Ελισαβετ Μπαρδα, ψυχολογος, «Οι υποψηφιοι των πανελλαδικων να πιστεψουν στον εαυτο τους και να θυμουνται οτι η προσπαθεια ανταμειβει»

Η 12η Μαΐου, για τους μαθητές της φετινής 3ης Λυκείου αποτελεί σταθμό, διότι είναι η ημερομηνία που σηματοδότησε την έναρξη των Πανελληνίων εξετάσεων. Σημαντικός παράγοντας επιτυχίας των υποψηφίων κατά τους ειδικούς είναι το άγχος που μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά στην απόδοσή τους.
Για το άγχος και την αντιμετώπιση αυτής της περιόδου μιλήσαμε με την ψυχολόγο κ. Ελισάβετ Μπάρδα, η οποία μας εξήγησε τι είναι αυτό που δημιουργεί το άγχος, πώς αυτό εκδηλώνεται, αλλά και πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσουν αυτήν την περίοδο, μαθητές και γονείς.
Με την ευχή βέβαια για καλή επιτυχία…

«Το άγχος των πανελλαδικών αφορά την διαδικασία της εξέτασης και την πιθανή αποτυχία»

ΠτΘ: Όσο πλησιάζουν οι ημέρες των εξετάσεων οι μαθητές αγχώνονται περισσότερο. Τι είναι αυτό που δημιουργεί το άγχος;
Ε.Μ.: Το άγχος κινητοποιείται από επίμονες και πολλές φορές μη ρεαλιστικές, αρνητικές σκέψεις και μεγαλώνει μέσα απ’ αυτές. Το άγχος είναι ενστικτώδης αντίδραση, η οποία ενεργοποιείται κάθε φορά που ο άνθρωπος αντιμετωπίζει μια νέα απειλητική ή συγκινησιακή κατάσταση.

ΠτΘ: Τι προκαλεί το άγχος των πανελλαδικών;
Ε.Μ.: Η εισαγωγή σε ένα ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα για τα τους τελειόφοιτους του Λυκείου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη στην αντίληψη των μαθητών με την επαγγελματική αποκατάσταση και κοινωνική καταξίωση. Δεδομένων των προαναφερομένων οι εισαγωγικές εξετάσεις είναι κάτι πολύ σημαντικό για τους μαθητές. Επομένως, το άγχος των πανελλαδικών αφορά κυρίως την διαδικασία της εξέτασης και την πιθανή αποτυχία. Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές φοβούνται την ματαίωση των προσδοκιών που έχουν οι γονείς τους από αυτούς αλλά και οι ίδιοι από τον εαυτό τους.

ΠτΘ: Ποιες είναι οι επιπτώσεις του άγχους στην απόδοση των μαθητών;
Ε.Μ.: Το μέτριο άγχος δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό, διότι κινητοποιεί τον μαθητή να διαβάσει. Εν αντιθέσει είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι όταν το άγχος πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, λειτουργεί ανασταλτικά στο αποδοτικό διάβασμα διότι δημιουργεί δυσκολίες στην συγκέντρωση και την απομνημόνευση. Ακόμα και σε καλά προετοιμασμένους μαθητές, μπορεί να προκαλέσει διανοητικό μπλοκάρισμα (μπλακ άουτ). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μη ρεαλιστικές αρνητικές σκέψεις που διακατέχουν έναν υπερβολικά αγχωμένο μαθητή τον προκαταβάλλουν αρνητικά για την ημέρα των εξετάσεων, μειώνουν την αυτοπεποίθηση του, και μπορεί να τον ακινητοποιήσουν που σημαίνει να σταματήσει να προσπαθεί.

ΠτΘ: Πώς εκδηλώνεται το έντονο άγχος στους μαθητές;
Ε.Μ.: Την περίοδο των εξετάσεων ο μαθητής μπορεί να μην έχει διάθεση. Μερικές φορές μπορεί να έχει υπερβολικές αντιδράσεις σε μικρές αντικειμενικά ενοχλήσεις (ευερεθιστότητα), καθώς και απρόβλεπτες αντιδράσεις π.χ. κλάματα. Μπορεί επίσης να παρουσιάζει αναβλητικότητα, απόσυρση και αποφυγή καθηκόντων που προκαλούν άγχος κτλ. Συχνές είναι οι διαταραχές στον ύπνο π.χ. εφιάλτες και διαταραχές της όρεξη πχ. ελλιπή όρεξη ή υπερβολική όρεξη. Κατόπιν, και κατά τη διάρκεια της εξεταστικής περιόδου ο μαθητής μπορεί να διακατέχεται από επίμονες αρνητικές σκέψεις και αρνητικά συναισθήματα. Εάν τα έντονα αρνητικά συναισθήματα επιμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσουν σε κατάθλιψη. Το πιο σοβαρό σύμπτωμα του έντονου άγχους, όπου πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή, είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα, όπως δερματολογικά προβλήματα π.χ. έκζεμα, εφίδρωση, πόνοι στο κεφάλι, στο στομάχι στα χέρια, στα δόντια, ίλιγγοι, τρεμούλα, αδυναμία, και ενίοτε κρίσεις πανικού. Η μακροχρόνια έκθεση στο έντονο άγχος, είναι ζημιογόνα γιατί μπορεί να προκαλέσει πολλά προβλήματα υγείας.

Ύπνος, ισορροπημένο διαιτολόγιο, αποφυγή διεγερτικών ποτών για την αντιμετώπιση του άγχους

ΠτΘ: Πώς να αντιμετωπίσουν το άγχος οι μαθητές;
Ε.Μ.: Ακόμα και σε μια απαιτητική περίοδο όπως των Πανελλαδικών εξετάσεων οι μαθητές πρέπει να αποφεύγουν το εξαντλητικό διάβασμα. Συνίσταται 6-8 ώρες ύπνου κάθε βράδυ. Έρευνες έχουνε δείξει ότι ο ύπνος βοηθά στην μάθηση και στην μνήμη. Επίσης οι μαθητές πρέπει να ακολουθούν ισορροπημένο διαιτολόγιο κατά προτίμηση συνιστάται μεσογειακό τρόπο διατροφής και να αποφεύγουν την υπερβολική κατανάλωση καφέ και άλλων διεγερτικών ποτών διότι δημιουργούν νευρικότητα.

ΠτΘ: Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες η φυσική άσκηση δρα ευεργετικά στην μείωση του άγχους βελτιώνοντας την διάθεση, την αυτοπεποίθηση και εκτονώνοντας την ένταση…
Ε.Μ.: Σχετικά με τον χώρο μελέτης είναι προτιμότερο να διαβάζουν πάντα στον ίδιο χώρο, και να έχουν στο γραφείο τους μόνο αυτά που είναι απαραίτητα για το διάβασμα. Καλό είναι να τηρούν ένα ημερήσιο πρόγραμμα με προκαθορισμένες ώρες μελέτης και διαλλειμάτων. Σύμφωνα με τους ανθρώπινους βιορυθμούς το διάβασμα τις πρωινές ώρες είναι πιο αποδοτικό. Μια έξυπνη πρακτική είναι να κάνουν διαλλείματα ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Είναι προτιμότερο στα διαλείμματα να αλλάζουν χώρο και να ασχολούνται με μια διαφορετική δραστηριότητα, π.χ. να πάνε μια βόλτα, να ακούσουν μουσική, να κάνουν χαλαρωτικές ασκήσεις.
Δεν υπάρχει προκαθορισμένος χρόνος ιδανικού διαβάσματος, όλα εξαρτώνται από την στρατηγική του διαβάσματος, τις πολλές επαναλήψεις, την στοχοπροσήλωση και την θετική στάση των μαθητών απέναντι στις εξετάσεις.

«Δεν είναι οι εξετάσεις στην ουσία που αγχώνουν τους μαθητές αλλά η αντίληψη που έχουν για αυτές»

ΠτΘ: Θα μπορούσατε να μας δώσετε κάποιες συμβουλές για την ημέρα των εξετάσεων;
Ε.Μ.: Την ημέρα των εξετάσεων καλό είναι οι μαθητές να είναι ξεκούραστοι, πλημμυρισμένοι από αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση. Προκειμένου να μην αγχωθούν θα πρέπει να αποφύγουν συζητήσεις με συμμαθητές για SOS θέματα, καθώς και επαναλήψεις της τελευταίας στιγμής. Την ώρα της εξέτασης θα πρέπει να είναι συγκεντρωμένοι στο δικό τους γραπτό και να μην επηρεάζονται από τους διπλανούς τους. Σε περίπτωση που μπλοκάρουν, θα πρέπει να κρατήσουν την ψυχραιμία τους, διότι η γνώση δεν χάνεται θα επανέλθει, αρκεί να ηρεμήσουν. Ακόμα αν κάποιος δεν γράψει καλά σε ένα μάθημα δεν πρέπει να επηρεάσει αρνητικά την προετοιμασία του για τα επόμενα μαθήματα. Άλλωστε κανείς εκ του ασφαλούς, δεν ξέρει πως έγραψε μέχρι να βγουν τα αποτελέσματα των εξετάσεων.
Σε γενικές γραμμές δεν είναι οι εξετάσεις στην ουσία που αγχώνουν τους μαθητές αλλά η αντίληψη που έχουν για αυτές. Για αυτό το λόγο πρέπει να πιστέψουν στον εαυτό τους, να οραματιστούν την επιτυχία και να θυμούνται ότι η προσπάθεια πάντα ανταμείβει.
Καλή επιτυχία!…

Μπάρδα Ελισάβετ
[email protected]

Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη. Φοίτησε στο τμήμα ψυχολογίας (BSc Honors) σε πανεπιστήμιο Μεγάλης Βρετανίας. Συνέχισε την μετεκπαίδευσή της, με μεταπτυχιακές σπουδές στην κλινική ψυχολογία (MSc) και στην ανάλυση συμπεριφοράς (MSc ABA).
Έχει ερευνητική εμπειρία στον τομέα της φυσιογνωμίας και σε θέματα προσωπικότητας, στις σχέσεις γονέων και παιδιών καθώς και σε ψυχοθεραπείες πρώιμης παρέμβασης για παιδιά με αυτισμό. Έχει περαιτέρω εξειδικευτεί στην συμπεριφορική ψυχοθεραπεία και στην θεραπεία μουσικής αλληλεπίδρασης καθώς και στον τομέα της ειδικής αγωγής.

Η ενασχόλησή της με την ψυχολογία και η αγάπη της να προσφέρει εθελοντικά στον συνάνθρωπο της ξεκίνα το 2002 από το προπτυχιακό πτυχίο. Ιδιωτεύει από το 2008, είναι εξωτερικός συνεργάτης σε κέντρα που ασχολούνται με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές και σωματεία ατόμων με αναπηρίες. Είναι υπεύθυνη στο πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης στο σύλλογο νεφροπαθών Θεσσαλονίκης.
Ασχολείται επαγγελματικά κυρίως με προβλήματα συμπεριφοράς , συμβουλευτική γονέων, ειδική αγωγή, δυσλεξία, διαχείριση άγχους, κρίσεις πανικού, φοβίες, νευρώσεις, κατάθλιψη, ΑΜΕΑ ενηλίκων και παιδιών, Alzheimer, αντιμετώπιση χρονιών παθήσεων π.χ. καρκίνο και στήριξη των οικογενειών τους.

Η Ελισάβετ θεωρεί την ιδιότητα του ψυχολόγου λειτούργημα για αυτό το λόγο έχει ως χόμπι την εθελοντική εργασία, σε ευπαθής κοινωνικά ομάδες. Έχει ιδιαίτερη αγάπη στα παιδιά και στην ζωγραφική την οποία έχει συνδυάσει με την ευαισθησία της να προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο, παραδίδοντας δωρεάν μαθήματα σε παιδιά με νοητική στέρηση συνδυάζοντας την μάθηση με την καλλιτεχνική δημιουργία.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.