«Ειμαι μετρημενα αισιοδοξος για τα ελληνοτουρκικα»

Την ικανοποίησή του εκφράζει για τα αποτελέσματα της επίσκεψης του Τούρκου πρωθυπουργού στην Ελλάδα και ειδικότερα στη Θράκη ο υφυπουργός Εξωτερικών κ. Ευριπίδης Στυλιανίδης με συνέντευξή του που παραχώρησε στον ΠτΘ αμέσως μετά την αναχώρησή του κ. Ερντογάν από την Ελλάδα.

Ταυτόχρονα όμως επιβεβαιώνει επί της ουσίας ότι πέραν του καλού κλίματος στις συνομιλίες των Αθηνών, δεν προέκυψε είδηση σε σχέση με κάποιο από τα μείζονα ζητήματα που βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα των προτεραιοτήτων της ελληνικής διπλωματίας και παραπέμπει στο μέλλον για την επίδειξη καλών προθέσεων εκ μέρους της Άγκυρας.

Εντύπωση προκαλεί, τέλος, και η επισήμανσή του ότι με τις δηλώσεις που έκανε στην Κομοτηνή ο Ταγίπ Ερντογάν απομόνωσε τα εξτρεμιστικά στοιχεία και των δύο πλευρών.

ΠτΘ: Θα ήθελα να έχω μια πρώτη δική σας εκτίμηση για την επίσκεψη του κ. Ταγίπ Ερντογάν στη Θράκη.

Ε.Σ.: Η εκτίμησή μου είναι ότι από τη Θράκη και γενικότερα από την Ελλάδα στείλαμε ένα πολύ ισχυρό μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες τόσο προς τη διεθνή κοινότητα όσο και προς τους δύο λαούς αλλά κυρίως προς τα ακραία στοιχεία που δυστυχώς ως κατεστημένα συνεχίζουν να υπάρχουν σε όλες τις πλευρές. Το μήνυμα αυτό είναι ότι αφήνουμε ανασφάλειες και καχυποψίες του παρελθόντος, τις εγκαταλείπουμε πλήρως και βλέπουμε με αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία το μέλλον το οποίο χαρακτηρίζεται από διάθεση ειλικρινούς επικοινωνίας, συνεργασίας και γιατί όχι και ουσιαστικής φιλίας όταν θα εκλείψουν οι επιμέρους διαφορές των πολιτικών μας.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι η Άγκυρα θα πρέπει να επιδείξει και πρακτικότερα βήματα πέρα από τις καλές προθέσεις που εξέφρασε σε ρηματικό επίπεδο ο Τούρκος πρωθυπουργός στην κατεύθυνση της περαιτέρω απομόνωσης των ακραίων στοιχείων όπως εσείς τα χαρακτηρίσατε προηγουμένως;

Ε.Σ.: Πιστεύω ότι έχουν γίνει κάποια πολύ σημαντικά βήματα που δείχνουν ευοίωνες προοπτικές στις διμερείς σχέσεις. Αυτή καθ΄ αυτή η επίσκεψη που για κάποιους ήταν ταμπού, δείχνει ότι προσεγγίζουμε διαφορετικά κάποια θέματα που στο παρελθόν δεν θέλαμε να τα αγγίξουμε. Οι δηλώσεις του Τούρκου πρωθυπουργού εδώ, μάς γεμίζουν με αισιοδοξία, πρώτον διότι χρησιμοποίησε μετριοπαθή ορολογία για τον προσδιορισμό των «αδελφών του» όπως είπε που ζουν στη Θράκη, δεύτερον γιατί ενθάρρυνε τη μουσουλμανική μειονότητα να ενταχθεί πλήρως στην κοινωνία στην οποία ζει και να αγωνιστεί για την «ισχυρή Ελλάδα», όπως είπε και υπογράμμισε το προνόμιο των μουσουλμάνων της Θράκης να είναι ευρωπαίοι πολίτες. Ουσιαστικά έδειξε ο Ταγίπ Ερντογάν προς τα που θέλει να οδηγήσει και το λαό του, δηλαδή προς μια νέα ευρωπαϊκή λογική η οποία είναι απόλυτα εναρμονισμένη με την ευρωπαϊκή.

Αυτά βέβαια από μόνα τους έχουν την αξία τους. Είναι η πιο μετριοπαθής και φιλική προσέγγιση που κάνει Τούρκος πολιτικός και μάλιστα πρωθυπουργός σε αυτό το ζήτημα. Από εκεί και μετά έκανε μια τολμηρή παραδοχή, τολμώ να πω. Ότι και στη χώρα του υπάρχουν μειονοτικά προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπιστούν και με τον τρόπο αυτό άφησε ανοιχτά ζητήματα ευρω-τουρκικού ενδιαφέροντος, όπως είναι το ζήτημα της Χάλκης, δίνοντάς μας μια ακτίνα αισιοδοξίας ότι θα ασχοληθεί σύντομα στην κατεύθυνση επίλυσης και αυτών των ζητημάτων που μας ενδιαφέρουν για πολιτιστικούς αλλά και εθνικούς λόγους.

ΠτΘ: Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι με την επίσκεψή του στη Δυτική Θράκη, ο κ. Ερντογάν έδειξε για μια ακόμη φορά ότι η τακτική της Τουρκίας είναι να κηδεμονεύει τη μειονότητα. Εσείς δεν διαβλέπετε την ύπαρξη αυτών των προθέσεων;

Ε.Σ.: Αν μελετήσετε διαχρονικά την τουρκική συμπεριφορά στη Δυτική Θράκη, θα διαπιστώσετε ότι η πιο μετριοπαθής έκφραση και η πιο φιλελληνική τοποθέτηση έγινε από εδώ και στα πλαίσια αυτής της επίσκεψης και αυτό θα πρέπει να το χαιρετίσουμε ως μία κίνηση καλής θέλησης. Από εκεί και μετά βεβαίως, χρειάζονται συγκεκριμένες πρακτικές συμπεριφορές που θα επιβεβαιώσουν ότι αυτό που πιστεύει η τουρκική ηγεσία, το εννοεί κι το σέβεται στην πράξη. Τα μηνύματα μέχρι τώρα είναι αισιόδοξα και πιστεύω ότι καθοριστικό ρόλο γι΄ αυτό παίζουν δύο πράγματα. Πρώτον, η σχέση εμπιστοσύνης που έχει δημιουργηθεί μεταξύ Ερντογάν-Καραμανλή κάτι που επισφραγίστηκε από τις συνομιλίες που είχαμε στην Αθήνα και δεύτερον από την θετική συγκυρία , ότι οι δύο ηγέτες έχουν νωπή λαϊκή εντολή και μάλιστα ισχυρή και έχουν παράλληλα την ικανότητα όπως αποδείχθηκε να κερδίζουν την εμπιστοσύνη των λαών τους και να τους εμπνέουν σε μία σειρά από ζητήματα που μέχρι χθες ήταν ταμπού.

ΠτΘ: Ο κ. Παπανδρέου ενίσταται ότι η κυβέρνησή σας μεταθέτει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις από το ευρωπαϊκό επίπεδο που καθόρισε η Συμφωνία του Ελσίνκι, στο επίπεδο της καλλιέργειας της προσωπικής επαφής ανάμεσα στους δύο πρωθυπουργούς και άρα σε ένα κλειστό διμερές επίπεδο. Να υποθέσω ότι τελικώς η πολιτική των τελευταίων χρόνων βαίνει προς συνολική αναθεώρηση;

Ε.Σ.: Τέτοιο ζήτημα δεν υφίσταται. Αυτό που ζήτησε ο Τούρκος πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια των διευρυμένων συνομιλιών στις οποίες συμμετείχα, ήταν από την ελληνική πλευρά να επιταχυνθούν οι συνομιλίες για την ανεύρεση λύσης όσον αφορά το ζήτημα της υφαλοκριπίδας, αυτό όμως το οποίο δέχθηκε ο Κ. Καραμανλής, διότι έτσι διευκολύνεται, αν θέλετε, και η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας αλλά ενδιαφέρει και μας για να τελειώνουμε άπαξ και διαπαντός, είναι κάτι το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη. Βεβαίως και θα ανταποκριθούμε στο κάλεσμά του, αλλά η συμφωνία του Ελσίνκι συνεχίζει και ισχύει, δεν έχει ανακληθεί σε καμία παράγραφό της και στο τέλος της διαδικασίας αυτής όπως προβλέπεται υπάρχει η Χάγη, στην οποία οι δύο πλευρές θα πάνε εφόσον δεν καταλήξουν σε προσυμφωνημένη λύση όπως θα ήταν το ιδανικότερο.

ΠτΘ: Εντός του 2004 όπως προβλέπει η Συμφωνία του Ελσίνκι;

Ε.Σ.: Σύμφωνα με το Ελσίνκι η πρόβλεψη είναι αυτό να γίνει εντός του 2004. Τον Δεκέμβριο του 2004 η Τουρκία θα κριθεί αν τήρησε τα συμφωνηθέντα και θα κριθεί όχι από την Ελλάδα αλλά από την Ευρώπη με βάση και άλλα κριτήρια, τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Μέσα στα κριτήρια όμως είναι και αυτό. Επομένως έχει κάθε λόγο η Τουρκία να επισπεύδει και έχουμε κάθε λόγο εμείς που πιστεύουμε στον ευρωπαϊκό της προσανατολισμό να διευκολύνουμε τη διαδικασία, δεν μπορούμε όμως να αθετήσουμε και τις εθνικές μας θέσεις. Γι΄ αυτό άλλωστε υφίσταται και η διαδικασία της συνομιλίας. Προσπαθούμε να βρούμε μια προσυμφωνημένη λύση. Αν δεν την βρούμε, είναι και αυτό ένα ενδεχόμενο, τότε στο τέλος υπάρχει και η Χάγη. Η Χάγη εγγυάται τα πάντα.

ΠτΘ: Γιατί σπεύσατε ως κυβέρνηση να δηλώσετε προς την Τουρκία ότι δεν θα χρησιμοποιήσετε το βέτο τον Δεκέμβριο, όταν θα κριθεί η ευρωπαϊκή της προοπτική; Τι αντάλλαγμα πήρατε γι΄ αυτή σας την παραχώρηση;

Ε.Σ.: Το αν παραιτείσαι από το βέτο ή όχι, κρίνεται τη στιγμή που προβλέπεται από τους κανονισμούς να το ασκήσεις. Τότε θα κριθεί να το χρησιμοποίησες ή όχι. Όταν δηλώνεις ότι θα στηρίξεις κάποιον για να βρει τον ευρωπαϊκό του βηματισμό και να προσεγγίσει την Ευρώπη, δείχνεις την καταρχήν πρόθεσή σου. Εμείς ουσιαστικά αυτή την πρόθεση εκφράσαμε και δεν την εκφράσαμε μόνο εμείς, την εξέφρασε και η προηγούμενη κυβέρνηση και νομίζω ότι είναι τουλάχιστον ασυνεπές και άδικο η προηγούμενη κυβέρνηση η οποία συμμετείχε και αυτή σ΄ αυτή τη λογική, να ψάχνει αφορμές για να ασκήσει κριτική.

Εμείς πιστεύουμε ειλικρινά την προσέγγιση των δύο λαών και των δύο κρατών και εξ αυτού του λόγου έχουμε τη διάθεση να εκφράσουμε τη στήριξή μας στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Θα ήταν λάθος να εκφράζαμε τη στήριξή μας και από την άλλη να λέγαμε ότι δεν παραιτούμαστε από το δικαίωμα του βέτο. Ούτε παραιτηθήκαμε ούτε δηλώσαμε βεβαίως ότι θα το ασκήσουμε. Δηλώσαμε όμως με πολύ έξυπνο και συνεπή τρόπο, ότι έχουμε τη διάθεση να διευκολύνουμε στρατηγικά τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Τουρκίας γιατί αυτό συμφέρει και τις δύο χώρες.

ΠτΘ: Διακατέχεστε από άγχος εξιλέωσης έναντι της διεθνούς κοινότητας αλλά και στης Τουρκίας μετά το «όχι» των ελληνοκυπρίων στο δημοψήφισμα της 24ης Απριλίου;

Ε.Σ.: Σε σχέση με την Κύπρο, γιατί να μην δούμε το ποτήρι μισογεμάτο και το βλέπουμε πάντα μισοάδειο; Σκεφθείτε που θα βρισκόταν διεθνώς σήμερα η ελληνοκυπριακή ηγεσία και η κυπριακή δημοκρατία γενικότερα, εάν το «όχι» το συνόδευε ένας αρνητισμός από την ελληνική πλευρά προς την τουρκική πλευρά και μια κρίση ελληνοτουρκικών σχέσεων. Θα ήταν πολύ χειρότερη η κατάσταση. Η ελληνική πλευρά κράτησε μια πολύ υπεύθυνη στάση. Δήλωσε ότι θα προστατεύσει το υψηλό επίπεδο των ελληνοτουρκικών διμερών σχέσεων με τρόπο τέτοιο, ώστε αυτή η διμερής σχέση να λειτουργήσει ως ένα απλωμένο δίχτυ το οποίο θα αγκαλιάσει μαλακά την κρίση που επρόκειτο να αντιμετωπίσει η Κυπριακή Δημοκρατία μετά το «όχι». Έτσι αποφύγαμε κακοτοπιές που θα μπορούσαν να μάς οδηγήσουν στην de facto ή την de ioure αναγνώριση του ψευδοκράτους. Δεν υπέδειξε ο Καραμανλής τι να ψηφίσουν, είπε όμως την άποψή του για το ποια λύση θα έπρεπε να είναι ζυγισμένη προς την πλευρά μας, παρ΄ ότι δεν ήταν η πιο ιδανική. Έτσι κέρδισε σε αξιοπιστία διεθνώς και προστάτευσε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και κρατά ανοιχτό το κυπριακό ζήτημα στα πλαίσια όμως της Ε.Ε.. Σήμερα λοιπόν βρισκόμαστε μπροστά στην πρόκληση να βρούμε μια ευρωπαϊκή λύση για το πρόβλημα επιδιώκοντας ουσιαστικά την επανένωση του νησιού.

ΠτΘ: Από τα όσα είπε ο κ. Ερντογάν στη διάρκεια των συνομιλιών στις οποίες συμμετείχατε, αποκομίσατε την αίσθηση ότι επίκειται σε ορατό χρονικό ορίζοντα κάποιες κινήσεις «καλής θέλησης» της Τουρκίας προς την Ελλάδα για την στήριξη που της παρέχει η κυβέρνησή σας. Θα ανοίξει με άλλα λόγια και πότε η Χάλκη, θα ρυθμιστεί και πότε το θέμα των βακουφικών περιουσιών της Κωνσταντινούπολης θα αρθεί και πότε το «casus belli» για τα δώδεκα μίλια;

Ε.Σ.: Στην εξωτερική πολιτική δεν μπορείς να κάνεις ασφαλείς προβλέψεις. Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να διαγνώσεις το κλίμα και να αισθανθείς τις προθέσεις του άλλου. Εγώ έβγαλα τρία συμπεράσματα. Πρώτον ότι οι δύο χώρες συμφωνούν ότι ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός της γείτονος είναι προς το συμφέρον και των δύο. Δεύτερον, η Τουρκία πραγματικά πιστεύει στο ότι πρέπει να αναπτυχθούν έντονα οι οικονομικές μας σχέσεις και εμείς πιστεύουμε ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν έντονα και ισόρροπα οι οικονομικές μας σχέσεις. Δεν αρκεί να μεγαλώνει ο όγκος των συναλλαγών, αλλά πρέπει να ισορροπεί και το ισοζύγιο, πράγμα που δεν είχε γίνει τα προηγούμενα χρόνια. Τρίτον, διέγνωσα στον τρόπο με τον οποίο τοποθετήθηκε ο Ταγίπ Ερντογάν μία ειλικρίνεια προθέσεων και μια πραγματική διάθεση να ανοίξουμε νέους δρόμους στις διμερείς σχέσεις. Αυτό απομένει να επιβεβαιωθεί και στην πράξη. Έχω την αίσθηση όμως ότι και αυτός κάνει μια μεγάλη πάλη στο εσωτερικό, με κατεστημένα που σκέφτονται και δρουν διαφορετικά.

Δεν είμαι ούτε υπεραισιόδοξος ούτε απαισιόδοξος. Είμαι μετρημένα αισιόδοξος για την προοπτική των διμερών σχέσεων και πιστεύω ότι είναι προτιμότερο να κάνουμε μικρά αλλά σταθερά βήματα προς τα μπρος παρά να εκτονώνουμε τις προσπάθειες μας σε κινήσεις εντυπωσιασμού και εσωτερικής κατανάλωσης οι οποίες όμως αν δεν συνοδευτούν από αντίστοιχες πολιτικές πράξεις μπορεί να μάς οδηγήσουν σε υπαναχωρήσεις. Θεωρώ ότι είμαστε σε καλό δρόμο. Περιμένω όμως να δω και τις έμπρακτες χειρονομίες που προκύπτουν από όλα αυτά τα οποία έχει περιγράψει με τις τοποθετήσεις του ο Τούρκος πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια και των διευρυμένων συνομιλιών και των προσωπικών επαφών που είχε με τον Έλληνα πρωθυπουργό αλλά και κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ροδόπη και τη Θράκη.

ΠτΘ: Σας ευχαριστώ πολύ

Ε.Σ.: Και εγώ σας ευχαριστώ

Δάμων Δαμιανός

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.