Εκδηλωση του ΜΟΚ για την παγκοσμια μερα των μουσειων

Ο Μορφωτικός Όμιλος Κομοτηνής για να τιμήσει την παγκόσμια μέρα των μουσείων (18η Μαΐου) διοργάνωσε το βράδυ της Δευτέρας την όγδοη μορφωτική συνάντησή του με ομιλήτρια την ιστορικό τέχνης – μουσειολόγο Κική Χριστοδούλου. Το πρωί της περασμένης Κυριακής, πραγματοποιήθηκε μία συνάντηση στο χώρο του Λαογραφικού Μουσείου και ένας περίπατος με το κοινό που παραβρέθηκε, ενώ έγινε μια συζήτηση για τα αντικείμενα, τις τεχνικές και το ιστορικό του ΜΟΚ, παρόντος και του προέδρου του ομίλου.

Η κ. Χριστοδούλου σημείωσε ότι έχει καθιερωθεί με πρωτοβουλία του ICOM (Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων) από το 1977 ως παγκόσμια μέρα των μουσείων η 18η Μαΐου και η ίδια επέλεξε να μιλήσει για τη γέννηση των μουσείων στην Ευρώπη. «Μένουμε στην Ευρώπη που είναι ένας μεγάλος γεωγραφικός χώρος γιατί τα πρώτα μουσεία γεννιούνται εδώ και παρατηρούμε την εξέλιξη από τον 15ο αιώνα μέχρι τον 18ο». Σημείωσε ότι η λέξη «μουσείο» είναι αρχαία ελληνική. «Στην αρχική της έννοια – στην αρχαία Ελλάδα- σήμαινε το ιερό των Μουσών. Στη συνέχεια η λέξη μουσείο πήρε την έννοια της σχολής ποίησης και τεχνών. Τον 15ο αιώνα επανήλθε η πρακτική της συστηματικής συλλογής αντικειμένων. Από τον 15ο αι ως τον 18ο αρχίζουν να συγκεντρώνουν κάποιοι χώροι τα χαρακτηριστικά αυτού που λέμε σήμερα «μουσείο»» ανέφερε.

Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στην εξέλιξή τους μέσα από ιδιωτικές και άλλες συλλογές κι έδωσε κάποια από τα χαρακτηριστικά του μουσείου. «Μουσείο είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός ο οποίος έχει κι έναν εκπαιδευτικό ρόλο, συγκεντρώνει μαρτυρίες της ιστορίας του ανθρώπου και του περιβάλλοντός του..»

Η κ. Χριστοδούλου μίλησε και για το σπουδαίο ρόλο των θησαυρών των εκκλησιών και των μοναστηριών. «Εκείνο που συνδέει την αρχαιότητα με το Μεσαίωνα είναι οι θησαυροί των εκκλησιών και των μοναστηριών, με τη διαφορά ότι δε μπορούμε να πούμε ότι είναι μουσεία γιατί δεν έχουν εκπαιδευτικό ρόλο, δεν είναι ανοιχτοί σε όλους και άλλωστε επικεντρώνονται μόνο σε εκκλησιαστικού χαρακτήρα αντικείμενα. Βέβαια, διατηρούν κάτι πάρα πολύ σημαντικό: την ιδέα της πρακτικής της συλλογής, η οποία έτσι δεν χάνεται και κάποια στιγμή αναβιώνει».

Μίλησε επίσης για το ρόλο των συλλογών, που ξεκίνησαν από ευρωπαίους ιδιώτες.

«Τα πρώτα μουσεία και οι πρώτες απόπειρες θεσμοθέτησης της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς συμβαίνουν στην Ιταλία τον 15ο αι. Από εκεί απλώνεται η συνήθεια της συλλογής σε όλη την Ευρώπη και έως τον 17ο αι έχουμε μία μεγάλη ανάπτυξη συλλογών από ιδιώτες (ηγεμόνες, καθηγητές, πρίγκιπες, καλλιτέχνες, νομικούς, γιατρούς, κ.ά.) που μάλιστα ανοίγουν σιγά-σιγά τις συλλογές τους στο κοινό. Ο 18ος αι. βλέπει όλες τις πρωτεύουσες της Ευρώπης να έχουν ένα μουσείο ανοιχτό με κανονικό ωράριο στο κοινό, αλλά επίσης και πολλές από τις μικρότερες πόλεις να διαθέτουν οργανωμένες συλλογές ανοιχτές κι αυτές στο κοινό. Είναι όμως χαρακτηριστικό ότι σε πολλές χώρες το πρώτο μουσείο δεν άνοιξε στην πρωτεύουσά τους.

Ήδη από τον 18ο αι και σε όλη τη διάρκεια του 19ου αρχίζει να αναπτύσσεται η τάση εξειδίκευσης των μουσείων. Γεννιούνται έτσι, για παράδειγμα, τα τεχνολογικά μουσεία, και γενικά μουσεία των οποίων οι συλλογές ειδικεύονται σε ένα είδος ή κατηγορία αντικειμένων.

Η Ελλάδα λόγω τουρκικής κατοχής μπαίνει λίγο αργά στο «παιχνίδι» του θεσμού αυτού. Πριν την Επανάσταση όμως διατυπώνονται προτάσεις από τους λόγιους της διασποράς με κορυφαία εκείνη του Αδαμάντιου Κοραή το 1907. Αν και συχνά αναφέρεται ως πρώτο μουσείο εκείνο της Ακρόπολης που άνοιξε το 1864, ανοίγει το 1829 από τον Καποδίστρια στην Αίγινα, με την ονομασία Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, το πρώτο ελληνικό μουσείο. Στεγάζεται αρχικά στο ορφανοτροφείο Αίγινας όπου συγκεντρώνονται αντικείμενα από τις Κυκλάδες. Διορισμένος από την κυβέρνηση πρώτος διευθυντής, ήταν ο Ανδρέας Μουστοξύδης.

Ο θεσμός Μουσείο δεν παύει ακόμη και σήμερα να εξελίσσεται και να αναπτύσσεται. Αυτήν την εξέλιξη ενσωματώνει και ο τελευταίος ορισμός του Μουσείου που δίνεται από το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων» είπε.

«Στο δεύτερο άρθρο, § 1, του κανονισμού του ICOM, του Διεθνούς Συμβουλίου για τα Μουσεία, δίνεται ο παρακάτω ορισμός. «Μουσείο είναι ένας μη-κερδοσκοπικός, μόνιμος θεσμός, στην υπηρεσία της κοινωνίας και της ανάπτυξής της, ανοιχτός στο κοινό, ο οποίος αποκτά, συντηρεί, επικοινωνεί-γνωστοποιεί, ερευνά και κυρίως εκθέτει τις υλικές μαρτυρίες του ανθρώπου και του περιβάλλοντός του με σκοπό τη μελέτη, την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία.

α. Η παραπάνω ερμηνεία για το μουσείο πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς κανένα περιορισμό απορρέοντας από τη φύση της κηδεμονεύουσας αρχής, τον τοπικό χαρακτήρα, τη λειτουργική δομή και τον προσανατολισμό της συλλογής του προαναφερθέντος θεσμού.

β. Εκτός από τους θεσμούς που καθορίζονται ως «μουσεία», ανταποκρίνονται στους σκοπούς του παραπάνω ορισμού και:

ι. Οι φυσικοί χώροι και μνημεία, αρχαιολογικοί και εθνογραφικοί και οι χώροι και τα ιστορικά μνημεία που έχουν μουσειακό χαρακτήρα σε δραστηριότητες τους για την απόκτηση, διατήρηση και επικοινωνία – γνωστοποίηση των υλικών μαρτυριών των λαών και του περιβάλλοντός τους.

ιι. Οι θεσμοί που διατηρούν και εκθέτουν στις συλλογές τους δείγματα ζωντανών ειδών πανίδας και χλωρίδας, όπως οι βοτανικοί, ζωολογικοί κήποι, τα ενυδρεία και τα βιβάρια.

ιιι. Τα επιστημονικά κέντρα και τα πλανητάρια.

ιν. Οι μη κερδοσκοπικές γκαλερί τέχνης, τα ινστιτούτα συντήρησης και οι εξαρτώμενοι από βιβλιοθήκες και αρχεία εκθεσιακοί χώροι.

ν. Τα φυσικά αποθέματα (ως προστατευόμενες περιοχές ή εθνικοί δρυμοί).

νι. Οι εθνικοί, περιφερειακοί ή τοπικοί οργανισμοί, οι δημόσιες κηδεμονεύουσες διοικήσεις όπως αυτές έχουν οριστεί παραπάνω.

νιι. Τα μη κερδοσκοπικά ινστιτούτα και οργανισμοί που αναλαμβάνουν έρευνες συντήρησης, εκπαίδευσης, κατάρτισης, τεκμηρίωσης και άλλες σχετικές με τα μουσεία και τη μουσειολογία.

νιιι. Τα πολιτιστικά κέντρα και άλλα ιδρύματα που έχουν σκοπό τη διατήρηση, τη συνέχεια και διαχείριση των υλικών και άυλων πολιτιστικών πόρων-πηγών (ζώσα κληρονομιά και ψηφιακή δημιουργική δραστηριότητα).

ιx. Κάθε άλλος οργανισμός ή ίδρυμα που το Διοικητικό Συμβούλιο, μετά από πρόταση της Συμβουλευτικής Επιτροπής, θεωρεί ότι διαθέτει κάποια ή όλα τα παραπάνω χαρακτηριστικά ενός μουσείου, ή (οργανισμός ή ίδρυμα) που παρέχει σε μουσεία ή επαγγελματίες μουσείων, τα μέσα μουσειολογικής έρευνας, εκπαίδευσης ή κατάρτισης».

Μ.Α.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.