Εγκαινια εκθεσης φωτογραφιας Ασπας Ζιωγα

Το βράδυ της Τρίτης έγιναν στον πολυχώρο του βιβλιοπωλείου Παπασωτηρίου τα εγκαίνια της έκθεσης φωτογραφίας της Άσπας Ζιώγα με τη συμμετοχή Ξανθιωτών αλλά και πολλών Καβαλιωτών μια και η κ. Ζιώγα είναι Καβαλιώτισσα. Η έκθεση θα διαρκέσει όλο τον Φεβρουάριο και αποτελείται από φωτογραφίες της από το καρναβάλι της Βενετίας, μια έκθεση στο κλίμα των αποκριάτικων εκδηλώσεων της γειτονικής πόλης.

Η Άσπα Ζιώγα γεννήθηκε στην Καβάλα όπου ζει μέχρι σήμερα. Στο τμήμα ΝΕΛΕ της Ξάνθης και στον Φωτογραφικό Όμιλο Καβάλας έμαθε φωτογραφία και παράλληλα με την εκπαιδευτική της ιδιότητα, συμμετείχε σε ομαδικές εκθέσεις, έκανε πολλές ατομικές και ασχολήθηκε με την επιμέλεια του περιοδικού «ΦΩΤΟγραφές».

Η Α. Ζιώγα παρακολουθεί συνεχώς την εξέλιξη της τεχνικής δίνοντας όμως και μια εσωτερική διάσταση στην εικόνα της. Οι φωτογραφίες της από το καρναβάλι της Βενετίας, αποτελούν κλεφτές ματιές σε ένα από τα πιο φημισμένα καρναβάλια του κόσμου. Στις πολυποίκιλα φωτογραφημένες κατασκευές της προσπαθεί να μεταφέρει την ιστορία και το συμβολισμό της Μάσκας στο πέρασμα των χρόνων και των λαών.

Την επιμέλεια και την παρουσίαση της έκθεσης είχε η Κική Χριστοδούλου, ιστορικός τέχνης και μουσειολόγος.

Την φωτογράφο καλωσόρισε ο συντονιστής της ΦΕΞ Πασχάλης Ξανθόπουλος και για το έργο της σε σχέση με το συμβολισμό της μάσκας μίλησε η κ. Χριστοδούλου.

«Ως μάσκα ή προσωπείο εννοούμε ένα αντικείμενο, κατ’ εξοχήν αινιγματικό και μυστηριώδες, που έχει προορισμό να απομονώσει και να κρύψει το πραγματικό πρόσωπο, να μεταμφιέσει, να προστατέψει αλλά και να συγκαλύψει.

Πολλά είδη μάσκας – προσωπείου μπορούμε να διακρίνουμε:

•Η τελετουργική μάσκα που χρησιμοποιήθηκε ανά τις εποχές και τους λαούς για σκοπούς θρησκευτικούς. Είναι η αφρικανική μάσκα, η μάσκα των Αβοριγίνων της Αυστραλίας, των Ινδιάνων της Αμερικής, αλλά και της Διονυσιακής λατρείας.

•Το θεατρικό προσωπείο, που από τους μασκαρεμένους σε ζώα θιασώτες του Διόνυσου, περνάει στον χώρο του θεάτρου γιατί ακριβώς ενισχύει την αλλαγή της προσωπικότητας.

•Το αποτροπαϊκό σύμβολο, ως μάτι του Ώρου στην αρχαία Αίγυπτο, ως γοργόνειο στην αιγίδα της Αθηνάς στην αρχαία Ελλάδα, αναρτημένο πάνω στα όπλα στην αφρικανική τέχνη.

•Με την ονομασία μασκαρόν έγινε αρχιτεκτονικό διακοσμητικό στοιχείο από τα τέλη του Μεσαίωνα και κυρίως στην Αναγέννηση, και χρησιμοποιήθηκε έτσι σε όλη τη διάρκεια των κλασικών εποχών.

•Ένα άλλο είδος προσωπείου είναι η νεκρική μάσκα. Παλαιότερα μέσο λατρείας των προγόνων, αποτελεί σήμερα μουσειακό αντικείμενο, ειδικά όταν πρόκειται για νεκρική μάσκα κάποιου επώνυμου.

•Υπάρχει βέβαια και το έργο τέχνης, όταν οι Ευρωπαίοι καλλιτέχνες εμπνέονται από μάσκες άλλων πολιτισμών και δημιουργούν με κύριο θέμα έργων τους το προσωπείο, με πρώτο τον Derain, ακολουθούμενο από τους Carpeaux, Rodin, Picasso, Odilon Redon».

Η αποκριάτικη μάσκα

Μετά την περιεκτική αναδρομή στα είδη της μάσκας η κ. Χριστοδούλου αναφέρθηκε στην αποκριάτικη μάσκα την οποία αιχμαλωτίζει ο φακός της Ζιώγα. «Η μάσκα όμως που γνωρίζουμε καλύτερα από όλες σήμερα είναι η αποκριάτικη μάσκα. Αυτό είναι το είδος που μαγεύει την Άσπα Ζιώγα και το φωτογραφίζει όσο και όπως μπορεί.

Το προσωπείο του Καρναβαλιού είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τη λαϊκή του προέλευση. Με τα δρώμενα που σήμερα γνωρίζουμε με τον επιθετικό προσδιορισμό «λαϊκά» και έχουν όλο και περισσότερο τουριστική μορφή επίδειξης. Είναι το ίδιο προσωπείο που χρησιμοποιήθηκε στα τελετουργικά των πρωτόγονων λαών της Ασίας, της Αφρικής και της Αμερικής, αλλά και από τους θιασώτες του Διόνυσου. Με τον καιρό ο συμβολισμός ξεχάστηκε. Έμεινε μόνο η χρήση του στο θέατρο και στη διακόσμηση. Από εκεί πέρασε στην Ιταλική Comedia dell’ Arte.

Η μασκαράτα ξαναθυμήθηκε τη δύναμη της μάσκας να αποκρύπτει την ταυτότητα όποιου τη φοράει. Την εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο για να απελευθερώσει τον άνθρωπο σε στιγμές που η δημοκρατία, και όχι μόνο, δεν ήταν αυτονόητη όπως σήμερα. Αφού στη Βενετία του 18ου αι. η περίοδος των μεταμφιέσεων κρατούσε σχεδόν μισό χρόνο. Δεν είναι τυχαίο ότι η μεταμφίεση και η μασκαράτα, οι χοροί και η απόκρυψη του προσώπου, έδωσαν εκείνες τις εποχές ρυθμό στη ζωή, στη λογοτεχνία και στις εικαστικές τέχνες, συχνά σε βαθμό ανησυχητικό.

Οι τεχνικές άλλαξαν. Τα υλικά επίσης. Η γοητεία της μάσκας, όχι. Η Άσπα Ζιώγα όχι μόνο προσπαθεί να αποτυπώσει την ατμόσφαιρα μιας πόλης, της Βενετίας, σε μια χαρακτηριστική περίοδο αλλά το κύριο θέμα της είναι η μεταμφίεση, η μετάλλαξη της προσωπικότητας, η μετουσίωση σε έναν άλλο χαρακτήρα. Η Ιταλική Comedia dell’ Arte θέλει θεατρικούς χαρακτήρες. Ο στόχος όμως είναι να αποτυπωθεί με τη φωτογραφική μηχανή η στιγμή της μετάλλαξης. Η εσωτερική αλλαγή.

Και βέβαια, επιθυμία κάθε φωτογράφου είναι, μέσω της φωτογραφίας, να αποκτήσει νέα ζωή και διάρκεια ένα εφήμερο ως προς το υλικό και τη χρήση του αντικείμενο».

Η κ. Χριστοδούλου μίλησε για τη μεταφυσική διάσταση του αρχικού περιβάλλοντος της μάσκας που ελκύει ανά τους αιώνες τους καλλιτέχνες, όπως και την κ. Ζιώγα.

«Η εορταστική ατμόσφαιρα μένει πίσω, τα βαριά στολίδια και τα υφάσματα ολισθαίνουν, το γέλιο και η ελαφρότητα υποχωρούν μπροστά σε ένα άλλο δυνατό στοιχείο της μάσκας: η παρουσία ή η απουσία του βλέμματος είναι ένα παιχνίδι που προτρέπει τη φαντασία μας να δημιουργήσει έναν άλλο κόσμο. Εσωτερικός ή όχι, φανταστικός ή πραγματικός, ο νέος κόσμος είναι η αναζήτηση της Άσπας Ζιώγα.

Απομακρυνόμενη από τη Βενετία προχωράει σε αυτήν την κατεύθυνση. Φτιάχνει μάσκες η ίδια και τις φωτογραφίζει. Τα υλικά της, συχνά αποτελούν αναφορά στη φύση και μέσω αυτής, στις μάσκες άλλων εποχών.

Ο πειραματισμός της σε φωτισμούς, χρώματα, μορφές και οπτικές γωνίες δεν είναι παρά η προσπάθειά της να ρίξει μια κλεφτή ματιά σε ό,τι υπάρχει πίσω από τα προσωπεία. Ταυτίζεται ως ένα βαθμό με το αντικείμενο. Από τη μία πλευρά, σ’ εκείνη την τάση που μοιάζει να υπάρχει και να αναπαριστά μια εμμονή ή μια προσμονή. Και από την άλλη, στις σκιές που ρίχνει στην περιοχή των ματιών και παίζει κρυφτό με το ίδιο το παιχνίδι του βλέμματος της μάσκας.

Το πρόβλημα είναι πως η μάσκα αποκαλύπτει τόσο όσο αποκρύπτει. Αποκρύπτει την ταυτότητα του ατόμου και αποκαλύπτει ένα alter ego. Παρουσία αινιγματική ή εφιαλτική, η μάσκα αιωρείται ανάμεσα στην παρουσία και την εξαΰλωση. Αφήνεται σε μια ερμηνεία μετενσάρκωσης ενός ονείρου ή μιας εσωτερικής ύπαρξης. Ενώ άλλοτε απομονώνει το πρόσωπο και το μειώνει στα μοναδικά χαρακτηριστικά της πλέον ορατής και αναγνωρίσιμης μορφής του».

Η κ. Χριστοδούλου έκλεισε την παρουσίασή της με την επισήμανση ότι η φωτογράφος «δεν φιλοδοξεί να αποκρυπτογραφήσει το σύμβολο. Παίζει μαζί του, το πλησιάζει και απομακρύνεται. Αποτυπώνει και αποτυπώνεται στο φωτογραφικό χαρτί. Και τέλος, το πορτραίτο που δίνει δεν είναι εκείνο του προσωπείου αλλά του δικού της εσωτερικού κόσμου».

Η κ. Ζιώγα εμφανίστηκε ικανοποιημένη από τα όσα διέκρινε η εισηγήτρια για το έργο της και ξενάγησε το κοινό στην έκθεση.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.