«Ειναι μια εποχη που θα γεννησει τη νεα τεχνη»

Στου τραγουδιού την όχθη, στα σύνορα της συνύπαρξης καλλιτεχνών με διαφορετική πολιτισμική αφετηρία, με όραμα την ειρήνη και ένα έργο ισάξιο των μεγάλων δημιουργών, η Ελληνίδα Μαρία Φαραντούρη και ο Τούρκος Ζιλφί Λιβανελί, συναντήθηκαν στο πεδίο του λόγου, μίλησαν για τις δύσκολες πολιτικά εποχές που πρωτοσυνεργάστηκαν, αλλά και για τις δύσκολές πολιτισμικά στιγμές που διατρέχουμε.

Με τη μεγάλη συνάντηση επί σκηνής- συναυλία ειρήνης και φιλίας της Μαρίας Φαραντούρη και του Ζιλφί Λιβανελί κορυφώθηκαν το βράδυ της Κυριακής οι εκδηλώσεις «Πολιτιστικός Αύγουστος 2002» του Δήμου Σαπών, στο υπαίθριο Δημοτικό Θέατρο Σαπών.
Επί τη ευκαιρία της παρουσίας των δυο μεγάλων καλλιτεχνών από την Ελλάδα και την Τουρκία στις Σάπες, το μεσημέρι της Κυριακής δόθηκε συνέντευξη τύπου στο δημαρχιακό κατάστημα Σαπών, παρουσία του δημάρχου, κ. Ντίνου Χαριτόπουλου. Καλωσορίζοντάς τους, επεσήμανε ότι η συναυλία εντάσσεται στην προσπάθεια του Δήμου Σαπών «για την πολιτιστική αναβάθμιση της περιοχής και για πρωτοβουλίες που συγκλίνουν στην εμπέδωση της ειρήνης και στη δημιουργία ενός κλίματος φιλίας και συνεργασίας μεταξύ των λαών».
Δίνοντας έμφαση στη σημασία που δίνει η αυτοδιοίκηση «στο πλησίασμα των πολιτισμών μεταξύ των γειτονικών λαών» εξήγησε: «Είναι ένας τρόπος να αποδειχθεί ότι μέσω του πολιτισμού μπορεί να υπάρξουν πρωτοβουλίες, δράσεις, θέσεις και συγκλίσεις ικανές να βοηθήσουν στο πλησίασμα των λαών, των αυτοδιοικήσεων και γιατί όχι των κυβερνήσεων». Εκφράζοντας την τιμή που νιώθει για τη φιλοξενία τους στις Σάπες, ο κ. Χαριτόπουλος αναφέρθηκε στην ώθηση που δίνει η παρουσία τους στην πρωτοβουλία που ξεκίνησαν ως Δίκτυο Δήμων Δυτικής και Ανατολικής Θράκης.
«Άνθρωποι σαν κι εμάς δίνουν εκατοντάδες συναυλίες κάθε χρόνο, αλλά κάποιες είναι πιο σημαντικές, όπως αυτή», ήταν το πρώτο σχόλιο του Τούρκου συνθέτη, ερμηνευτή και συγγραφέα, ευχαριστώντας παράλληλα το δήμαρχο για τη διοργάνωση. «Εδώ έχει δημιουργηθεί η πολυπολιτισμικότητα, κάτι που δύσκολα συμβαίνει στον κόσμο. Αυτός είναι ο λόγος που τραγουδάμε με τη Μαρία Φαραντούρη μία από τις μεγαλύτερες ερμηνεύτριες στον κόσμο. Η συνεργασία μας ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ‘70, μία περίοδο που δεν ήταν από τις πιο εύκολες. Οι διακυμάνσεις στις πολιτικές σχέσεις των δύο χωρών προς το καλύτερο ή το χειρότερο δεν επηρεάσαν τη συνεργασία και τη φιλία μας. Μετά από τόσα χρόνια, βλέπουμε ότι υπάρχει ατμόσφαιρα ειρήνης και φιλίας, στην οποία συνέβαλε αυτή η συνεργασία».

Το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών υποδέχεται τον Λιβανελί

Στα δύσκολα χρόνια που στέριωσε η συνεργασία τους αναφέρθηκε με τη σειρά της η Μαρία Φαραντούρη κι έδωσε σαν παράδειγμα το ότι σε κάποιες πόλεις δεν μπορούσαν να τον προσφωνήσουν ως Τούρκο. «Ήταν ακόμη οι φανατικοί που ενοχλούσαν τη δουλειά μας. Παρόλα αυτά έγινε η συνεργασία μας, βγήκε σε δίσκο και είχε πολύ μεγάλη επιτυχία και στο εξωτερικό». Την περίοδο ΄83-΄84, ο δίσκος τους βρέθηκε στους τρεις καλύτερους ξένους δίσκους στην Ολλανδία. «Τραγουδήσαμε σε όλη την Ευρώπη, στην Ελλάδα, στην Τουρκία, γιατί αυτή η ιδέα θεωρήθηκε πολύ καλή, ισχυρή και βοηθάει στον πολιτισμό.
Αυτή η πρωτοβουλία του δημάρχου είναι πολύ σπουδαία για εμάς, όπως και η πρόταση που είχαμε από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Οι Φίλοι της Μουσικής πήραν την πρωτοβουλία να κάνουν φέτος ένα αφιέρωμα σε όλο το έργο του Λιβανελί. Θα παίξει η Καμεράτα, θα συνεργαστούν Έλληνες και ξένοι μουσικοί και θα τραγουδήσω τα τραγούδια του, όπως είχε γίνει την εποχή του ΄80».
Η κ. Φαραντούρη εστιάζοντας στην πρόσκληση του κ. Χαριτόπουλου έδωσε έμφαση στο ότι η συναυλία πραγματοποιείται σε ένα τόπο που υπάρχει το συγκεκριμένο κοινωνικό μείγμα που διαθέτει μεγαλύτερη ευαισθησία. «Κάθε πολιτιστική δραστηριότητα παίρνει εδώ άλλη διάσταση και βοηθάει τον κόσμο να δένεται με τις αξίες του πολιτισμού και παράλληλα βγαίνει το πολιτικό μήνυμα για το οποίο εργαζόμαστε με τον Λιβανελί».
Η κ. Φαραντούρη αναφέρθηκε στο σπουδαίο συγγραφικό έργο του Ζιλφί Λιβανελί, στα δύο, από τα βιβλία του που μεταφράστηκαν στα ελληνικά και στην παρουσία του στην UNESCO, ως πρεσβευτής καλής θελήσεως του.
«Συνεργάζεται με άλλους πρεσβευτές της Ευρώπης για τον πολιτισμό, για τη συνεύρεση και τη συνύπαρξη των πολιτισμών. Μέσα από το έργο και το τραγούδι του μα φέρνει κοντά με την τουρκική λογοτεχνία και ποίηση που είναι πολύ μεγάλη. Είμαστε γείτονες αλλά λόγω των πολιτικών προβλημάτων δύσκολα ανοίγουν οι πόρτες.
Πρόσφατα βλέπουμε κάτι να γίνεται αλλά όχι πολύ ανοιχτά. Θέλουμε να μεταφράζονται βιβλία, να μαθαίνουμε την ιστορία της Τουρκίας, όπως κι αυτοί τα δικά μας πράγματα. Ωστόσο, πάντα γνωρίζαμε τον Ναζίμ Χικμέτ, τον Αζίζ Νεσίν, κάποιους πολύ μεγάλους δημιουργούς, παγκόσμια γνωστές προσωπικότητες».
Η Μαρία Φαραντούρη είχε τη χαρά, όπως ομολόγησε, να τραγουδήσει μελοποιημένα από τον Μάνο Λοίζο ποιήματα, του Ναζίμ Χικμέτ.
Ο πολιτισμός στην υπηρεσία της ειρήνης, ένα εγχείρημα που επιτυγχάνεται όταν καλλιτεχνικά ενεργούν άνθρωποι όπως η Μαρία Φαραντούρη και ο Ζιλφί Λιβανελί, τον οποίο και χαρακτήρισε διανοούμενο.
Μένοντας στα όσα επιχειρούν συνεργαζόμενοι, η κ. Φαραντούρη ανέφερε ότι στα «ανοίγματά» τους ήταν ακόμη και η Νέα Υόρκη. «Ήταν πάρα πολύ δύσκολο να πείσουμε το ελληνικό στοιχείο να έρθει στη συναυλία γιατί και αυτοί έχουν το δίκιο τους, υπάρχουν άνθρωποι που ήρθαν από την Κύπρο, αλλά τελικά πετύχαμε. Τους εξηγήσαμε ότι με το τραγούδι και την τέχνη μας δεν επιδιώκουμε να επιλύσουμε τα πολιτικά προβλήματα».
Για τους ανθρώπους που τραγουδούν με την ψυχή τους κι ενώνονται στις δύσκολες στιγμές αυτόματα δέχτηκαν να τραγουδήσουν η Μαρία Φαραντούρη και ο Ζιλφί Λιβανελί, στις Σάπες: «Είπαμε ναι, πρέπει να έρθουμε σε αυτό το χώρο γιατί το θεωρούμε πρωτοποριακή πράξη σ’ αυτήν εδώ την περιοχή».
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, ο κ. Λιβανελί εξήγησε κατά πόσο το έργο του αποτελεί ερμηνεία και κατά πόσο αντίσταση στα γεγονότα. «Δημιουργώ πάνω στα ποιήματα των μεγάλων ποιητών. Ποιήματα που μελοποιήθηκαν κι ερμήνευσα το 1970, στα δύσκολα χρόνια, οπότε η τουρκική τηλεόραση δεν επέτρεπε να προβληθούν. Φέτος, στην UNESCO γιορτάζονται τα 100 χρόνια από το θάνατο του Ναζίμ Χικμέτ, όπως και στην Τουρκία κι αυτό αποδεικνύει ότι η Τουρκία ζητάει συγγνώμη από τον Ναζίμ Χικμέτ». Ο κ. Λιβανελί σημείωσε ότι όταν έρχεται στην Ελλάδα τα έργα του τείνουν προς την ελληνοτουρκική προσέγγιση.
Στο μεγάλο κεφάλαιο που έθιξε η ερώτηση «ποιος ο ρόλος της τέχνης στην παγκοσμιοποίηση», η κ. Φαραντούρη ανέλαβε να δώσει κάποια ερμηνεία: «Θέλουμε να συνεργαζόμαστε με τους πολίτες όλου του κόσμου, να πληροφορούμαστε για ό,τι γίνεται στην τέχνη, στα γράμματα, στον πολιτισμό, σε κάθε χώρα και να μπορούμε να έχουμε ένα κοινό λόγο, αλλά και παρέμβαση, χωρίς να χάνουμε τα χαρακτηριστικά μας, την κουλτούρα μας, την ιστορία μας.
Δεν είμαστε υπέρ της ισοπέδωσης. Σίγουρα θα δημιουργηθεί κάτι διαφορετικό μέσα από την ιστορία και το πολιτιστικό πρόσωπο της κάθε χώρας.
Σαν Έλληνες είμαστε λίγο εγωιστές και θέλουμε να υπάρχει πάντα η ιστορία μας, η αρχαία αλλά και η σύγχρονη και να επηρεάζουμε».
Με μία ιστορία προσωπική ο Ζιλφί Λιβανελί σχολίασε την παγκοσμιοποίηση. «Πέρυσι πήγα στο Άγιο Όρος. Ένας ηλικιωμένος είπε στον ηγούμενο ότι έχει ένα πρόβλημα. Νόμισα ότι ήταν ένα προσωπικό του θέμα, αλλά αυτός ρώτησε τι είναι η παγκοσμιοποίηση. Είναι μία έννοια γενική, σε σημείο που επιχειρούμε να αποδείξουμε ότι η γη είναι στρόγγυλη.
Εάν η παγκοσμιοποίηση είναι η παγκοσμιοποίηση της κοινής κουλτούρας και της προσπάθειας να συνεισφέρει στον άνθρωπο, λέμε ναι. Εάν μιλάμε για την παγκοσμιοποίηση του ελέγχου της οικονομίας λέμε όχι. Η Παγκόσμια Οργάνωση Εμπορίου προσπαθεί να επιβάλλει τις δικές της απόψεις σε παγκόσμιο επίπεδο και σε αυτό αντιστεκόμαστε».
Η κ. Φαραντούρη επικεντρώνοντας στα ζητήματα της τέχνης επεσήμανε ότι «το τραγούδι στην Ευρώπη καθοδηγείται από μία συγκεκριμένη πολιτική που έχει η βιομηχανία της μουσικής», ενώ το τραγούδι που έχει όραμα δεν βρίσκεται στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης. «Προσπαθούμε να επηρεάσουμε την Ευρώπη, δημιουργοί από όλον τον κόσμο, ώστε να βγαίνει και κάποιο κονδύλι για τους ανθρώπους που θέλουν πραγματικά να δημιουργήσουν και να μην αφήνουν στα χέρια της βιομηχανίας της μουσικής τη μοίρα της τέχνης.
Οι καλλιτέχνες κάνουν τεράστιο αγώνα για να επηρεάσουν τα ευρωπαϊκά κέντρα και τα ταμεία, ώστε να συνεχίσουν να υφίστανται».
Αναγνωρίζοντας ότι βιώνουμε μία εποχή με τα δικά της προβλήματα, η κ. Φαραντούρη σημείωσε ότι «είναι μία εποχή που θα γεννήσει και τη νέα τέχνη».
Ανάμεσα στους Έλληνες καλλιτέχνες, που προσφέρουν, στο παρόν, σημαντικό έργο ανέφερε το Νίκο Ξυδάκη, το Νίκο Κυπουργό, το Νίκο Παπάζογλου.

Μαρία Αμπατζή
 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.