Φερτε τα παιδια κοντα στα ζωα

Η σημερινή στήλη, θα ασχοληθεί με ένα εντελώς διαφορετικό αντικείμενο. Το θέμα της είναι η «άποψη» των παιδιών για τα ζώα. Λέγοντας άποψη, εννοούμε τις σκέψεις που κάνουν οι μικροί μας φίλοι αναφορικά με τα ζώα, καθώς και τα συναισθήματα που τρέφουν γι’ αυτά.

Αφορμή γι’ αυτή μας την αναφορά στάθηκε η εκδήλωση που έγινε τον Μάιο του 2002 στο 4ο Δημοτικό Σχολείο της Κομοτηνής υπό την εποπτεία της ζωοφιλικής ενόψει της παγκόσμιας ημέρας κατάργησης των πειραμάτων σε ζώα. Σκοπός της εκδήλωσης ήταν η ενημέρωση των παιδιών σχετικά με αυτό το ζήτημα καθώς επίσης και με την κοινή ζωή ανθρώπου – ζώου σε όλα τα επίπεδα.

Τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν στην εκδήλωση ήταν κατά σειρά: α) προβολή βιντεοταινίας η οποία σχετιζόταν με τη ζωή των ζώων με τον άνθρωπο σε συνθήκες καλής συνεργασίας αλλά και κακοποίησης, β) η παρουσίαση εκ μέρους των παιδιών «σκετς» με την ίδια θεματολογία, γ) την έκθεση των απόψεων των παιδιών σχετικά με τα ζώα και τη συμπεριφορά τους απέναντι σ’ αυτά διαμέσου ενός άτυπου ερωτηματολογίου που είχε σαν σκοπό περισσότερο την εξωτερίκευση των παιδικών συναισθημάτων αναφορικά με τα ζώα (κατοικίδια – άγρια).

Η εκδήλωση αυτή αντιμετωπίστηκε θετικά από το σύνολο των παιδιών και ήταν μία ευχάριστη εμπειρία και για τους εμπλεκόμενους. Θα συνεχίσουμε, λοιπόν, παραθέτοντας τα συμπεράσματα αυτής της εκδήλωσης.

Το πρώτο συμπέρασμα αφορά την αντίληψη της βιολογικής αλυσίδας και της αναγκαιότητας της τήρησης της βιολογικής ισορροπίας στη γη: τα παιδιά αντιλαμβάνονται την ηγεμονία του ανθρώπου απέναντι στα άλλα είδη, αλλά αντιλαμβάνονται επίσης και τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν όλα τα άλλα είδη στην επίτευξη αυτής της ισορροπίας.

Το δεύτερο συμπέρασμα που προκύπτει από τις απαντήσεις των μαθητών είναι ότι: η σχέση του ανθρώπου με το ζώο – είτε πρόκειται για κατοικίδιο είτε για άγριο – πρέπει να διέπεται από αμοιβαία εκτίμηση και σεβασμό απέναντι στη θέση που κατέχει και σε αυτά που προσφέρει στη φύση. Αυτό σημαίνει ότι, η συμπεριφορά μας απέναντι στα ζώα θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από ευγένεια, ενώ από την άλλη πλευρά θα πρέπει να προστατεύουμε το περιβάλλον, στο οποίο έναντι ημών τα ζώα αποτελούν την συντριπτική πλειοψηφία.

Γεγονός είναι ότι μέσα από την ιστορική διαδικασία εξέλιξης του ανθρώπου και του ζωικού βασιλείου, πολλά είδη εξημερώθηκαν και αποτέλεσαν για μιας χρήσιμους και πολύτιμους βοηθούς, όχι μόνο στη διαδικασία παραγωγής (γεωργία, κτηνοτροφία, κυνήγι) αλλά και σε πιο σύνθετες εργασίες (οδηγοί τυφλών, μέλη σωστικών συνεργείων κ.λπ.). Ταυτόχρονα όμως, άρχισε και μια σχέση κτηνώδους εκμετάλλευσης με μέσα τον ακρωτηριασμό και την μαζική θανάτωση κυρίως σπάνιων ειδών με σκοπό το κέρδος. Όλα αυτά, τα παιδιά μας τα αντιλαμβάνονται και αρκετές φορές μας εκπλήσσουν με την απλότητα και την ωριμότητα των απόψεών τους.

Για παράδειγμα σε ερώτηση σχετική με το κυνήγι, απαντούν πως θα πρέπει να είναι αυστηρά ελεγχόμενο με κύριο μέλημα την προστασία των ειδών και του περιβάλλοντος. Παρακάτω, σε ερώτηση που αφορά το πρόβλημα των αδέσποτων, όλα τα παιδιά απαντούν πως το επίμαχο τα τελευταία χρόνια θέμα δεν λύνεται με ομαδικές θανατώσεις αλλά με την δημιουργία κατάλληλων υποδομών, οι οποίες θα εξασφάλιζαν τις ανάγκες των ζώων για στέγη, τροφή και περίθαλψη. Σημαντικό γεγονός αποτελεί ότι η πλειοψηφία των παιδιών προχώρησε ακόμη πιο πέρα διατυπώνοντας την άποψη πως αν ο καθένας μας έπαιρνε από ένα μικρό ζώο στο σπίτι, θα λυνόταν αμέσως το πρόβλημα των αδέσποτων.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα που μας απασχόλησε είναι οι συναισθηματικοί δεσμοί των παιδιών με τα ζώα, ειδικά με τα μικρά. Από τις απαντήσεις των παιδιών γίνεται κατανοητό ότι υπάρχει μια σαφής ταύτιση αναγκών τόσο φυσιολογικών όσο και συναισθηματικών. Όπως τα μικρά παιδιά έτσι και τα ζώα έχουν την ανάγκη (απαίτηση) στη διατροφή, τη στέγη, αλλά και στη φροντίδα με σκοπό να είναι ευχαριστημένα ώστε μελλοντικά να προσφέρουν τις «υπηρεσίες» που απαιτούνται από αυτά. Κατά συνέπεια η όποια μορφή κακοποίησης – παραμέλησης θεωρείται από τα παιδιά απαράδεκτη και καταδικαστέα. Μέσα λοιπόν από αυτήν την ταύτιση αναγκών, δίνεται η ευκαιρία μιας πιο δυνατής σχέσης ανάμεσα στο παιδί και στο κατοικίδιο. Αναπτύσσεται μια δυναμική φιλίας, υπευθυνότητας μία σχέση απλή χωρίς ανταλλάγματα. Μέσα από συνθήκες ψυχολογικής ταύτισης καλλιεργούνται πρότυπα και σημεία αναφοράς. Είναι γνωστή σε όλους η συσχέτιση κάποιων ειδών με ανθρώπινα χαρακτηριστικά ή με χαρακτηρισμούς αισθητικούς (η πίστη του σκύλου, το νάζι της γάτας, η ομορφιά και η περηφάνια του αλόγου, η δύναμη και η εξουσία του λιονταριού). Από τα παραπάνω μπορούμε εύκολα να καταλάβουμε, πόσο σημαντικό υλικό μας δίνει η απάντηση ενός παιδιού στην ερώτηση: αν ήσουν ζωάκι πιο θα ήθελες να είσαι και γιατί; Την μερίδα του λέοντος στη συμβίωση μεταξύ του παιδιού και του ζώου, κερδίζει σίγουρα το παιχνίδι. Είναι ένα παιχνίδι εντελώς διαφορετικό που μέσα από την κίνηση ενδεχομένως και την πάλη, χαρίζει στα παιδιά λίγη από την ξεχασμένη μας φυσικότητα τη χαμένη στα μονοπάτια του πολιτισμού μας.

Επειδή πολλοί από εμάς, δεν έχουν τη δυνατότητα, είτε την οικονομική, είτε λόγω κατοικίας, να δώσουν τη χαρά στο παιδί τους και σε ένα κατοικίδιο να συμβιώσουν, τουλάχιστον θα μπορούσαν να φέρουν τα παιδιά τους πιο συχνά κοντά στη φύση. Είναι δικαίωμα και υποχρέωσή τους να μάθουν από αυτή, να την εκτιμήσουν, να την προστατεύσουν.

Ρουπγίδης Αντώνης

Κλινικός Ψυχολόγος

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.