτηρίζεται για την εκφραστικότητά του, τη χαμηλής έντασης κίνησή του, τα πλούσια μελωδικά στολίδια, τη ρυθμικότητα και τη δύναμη του πάθους. Το τελευταίο μέρος, το οποίο ήδη έχει προετοιμαστεί από το προηγούμενο με τον παρηγορητικό ήχο μειζόνων συγχορδιών, ονομάζεται «Das Wiedersehen-Le Retour» („Η επιστροφή») και φανερώνει την ανείπωτη χαρά του συνθέτη για την επιστροφή του φίλου του.
 

•F. Chopin: Etude op. 10 no. 12

Η δωδέκατη σπουδή του F. Chopin, από το έργο «12 Grandes tudes“ op. 10, γνωστή και ως «Σπουδή της Επανάστασης», έχει σαν βασικό της στόχο την εκγύμναση του αριστερού χεριού και η σύνθεσή της συνδέεται με ένα ιστορικό γεγονός. Ο συνθέτης, ενώ βρισκόταν στην Στουττγκάρδη, μαθαίνει για το ξέσπασμα της επανάστασης στη Βαρσοβία. Ανησυχία, απογοήτευση και θυμός εναντίον της τσαρικής καταπίεσης διακρίνονται ξεκάθαρα στο έργο αυτό με τον έντονο επαναστατικό χαρακτήρα.
 

•F. Schubert: Sonata D. 537

Η σονάτα αυτή γράφτηκε τον Μάρτιο του 1817 σε μία από τις πιο παραγωγικές περιόδους του νεαρού συνθέτη. Το τριμερές βασικό θέμα του πρώτου μέρους σε 6/8 διακρίνεται για τη ενεργητικότητά του. Το ίδιο ισχύει και για το δεύτερο μέρος, το οποίο χαρακτηρίζεται για τη μελωδικότητά του, όπως τη συναντάμε στα τραγούδια του. Η δομή του τρίτου μέρους είναι ένα είδος Rondo (A-B-A-B-A): σε ένα άγριο θέμα Α σε ουνίσονο αντιπαρατάσσεται ένα λυρικό θέμα Β dolce – αγαπημένο είδος σύνθεσης του Schubert.
 

•S. Prokofiev: Sonata op. 28 no.3

Η σονάτα αρ. 3 σε λα-ελάσσονα έργο 28 του Prokofiev, με τον τίτλο «Από παλιά τετράδια» αποτελείται μόνο από ένα μέρος (Allegro tempestoso) και ανήκει μαζί με την «Κλασική Συμφωνία», το Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα αρ. 1 και το «Visions fugitives» στα πιο σημαντικά έργα του συνθέτη. Γράφτηκε κατά τους πρώτους μήνες της Ρωσικής Επανάστασης το 1917 και αποτελεί μία επεξεργασία ενός θέματος από την εποχή των μουσικών σπουδών του συνθέτη, εξ ου και ο τίτλος «Από παλιά τετράδια». Η πιο πολυπαιγμένη σονάτα του συνθέτη αποκλίνει πολύ από την τυπική φόρμα της σονάτας μια και χαρακτηρίζεται από έντονο ορχηστρικό ύφος. Διακρίνεται για τη ζωηρότητά της και το πάθος της, από το οποίο διαφαίνεται μια νεανική φρεσκάδα ισχυρής θέλησης άμεσα συνδεδεμένης με τα πολιτικά γεγονότα της εποχής. Ο δάσκαλος του συνθέτη N. Mjaskowski αποφάνθηκε για αυτό το έργο: «αναντικατάστατο στις αίθουσες συναυλιών».
 

•F. Schubert: Fantasie D. 940 για τέσσερα χέρια

Ο Schubert έγραψε την τέταρτη και τελευταία φαντασία του για 4 χέρια D. 940 σε φα-ελάσσονα τον Απρίλιο του 1828, τον τελευταίο χρόνο της ζωής του και την αφιέρωσε στην παλιά του μαθήτρια Caroline Esterhazy. Αυτή η φαντασία είναι ίσως η πιο σημαντική σύνθεση του Schubert για πιάνο για τέσσερα χέρια. Είναι ένας κύκλος από τέσσερα μέρη σε ελεύθερη φόρμα σονάτας, όπου συγχωνεύονται με τον καλύτερο τρόπο βασικά στοιχεία και συνθετικές αρχές σονάτας και φαντασίας. Το εισαγωγικό μέρος φανερώνει την ικανότητα του συνθέτη στο χτίσιμο της μελωδίας. Το πρώτο ήμισυ διακρίνεται για τη ρυθμικότητά του ενώ το δεύτερο για τη μελωδικότητά του. Το Largo αποτελείται από αντιθετικά μεταξύ τους στοιχεία. Περάσματα έντονης δραματικότητας εναλλάσσονται με τέτοια, στα οποία οι δύο πιανίστες με το ένα χέρι ο καθένας ανοίγουν ένα λυρικό διάλογο μεταξύ τους, ενώ το άλλο χέρι έχει συνοδευτικό ρόλο. Μετά από μία γενική παύση ακούγεται πάλι το θέμα του εισαγωγικού μέρους της φαντασίας, ενώ το δεύτερο θέμα ορίζει την ακόλουθη μουσική σύνθεση μέσα από αντιστικτικές επεξεργασίες και μικρά φουγκάτα καταλήγοντας σε fortissimo με πλούσιο ηχητικό όγκο. Μετά από άλλη μία γενική παύση ακούγεται το πρώτο θέμα της φαντασίας ως επίλογος τονίζοντας με την επιστροφή του την κυκλική δομή της φαντασίας.
 

•L. v. Beethoven: Sonata op. 13 no. 8 (“Pathetique”)

Αυτή η σονάτα επιγράφεται από τον ίδιο το συνθέτη ως „Grande Sonate pathtique“. Και οι δύο όροι αποδεικνύονται ορθοί όχι μόνο λόγω της έκτασης και της διαφοροποίησης από τις άλλες σονάτες του συνθέτη, αλλά και γιατί ο Beethoven για πρώτη φορά φαίνεται να θέλει να εκφράσει θεατρικά το συναίσθημα. Η σονάτα είναι αφιερωμένη στον πρίγκιπα Carl von Lichnowski, σε έναν από τους πρώτους υποστηρικτές του συνθέτη στη Βιέννη. Το έργο αρχίζει με μία αργή εισαγωγή, καινοτομία για σύνθεση σονάτας, υιοθετημένη από τη συμφωνία. Η παθητικότητα αυτού του μέρους θυμίζει έντονα το μπαρόκ στιλ, ενώ παράλληλα φαίνεται έντονα η επισημότητα και η θεατρικότητα της γαλλικής ουβερτούρας. Η αντιθετική δυναμική μορφή και τα θρηνητικά στοιχεία αυτού του μέρους προσδίδουν στη μουσική υποκειμενικότητα. Πρόκειται για πάθος και συναισθήματα που πηγάζουν από προσωπικά βιώματα. Το Allegro θυμίζει έντονα τη δραματικότητα μίας οπερατικής σκηνής. Ο con brio ενθουσιασμός σταματά μόνο για μία στιγμή για να ακουστεί για λίγο η αργή εισαγωγή. Η αναμενόμενη αντίθεση επιβεβαιώνεται με το cantabile Adagio, από τις καλύτερες πιανιστικές μελωδίες του συνθέτη. Εκφραστική πυκνότητα χαρακτηρίζει και το τρίτο μέρος, Το Rondo-Ritornell αιχμαλωτίζει την ατμόσφαιρα του πρώτου μέρους και συνδέεται έτσι μέσω των μοτίβων με την Grave εισαγωγή.
 

•F. Chopin: Etude op. 10 no.1

Η πρώτη σπουδή του F. Chopin, από το έργο «12 Grandes tudes“ op. 10 έχει τον χαρακτήρα πρελούδιου και θυμίζει έντονα το πρώτο πρελούδιο από το „Καλά Συγκερασμένο Κλειδοκύμβαλο» , Μέρος Ι του Bach. Διακρίνεται για την ορμητική κίνηση του δεξιού χεριού. Το αριστερό χέρι υποστηρίζει αρμονικά το ηχητικό σύνολο και φροντίζει για συνεχείς χρωματικές αλλαγές των μανιασμένων μουσικών σχημάτων.

*•Ο Γιώργος Τσομής

Ο Γιώργιος Τσομής γεννήθηκε στο Αίγιο Αχαΐας. Σπούδασε Κλασική Φιλολογία στην Αθήνα και εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή στο Πανεπιστήμιο της Φραγκφούρτης στην Αρχαϊκή Λυρική Ποίηση και συγκεκριμένα στην ποίηση του Αλκαίου, της Σαπφούς και του Ανακρέοντα. Ασχολήθηκε επίσης με το επικό έργο της ύστερης αρχαιότητας «Μεθομηρικά» έχοντας συμβάλει στην ανάδειξη του ποιητή τους, Κόιντου Σμυρναίου (3ος αι. μ. Χ.) και την πρόσληψη του έργου του στη νεώτερη ευρωπαϊκή λογοτεχνία. Αντικείμενα της ερευνητικής του δραστηριότητας αποτελούν η Επική και Λυρική Ποίηση, η Λατινική Ιστοριογραφία (Σαλλούστιος) και η Ερωτική Ελεγειακή Ποίηση (Προπέρτιος, Οβίδιος). Ασχολείται επίσης με την πρόσληψη έργων της Αρχαίας Ελληνικής και Λατινικής Γραμματείας στη νεώτερη και σύγχρονη Ευρωπαϊκή Λογοτεχνία. Εργάστηκε ως λέκτορας στο Ινστιτούτο Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου της Φραγκφούρτης και από το εαρινό εξάμηνο 2009 ανήκει ως Επίκουρος Καθηγητής στο διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης στο τμήμα της Ελληνικής Φιλολογίας. Παράλληλα με τις σπουδές του στην Κλασική Φιλολογία σπούδασε Ανώτερα Θεωρητικά της Μουσικής στο Πατραϊκό Ωδείο και φοίτησε στο τμήμα Μουσικολογίας του Πανεπιστημίου της Φραγκφούρτης με ειδίκευση στο Μουσικό Θέατρο. Επίσης, συνεργάστηκε ως μουσικοφιλολογικός σύμβουλος με Γερμανικά Θέατρα στο ανέβασμα μουσικοδραματικών έργων.
 

*•Ρεσιτάλ πιάνου

Ο Παγανός-Κουκάκης Δημήτρης, η Κοκκινοπούλου Δήμητρα και η Αναστασίου Αποστολία είναι οι φοιτητές του Ιονίου Πανεπιστημίου, σολίστες στο πιάνο, που θα δώσουν το ρεσιτάλ την Δευτέρα με έργα των Σοπέν, Σούμπερτ, Μπετόβεν και Προκόβιεφ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.