Ευκαιριακη και οχι συστηματικη η περιθαλψη των μεταναστων στον Εβρο

Περί τις 55.000 ήταν οι μετανάστες, που πέρασαν το ποτάμι του Έβρου και συνελήφθησαν από τις ελληνικές αρχές μέσα στο 2011. Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, με πρόσφατη ανακοίνωσή τους ήρθαν να ταράξουν τα λιμνάζοντα ύδατα στο θέμα της μετανάστευσης, να μας υπενθυμίσουν ότι πρόκειται για ένα πρόβλημα υπαρκτό, που απαιτεί μόνιμη και ουσιαστική αντιμετώπιση. Πόσο μάλλον αν κανείς αναλογιστεί τις καιρικές συνθήκες, που έχουν να αντιμετωπίσουν οι μετανάστες κατά τους χειμερινούς μήνες, συνθήκες σαν κι αυτές που επικράτησαν πριν από λίγες εβδομάδες στον Έβρο. Την ίδια ώρα που η κατασκευή του περιβόητου φράχτη στο βόρειο κομμάτι βρίσκεται σε εξέλιξη, με τους εμπνευστές του να προοιωνίζουν ανάσχεση του κύματος μετανάστευσης, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα δίνουν τη δική τους τιτάνια μάχη στα κέντρα κράτησης, στη Βέννα και στο Φυλάκιο, καθώς και στους συνοριακούς σταθμούς των Φερών, του Τυχερού και του Σουφλίου, προκείμενου να καλύψουν κατά το δυνατόν τις ανάγκες των μεταναστών για περίθαλψη και παράλληλα το δικαίωμά τους στην αξιοπρέπεια.

Ο κ. Απόστολος Βεϊζης, γιατρός και υπεύθυνος προγραμμάτων του ελληνικού τμήματος των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, μας περιγράφει τις συνθήκες, με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι οι μετανάστες, στην προσπάθειά τους να διεκδικήσουν μια καλύτερη τύχη στην αντίπερα όχθη του ποταμού Έβρου. «Περνώντας το ποτάμι είναι καταβρεγμένοι και πολλές φορές τυχαίνει να τους εντοπίσει η αστυνομία τις πρώτες ώρες τα ξημερώματα», θα μας πει. «Όλα τα κέντρα κράτησης όλα αυτά τα χρόνια είχαν ένα γενικό πρόβλημα θέρμανσης», συνεχίζει, «κι επομένως δεν υπάρχει θέρμανση μέχρι να γίνει η καταγραφή τους. Άλλοτε πρέπει να παραμείνουν έξω, γιατί δεν υπάρχει χώρος, μέχρι να γίνει η καταγραφή τους από την αστυνομία. Δεν υπάρχει η δυνατότητα επιπλέον από πλευράς των αρχών να τους παρέχουν στεγνά ρούχα, την ώρα που έρχονται καταβρεγμένοι και πολλές φορές με κρυοπαγήματα. Ανάμεσά τους υπάρχουν και ευάλωτες ομάδες πληθυσμού, μιλάμε για οικογένειες, για παιδιά και για ανθρώπους με ειδικές ανάγκες. Οπότε προκύπτει ένα ζήτημα που έχει να κάνει με την υποδοχή τους. Εμείς, ως Γιατροί Χωρίς Σύνορα στόχο της παρέμβασής μας έχουμε την κάλυψη των ιατρικών και ανθρωπιστικών αναγκών τους, χωρίς να εξετάζουμε το νομικό πλαίσιο του ζητήματος, γιατί θεωρούμε απαραίτητο οποιοσδήποτε άνθρωπος να έχει πρόσβαση στην υγεία και στην αξιοπρέπεια».

Από χθες οι Γιατροί χωρίς Σύνορα ξεκίνησαν μια καινούργια δράση στο νεοσύστατο κέντρο καταγραφής στον Πόρο, κοντά στις Φέρρες, όπου οι αρχές θα οδηγούν όλους τους μετανάστες, που συλλαμβάνονται στο νότιο Έβρο. Το δυναμικό της Οργάνωσης στον Έβρο διπλασιάζεται πλέον και στα 5 άτομα, που βρίσκονταν μέχρι σήμερα στα κέντρα κράτησης και στους συνοριακούς σταθμούς, θα προστεθούν άλλα 5-6 άτομα, που θα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στο κέντρο καταγραφής στον Πόρο. Αυτήν την περίοδο υπολογίζεται ότι 100-150 μετανάστες περνούν καθημερινά από τον Έβρο. Λόγω των ευνοϊκότερων μάλιστα καιρικών συνθηκών, που αναμένονται για τους επόμενους μήνες, εκτιμάται ότι ο αριθμός αυτός θα αυξάνεται συνεχώς.
Ο κ. Βεϊζης μίλησε στον «ΠτΘ», αναλύοντας τις πτυχές του προβλήματος στον Έβρο και καταθέτοντας προτάσεις για μια ουσιαστική επίλυσή του.

«Ο φράχτης δεν είναι λύση, τελευταία οι περισσότεροι μετανάστες μπαίνουν από το νότιο Έβρο»

ΠτΘ: Από την εμπειρία σας, οι μετανάστες λαμβάνουν υπόψιν τις συνθήκες που έχουν να αντιμετωπίσουν στον Έβρο και κατά πόσο είναι αποφασισμένοι να τις υποστούν; Κατ’ επέκταση, θα μπορούσε ο φράχτης να τους εμποδίσει με αποτελεσματικότητα;
Α.Β.: Οι περισσότεροι σαφώς και γνωρίζουν και τις δύσκολες συνθήκες κράτησης, αλλά και την κακοκαιρία, αλλά πολλές φορές δεν εξαρτάται από τη δικιά τους επιλογή, εξαρτάται κυρίως από την επιλογή των ανθρώπων που τους μεταφέρουν. Επομένως, σε άλλες περιπτώσεις μπορεί και να μην γνωρίζουν ποια είναι η εικόνα με τις καιρικές συνθήκες και αν πολλοί από αυτούς θα χάσουν τη ζωή τους περνώντας το ποτάμι.
Δουλεύουμε με τους μετανάστες και τους πρόσφυγες εδώ και πάνω από 15 χρόνια, είτε σε ό,τι αφορά τις ευρωπαϊκές χώρες όπως η Μάλτα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Γαλλία, η Ελλάδα κ.λπ., αλλά παράλληλα και στις λεγόμενες χώρες transit ή χώρες στις οποίες αυτοί οι άνθρωποι παραμένουν για κάποιο χρονικό διάστημα μέχρι να μεταφερθούν στην Ευρώπη. Τέτοιες είναι η Τουρκία, το Μαρόκο κ.λπ. Το 2005, όταν φτιάχτηκε ο φράχτης στη Σεούτα και στη Μελίγα, που είναι δυο κομμάτια που ανήκουν στην Ισπανία, αλλά βρίσκονται στο έδαφος του Μαρόκου, ο φράχτης πρώτα από όλα έφερε περισσότερες δυσκολίες σε αυτούς τους ανθρώπους, γιατί όπως καταλαβαίνουμε τέτοια εμπόδια κάνουν ακόμα πιο δύσκολο το ταξίδι τους, με μεγαλύτερο ρίσκο και κίνδυνο. Είχαν ανοίξει και πυρ μάλιστα τότε οι Ισπανικές και οι Μαροκινές αρχές, με θανάτους ανθρώπων. Συνήθως για ένα πρόβλημα αυτού του μεγέθους, όπου οι περισσότεροι άνθρωποι φεύγουν από τις χώρες τους, από χώρες που έτσι κι αλλιώς βρίσκονται σε εμπόλεμες ή μη σταθερες καταστάσεις, είναι αποφασισμένοι και με κίνδυνο της ζωής τους, παρότι γνωρίζουν τις δύσκολες συνθήκες και καταστάσεις, να αναζητήσουν μια καλύτερη ημέρα. Ο φράχτης δεν είναι μια λύση στο συγκεκριμένο πρόβλημα και αν δείτε τώρα τελευταία οι περισσότεροι μετανάστες μπαίνουν από το νότιο Έβρο κι όχι τόσο από το βόρειο κομμάτι, όπου φτιάχνεται ο φράχτης. Εκτός αυτού, είναι ένας φράχτης που θα κοστίσει στην Ελλάδα, που περνάει αυτή τη στιγμή μια οικονομική κρίση, γύρω στα 3 εκατ. ευρώ. Η εμπειρία από άλλες χώρες δεν απέδειξε ότι δόθηκε κάποια λύση στο μεταναστευτικό ζήτημα. Γιατί πρόκειται για ένα πολύπλοκο κοινωνικοοικονομικό διεθνές ζήτημα. Είτε φτιάχνοντας κέντρα κράτησης, είτε φράχτες, δεν είναι μια λύση στο πρόβλημα, τουλάχιστον δεν είναι μια ανθρωπιστική λύση.

«Η απάντηση του Υπουργείου Υγείας στα θέματα περίθαλψης των μεταναστών γενικώς είναι ευκαιριακή»

ΠτΘ: Ποια είναι η ανταπόκριση των αρχών; Υπάρχει καταρχήν η αντικειμενική δυνατότητα να τους παράσχουν βοήθεια;
Α.Β.: Γενικώς έχουμε μια καλή συνεργασία με τα νοσοκομεία του Έβρου, που κινητοποιούνται και προσπαθούν να απαντήσουν στα ζητήματα αυτά. Η απάντηση του Υπουργείου Υγείας όμως στα θέματα περίθαλψης των μεταναστών γενικώς είναι ευκαιριακή, δεν έχει μια συνέχεια ούτε ένα οργανωμένο σύστημα, και πολλές φορές περιπλέκεται με ζητήματα, που έχουν να κάνουν με τη δημόσια τάξη. Όταν ένας μετανάστης είναι υπό κράτηση, για να πάει στο νοσοκομείο θα πρέπει πολλές φορές να συνοδεύεται από αστυνομικό όχημα και από αστυνομικούς. Για να νοσηλευτεί ενίοτε χρειάζονται 4 αστυνομικοί το 24ωρο. Είναι κάτι που δυσκολεύει τα πράγματα και για τις αστυνομικές αρχές. Θεωρώ ότι μια αντιμετώπιση διαφορετική και όχι ευκαιριακή των θεμάτων υγείας θα είχε ένα διαφορετικό αποτέλεσμα και για αυτούς τους ανθρώπους, αλλά παράλληλα και για την αντιμετώπιση, που το σύστημα υγείας στην Ελλάδα προσφέρει σε αυτούς τους ανθρώπους. Και το λέω αυτό με την έννοια ότι τα τελευταία χρόνια η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαθέσει στην Ελλάδα αρκετά χρήματα για την αντιμετώπιση ιατρικών, ανθρωπιστικών και άλλων αναγκών των μεταναστών. Χρήματα τα οποία δεν υπήρχε δυνατότητα από την πλευρά των αρχών να τα απορροφήσουν. Πολλές φορές ανοίγει μια κουβέντα, ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι φτάνουν σε μια Ελλάδα, που περνάει μια δύσκολη στιγμή οικονομικής κρίσης και άρα είναι μια επιβάρυνση για το υπάρχον σύστημα. Αυτή τη στιγμή όμως χρήματα, που διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την αντιμετώπιση του προβλήματος, δεν απορροφούνται από την πλευρά των αρχών, λόγω δυσκολίας να υποβληθεί μια πρόταση εγκαίρως. Υπάρχει δυσκολία του να σκεφτεί κανείς ότι από τη στιγμή που απαντάω και απαντάω στο πρόβλημα, αντί να απαντήσω ευκαιριακά, να απαντήσω οργανωμένα. Είναι απαραίτητο να μπορέσουμε να απαντήσουμε πιο συστηματικά.
Παράλληλα ζητάμε από την Ευρωπαϊκή Ένωση μια διαφορετική αντιμετώπιση. Θεωρώ ότι η αλληλέγγυα πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν μπορεί να εκφραστεί μόνο με διάθεση πόρων, αλλά απαιτείται μια διαφορετική αντιμετώπιση των θεμάτων των μεταναστών, μιας κοινής πολιτικής για τη μετανάστευση. Για να μπορέσουμε όμως να διαπραγματευτούμε μια διαφορετική αλληλεγγύη, πρέπει κι εμείς ως χώρα να δώσουμε μια διαφορετική απάντηση στο συγκεκριμένο ζήτημα.

«Υπάρχει μια αδιαφορία και μια πολιτική διάθεση να μην απαντήσουμε στο ζήτημα»

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι είναι λόγοι γραφειοκρατίας ίσως ή ελλιπούς βούλησης των αρχών, ως προς την οργανωμένη αντιμετώπιση του προβλήματος, ή μήπως είναι μια έντεχνη στάση της ελληνικής πολιτείας, που συντηρεί αυτές τις συνθήκες, ώστε να αποθαρρύνει τους μετανάστες;
Α.Β.: Καταρχήν η ιστορία έχει αποδείξει ότι για έναν άνθρωπο, ο οποίος φεύγει από μια χώρα, όπου κινδυνεύει η ζωή του, όπου έχει μια εμπόλεμη καθημερινή ημέρα, οι κακές συνθήκες διαβίωσης στον Έβρο δεν είναι ένας λόγος αποτροπής. Οι αριθμοί, αντί να μειώνονται, παρόλη την παρουσία της Frontex στον Έβρο, ανάμεσα στο 2010 και στο 2011 υπάρχει μια αύξηση. Κατά δεύτερον η ιστορία, είτε στην Ιταλία, είτε στη Μάλτα, είτε στην Ελλάδα, έχει αποδείξει ότι δεν ήταν ένας λόγος για να αποτρέψει αυτούς τους ανθρώπους να μπουν στη χώρα.
Υπάρχει μια αδιαφορία και μια πολιτική διάθεση να μην απαντήσουμε στο ζήτημα. Έχει ψηφιστεί ο νόμος 3709/2011, που αναφέρεται σε κέντρα υποδοχής και στα κέντρα κράτησης, γιατί προς το παρόν αυτά που έχουμε δεν είναι κέντρα υποδοχής. Έχουν δημιουργηθεί δυο υπηρεσίες, η υπηρεσία ασύλου και η υπηρεσία πρώτης υποδοχής. Υπάρχει η σκέψη δημιουργίας ενός τέτοιου κέντρου στο Φυλάκιο στον Έβρο, όπου τουλάχιστον θα δώσει τη δυνατότητα να ξεχωρίσει κανείς τους ανθρώπους που έχουν ανάγκη τη διεθνή προστασία. Υπάρχουν μεταξύ τους άνθρωποι που είναι θύματα βασανισμού ή σεξουαλικής βίας, που έχουν ανάγκη από τη διεθνή προστασία, και υπάρχουν άνθρωποι που πιθανόν να μην έχουν την ανάγκη αυτή αλλά να έρχονται για οικονομικούς λόγους. Οι ελληνικές αρχές πρέπει να απαντήσουν στο ζήτημα και είναι σημαντικό να συμπεριφέρεται κανείς σε ανθρώπινο επίπεδο. Μια απάντηση από τις ελληνικές αρχές πιθανόν να οδηγήσει σε έναν διαφορετικό τρόπο διαπραγμάτευσης με τις ευρωπαϊκές αρχές. Και η πίεση από τη δικιά μας την πλευρά κατευθύνεται προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Στηριζόμαστε μόνο από ιδιώτες και δε θεωρούμε ότι πρέπει να αντικαταστήσουμε το κράτος»

ΠτΘ: Ποια είναι η στήριξη, που παρέχεται προς τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα, στην προσπάθειά τους να υλοποιήσουν αυτά τα προγράμματα και να δώσουν απαντήσεις σε προβλήματα; Από πλευράς των ελληνικών αρχών κρίνετε επαρκή τη στήριξη και τη διάθεση για συνεργασία μαζί σας; Κατά πόσον θεωρείτε ότι σας βάζουν εμπόδια στις παρεμβάσεις τους;
Α.Β.: Τα προγράμματα, που υλοποιούν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες στηρίζονται μόνο από ιδιώτες και δε δεχόμαστε χρήματα από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή από εθνικούς πόρους. Γιατί θεωρούμε ότι, αν θέλουμε αυτή τη στιγμή πραγματικά να απαντήσουμε στο ζήτημα, δεν μπορούμε να πάρουμε χρήματα από μια χώρα ή από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που έχουν το μερίδιο ευθύνης για τις συνθήκες που υπάρχουν. Να τονίσω ότι οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα δεν θεωρούν ότι πρέπει να αντικαταστήσουν το κράτος, ούτε να υλοποιήσουν πράγματα που το κράτος έπρεπε να κάνει. Παραμένουμε απαντώντας σε ένα έκτακτο ζήτημα και θεωρούμε ότι αν όλοι συμβάλουν και αν υπάρξει μια καλύτερη οργάνωση και των ανθρώπων και των πόρων, τότε θα υπάρχει μια διαφορετική απάντηση και πιο ανθρώπινη. Όπως καταλαβαίνετε βέβαια σε μια περίοδο κρίσης στην Ελλάδα η δράση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα δεν εξαντλείται μόνο στο ζήτημα των μεταναστών. Αυτή τη στιγμή οι μετανάστες ή οι πρόσφυγες είναι μια ευάλωτη ομάδα, αλλά παράλληλα οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα κάνουν μια παρέμβαση για τους άστεγους στο κέντρο της Αθήνας, παρακολουθούν τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στην υγεία των Ελλήνων πολιτών και εξετάζουν κι άλλους τομείς υγείας, στους οποίους έχουν εμπειρία, όπως είναι το κομμάτι της ελονοσίας. Ως ιατρική οργάνωση απαντάμε στις ανάγκες των ασθενών μας, προσπαθούμε να απαντήσουμε στα ζητήματα των ανθρώπων που ζουν στην ελληνική επικράτεια, δεν διαχωρίζουμε αν είναι Έλληνες ή αν διαμένουν και παραμένουν στη χώρα.
Η πολιτεία στον Έβρο πολλές φορές συνεργάζεται, άλλες φορές βάζει εμπόδια, που δεν έχουν μια λογική εξήγηση, άλλα είναι από αποφάσεις, τις οποίες δεν ξέρει κανένας ποιος τις έχει πάρει. Για παράδειγμα, ενώ είχαμε συνεννοηθεί με την αστυνομία να μας ενημερώνει όταν φτάνουν αυτοί οι άνθρωποι τα μεσάνυχτα καταβρεγμένοι, για να μπορούμε να πάμε και να δώσουμε στεγνά ρούχα και κουβέρτες, κάποια στιγμή αυτό σταμάτησε, γιατί κάποιος πήρε την απόφαση… Δεν νομίζω ότι η θετική ή αρνητική διάθεση για συνεργασία από πλευράς των αρχών εκπορεύεται από κάποιο συγκεκριμένο λόγο, πολλές φορές δεν υπάρχει μια λογική εξήγηση των πραγμάτων. Εγώ πιστεύω ότι μια διαφορετική κινητικότητα από τους τοπικούς φορείς, δήμους και περιφέρεια, συν την κεντρική εξουσία, που είναι στην Αθήνα, θα είχε ως αποτέλεσμα μια διαφορετική αντιμετώπιση και στο πρόβλημα, που υπάρχει. Νομίζω πολλές φορές εκφράζονται οι απόψεις ότι εμείς δε θέλουμε να εμπλακούμε με αυτό το ζήτημα. Άλλες φορές υπάρχει μια απόφαση σε κεντρικό επίπεδο, χωρίς να ενημερωθούν οι τοπικοί φορείς, που ζουν αυτό το πρόβλημα αρκετά.

«Όταν η κοινωνία ενημερώνεται σωστά και ευαισθητοποιείται για ένα ζήτημα, τότε έχει απαντήσεις»

ΠτΘ: Η τοπική κοινωνία πώς αντιδράει;
Α.Β.: Η τοπική κοινωνία συνεργάζεται πάρα πολύ καλά μαζί μας, παρότι πρόκειται για μια περιοχή που γενικώς αντιμετωπίζει πάρα πολύ δύσκολες οικονομικές συνθήκες. Ο Έλληνας το έχει αποδείξει άλλωστε ότι είναι ένας ευαίσθητος άνθρωπος. Όταν πια ενημερώνεται σωστά και ευαισθητοποιείται για ένα ζήτημα, τότε έχει απαντήσεις. Πολλοί άνθρωποι έχουν κινηθεί, έχουν μαζέψει ρούχα κ.λπ., για να τα διαθέσουν σε αυτούς τους ανθρώπους. Για να μπορεί μια κοινωνία να βοηθήσει σε ένα πρόβλημα, είτε αυτό αφορά τον γείτονα και το φίλο του, είτε έναν ξένο άνθρωπο, πρέπει να ενημερώνεται σωστά και να ευαισθητοποιείται. Γιατί πολλές φορές υπάρχουν πρωτοβουλίες ανθρώπων, που όταν δεν είναι οργανωμένες πια πέφτουν στο κενό.

«Η ελληνική κοινωνία έχει αποδείξει ότι και σε αυτήν την περίοδο της κρίσης βρήκε και άλλους μηχανισμούς στήριξης»

ΠτΘ: Στις συνθήκες της κρίσης, πάντως, οι δυνατότητες από πλευράς της κοινωνίας είναι γεγονός ότι περιορίζονται…
Α.Β.: Είναι γεγονός ότι η ελληνική κοινωνία, στην οποία οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα βρίσκονται 22 χρόνια, έχει στηρίξει τη δράση της οργάνωσης και της έχει δώσει τη δυνατότητα να παρεμβαίνει εδώ, αλλά και εκτός Ελλάδος. Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο δύσκολα σήμερα και αυτό γίνεται κατανοητό, όταν οι άνθρωποι πια δεν έχουν την ίδια οικονομική δυνατότητα. Είναι μια δύσκολη προσπάθεια και για μας αυτή τη στιγμή. Παρόλα αυτά όμως πιστεύουμε ότι πάντα υπάρχουν δυνατότητες για να στηριχτεί μια δράση. Και η ελληνική κοινωνία έχει αποδείξει ότι και σε αυτήν την περίοδο της κρίσης βρήκε και άλλους μηχανισμούς στήριξης, αυτοοργανώθηκε όπως λέμε.

«Πρέπει να εμπλακούν ενεργά οι τοπικοί φορείς»

ΠτΘ: Μιλήσατε για τη στάση των τοπικών αρχών, που αντιλαμβανόμαστε ότι έχουν μια «καυτή πατάτα» στα χέρια τους. Θεωρείτε ότι πρέπει να εμπλακούν ενεργά και να πάρουν σαφή θέση…
Α.Β.: Πρέπει να εμπλακούν ενεργά, γιατί είναι ένα πρόβλημα υπαρκτό. Δεν πρέπει να το αγνοείς και να θεωρείς ότι αυτό το πρόβλημα αφορά την Αθήνα και δεν αφορά εμένα εδώ. Το να σκύψει κανείς μπροστά στο πρόβλημα και να ζητήσει την αντίστοιχη βοήθεια, αφού το έχει καταγράψει και έχει δει τι μπορεί να κάνει, τι μπορεί να ζητήσει, νομίζω ότι θα είναι μια διαφορετική απάντηση, κάτι που θα πρέπει να γίνει σε μόνιμη βάση τα επόμενα χρόνια.

Σημ: Για να επικοινωνήσει κανείς με τους Γιατρούς
χωρίς Σύνορα, να ενημερωθεί για τις δράσεις τους
και να στηρίξει το έργο τους
Τηλεφωνικό κέντρο: 2105200500, Ιστοσελίδα: www.msf.gr

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.