Ενα λαμπρο βοηθημα στην αισθητικη καλλιεργεια των παιδιων

Δάσκαλοι, γενικότερα εκπαιδευτικοί, μαθητές και γονείς ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του Συλλόγου Δασκάλων και Νηπιαγωγών Ν. Ροδόπης και Καλλιτεχνών Ν. Ροδόπης «Αθηνίων» και προσήλθαν στην παρουσίαση του βιβλίου «Ανακαλύπτω τα μυστικά της ζωγραφικής» που υπογράφει ο δάσκαλος Γιάννης Σιγούρος. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τετάρτης στην αίθουσα τελετών της Νομαρχίας Ροδόπης.

Αναλυτικός και εύστοχος στην προσέγγιση του βιβλίου ο Επίκουρος Καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης, κ. Άλκης Πρέπης, επεσήμανε αρχικά την κοινή καταγωγή από τα Ιόνια νησιά με τον κ. Σιγούρο, αναγνώρισε την κλίση του στην αισθητική αγωγή των παιδιών και χωρίζοντας το βιβλίο σε τρία μέρη, σημείωσε μεταξύ άλλων: «Στο πρώτο μέρος οι μαθητές βοηθούνται να κατανοήσουν τα βασικά εικαστικά σύμβολα (σημεία –γραμμές) και το συμβολισμό τους, αλλά και τη δομή, την ένταση και το ρυθμό που οι εικαστικές αυτές φόρμες προσδίδουν σε μία σύνθεση. Από παιδαγωγική άποψη ο τρόπος προσέγγισης των επιμέρους θεμάτων είναι στέρεα δομημένος».

Ο κ. Πρέπης επιχειρηματολόγησε πάνω στον τρόπο που ο συγγραφέας παράσχει στα παιδιά «τα βασικά εργαλεία κατανόησης» για να περάσει ακολούθως στο δεύτερο και τρίτο μέρος.

«Οι μαθητές μπορούν να κατανοήσουν τις ιδιότητες των βασικών και των συμπληρωματικών χρωμάτων. Εδώ γίνεται χρήση παραδειγμάτων από τα εμπορικά σήματα (που δυστυχώς κυριαρχούν στο αστικό περιβάλλον γύρω μας), αλλά και από τη φύση (με την ανάλυση π.χ. της δέσμης του φυσικού φωτός). Στη συνέχεια, τα παιδιά βοηθούνται να κατανοήσουν την ανάλυση των θερμών και ψυχρών χρωμάτων μέσα από κατάλληλα επιλεγμένα έργα της βυζαντινής, της αναγεννησιακής, αλλά και της μοντέρνας τέχνης.

Στο τρίτο μέρος, εισάγονται τα παιδιά στον πολύπλοκο κόσμο της εικαστικής σύνθεσης με τρόπο εξαιρετικά επαγωγικό. Το παιδί μαθαίνει να παρατηρεί και να διακρίνει τα στοιχεία που απαρτίζουν μία σύνθεση (είτε αυτά είναι απλά γεωμετρικά σχήματα, είτε καθημερινά αντικείμενα ή στοιχεία της φύσης που μας περιβάλλει). Εδώ αναλύονται με σαφήνεια οι βασικές αρχές σύνθεσης των σχημάτων και των χρωμάτων. Επίσης, γίνεται ανάλυση της βασικής θεματικής ενότητας με παραδείγματα που ο συγγραφέας έχει επιλέξει με πολύ προσοχή».

Ο κ. Πρέπης αναγνώρισε στο βιβλίο το συνδυασμό του γνωστού για το παιδί κόσμου με την πρωτοποριακή θεματογραφία, όπως είναι τα φαγιούμ, οι συνθέσεις από την εξέλιξη της τεχνολογίας. Φτάνοντας στο τέλος του βιβλίου σημείωσε την παράθεση των μεγάλων ρευμάτων της μοντέρνας τέχνης και εξειδικευμένων θεμάτων. Αναφέρθηκε ακόμη στο κεφάλαιο με τίτλο «Διδακτικοί στόχοι των μαθημάτων», όπου «αναλύονται εξαντλητικά οι επιδιωκόμενοι στόχοι», προσεγγίζοντας τις ασκήσεις και δράσεις που προτείνονται.

«Οι προτεινόμενες ασκήσεις είναι επιλεγμένες με πολύ φαντασία, μέσα από μια μεγάλη γκάμα βιβλιογραφίας. Στηρίζονται σε συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάλυση της σύγχρονης έρευνας στην εξελικτική ψυχολογία και λαμβάνουν υπόψη τους το γνωστικό και συναισθηματικό επίπεδο των παιδιών κάθε ηλικίας. Ακόμη, οι προτεινόμενες ασκήσεις έχουν δοκιμαστεί για την αποτελεσματικότητά τους σε εκπαιδευτικά προγράμματα μεγάλων μουσείων τέχνης της Ευρώπης, αλλά και από τον ίδιο το συγγραφέα κατά τη μακρόχρονη εμπειρία του μέσα στη σχολική αίθουσα».

Ανάμεσα στα πλεονεκτήματα που εντοπίζει ο κ. Πρέπης στο έργο του Γιάννη Σιγούρου είναι «η σαφής καλλιέργεια της τάσης στο παιδί να προσεγγίσει τον ιδιαίτερο χώρο όπου εκτίθεται η καλλιτεχνική δημιουργία, να γνωρίσει από κοντά τον κόσμο όπου συν-υπάρχουν τα εικαστικά έργα τέχνης, δηλαδή το χώρο του μουσείου, της γκαλερί, την αίθουσα τέχνης».

Τέλος, χαρακτηρίζει πολύ χρήσιμη τη γενική βιβλιογραφία και το βιβλίο «λαμπρό βοήθημα για την αισθητική καλλιέργεια των παιδιών των μεγαλύτερων τάξεων του δημοτικού σχολείου».

Το λόγο έλαβε, στη συνέχεια, η ιστορικός τέχνης και μουσειολόγος, κ. Κική Χριστοδούλου, η οποία παρουσίασε περιεκτικά την προσφορά του βιβλίου στον τομέα της ιστορίας της τέχνης, επισημαίνοντας ότι δεν πρόκειται για ένα βιβλίο ιστορίας τέχνης, που δίνει όμως πληροφορίες γύρω από την Ιστορία της Τέχνης.

«Με μία πρώτη ματιά, βλέπουμε ότι πολύ απλά δεν παραλείπεται σε καμία εικόνα η λεζάντα, αναφέροντας το ζωγράφο, τον τίτλο, τον τόπο φύλαξης του έργου και τη χρονολογία του.

Μετά από προσεκτική ανάγνωση, διαπιστώνουμε ότι καλύπτει με παραδείγματα τη ζωγραφική, από τις βραχογραφίες και τις ζωγραφιές των σπηλαίων της παλαιολιθικής εποχής, έως τον Πικάσο και τον Κλέε του 20ου αιώνα.

Ο σκοπός του δεν είναι η παρουσίαση της ιστορίας της ζωγραφικής. Όμως τα παραδείγματα και οι εικόνες που επιλέχθηκαν από τον κ. Σιγούρο δεν αφήνουν έξω, ούτε την εξέλιξη της γραφής, από τη σφηνοειδή των Σουμερίων ως την γραμμική Α και την πρώτη αρχαία ελληνική γραφή.

Για να επανέλθουμε στις εικόνες, καλύπτουν την αρχαία ελληνική εικονογραφία, τη βυζαντινή αγιογραφία, δίνοντας ένα πανόραμα της δυτικής ζωγραφικής από τον ιταλικό Μεσαίωνα, την Αναγέννηση, τον κλασικισμό, τους μοντέρνους χρόνους, την αφηρημένη τέχνη του 20ου αιώνα.

Είναι πολύ σημαντικό λοιπόν, ότι τα παιδιά έχουν την ευκαιρία να βρεθούν μπροστά σ’ αυτό το πανόραμα της ζωγραφικής, να γνωρίσουν από μικρή ηλικία κάποια έργα μεγάλων ζωγράφων, όπως του Θεοτοκόπουλου, του Ματίς, του Σιμόνε Μαρτίνι, του Κοκτό, του Μονέ, του Θεόφιλου, του Μουνχ, και να αποκτήσουν αυτό που λέμε οι μουσειολόγοι «οπτικά προηγούμενα».

Επιπλέον, σ’ ένα δισέλιδο, το παιδί έχει την ευκαιρία να δει μια βυζαντινή εικόνα, έναν αναγεννησιακό πίνακα, έναν άλλο του 18ου αιώνα και γυρνώντας τη σελίδα να βρεθεί μπροστά σ’ ένα έργο του Πικάσο».

Η κ. Χριστοδούλου αναγνώρισε «ότι παρουσιάζονται σύντομα και κατανοητά τα σημαντικότερα ρεύματα ζωγραφικής», παράλληλα με τα κύρια χαρακτηριστικά και τους σημαντικότερους εκπροσώπους τους. «Αποκρυπτογραφούνται λοιπόν όλοι οι «-ισμοί» της ζωγραφικής, με αποτέλεσμα την αναγνώρισή τους από τα παιδιά. Με αυτόν τον τρόπο η σύγκριση των μορφών των εικόνων, όπως προαναφέρθηκε, γίνεται πιο εύκολη».

Η κ. Χριστοδούλου αξιολόγησε και την επιλογή των παραδειγμάτων από τον κ. Σιγούρο, εντοπίζοντας ταυτόχρονα την ένδεια γνώσης στον τομέα της ζωγραφικής σε ελληνικό επίπεδο.

«Σκεφτείτε μόνον πόσες φορές σταθήκαμε λίγο- πολύ όλοι μας μπροστά σ’ ένα έργο σύγχρονης τέχνης άφωνοι και γεμάτοι απορία.

Θυμηθείτε πόσο κοπιαστικό ήταν να βρει να διαβάσει κανείς σχετικά και να κατανοήσει κάποτε αυτό που βλέπει.

Φανταστείτε τέλος, πόσο πιο εύκολο θα είναι γι’ αυτά τα παιδιά, να παρακολουθήσουν μια τέτοια έκθεση, μετά τη γνώση που θα λάβουν από το συγκεκριμένο σύγγραμμα.

Είναι ευχαρίστηση, να διαπιστώνουμε ότι επιτέλους και στη χώρα μας, ξεκινάει μια βιβλιογραφία τέτοιου είδους, απευθυνόμενη σε παιδιά της βασικής εκπαίδευσης. Δημιουργεί έτσι υποδομή γνώσης στον τομέα της ζωγραφικής, χάρη στο μεράκι και την επιμονή ενός εκπαιδευτικού, καθώς και τη διάθεση ενός εκδοτικού οίκου».

Ο Νίκος Θωμάς είναι γνωστός με την ιδιότητα του εξαιρετικού ζωγράφου και του σκηνογράφου, εμφανίστηκε όμως και ως πολύ καλός αναγνώστης του βιβλίου του Γιάννη Σιγούρου. Μετέφερε τις σκέψεις και τις εντυπώσεις τους, κάνοντας λόγο για την αγάπη του συγγραφέα για τις τέχνες και για την επιθυμία του να μεταφέρει αυτήν την αγάπη στους μαθητές.

«Ξαφνιάστηκα ευχάριστα, γιατί στη σημερινή ελληνική πραγματικότητα είναι ένα σπάνιο φαινόμενο μια τέτοια αγάπη κι ενδιαφέρον και μάλλον ανύπαρκτο φαινόμενο η αισθητική αγωγή στην εκπαίδευση». Ο κ. Θωμάς σημείωσε την στάση του Γιάννη Σιγούρου απέναντι στο πρόβλημα της έλλειψης αισθητικής αγωγής στο σχολείο. «Αντί να περιοριστεί στις φραστικές διαμαρτυρίες για τους αδιάφορους υπεύθυνους, τόλμησε να αναλάβει πρωτοβουλία και να κάνει μια ολοκληρωμένη πρόταση, καλύπτοντας κάποια από τα κενά που υπάρχουν στο σχολείο. Μια τέτοια δημιουργική στάση απέναντι στις απαιτήσεις και τα προβλήματα της καθημερινής ζωής είναι το καλύτερο μάθημα στα παιδιά μας».

Ως ζωγράφος, ο κ. Θωμάς συγκινήθηκε με την επίδραση της δουλειάς του συγγραφέα στους μαθητές, κάτι που διαπίστωσε όταν επισκέφθηκαν το εργαστήριό του.

«Βασικός στόχος κάθε καλλιτέχνη είναι η επικοινωνία, γιατί διαφορετικά αισθάνεται μόνος και άχρηστος. Υποτίθεται ότι η τέχνη μέσα από τη μορφοποίηση προσπαθεί να προσδώσει υλική υπόσταση και να μας εξοικειώσει με έννοιες, ακαθόριστες αισθήσεις και καταστάσεις, προσφέροντας γνώση της ζωής, επομένως του εαυτού μας, ενεργοποιώντας στοιχεία της ύπαρξής μας που με κανέναν άλλο τρόπο δεν μπορούν να εκφραστούν».

Ο κ. Θωμάς έδωσε έμφαση στο να είναι εκπαιδευμένο το κοινό: «Όταν ένας θεατής έχει θετική προδιάθεση να λάβει τα μηνύματα που εκπέμπει ένα ζωγραφικό έργο και μπορεί να αποκωδικοποιήσει αυτό που βλέπει, τότε μπορεί να εμβαθύνει και να πάρει ό,τι έχει να του προσφέρει η ζωγραφική».

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.