Εκδηλωση τιμης στην Ανατολικη Ρωμυλια

Με ιδιαίτερη επιτυχία, στο κατάμεστο ανοιχτό αμφιθέατρο των Φερών πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 28 Ιουνίου η πρώτη εκδήλωση για τον πολιτισμό και την παράδοση του νεοσύστατου λαογραφικού ομίλου «ΟΡΦΕΑΣ». Η εκδήλωση ήταν αφιερωμένη στους πρόσφυγες της Βόρειας Θράκης (Ανατολικής Ρωμυλίας) πλαισιωμένη από πλούσιο ιστορικό υλικό, χορούς και τραγούδια της Θράκης.

Ο πρόεδρος του Ομίλου, κ. Αριστείδης Τέλιος, μίλησε στο χαιρετισμό του για τους στόχους της ίδρυσης του «ΟΡΦΕΑ» που επικεντρώνονται στην έρευνα και στην ανάδειξη της τοπικής παράδοσης. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο ίδιος «κοινός πόθος όλων όσων απαρτίζουν τον λαογραφικό όμιλο, είναι να μην περάσουν στη λησμονιά οι μνήμες των παππούδων μας».

Ιδιαίτερη συγκίνηση στο κοινό προκάλεσε η ολιγόλεπτη προβολή ενός ντοκιμαντέρ του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης, που αφορούσε στο οδοιπορικό μνήμης μιας γυναίκας, καταγόμενης από την Ανατολική Ρωμυλία, η οποία ταξίδεψε στη χαμένη πατρίδα για να δώσει ιστορική υπόσταση σε όσα για χρόνια η ίδια θεωρούσε «παραμύθια της γιαγιάς».

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης απηύθυνε χαιρετισμό και τιμήθηκε ο κ. Γιάννης Πραντσίδης, επίκουρος καθηγητής ΤΕΦΑΑ στο τμήμα παραδοσιακών χορών, λαογράφος και ερευνητής, ο οποίος έχει να επιδείξει μια πλούσια έρευνα στη μουσικοχορευτική παράδοση και τη λαογραφία και ιδιαίτερα σ’ αυτήν της Βόρειας Θράκης, μιας και ο ίδιος κατάγεται από εκεί.

Τα κείμενα που αναφέρονταν στην ιστορία της περιοχής και την παρουσίασή τους επιμελήθηκαν ο κ. Πασχάλης Λιγούδης, λαογράφος-ερευνητής και η κ. Κωνσταντίνα Καρακύργιου, φιλόλογος.

Συγκεκριμένα τα κείμενα περιελάμβαναν ιστορικά στοιχεία για την περιοχή της Ανατολικής Ρωμυλίας, ξεκινώντας από την ίδρυση της Βουλγαρικής εξαρχίας το 1870, γεγονός που έδωσε στους Έλληνες να αντιληφθούν ότι η Ρωσία προωθούσε τη δημιουργία Βουλγαρικού κράτους στο πλαίσιο της επιδίωξής τους για πρόσβαση στο Αιγαίο, ενώ στη συνέχεια αναφέρονταν στη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και τη δημιουργία της Μεγάλης Βουλγαρίας «μιας αυτόνομης ηγεμονίας που περιελάμβανε ολόκληρη σχεδόν τη Μακεδονία, τη Βόρεια Θράκη, την Ανατολική και Δυτική. Οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, θορυβημένες από τη ρωσική επέκταση στο Αιγαίο μέσα από παρεχόμενα στη Βουλγαρία εδάφη, ανησυχούν για τα συμφέροντά τους στην περιοχή και σπεύδουν στο Συνέδριο του Βερολίνου, τον Ιούλιο του 1878, να ακυρώσουν τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου». Με τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου δημιουργείται μια αυτόνομη επαρχία, που περιλαμβάνει την περιοχή νότια του Αίμου έως και τη Ροδόπη «η Ανατολική Ρωμυλία ή Ρουμελία- που σημαίνει «η γη των Ορθοδόξων – ρουμ». Ουσιαστικά η Ανατολική Ρωμυλία ταυτιζόταν με τη Βόρεια Θράκη. Πρωτεύουσα ορίστηκε το Πλόβντιβ, η σημερινή Φιλιππούπολη, ενώ κυβερνήτης της ο πρίγκιπας Αλέξανδρος της Βουλγαρίας. Την εσωτερική τάξη θα διασφάλιζε τοπική εθνοφρουρά από ντόπιους πολίτες. Αξίζει να σημειωθεί η αναμφισβήτητη πληθυσμιακή υπεροχή του ελληνισμού στη Φιλιππούπολη, αλλά και στα παράλια του Ευξείνου Πόντου από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες του, σύμφωνα με πολυάριθμες ευρωπαϊκές πηγές».

Στη συνέχεια οι ομιλητές αναφέρθηκαν στο πραξικόπημα των εθνικιστών Βουλγάρων, στις 6 Σεπτεμβρίου του 1885, με το οποίο κηρύχτηκε η Ένωση της Ανατολικής Ρωμυλίας με την Ηγεμονία της Βουλγαρίας, με την ταυτόχρονη επιβολή στρατιωτικού νόμου. «Στη Φιλιππούπολη, στον Πύργο, στην Αγχίαλο, στρατολογούνται βίαια Έλληνες κάτοικοι στον βουλγαρικό στρατό, άλλοι παραπέμπονται καθημερινά στα στρατοδικεία και εξορίζονται. Το διδακτικό προσωπικό διώκεται αμείλικτα. Πολλοί διαφεύγουν στο εξωτερικό και στην Ελλάδα, ενώ οι φτωχότεροι καταφεύγουν στα βουνά».

Μετά την προσάρτηση της Ανατολικής Ρωμυλίας επιδιώχθηκε ο εκβουλγαρισμός του ελληνικού στοιχείου με κάθε τρόπο, με αποκορύφωση την απαγόρευση της ελληνικής γλώσσας το 1906, χρονιά που σημαδεύτηκε από βιαιοπραγίες εναντίον των Ελλήνων της περιοχής. «Οι Έλληνες της Βόρειας Θράκης σε όλη αυτή την κρίσιμη περίοδο είχαν αφεθεί από την επίσημη ελληνική πολιτική του ελληνικού κράτους στο έλεος του εκβουλγαρισμού, μολονότι πληθυσμιακά υπερείχαν κατά το 19ο αιώνα στα παράλια του Ευξείνου Πόντου και στη Φιλιππούπολη. Παρόλα αυτά, το ελληνικό στοιχείο της περιοχής ταύτιζε τη μοίρα του με τον υπόλοιπο αλύτρωτο ελληνισμό, διαφοροποιούσε τη μοίρα του από τα βουλγαρικά σχέδια εθνικής αφομοίωσης και αντιδρούσε ενεργά σε οποιοδήποτε βουλγαρικό εξαναγκασμό».

Με την ανακήρυξη της Βουλγαρίας σε ανεξάρτητο κράτος, τον Οκτώβριο του 1908, και την τυπική προσάρτηση σε αυτή της Ανατολικής Ρωμυλίας, ο όρος Ανατολική Ρωμυλία παύει να υφίσταται, το ελληνικό στοιχείο ραγδαία φθίνει, ενώ από το 1914 άρχισαν και πάλι οι διωγμοί. Με τη συνθήκη του Νεϊγύ το 1919 προβλεπόταν αμοιβαία μετανάστευση των «Βουλγάρων την φυλήν» από την Ελλάδα και των «Ελλήνων την φυλήν» από τη Βουλγαρία. «Κοινή επιδίωξη και των δύο χωρών ήταν η απαλλαγή από τις μειονότητες και η ενίσχυση της εθνικής τους συνοχής. Η ελληνοβουλγαρική μετανάστευση πραγματοποιήθηκε από το 1922 έως το 1932, κλείνοντας για πάντα το κεφάλαιο της ιστορικής παρουσίας του ελληνικού στοιχείου στη Βόρεια Θράκη. Στην περιοχή μας από την Ανατολική Ρωμυλία ήρθαν από τα χωριά Μικρό και Μεγάλο Μπογιαλίκ και από το χωριό Μπουραντλί και εγκαταστάθηκαν στο Αρδάνιο, Μοναστηράκι, Καβησός και Φέρες. Η πλειονότητα των Μπογιαλικιωτών συνέχισε το δρόμο της και εγκαταστάθηκε οριστικά στους Προσκυνητές και στη Ξυλαγανή Ροδόπης».

Επίσης οι δύο ομιλητές έδωσαν ιστορικά και γεωγραφικά στοιχεία της ευρύτερης Θράκης από την αρχαιότητα έως και τη Συνθήκη του Νεϊγύ, με την τριχοτόμηση της Θράκης. «Στη Βουλγαρία έχει περιέλθει όλη η Βόρεια Θράκη, δηλαδή τα 4/9 της Θρακικής γης, στην Τουρκία η Ανατολική Θράκη δηλαδή 4/9 επίσης, ενώ στην Ελλάδα έχει παραμείνει μόνο ο βασικός κορμός της Θράκης, δηλαδή μόλις το 1/9 αυτής. Οι δύο ομιλητές αναφέρθηκαν στη μουσικοχορευτική παράδοση της περιοχής τονίζοντας ότι «σήμερα, η Βόρεια Θράκη αποτελεί κομμάτι της Βουλγαρίας. Οι μνήμες, όμως, των χαμένων πατρίδων ξεπηδούν μέσα από τους χορούς και τα τραγούδια τους, αποκαλύπτοντας το γέλιο, τη χαρά και τον πόνο, το δάκρυ που πότισε τη θρακική γη. Στην ανατολική περιοχή της Βόρειας Θράκης, στις ακτές της Μαύρης Θάλασσας, στις πόλεις Μεσημβρία, Σωζόπολη, Πύργο, Μπάνα, Αγχίαλο και άλλες αναπτύχθηκε σπουδαία μουσικοχορευτική παράδοση. Ιδιαίτερα εύθυμοι και ζωηροί οι χοροί, συνδέονταν αναπόσπαστα με την εθιμική ζωή των κατοίκων της περιοχής. Ένα από τα ιδιόμορφα χαρακτηριστικά που συναντάμε στους χορούς της περιοχής είναι το τραμπάνισμα, το χτύπημα δηλαδή των ποδιών στο έδαφος, για το οποίο οι γεροντότεροι με υπερηφάνεια αναφέρουν πως, όταν χόρευαν στην πλατεία «σείονταν ο τόπος». Τα μουσικά όργανα που συνόδευαν το χορό ήταν η γκάιντα, το νταούλι, το καβάλι, η θρακιώτικη λύρα και αργότερα το ακορντεόν.

Οι χοροί της συγκεκριμένης περιοχής που παρουσιάστηκαν από το λαογραφικό Όμιλο Ορφέα ήταν Καλλινίτικος, Σφαρλί, Κυνηγητός, Τρεμουλιαστός, Διάριτσκα, Χειριάτικος τραμπανιστός, Τραμπανιστός.

«40 χιλιόμετρα βόρεια της Αδριανούπολης βρίσκεται το Καβακλί. Μαζί με τα διπλανά χωριά Καρυές, Μεγάλο και Μικρό Μπογιαλίκ, Μεγάλο και Μικρό Μοναστήρι, Δράμαλι, Μπουραντλί και άλλα ανέπτυξαν κι εδώ πλούσια μουσικοχορευτική παράδοση. Όσο κι αν ο τρόπος ζωής στην καινούρια πατρίδα είναι ήδη αστικοποιημένος, παρόλα αυτά διατηρείται με πολλή αγάπη και σεβασμό αρκετός αριθμός εθίμων στις διάφορες γιορτές, καθώς και τα έθιμα του γάμου. Έχει διασωθεί και διαδοθεί ένας ιδιαίτερα μεγάλος αριθμός τραγουδιών, περίπου 85, τα οποία μπορούν να χωριστούν σε ιστορικά της ξενιτιάς, της φύσης κ.λ.π. Τα μουσικά όργανα που συνόδευαν κι εδώ το χορό είναι η γκάιντα, το νταούλι, το καβάλι, η θρακιώτικη λύρα και η φλογέρα. Οι χοροί τους ιδιαίτερα εύθυμοι, παρουσιάζουν άλλοτε μια κινητικότητα Μπογδάνος, Τροϊρο κ.λ.π. και άλλοτε μια στατικότητα: Στις τρεις, Μηλήσω και άλλους, αν και είναι όλοι έντονοι σε ρυθμό. Οι χοροί που παρουσιάστηκαν από την περιοχή του Καβακλί ήταν ο Κοκονίτικος ή καστρινός, Στις τρεις, Μπαϊντούσκα, Μπογδάνος, Μελίσω, Ζέρβος, Ποδαράκι, Τρογύρω, Ζερβόδεξος, Ντούσκο – Τσέστο, Συγκαθιστός- Καρσιλαμάς.

«Η Θράκη έχει να μας παρουσιάσει ένα δικό της ξεχωριστό μουσικοχορευτικό ύφος και χρώμα, πράγμα που το διαπιστώνουμε τόσο από τις μελωδίες και τα τραγούδια της, όσο κι από τους υπέροχους χορούς της» τόνισαν οι ομιλητές.

Οι χοροί της Δυτικής Θράκης που παρουσιάστηκαν από το Παιδικό Τμήμα του Λαογραφικού Ομίλου «ΟΡΦΕΑΣ» ήταν: χασαπιά και ζωναράδικος, από το Τμήμα Ενηλίκων: Συγκαθιστός, Μπαϊντούσκα, Ντρίστα, Ζωναράδικος, Σούστα, Λεντρίτσι – Μαντηλάτος, ενώ από το Τμήμα ΚΑΠΗ Φερών παρουσιάστηκαν οι χοροί: Συρτός Θράκης, Ξέουρτος, Ντάχτηλι, Ζωναράδικος και Μαντηλάτος .

Να σημειωθεί ότι πέρα από το ιστορικό κομμάτι, η επίδειξη της μουσικοχορευτικής παράδοσης της Θράκης από τα χορευτικά τμήματα του ΟΡΦΕΑ ενθουσίασε το κοινό των Φερών.

Πολύτιμοι αρωγοί στην εκδήλωση στάθηκαν η Νομαρχία Έβρου και η αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία «Κομνηνοί» που αποτέλεσαν και τους συνδιοργανωτές της εκδήλωσης, καθώς επίσης και ο Δήμος Φερών.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.