Ελαιοκαλλιεργεια: Μια νεα βιωσιμη τεχνικη

Με αφορμή την ημερίδα που διοργανώνεται σήμερα Παρασκευή 5 Μαρτίου στη Νομαρχία Ροδόπης για τη Δενδροκομία στη Θράκη και τις νέες τάσεις, ο «Παρατηρητής της Θράκης» παρουσιάζει σήμερα ένα αφιέρωμα στην ελιά και τα συστήματα καλλιέργειάς της, με την πολύτιμη βοήθεια και γνώση του Γεωπόνου Σοφοκλή Παπουή.

Η ελιά, εκτός από δώρο της φύσης στον μεσογειακό τόπο μας, είναι και μια υγιεινή και επικερδής καλλιέργεια που ποτέ δεν έμεινε εκτός προσκηνίου στις συζητήσεις περί νέων τάσεων στην καλλιέργεια στη Θράκη. Η ελαιοκαλλιέργεια ωστόσο πρέπει να πληροί κάποιες επιστημονικές προϋποθέσεις για να είναι αποδοτική και να αποτελέσει ακόμη πιο ισχυρό χαρτί στο μέλλον για την παραγωγική ικανότητα και δυναμικότητα της Θράκης.

•Συστήματα καλλιέργειας της ελιάς

1. Παραδοσιακοί ελαιώνες. Η πυκνότητα φύτευσης είναι 5-12 δένδρα/στρέμμα, χαρακτηρίζονται από την απουσία συστηματικής καλλιέργειας.
2. Εντατικοί παραδοσιακοί ελαιώνες. Η πυκνότητα φύτευσης είναι 8-25 δένδρα/στρέμμα, χαρακτηρίζονται από τη χρήση λιπασμάτων και της μερικής άρδευσης.
3. Ελαιώνες πυκνής φύτευσης. Η πυκνότητα φύτευσης είναι 20-50 δένδρα / στρέμμα. Τα συστήματα αυτά χαρακτηρίζονται από τα σύγχρονα σχήματα διαμόρφωσης των δένδρων και τη δυνατότητα χρήσης δονητών για τη διευκόλυνση της συλλογής των καρπών. Επίσης γίνεται χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων.
4. Ελαιώνες υπερπυκνής φύτευσης. Η πυκνότητα φύτευσης είναι 140-250 δένδρων / στρέμμα. Η διαμόρφωση της κόμης γίνεται σε μονοκωνικό σχήμα με κεντρικό άξονα και όλες οι καλλιεργητικές φροντίδες γίνονται μηχανικά. Επίσης γίνεται ολοκληρωμένη διαχείριση.

•Σημαντικά σημεία του συστήματος υπερπυκνής φύτευσης είναι τα παρακάτω:

A. Ποικιλίες – Αποδόσεις

Οι ποικιλίες πρέπει να έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:
1.Να είναι βραδείας ανάπτυξης και ορθόκλαδες
2.Να δίνουν καλής ποιότητας λαδί
3.Να παράγουν καρπό κάθε χρόνο
4.Να είναι ανθεκτικές στις ασθένειες και στο κρύο
5.Να γίνεται η συλλογή του καρπού τους τέλη Νοέμβριου

Μέχρι σήμερα οι 3 ποικιλίες που έχει αποδειχθεί ότι μπορούν να προσαρμοσθούν καλύτερα στο σύστημα, είναι οι Ισπανικές Arbequina και Arbosana και ένας κλώνος της Ελληνικής Κορωνέικης, στην επιλογή I-38.

Αrbequina i-18: Eίναι η ποικιλία που έχει χρησιμοποιηθεί περισσότερο από κάθε άλλη στην Ισπανία, τόσο για το σύστημα πυκνής, όσο και για το σύστημα πολύ πυκνής φύτευσης. Φαίνεται πιθανόν ότι αποτελείται από πολλούς κλώνους, ένας από τους οποίους, ο Ι-18 σε πειράματα, φάνηκε ότι έμπαινε νωρίτερα σε παραγωγή, ενώ έδινε και υψηλότερες αποδόσεις. Είναι ποικιλία που συγκομίζεται πρώιμα, έχει πολύ καλής ποιότητας λάδι με φρουτώδη γεύση, χωρίς να πικρίζει. Παρουσιάζει μεγάλη σταθερότητα στην παραγωγή και είναι ανθεκτική στο κρύο.

Arbosana i-43: Ποικιλία με την μικρότερη ανάπτυξη από τις υπόλοιπες. Το δένδρο διαμορφώνεται σε κεντρικό άξονα, αλλά δυσκολότερα. Είναι όψιμη κατά 3-4 εβδομάδες σε σχέση με την Arbequina, πολύ παραγωγική και με σταθερές αποδόσεις. Το λάδι της είναι εξαιρετικής ποιότητας περισσότερο πικάντικο και πικρό από αυτό της Arbequina, αλλά με ευχάριστη γεύση, είναι όμως ακόμα άγνωστο στο ευρύτερο κοινό. Επίσης πολύ ανθεκτική στο κρύο.

Κoroneiki i-38: Από τις πιο φημισμένες ελληνικές ποικιλίες και αυτή που είναι η περισσότερο χρησιμοποιούμενη στον Ελληνικό Ελαιώνα. Η ποικιλία αυτή είναι η ζωηρότερη ανάμεσα στις τρεις και η δυσκολότερη στον χειρισμό. Έχει πολύ μικρό καρπό, αλλά παράγει ταχύτερα μεγάλες αποδόσεις. Είναι ευαίσθητη στο κρύο και αρκετά ανθεκτική στο κυκλοκόνιο. Η ποιότητα του λαδιού της είναι εξαιρετική με χρώμα πράσινο, δεν είναι πολύ πικρό και είναι αρκετά πικάντικο. To λάδι της έχει μεγάλη διάρκεια διατήρησης και μπορεί να παραμείνει σταθερό για πάνω από 2 χρόνια.

B. Πυκνότητα Φύτευσης

Για την επιλογή της κατάλληλης πυκνότητας φύτευσης θα πρέπει να τεθούν ορισμένοι στόχοι οι οποίοι θα επιτυγχάνονται μέσα από την επιλογή αυτή. Η ιδανική λοιπόν πυκνότητα θα πρέπει:
•Nα εξασφαλίζει γρήγορη απόσβεση της επένδυσης
•Να διατηρεί τον ελαιώνα παραγωγικό για πολλά χρόνια.
•Να βοηθά στην αποτελεσματικότερη συλλογή
•Να διευκολύνει τις καλλιεργητικές εργασίες, ιδιαίτερα το
κλάδεμα.

Όπως αναφέρθηκε ήδη, η φύτευση μπορεί να γίνει με διάφορες πυκνότητες. Οι περισσότερο χρησιμοποιούμενες σήμερα είναι:
4,00 m x 1,50 m = 166 φυτά /στρέμμα
3,75 m x 1,35 m = 197 φυτά /στρέμμα

Γ. Προσανατολισμός

Eίναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν στο σχεδιασμό ενός νέου ελαιώνα. Ένα από τα λάθη που έγιναν στις πρώτες φυτεύσεις ήταν ότι δεν δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στον προσανατολισμό.
Αποτέλεσμα ήταν να υπάρξουν προβλήματα που αφορούσαν στην άνιση κατανομή του φωτός στις δυο πλευρές της γραμμής φύτευσης. Επίσης παρατηρήθηκαν έντονες προσβολές από ασθένειες του φυλλώματος στη βορινή πλευρά της.

Όπως έχει αποδειχθεί και τεκμηριωθεί επαρκώς, ο ιδανικός προσανατολισμός είναι αυτός που διατάσσει τις γραμμές φύτευσης από ΒΟΡΑ ΠΡΟΣ ΝΟΤΟ. Το μήκος των γραμμών θα πρέπει να περιορίζεται στα 200 περίπου μέτρα. Εφ’ όσον το χωράφι έχει μεγαλύτερο μήκος, εκεί θα αφήνεται διάδρομος πλάτους 6-7 μέτρων έτσι ώστε να αδειάζει η μηχανή. Ανάλογο περιθώριο πρέπει να αφήνεται και στο τέλος του χωραφιού. Τέλος, η μέγιστη κλίση του χωραφιού, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί η μηχανή συγκομιδής δεν πρέπει να ξεπερνά το 15%.

Δ. Διαχείριση Πρώτης Ανάπτυξης
1. Τα δένδρα να αναπτυχθούν σε μονοκωνικό σχήμα με κεντρικό άξονα
2. Την περίοδο αυτή πρέπει να γίνει κάθε προσπάθεια να μεγαλώσουν απρόσκοπτα τα δένδρα χωρίς κανένα περιορισμό, σε απαραίτητο νερό και λιπαντικά στοιχεία
3. Ταυτόχρονα εφαρμόζουμε προληπτικούς ψεκασμούς για την αντιμετώπιση της μαργαρόνιας και του κυκλοκονίου.

•Οικονομικά Στοιχεία

• Κόστος εγκατάστασης περίπου 800 Ευρώ / στρέμμα
• Κόστος συντήρησης κατά τα 3 πρώτα χρόνια περίπου 350 Ευρώ / στρέμμα
• Συνολικό κόστος μέχρι την είσοδο στην παραγωγή περίπου 1150 ευρώ / στρέμμα
• Εξέλιξη της παραγωγής κατά τα πρώτα 5 χρόνια .
• Κατά μέσο όρο 200 κιλά λάδι /στρέμμα από το 3ο Έτος
• 3ο +4ο +5ο Έτος = 200+200+200 = 600 κιλά λάδι /στρέμμα
• Με βάση τις φετινές τιμές του λαδιού έχουμε: 600 *3,00 = 1800 ευρώ /στρέμμα

•Ποιότητα Λαδιού

Εάν υπάρχει κάποια επίδραση του συστήματος φύτευσης στην ποιότητα του λαδιού, αυτή θα είναι μονό θετική, επειδή:
•H συγκομιδή μπορεί πλέον να γίνεται στο κατάλληλο στάδιο ωρίμανσης του καρπού.
•Η ελαιοποίηση μπορεί να γίνεται ακόμα και την ίδια μέρα
•Λόγω του τρόπου συλλογής δεν χρησιμοποιούνται σακιά και δεν έχουμε «ανάμματα».

•Πλεονεκτήματα πυκνής φύτευσης

A. Αύξηση παραγωγής που φτάνει ή ξεπερνά τα 200 lt ελαιολάδου / στρέμμα
B. Πλήρης εκμηχάνιση και πολύ χαμηλό κόστος συγκομιδής
Γ. Καλύτερη ποιότητα ελαιολάδου επειδή:
α) η συγκομιδή γίνεται στο κατάλληλο στάδιο
β) Η ταχύτητα συγκομιδής είναι 5 στρέμματα/ώρα, πράγμα που διευκολύνει την επίτευξη του 100% της συγκομιδής στο ιδανικό στάδιο.
γ) δεν υπάρχουν σάκοι αποθήκευσης του ελαιοκάρπου χωρίς επομένως αυτός να “ανάβει”.
Δ. μεγάλη ταχύτητα εισόδου στην παραγωγή που ξεκινά από το 3ο έτος και φτάνει το 60 % της απόδοσης
Ε. Γρήγορη απόσβεση του κόστος εγκατάστασης και συντήρησης από το 4ο-5ο έτος της καλλιέργειας.
ΣΤ. Βιομηχανικού τύπου καλλιέργεια, με επεμβάσεις που γίνονται μόνο με μηχανήματα χαμηλού κόστους.
Ζ. Καλλιέργεια φιλοπεριβαλλοντική, που σέβεται το έδαφος, μια και απαγορεύεται αυστηρά η κατεργασία του με φρέζα ή καλλιεργητή. Ο έλεγχος των ζιζανίων γίνεται μόνο με τον “καταστροφέα”.

•Το μέλλον του ελαιόλαδου

Η κατανάλωση του ελαιολάδου θα συνεχίζει να αυξάνεται επειδή αναγνωρίζεται παγκόσμια σαν προϊών που ωφελεί την υγειά του καταναλωτή. Οι παραδοσιακές περιοχές καλλιέργειας με το κλασσικό σύστημα αντιμετωπίζουν ολοένα και μεγαλύτερα προβλήματα που αφορούν στο κόστος και την διαθεσιμότητα της εργασίας. Η παύση των επιδοτήσεων της Ε.Ε. στην ελαιοκομία ,σύμφωνα με τεχνικούς και οικονομικούς αναλυτές, θα επιφέρει μείωση παραγωγής ελαιόλαδου με το κλασσικό σύστημα κατά 25-30%.
Η καλλιέργεια με το νέο υπερεντατικό σύστημα είναι η μόνη βιώσιμη τεχνική που θα επικρατήσει στο μέλλον.

Επιμέλεια: Αναστασία Χατζηνικολάου
 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.