Φαναρι: Ο τοπος των λιμνων και των φλαμιγκο

Η παραλιακή κωμόπολη του Φαναρίου, περιτριγυρισμένη από μοναδικούς υδροβιότοπους, στα νότια του εύφορου κάμπου της Ροδόπης, με πανέμορφες ακτές, θα μπορούσε να ήταν ένας μοναδικός τουριστικός πόλος της Θράκης, καθώς, λόγω θέσης, συνδυάζει επισκέψεις στους αρχαιολογικούς χώρους της Μαρώνειας, ακόμη και της Ξάνθης.

Μια επίσκεψη όμως στην περιοχή αποδεικνύει ότι τα προβλήματά της είναι πολλά και χρονίζοντα και άπτονται της αδιαφορίας και των οργάνων της Πολιτείας πράγμα που αναγνωρίζεται και από τους επιχειρηματίες που επενδύουν στην περιοχή. Οι υδροβιότοποι, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν το συγκριτικό πλεονέκτημα της περιοχής και να γίνουν κίνητρο για ανάπτυξη ενός ήπιου τουρισμού καθ΄ όλη τη διάρκεια του έτους, είναι παραμελημένοι, αποτελούν εστίες κουνουπιών και αντιμετωπίζονται ως κατάρα Θεού από τους κατοίκους, καθώς γνωρίζοντας μόνο απαγορεύσεις, θεωρούν ότι εμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.

Κάποιοι όμως ατενίζουν το μέλλον με αισιοδοξία και επενδύουν στην περιοχή προσδοκώντας ότι κάποια στιγμή, οι λίμνες Βιστωνίδα, Ισμαρίδα, και η δική τους Ξηρολίμνη θα δώσουν στον τόπο τη θέση που του αξίζει στο τουριστικό πανόραμα της Ελλάδας.

Συνθήκη Ραμσάρ και τουρισμός

Η Ξηρολίμνη βρίσκεται σε μία από τις εισόδους της κωμόπολης. Προβάλλει σαν τεράστιο ρηχό πιάτο ανάμεσα στα χωράφια. Μοναδικά της στολίδια τα κοχύλια. Μια στάνη, μια εγκαταλελειμμένη αποθήκη. Ένα κομμάτι στεριάς τη χωρίζει από τη θάλασσα και εκεί ένα αναψυκτήριο προσφέρει υπαιθρίως ανακούφιση δροσιάς τις πρωινές ώρες στους λουόμενους και το βράδυ νυκτερινή διασκέδαση μέχρι πρωίας…

Από το βοριά ένας χωματόδρομος οδηγεί από τον κεντρικό δρόμο στις όχθες της. Ενας πελαργός κάνει βόλτες… Το χειμώνα φλαμίγκος έκαναν τη λίμνη κάτασπρη και στο πέταγμά τους έβαφαν τον ουρανό ροζ.

Αν υπήρχε ένας δρόμος για περίπατο, αν υπήρχε ένα βαρκάκι για μια βόλτα, αν οι κυνηγοί δεν έστηναν καρτέρι στα πουλιά, αν ρείκια στόλιζαν τις όχθες, αν… θα υπήρχαν σοβαροί λόγοι για να είναι επισκέψιμος ο χώρος;

Αντ’ αυτού όγκοι σκουπιδιών… από οικιακές συσκευές μέχρι πάνες και κλινοσκεπάσματα.

Η κ. Ευγενία Παπαδημητρίου, που επένδυσε χτίζοντας ένα ξενοδοχείο δίπλα στη λίμνη, παρουσιάζει τη διάσταση της τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής όπως την αντιλαμβάνεται η ίδια και πολλοί συνάδελφοί της: «Βρισκόμαστε μέσα στον υδροβιότοπο που προστατεύεται από τη Συνθήκη Ραμσάρ. Θα μπορούσε να υπάρξει προγραμματισμός μιας ήπιας οικολογικής ανάπτυξης, που θα λειτουργούσε ως παγκόσμιος πόλος έλξης για ένα μόνιμο τουρισμό για όλο το χρόνο. Οι περισσότεροι κάτοικοι έχουν παρερμηνεύσει την έννοια της προστασίας των βιοτόπων, θεωρώντας ότι είναι μόνο απαγόρευση δραστηριοτήτων. Κι αυτό γιατί ποτέ κανείς δεν τους ενημέρωσε τι σημαίνει περιβαλλοντική προστασία και τι σημαίνει περιβαλλοντική ανάπτυξη. Κανείς δεν τους είπε ότι σήμερα το ίδιο το περιβάλλον είναι ο πλούτος της περιοχής. Δυστυχώς όμως ο τόπος δεν προσφέρει τίποτε άλλο και εκτός αυτού δεν προστατεύουμε και αυτό που προσφέρει ο βιότοπος. Πέρυσι η Ξηρολίμνη είχε έναν αφάνταστο πληθυσμό φλαμίγκος που άσπριζαν την λίμνη και όταν πέταγαν έκαναν τον ουρανό ροζ. Μετά το κυνηγητό που δέχθηκαν από τα ιχθυοτροφεία, ο πληθυσμός τους φέτος μειώθηκε. Ίσως και τα ψάρια να έχουν ελαττωθεί….

Η ίδια η λίμνη έχει μεταβληθεί σε σκουπιδότοπο, καθώς οι ακτές της είναι γεμάτες σκουπίδια.

Από το Φανάρι, όμως, λείπει το νερό, λείπει η αποχέτευση, λείπει ο βιολογικός καθαρισμός, κάτι που είναι τελείως ανεπίτρεπτο για τουριστική περιοχή. Ακόμη και το κάμπινγκ του ΕΟΤ λειτουργεί χωρίς αποχέτευση, με βόθρους που αδειάζουν ποιος ξέρει πού!

Οταν μιλούν για τουριστική υποδομή δεν ξέρω τι μπορεί να εννοούν! Ίσως αυτά τα αυθαίρετα μπαρ που λειτουργούν στην παραλία και τον χειμώνα δημιουργούν ασχήμια και βρωμιά.

Ο τουρίστας που έρχεται εδώ απολαμβάνει ό,τι του προσφέρει η φύση, τη θάλασσα, και τις λίμνες! Εμείς ουσιαστικά δεν έχουμε να του προσφέρουμε τίποτε άλλο. Αντίθετα όμως μπαζώνουμε τις ακτές της λίμνης για να κάνουμε πάρκινγκ, τη γεμίζουμε σκουπίδια, κρατάμε τους δρόμους σε κακή κατάσταση, αφήνουμε τις ακτές βρώμικες.

Για να μιλήσουμε για τουρισμό, για ανάπτυξη, θα έπρεπε να δούμε συνολικά την παραλιακή γραμμή μέχρι τη Μαρώνεια. Αν έρθει κάποιος στο Φανάρι δεν έχει να δει τίποτε και πώς να τον στείλω στην Μαρώνεια, όταν θα χρειασθεί δύο ώρες για να φτάσει. Είμαστε η πιο πλούσια περιοχή σε αρχαιολογικούς χώρους και φυσικά κάλλη. Στην περιοχή μας φιλοξενούμε 180 διαφορετικά είδη πουλιών. Ποια περιοχή συνδυάζει τόσα πολλά και μένουν τόσο ανεκμετάλλευτα;

Σε όλα τα προγράμματα προτάσσεται ο ορεινός όγκος και ακολουθεί η παραλιακή ζώνη. Ο ορεινός όγκος είναι πανέμορφος και ενδιαφέρει και εμάς, όμως δεν βλέπω να υπάρχει και εκεί κάτι όπως έγινε στην Ξάνθη, όπου έχουν αξιοποιήσει πολλές περιοχές σε σημείο η Σταυρούπολη να σου θυμίζει κάτι άλλο!

Ο τουρίστας που έρχεται εδώ είναι άνθρωπος με ενδιαφέροντα. Για να τον κρατήσεις χρειάζονται ήπιες παρεμβάσεις, που θα δίνουν ποιότητα στη διαμονή του, χωρίς να απαιτεί υψηλό βαλάντιο η παραμονή του. Με δικές του πρωτοβουλίες ο καθένας μας οργανώνει τον χρόνο των πελατών του βρίσκει χάρτες, συστήνει διαδρομές, τόπους επισκέψεων…

Την τουριστική προβολή που οργανώνεται ή που προσφέρεται από την Περιφέρεια εγώ δεν την έχω καταλάβει. Πάντως διαπιστώνω ότι όποιος έρχεται από τη νότια Ελλάδα στο Φανάρι η περιοχή μας τους είναι άγνωστη. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι προβολής.

Όλη η Πολιτεία θα έπρεπε «να σπρώξει» τον κόσμο προς τη Θράκη! Θα έπρεπε να φροντίσουμε να υπάρχουν ενδιαφέροντα για τον τουρίστα και να γίνει αντιληπτό ότι εδώ ο τουρισμός αρχίζει τον χειμώνα, γιατί τον χειμώνα υπάρχει ενδιαφέρον.

Το καλοκαίρι είναι η θάλασσα, που είναι ένας φυσικός πλούτος και υπάρχει παντού!».

Νερό – Αποχέτευση – Προβολή – Κουνούπια

Οι κάτοικοι και οι επαγγελματίες διατυπώνουν διάφορα παράπονα και περιμένουν από τη δημοτική αρχή την αποτελεσματική αντιμετώπιση προβλημάτων όπως ύδρευση, αποχέτευση, αξιοποίηση, προβολή και… κουνούπια, που αποτελούν όλα μαζί βασικά αντικίνητρα ανάπτυξης και μια κακοφορμισμένη πληγή που αποδυναμώνει τον τόπο.

Ιδιοκτήτης ξενοδοχείου ο κ. Σταύρος Τσούκας, και δημοτικός σύμβουλος, κατανοεί και λόγω θέσεως τις προσπάθειες που καταβάλλει ο Δήμος στην αντιμετώπιση των προβλημάτων, αλλά επισημαίνει και σοβαρά προβλήματα: «Ο πολύς ο κόσμος νομίζει ότι δεν γίνεται τίποτε. Εγώ όμως, επειδή είμαι και μέσα στα πράγματα, ξέρω ότι από μέρους του δήμου γίνονται προσπάθειες που ο κόσμος δεν αντιλαμβάνεται επειδή από τη μια έχει συνηθίσει να διαμαρτύρεται και από την άλλη δεν βλέπει άμεσα αποτελέσματα. Για τα κουνούπια έχουν γίνει ψεκασμοί και έχει μπει ένα πρόγραμμα καταπολέμησής τους. Προσωπικά θεωρώ ότι απολύτως δεν μπορεί να καταπολεμηθεί το πρόβλημα, αλλά οφείλουμε όλοι να ομολογήσουμε ότι φέτος έχει βελτιωθεί πολύ η κατάσταση σε σχέση με πέρυσι. Τις άλλες χρονιές με τις πρώτες ζέστες δεν μπορούσες ούτε καν να καθίσεις έξω, φέτος νομίζω ότι η όχληση που δεχόμαστε είναι μικρότερη και πιο υποφερτή.

Το μεγαλύτερο καθημερινό μας πρόβλημα είναι η ποσότητα και η ποιότητα του νερού. Φανταστείτε να έχεις πελάτες στο ξενοδοχείο και για δύο μέρες να μην υπάρχει νερό να πλυθούν. Επίσης μια ξαφνική βλάβη στην αντλία που μας στέλνει νερό μπορεί να φέρει το ίδιο αποτέλεσμα. Με τον «Καποδίστρια» το πρόβλημα είναι μικρότερο γιατί έχει οργανωθεί η τεχνική υπηρεσία που λύνει γρήγορα τέτοια προβλήματα και μάλιστα αυθημερόν. Ο δήμος, από ό,τι γνωρίζω, έχει κάνει κάποιες ενέργειες με συνεργασίες που θα δώσουν λύση σε όλους τους οικισμούς του νοτίου τμήματος του νομού.

Σαν επενδυτές μας απασχολεί και το θέμα του αποχετευτικού που το συνδέουμε με την γενικότερη τουριστική ανάπτυξη του τόπου μας και ζητούμε και η ίδια η Πολιτεία να μεριμνήσει γι΄ αυτό, να γίνουν ουσιαστικές υποδομές και όχι προχειρότητες. Είμαστε μια περιοχή που αγωνίζεται να κατακτήσει ένα κομμάτι του εγχώριου τουρισμού και, γιατί όχι, και του εξωτερικού και βρισκόμαστε στην αρχή μιας ανοδικής πορείας. Τώρα, σε αυτή τη φάση πρέπει να σκύψει και να αντιμετωπίσει τα προβλήματά μας πριν ακόμη μπούμε στο τουριστικό «τιμ» της Ελλάδος, να γίνει έτσι μια καλή αρχή με ουσιαστικές υποδομές και όχι προχειρότητες.

Οι καιρικές συνθήκες που υπάρχουν στον τόπο μας δίνουν μικρή θερινή τουριστική σαιζόν. Θα θέλαμε να δημιουργηθεί σύντομα μια υποδομή αξιοποίησης των υδροβιοτόπων της περιοχής μας, που και τη σαιζόν θα επεκτείνει και περισσότερο κόσμο θα φέρει στην περιοχή μας. Αυτός είναι ο πλούτος μας! Το Φανάρι θέλει προβολή. Η προβολή θα φέρει επιχειρηματίες που θα επενδύσουν χρήματα.

Ενδεικτικά να πούμε ότι τα «Περίπτερα» που έκανε ο δήμος στην παραλία αύξησαν την πελατεία μας. Αλλά και μόνοι μας μέσω του διαδικτύου, μέσω διαφήμισης, τοπικά ή μέσω φυλλαδίων, και είναι σημαντικό κόστος που το επωμιζόμαστε μόνοι μας, προσπαθούμε να προσελκύσουμε τουριστικούς πράκτορες του εξωτερικού και πελάτες από άλλα μέρη της Ελλάδας για να κάνουμε ένα επιπλέον βήμα.

Οποιος επισκέπτεται το Φανάρι μένει ενθουσιασμένος, είναι κάτι που για μας που ζούμε μόνιμα εδώ, που έχουμε συνηθίσει το τοπίο, το λιμάνι, τις λίμνες, τη θάλασσα, ακόμη και το χωριό, τις παραλίες, δεν μας κάνει εντύπωση! Όμως αυτό είναι ένα μόνο σημάδι του πώς μπορεί να εξελιχθεί ο τόπος μας. Είναι σημείο αναγνώρισης της ομορφιάς του!

Η κατασκευή της Εγνατίας πάνω από τη Βιστωνίδα μας έχει αποκόψει από την κύρια οδική αρτηρία της Θράκης και είναι διατυπωμένο το παράπονό μας ότι δεν υπάρχει μια πινακίδα στον κόμβο της Εγνατίας για Ξάνθη που να καθοδηγεί τον επισκέπτη στο Φανάρι και αναγκάζονται πολλοί να φτάνουν μέχρι Κομοτηνή και να γυρίζουν πίσω για να έρχονται σε μας!

Νομίζω ότι αν υπήρχε πολιτική βούληση να υποστηριχθούν οι παραλίες της Ροδόπης θα είχε υλοποιηθεί. Γιατί μόνο ένα ξενοδοχείο χτίστηκε με το πρόγραμμα LEADER στη Μαρώνεια; Δεν μπορούσαν να χτιστούν περισσότερα; Νομίζω ότι δεν υπάρχει βούληση. Επειδή δεν είχαν πολιτικό όφελος από τις «παραλίες», έριξαν όλο το ενδιαφέρον τους στον ορεινό όγκο. Εμείς δεν αμφιβάλλουμε ότι και ο ορεινός όγκος της Ροδόπης είναι πανέμορφος και θέλουμε την ανάπτυξή του, αλλά οι υποδομές υπάρχουν στην νότια πλευρά του νομού. Άραγε δεν πρέπει αυτή να στηριχθεί και να επιλύσει τα προβλήματά της που θα φέρουν και οφέλη στην περιοχή άμεσα;

Τελευταία βλέπουμε μέσα στο Φανάρι να χτίζονται οικοδομές τριώροφες κι αυτό ήταν κάτι που δεν μπορούσε να γίνει πριν.

Το 1983 που πήρα την άδεια για να χτίσω το ξενοδοχείο μου υπήρχε η δυνατότητα, κατά παρέκκλιση του νόμου, τα ξενοδοχεία να κτίζονται με ισόγειο και δύο ορόφους. Ίσα που πρόλαβα την αλλαγή του νόμου, γιατί από το 1985 καταργήθηκε και χτίζονται ξενοδοχεία με δύο συνολικά ορόφους. Σήμερα όμως βλέπουμε ιδιώτες εργολάβους να χτίζουν με αντιπαροχή οικοδομές τριών ορόφων που έχουν μικρά διαμερίσματα τα οποία θα χρησιμοποιηθούν σαν εξοχικές κατοικίες από τους αγοραστές τους. Η Πολεοδομία δικαιολογεί το ύψος των οικοδομών, αλλά σε μας δημιουργούν πρόβλημα καθώς αποκλείουν τη θέα προς τη θάλασσα».

Κάμπινγκ

Οι δυνατότητες φιλοξενίας που προσφέρει το Φανάρι εκτός των τριών ξενοδοχείων είναι τα ενοικιαζόμενα δωμάτια, τα μπαγκαλόουζ και το παλαιό κάμπινγκ του ΕΟΤ που εδώ και τρία χρόνια τη διαχείρισή τους έχει αναλάβει ο δήμος. Καλύπτουν ανάγκες φιλοξενίας περίπου χιλίων επισκεπτών.

Το κάμπινγκ είναι μια λύση διακοπών, αλλά ταυτόχρονα εκφράζει και μια στάση ζωής. «Καμπίσιοι» αποκαλούνται μεταξύ τους και έχουν αναπτύξει φιλίες που κρατούν για χρόνια, με σημείο αναφοράς τις καλοκαιρινές διακοπές, που μπορεί να διαρκούν από κάποιες μέρες, ολόκληρη σαιζόν ή μερικά σαββατοκύριακα κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου. Οι «Καμπίσιοι», λοιπόν, διατηρούν μια ιδιαίτερη σχέση με το κάμπινγκ τους, καθώς αποτελεί γι’ αυτούς προέκταση της καθημερινότητάς τους και εν πολλοίς το εξοχικό τους σπίτι, ενώ δύσκολα επιλέγουν άλλη περιοχή από εκείνη με την οποία δέθηκαν.

Στο Φανάρι το κάμπινγκ του ΕΟΤ ανέλαβε πριν τρία χρόνια ο Δήμος Αιγείρου, καθώς αποτελεί μια ικανή πηγή εσόδων και καταβάλλει προσπάθειες να περιέλθει μόνιμα στα χέρια του. Είναι κατάφυτο, με ψηλά δέντρα και θάμνους, και καταλαμβάνει μια σημαντική έκταση. Η πρώτη εικόνα φύσης ειδυλλιακή και η θάλασσα δυο βήματα, με μια αμμουδιά καθαρή που χρύσιζε στον ήλιο. Τα γραφεία στην είσοδο ανοικτά, αλλά ο φύλακας έλειπε. Οι τουαλέτες κλειδωμένες. Σημάδια ανθρώπινης παρουσίας τα απλωμένα χαλάκια και κάποιοι ήχοι.

Παρά την αρχική καλή εικόνα με κουρεμένο το γρασίδι, σωρούς φύλλων προς απόρριψη, η περιήγηση στα ανατολικότερα του κάμπινγκ αποκάλυψε μια εικόνα εγκατάλειψης. Στον χώρο που υποθέσαμε ότι λειτουργεί το καλοκαίρι σαν αναψυκτήριο οι καλαμιές της οροφής έχουν σαπίσει, τα κιγκλιδώματα είναι σάπια, ο υπαίθριος χώρος απέναντι από το Ιατρείο έχει μετατραπεί σε αποθήκη, το γρασίδι είναι απεριποίητο, οι διαχωριστικοί θάμνοι ακούρευτοι, το γήπεδο με οργιώδη βλάστηση, η περίφραξη στα ανατολικά ξεριζωμένη και ο χώρος γεμάτος σκουπίδια. Οι παλαιότεροι χρήστες των υπηρεσιών του θεωρούν την παραμελημένη περιοχή ως το καλύτερο μέρος, γιατί είναι επίπεδο, και αγανακτούν με την κατάσταση: «Πολλοί από μας ερχόμαστε από τότε που το κάμπινγκ δημιουργήθηκε. Μέχρι πριν πέντε χρόνια, επί Παπατζίκου, τα πράγματα ήταν καλύτερα. Ήταν προσεγμένο, καθαρό και όλο το χρόνο μπορούσες να έρθεις οποιαδήποτε μέρα. Σήμερα είμαι πολύ δυσαρεστημένος γιατί κατ΄ αρχήν δεν υπάρχει φύλαξη. Το καλοκαίρι, ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα, επικρατεί απαράδεκτη κατάσταση. Μπαίνει μέσα άσχετος κόσμος που δεν είναι από τους κατασκηνωτές. Δεν έχει φύλαξη, δεν έχει ησυχία, αυτοκίνητα, κόσμος, φωνές, σκουπίδια, μπάνια και τουαλέτες πιασμένα».

Δηλώνουν δυσαρεστημένοι από το ποσόν που καταβάλλουν και για τις θέσεις: «Δεν μπορείς να πληρώνεις 400 χιλιάδες δραχμές το χρόνο και να έχεις τον καθένα να έρχεται. Τι νόημα έχει ότι εμείς πληρώνουμε όλο το χρόνο; Ποιος ο λόγος;

Τα αρδευτικά δίκτυα στα παρτέρια είναι χαλασμένα, ήδη στα δέντρα και στους θάμνους έπρεπε να δίνουν νερό. Επειδή έκανε φέτος ζέστη νωρίς ,ήρθαν τώρα να το καθαρίσουν, αλλά δεν είναι έτσι το κάμπινγκ. Θέλει φροντίδα όλο το χρόνο και γι’ αυτό εμείς πληρώνουμε τα 400 χιλιάρικα για να μπορούμε να ερχόμαστε όποτε θέλουμε, να το βρίσκουμε καθαρό και περιποιημένο. Εμένα μου αρέσει να έρχομαι, να κάθομαι, να ψαρεύω. Το πήρε ο δήμος, άκρη δεν μπορείς να βγάλεις, σε ποιόν να κάνεις παράπονα; Μαλώνουμε συνεχώς γιατί πονούμε το κάμπινγκ, είναι το δεύτερο σπίτι μας και το ξέρουμε από τους καιρούς της δόξας του».

Επίσης προβλήματα δημιούργησε και η ανάδειξη των θέσεων. «Πέρυσι βγάλαμε τα τροχόσπιτα και δόθηκαν οι θέσεις σε πακέτο. Όποιος είχε λεφτά πήρε τις καλύτερες την πρώτη σειρά, όποιος δεν είχε πήγε πίσω, κοντά στους υπονόμους και τον δρόμο. Είναι το πιο όμορφο κάμπινγκ της Ελλάδας με πολλές δυνατότητες!».

Οι νεώτεροι αρκούνται χωρίς διαμαρτυρίες στις υπηρεσίες που προσφέρονται, ρυθμίζοντας τη ζωή τους ανάλογα με τη διάθεση της παρέας. Άλλωστε έρχονται μόνο για κάποιες ημέρες, δεν γνωρίζουν την προηγούμενη κατάσταση και είναι ευχαριστημένοι, χωρίς να νοιάζονται για υποβαθμισμένες περιοχές.

Επιμύθιο

Το Φανάρι που έχει επιλεγεί ως τόπος θερινών διακοπών και αποδράσεων τόσο ντόπιων, αλλά και ξένων προς την περιοχή, ημεδαπών και αλλοδαπών, χρήζει της άμεσης προσοχής τόσο των τοπικών αρχών, όσο και των φορέων, που έχουν την συνυπευθυνότητα για την κατάσταση με άμεση δραστηριοποίησή τους, συνεχή διεκδίκηση και χωρίς υποστολή σημαιών. Είναι ένας πολλά υποσχόμενος τόπος για την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής που δεν μπορεί να αντέξει λάθη και παραλείψεις. Η περιήγηση του Φαναρίου το Σαββατοκύριακο της 10ης κι 11ης Μαΐου άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις φυσικού κάλλους, αλλά επισήμανε σοβαρότατα προβλήματα και καθυστερήσεις.

Έφη Μωραΐτου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.