…επαρκει ΕΝΑΣ παιδοκαρδιολογος για ολη την Περιφερεια;

• Ενημέρωση για τις καρδιοπάθειες στην παιδική ηλικία, έγινε στην Ημερίδα Παιδοκαρδιολογίας που συνδιοργάνωσαν η Παιδιατρική Κλινική του Νοσοκομείου Ξάνθης και Τομέας Υγείας Παιδιού του ΔΠΘ • Από τον πρώτο μήνα της κύησης, απαιτείται η προσοχή των γιατρών για τον έγκαιρο εντοπισμό συγγενούς καρδιοπάθειας

Το Παιδοκαρδιολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου Ξάνθης, κατόρθωσε να ανοίξει πριν από ένα περίπου χρόνο στην Παιδιατρική Κλινική, με αφετηρία την βούληση του Ξανθιώτη επιστήμονα Ανδρέα Γιαννόπουλου να επιστρέψει από την Αθήνα (και το Αγία Σοφία) όπου εργαζόταν, στην ιδιαίτερή του πατρίδα, και να συνεχίσει την επαγγελματική του σταδιοδρομία εδώ. Την ίδια στιγμή που αναγνωρίζεται η σημασία της ειδικότητας αυτής για την πρόληψη και αντιμετώπιση παθήσεων της καρδιάς οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν στο θάνατο – το «συνήθη» αιφνίδιο, ο κ. Γιαννόπουλος είναι ο μοναδικός παιδοκαρδιοχειρούργος από την Ορεστιάδα μέχρι τη Θεσσαλονίκη, και λειτουργεί το Τμήμα «του» με …δανεικά μηχανήματα και χωρίς ειδικευόμενους!

Οι παραπάνω αποκαλύψεις, έγιναν κατά τη διάρκεια ημερίδας για την παιδοκαρδιολογία, που πραγματοποιήθηκε στην Ξάνθη με συνδιοργάνωση της Παιδιατρικής Κλινικής του Νοσοκομείου και του Τομέα Υγείας Παιδιού του ΔΠΘ.

«Σε ένα καινούριο και άψογο κτιριακά Νοσοκομείο όπως είναι της Ξάνθης, ξεκινήσαμε από το μηδέν, χωρίς καμία υποδομή, να στήσουμε Τμήμα που να καλύπτει καρδιολογικά την παιδική ηλικία. Ένα τέτοιο Τμήμα όμως για να λειτουργήσει στην Περιφέρεια χρειάζεται κάποια τελείως απαραίτητα και βασικά πράγματα: ο έγχρωμος υπερηχοκαρδιογράφος – το Α και το Ω στην παιδική καρδιολογία, βρίσκεται ακόμη στα χαρτιά του Υπουργείου Ανάπτυξης με την τελευταία διαβεβαίωση ότι σε λίγους μήνες θα εγκατασταθεί στο Τμήμα μας. Η λύση δόθηκε από την Καρδιολογική Κλινική των Ενηλίκων που μας διέθεσε το δικό της μηχάνημα στο οποίο τοποθετήσαμε ειδική κεφαλή για παιδιά. Η ίδια παραχώρηση μηχανημάτων γίνεται και στις περιπτώσεις – ευτυχώς ελάχιστες – 24ωρης καταγραφής καρδιογραφήματος με Holter και δοκιμασίας κόπωσης σε κυλιόμενο τάπητα», είπε μεταξύ άλλων από το βήμα της ημερίδας ο κ. Γιαννόπουλος. Την εικόνα της …«απρόσκοπτης» λειτουργίας ενός τόσο σημαντικού τμήματος θα συμπληρώσει ο Διευθυντής της Παιδιατρικής Κλινικής, κ. Ζαφειρακόπουλος Δημήτριος ο οποίος αποκαλύπτει στον ΠτΘ: «Μέσα σε ένα χρόνο λειτουργίας έχουμε βρει τόσες πολλές καρδιοπάθειες και μάλιστα σε βαριά περιστατικά – παιδιά τα οποία δυστυχώς μας «ξεφεύγανε» ως προς την αιτία, που τα χαρακτηρίζαμε αιφνίδιους θανάτους. Τώρα ξέρουμε την αιτία – και αρκετά χρήζουν έγκαιρης χειρουργικής αντιμετώπισης. Αυτά τα περιστατικά παραπέμπονται στην Αθήνα γιατί η Θεσσαλονίκη συμμετέχει ελάχιστα με χειρουργεία. Αλλά υπάρχει σοβαρό πρόβλημα μετάβασής τους στην Αθήνα! Δεν έχουμε γιατρό να τα συνοδεύσει!

Είμαστε η μοναδική κλινική του ΠΕΣΥ που δεν έχει ειδικευόμενους. Όλες οι άλλες πόλεις με τον ίδιο και με μικρότερο αριθμό κλινών απ’ ό,τι έχουμε εμείς, διαθέτουν ειδικευόμενους. Και με μικρότερο, πιθανόν, αριθμό ειδικών γιατρών, έχουν από τέσσερις έως έξι ειδικευόμενους. Ενώ το Υπουργείο Υγείας μάς έχει εγκρίνει, από τετραετίας μάλιστα, τέσσερις, επειδή είμαστε καινούρια κλινική (σ.σ.: πέντε χρονών), το Υπουργείο Οικονομικών μάς τους έχει μπλοκάρει, δεν υπογράφει και δυστυχώς χωρίς ειδικευόμενους η κλινική δεν μπορεί να λειτουργήσει σωστά».

Το ιατρικό δυναμικό της Παιδιατρικής Κλινικής αποτελείται από τέσσερις ειδικούς: τον διευθυντή, δύο επιμελητές Α΄ και μία επιμελήτρια Β΄. Η θέση της δεύτερης επιμελητείας είναι κατειλημμένη τυπικά αλλά η γιατρός βρίσκεται στην Κύπρο με απόσπαση. Το παραπάνω δυναμικό ενισχύεται από δύο «υπεράριθμους» και δύο αποσπασμένους αγροτικούς γιατρούς. Μέσα στο πλαίσιο αυτό λειτουργεί και το Παιδοκαρδιολογικό Τμήμα.

Όπως περιέγραψε στον ΠτΘ, ο κ. Ζαφειρακόπουλος, «τα παιδοκαρδιολογικά περιστατικά που απαιτούν διακομιδή, μπορεί να μη συμβαίνουν κάθε μέρα αλλά στο σύνολό τους είναι επείγοντα και συχνά άπορα. Όταν λοιπόν, εμπόδια όπως η έλλειψη ειδικευόμενων γιατρών ή η αδυναμία κάλυψης των αεροπορικών εισιτηρίων π.χ. από τους γονείς ή η άρνηση του ΙΚΑ να αναλάβει από την αρχή τις δαπάνες της διακομιδής, εμφανίζονται κάθε φορά, τότε καταλαβαίνεται πως υπάρχει πρόβλημα. Χαρακτηριστικό ήταν το πρόσφατο περιστατικό που ήρθε από Καβάλα, και λόγω αδυναμίας διακομιδής από Ξάνθη, το παιδί επέστρεψε πίσω για να προωθηθεί από εκεί (η Καβάλα, παρεπιμπτόντως, έχει ευχέρεια συνοδών παιδιάτρων γιατί διαθέτει ειδικευόμενους) στη Θεσσαλονίκη και εν συνεχεία, αεροπορικώς, στην Αθήνα. Αυτό, για ένα παιδοκαρδιολογικό, είναι απώλεια πολύτιμου χρόνου. Για να μην βάλω τις αυξημένες δαπάνες και την ταλαιπωρία του ασθενούς».

Απολογισμός: 467 παιδιά μέσα σε 14 μήνες

Τα πεπραγμένα του πρώτου έτους λειτουργίας του Τμήματος Παιδοκαρδιολογίας στην Ξάνθη, σκιαγραφούν με πολύ αδρές γραμμές το πρόβλημα της καρδιακής νοσηρότητας στον παιδικό πληθυσμό της ΑΜΘ. Λαμβανομένων υπόψιν, ότι το Τμήμα αυτό είναι στην ουσία «νεογνό» το ίδιο και με την ημερίδα της Κυριακής έκανε ευρύτερα γνωστή την προσφορά του, ότι «την εμπιστοσύνη του κόσμου και των παιδιάτρων καρδιολόγων για τη διαχείριση καρδιολογικών περιστατικών, κέρδισε σιγά – σιγά» αυξάνοντας σταδιακά την κίνηση στο ιατρείο του, ότι εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αντικειμενικές ελλείψεις και προβλήματα που σαφώς επηρεάζουν την απόδοσή του, η υπόθεση πως τα στοιχεία του απολογισμού, τα οποία ανακοίνωσε ο κ. Γιαννόπουλος στην ημερίδα, αποτελούν ένα δείγμα μόνον των πραγματικών διαστάσεων του προβλήματος στην Περιφέρειά μας, μπορεί να φαντάζει «τρομαχτική» αλλά μένει να την διαψεύσει (ή να την επιβεβαιώσει) ο χρόνος – όταν οι αριθμοί, θ’ αντιστοιχούν στο σύνολο των περιστατικών που συμβαίνουν στην περιοχή και όχι μόνον σ’ αυτά που, για όλους τους προαναφερόμενους λόγους, προωθήθηκαν στο Παιδοκαρδιολογικό Τμήμα του Νοσοκομείου της Ξάνθης.

Σύμφωνα με αυτά τα πρώτα στοιχεία: από τις 22 Μαρτίου 2002 έως τις 22 Μαΐου 2003, εξετάσθηκαν παιδοκαρδιολογικά, 467 βρέφη, παιδιά και έφηβοι κατά τη διάγνωση των οποίων καταγράφτηκε όλο το φάσμα των παθήσεων: από «αθώα φυσήματα» έως σοβαρές συγγενείς καρδιοπάθειες (πρωτοδιαγνωσθείσες ή χειρουργημένες), αρρυθμίες, αλλά και «οτιδήποτε προβλημάτισε τον παιδίατρο για να ζητήσει καρδιολογική εξέταση. Απ’ αυτά, στην Παιδιατρική Κλινική νοσηλεύτηκαν με αμιγώς καρδιολογικό πρόβλημα 17 περιστατικά, εκτός εκείνων που βρίσκονται για καρδιολογική εκτίμηση (π.χ. λιποθυμικά, προκάρδια άλγη, V.Kawasaki, ρευματικός πυρετός, κ.α.). Προγραμματισμένα μετέβησαν στο κέντρο 3 παιδιά για σύγκληση βοταλείου πόρου και 3 με πλήρη κολποκοιλιακό αποκλεισμό, ενώ πολλά είναι εκείνα που παρακολουθούνται από το Τμήμα και όταν κριθεί, θα προγραμματισθεί η μετάβασή τους για καθετηριασμό καρδιάς και χειρουργική αντιμετώπιση. Στη νεογνική ηλικία, ζητήθηκε παιδοκαρδιολογική εξέταση σε 32 νεογνά προερχόμενα στην πλειοψηφία τους από την Μαιευτική Κλινική του Νοσοκομείου Ξάνθης που παρουσιάζει περίπου 1.150 γεννήσεις ετησίως. Από τα νεογνά αυτά, που όλα υποβλήθηκαν σε υπερηχοκαρδιογραφική μελέτη, 6 χρειάστηκαν αμέσως νοσηλεία εκ των οποίων τα 4 μετά από ολιγοήμερη αντιμετώπιση, μετέβησαν προγραμματισμένα για καθετηριασμό καρδιάς και χειρουργική επέμβαση. Επίσης υπήρξε 1 επείγουσα διακομιδή νεογνού για κολπική διαφραγματοστομία ενώ ένα ακόμη νοσηλεύεται στην Ξάνθη. Τα υπόλοιπα νεογνά, αναλόγως των αρχικών ευρημάτων (από ήπιες άνευ σημασίας συγγενείς ανωμαλίες έως και σοβαρές καρδιοπάθειες και αρρυθμίες), παρακολουθούνται σε τακτά χρονικά διαστήματα στην Ξάνθη.

Γιατί στην Περιφέρεια

Τους λόγους που επιβάλλουν την παιδοκαρδιολογική κάλυψη της περιφέρειας ως συμπληρωματικά λειτουργούσα στο κέντρο, ανέπτυξε ο κ. Γιαννόπουλος στην ημερίδα. Όπως είπε, μεταξύ άλλων: «είναι αδύνατον να γεμίσουμε την Ελλάδα με πλήρως εξοπλισμένα παιδοκαρδιολογικά κέντρα. Όμως Παιδοκαρδιολογία δεν σημαίνει μόνον αιμοδυναμικό έλεγχο και εγχείριση ή βαριές κυανωτικές συγγενείς καρδιοπάθειες. Παιδοκαρδιολογία είναι και ο έλεγχος των φυσημάτων, είναι και οι αρρυθμίες, είναι και η έγκαιρη διάγνωση στο επικίνδυνο QT, είναι τα λιποθυμικά επεισόδια και τα προκάρδια άλγη, είναι πολλές παθήσεις της παιδιατρικής με προσβολή της καρδιάς, είναι οι αιφνίδιοι θάνατοι νέων ανθρώπων μέσα στα γήπεδα. Η ανάγκη παιδοκαρδιολογικής κάλυψης της περιφέρειας είναι επιβεβλημένη. Ακόμη και εκείνα τα περιστατικά που θα οδηγηθούν στο κέντρο καλό είναι να φθάσουν σωστά ρυθμισμένα. Άλλωστε με μια καλή συνεργασία περιφέρειας – κέντρου, και οι πλήρως εξοπλισμένες παιδοκαρδιολογικές μονάδες θα εμπιστευθούν με τη σειρά τους το δικό τους περιστατικό να παρακολουθείται στην περιφέρεια», κατέληξε ο κ. Γιαννόπουλος.

Στο ίδιο μήκος κύματος και ο κ.Παπαδόπουλος Γεώργιος, Πρόεδρος Παιδοκαρδιολογικής Εταιρείας και Αναπληρωτής Διευθυντής Καρδιολογικού Κέντρου του «Αγίας Σοφίας», δήλωσε στον ΠτΘ:

«Οικουμενικά, οι καρδιοπάθειες είναι περίπου το 1% επί των γεννήσεων, το ίδιο και στην Ελλάδα. Αν υπάρχει μια υποδομή σχετικά καλή, όπως στην Παιδιατρική Κλινική της Ξάνθης, μπορείς τα παιδιά αυτά να τα αντιμετωπίσεις τις πρώτες ώρες και όσα εξ’ αυτών χρειάζονται, να τα στείλεις σε οργανωμένα κέντρα όπως είναι το «Αγία Σοφία.

Θέλω να σημειώσω ότι το σύνολο των παιδοκαρδιολόγων στην Ελλάδα είναι 40 – 50, οι περισσότεροι εκ των οποίων βρίσκονται στην Αθήνα και λίγοι στη Θεσσαλονίκη. Θα ήταν ευχής έργον να γίνει στελέχωση των περιφερειακών νοσοκομείων με ειδικούς και ειδικευόμενους παιδοκαρδιολόγους, δεδομένου ότι η εξειδικευμένη έγκαιρη παρέμβασή τους, είναι πολύ σημαντική για την εξέλιξη ενός εμβρύου ή ενός παιδιού».

Δικλείδα ασφαλείας με τη συνεργασία των ειδικοτήτων

Η ημερίδα που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 25 του μηνός στην Ξάνθη με αφορμή τον ένα χρόνο λειτουργίας του Παιδοκαρδιολογικού Τμήματος στην Παιδιατρική Κλινική του οικείου Νοσοκομείου, είναι η πρώτη που έγινε ποτέ στην Περιφέρεια ΑΜΘ με θέμα το συγκεκριμένο επιστημονικό αντικείμενο και συγκέντρωσε το ενδιαφέρον αρκετών γιατρών της περιοχής και όχι μόνο, καθώς αφορούσε στην έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση των καρδιοπαθειών από την εμβρυϊκή έως την εφηβική ηλικία.

Στην εκδήλωση συμμετείχαν ως ομιλητές, έγκριτοι παιδοκαρδιολόγοι και παιδοκαρδιοχειρούργοι από τα νοσοκομεία «Παπανικολάου» της Θεσσαλονίκης και «Ωνάσειο» και «Αγία Σοφία» της Αθήνας, οι οποίοι παρουσίασαν τις εξελίξεις στην επεμβατική, μη αιματηρή διόρθωση συγγενών καρδιοπαθειών, ενώ έδειξαν στους παρευρισκόμενους συναδέλφους τους παιδιάτρους, τρόπους εξέτασης και εντοπισμού των ενδείξεων καρδιοπάθειας σε παιδιά.

Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσαν, είναι τέτοιες οι εξελίξεις στην επιστήμη της παιδοκαρδιοχειρουργικής που, βοηθούσης και της τεχνολογικής προόδου, «επιτρέπουν να θεωρούμε ότι όλα τα παιδιά με καρδιοπάθεια μπορούν να αντιμετωπισθούν χειρουργικά και να αποκατασταθεί η υγεία τους σε μεγάλο ποσοστό». Σημαντική ήταν η επισήμανση που έγινε από το σύνολο σχεδόν των ομιλητών ότι δυνητικά «είναι, όλες οι δομικές ανωμαλίες στην καρδιά ενός παιδιού, αντιμετωπίσιμες» αλλά για να καταστεί εφικτό αυτό στην πραγματικότητα, θα πρέπει να υπάρχει στενή συνεργασία των γιατρών που εμπλέκονται από τον προγραμματισμό μιας κύησης μέχρι και τις πρώτες ημέρες ζωής του βρέφους, με τον παιδοκαρδιολόγο.

Όπως τόνισε στη δική του ομιλία ο Διευθυντής Παιδοκαρδιολογικού Τμήματος του «Ωνασείου», Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και Καθηγητής του Πανεπιστημίου του Ντίσσελντοφ, Σπυρίδων Ράμμος «οι συγγενείς καρδιοπάθειες καθορίζονται διότι δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της ενδομητρίου ζωής και ειδικότερα στον πρώτο μήνα της κυήσεως. Σήμερα, το 2% των παιδιών που γεννιούνται έχουν εμβρυϊκές δομικές ανωμαλίες και το ήμισυ του παραπάνω πληθυσμού θα παρουσιάσει κάποιο πρόβλημα στην καρδιά. Εξ αυτού, το 25% έχει σοβαρές δομικές ανωμαλίες που μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή του. Εμείς λοιπόν, πρέπει πρωϊμως να δραστηριοποιηθούμε για να διαγνώσουμε το πρόβλημα. Και αυτό θα γίνει, συμπράττοντας με άλλους συναδέλφους, το γυναικολόγο, το νεογνολόγο, τον παιδίατρο, ώστε να βελτιώσουμε τη διαγνωστική μας δυνατότητα και τα θεραπευτικά βήματα που θα εξασφαλίσουν ποιοτικά αλλά και ποσοτικά τη ζωή του μικρού ασθενούς».

Για το ιδεατό της σωστής λειτουργίας του συστήματος Υγείας στη χώρα μας ως προς το, υπό πραγμάτευσιν, θέμα, μίλησε στον ΠτΘ ο Καθηγητής Παιδιατρικής του ΔΠΘ, κ. Ανδρουλάκης Ιωάννης: «στη σωστή και έγκαιρη αντιμετώπιση των περιστατικών καρδιοπάθειας ή της πρόληψης εμφάνισής τους, έχουν όλοι μερίδιο συμβολής. Από το σύμβουλο γενετιστή που συζητάει με ένα ζευγάρι πότε θα κάνει το παιδί, από το γυναικολόγο που θα παρακολουθήσει την εγκυμονούσα, από τον παιδίατρο που θα παραλάβει το παιδί και ενδεχομένως, αν από τους υπερήχους εντοπισθούν κάποιες ανωμαλίες, να προωθηθεί ταχέως η περίπτωση στον παιδοκαρδιολόγο. Σήμερα, στην Ελλάδα υπάρχει η τεχνολογία που επιτρέπει να αντιμετωπισθούν τα πάντα. Είναι λοιπόν στην ευαισθησία ή στην υποψία του γιατρού να παραπέμψει εγκαίρως αυτό που μπορεί αργότερα να αποδειχθεί έως και μοιραίο για ένα παιδί ή έφηβο».

Μαρία Β. Μπόντη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.