«Εχουμε ελλειμμα χωροταξικης παιδειας»

Από πολλές συμπληγάδες έχει περάσει μέχρι στιγμής το χωροταξικό σχέδιο της περιφέρειας ΑΜ-Θ, κατόπιν παρεμβάσεων του ΥΠΕΧΩΔΕ, καθυστερήσεων στην προώθησή του και αδυναμίας των φορέων της αυτοδιοίκησης λόγω έλλειψης ειδικών γνώσεων ώστε να σχεδιάσουν για την περιοχή τους βάση των αρχών της αειφορίας που πρεσβεύει ο χωροταξικός σχεδιασμός. Μέχρι τις 15 Μαΐου θα ολοκληρωθούν οι τοπικές διαβουλεύσεις και οι προτάσεις θα υποβληθούν στο περιφερειακό συμβούλιο, για να διαμορφωθεί η τελική πρόταση της περιφέρειας προς το ΥΠΕΧΩΔΕ και το υπουργείο να μπορεί να παρουσιάσει στην Commission έναν εθνικό σχεδιασμό. Σε μια χώρα όμως που το Κτηματολόγιο είναι μια τεράστια ανοιχτή πληγή, σε περιοχή όπως η Ροδόπη που τώρα ξεκαθαρίζουν οι τίτλοι ιδιοκτησίας στον Κέχρο και την Οργάνη, σε μια πόλη όπως η Κομοτηνή που το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, το τελικό χωροταξικό σχέδιο θα δημιουργήσει συγκρούσεις.

Το κείμενο – σχέδιο «Καρανίκα», που δόθηκε στους φορείς, φέρνει την Κομοτηνή στο ρόλο του μητροπολιτικού κέντρου για την περιφέρεια ΑΜ-Θ, ως αντίπαλο δέος της Θεσσαλονίκης και αναιρεί το προηγούμενο σχέδιο «Κορώνη», που δημιούργησε το δίπολο Κομοτηνή – Αλεξανδρούπολη. Η μεν Κομοτηνή για τον τριτογενή τομέα, η δε Αλεξανδρούπολη για τον δευτερογενή που περιλαμβάνει και τις μεταφορές. Ο ΠτΘ άνοιξε πρώτος στις αρχές του Απρίλη το κεφάλαιο χωροταξικό σχέδιο περιφέρειας ΑΜ-Θ και επανέρχεται μέσα από μια συνέντευξη εφ΄ όλης της ύλης, με τον Κώστα Κατσιμίγα, δίνοντας έμφαση στην έννοια της αειφορίας, στο ρόλο της αυτοδιοίκησης, στα λάθη, την προχειρότητα και τις παραλείψεις στο σχεδιασμό. Ο κ. Κώστας Κατσιμίγας είναι αρχιτέκτονας και χωροτάκτης, συντονιστής της επιτροπής που για λογαριασμό του ΤΕΕ Θράκης μελετά τις μελέτες του χωροταξικού σχεδίου της περιφέρειας ΑΜ-Θ. Την ομάδα εργασίας απαρτίζουν ο μετακλητός στο ΔΠΘ από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ο κ. Γιάννης Πολύζος, ο Κομοτηναίος αρχιτέκτονας κ. Σοφοκλής Λαρίσης και ο τοπογράφος κ. Δημήτρης Πετρίδης από την Αλεξανδρούπολη. Μέσα από ένα εκτενές κείμενο που θα επιδοθεί την επόμενη εβδομάδα στον γ.γ. της περιφέρειας, η επιτροπή χαρακτηρίζει το κείμενο ανώριμο να εγκριθεί και προτείνει να γίνει σαφής ο ρόλος της περιφέρειας για να μην παρουσιάζεται μόνο ως διακομιστικό κέντρο.

ΠτΘ: Τι είναι η χωροταξία για την Ελλάδα, ποιος είναι ο ρόλος του χωροταξικού σχεδίου για την περιφέρειά μας και τι έχει κάνει μέχρι στιγμής η επιτροπή την οποία συντονίζετε;

Κ.Κ.: Η χωροταξία έχει ξεκινήσει εδώ και αρκετές δεκαετίες στον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο, στη χώρα μας όμως βρίσκεται στα πρώτα της βήματα. Υπήρχε παλαιότερα ένας χωροταξικός νόμος, ο οποίος ουσιαστικά έμεινε ανενεργός. Οι μόνες σοβαρές χωροταξικές μελέτες, οι οποίες έγιναν αλλά δεν ολοκληρώθηκαν, ήταν το ρυθμιστικό της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Επίσης, όσες άλλες χωροταξικές μελέτες είχαν ανατεθεί τελικά έμειναν σε κάποια ράφια υπηρεσιών του ΥΠΕΧΩΔΕ. Δεν αποτέλεσαν ποτέ αντικείμενο κάποιας υπουργικής απόφασης ή κάποιου νόμου, διότι η χωροταξική μελέτη είναι κάποια στρατηγική η οποία μετεξελίσσεται σε μια απόφαση άσκησης χωροταξικής πολιτικής.

Η χωροταξία είναι η επιστήμη που μελετά το χώρο σε όλη της την κλίμακα. Όταν βέβαια η κλίμακα μικραίνει δεν μιλάμε για χωροταξία αλλά για εφαρμογή αποφάσεων που έχουν προκύψει από χωροταξικές μελέτες, μπαίνουμε επομένως σε θέματα πολεοδομίας και αστικού σχεδιασμού. Το 1999 με το νόμο 2742 «Χωροταξικός σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη» έγινε η πρώτη σοβαρή προσέγγιση του θέματος. Θέτει στην έννοια της χωροταξίας τα θέματα της αειφορίας, για την οποία τόσα πολλά λέγονται, αλλά πολλοί λίγοι έχουν κατανοήσει τι σημαίνει. Έχω την αίσθηση ότι αυτή η απόφαση ελήφθη βεβιασμένα, και έγινε ο νόμος, πιεζόμενοι από την ΕΕ να εκπονήσουμε και να έχουμε χωροταξικές μελέτες καθώς και τις ανάλογες κοινοτικές χρηματοδοτήσεις. Στην Ελλάδα τα πράγματα γίνονται μπερδεμένα: πρώτα γίνεται το ΚΠΣ και στη συνέχεια επιχειρούμε να προσαρμόσουμε το χωροταξικό στα ΠΕΠ, ενώ έπρεπε να συμβεί το αντίθετο. Λόγω των πιέσεων, το κράτος προκήρυξε χωροταξικές μελέτες με βάση παλαιότερες νομοθεσίες και στη συνέχεια τις ανέθεσε σε ιδιωτικά μελετητικά γραφεία για όλες τις περιφέρειες της χώρας.

Στην περίπτωση της δικής μας περιφέρειας, η μελέτη ανετέθη στο γραφείο της κ. Μυρτώς Καρώνη, που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη και διαθέτει εκλεκτούς συνεργάτες. Υπήρξε ευρύτατη συνεργασία με ανθρώπους της περιφέρειας, όπως είναι ο μηχανικός κ. Στέλιος Ματανάς, που διαθέτει τεράστια εμπειρία.

ΠτΘ: Πότε έγινε η ανάθεση της μελέτης στο γραφείο της κ. Κορώνη;

Κ.Κ.: Έγινε το 1998 και δεδομένου ότι ο νόμος είναι μεταγενέστερος η μελέτη εκπονήθηκε με την παλαιότερη νομοθεσία και λαμβάνοντας υπόψιν τους δείκτες της απογραφής του 1991.

Η μελέτη είχε τρία σενάρια και η επίβλεψη έγινε από τη Δ/νση ΥΠΕΧΩΔΕ της περιφέρειας, από την οποία συμμετείχαν ως εκπρόσωποι ο κ. Χρήστος Τσακμακίδης και η κ. Θεοδωρίδου και έκαναν μια πολύ σοβαρή δουλειά. Επελέγη, κατόπιν γνωμοδότησης και του περιφερειακού συμβουλίου, ένα από τα τρία σενάρια, βάση του οποίου η κ. Κορώνη εκπόνησε την τελική μελέτη τον Αύγουστο του 2000. Στη μελέτη έπεσε άφθονη ναφθαλίνη, τοποθετήθηκε σε κάποιο ράφι και όταν έφτασε το σκοινί στον κόμπο, αποφάσισαν να την διανείμουν για να γνωμοδοτήσουν οι φορείς της περιφέρειας που είχαν διαπεριφερειακό χαρακτήρα. Δεν εδόθη καν στις νομαρχίες. Στο ΤΕΕ εδόθη, με τη διαφορά ότι περιήλθε, άγνωστο πώς, πρώτα στο ΤΕΕ Α. Μακεδονίας όχι όμως και στο ΤΕΕ Θράκης. Όταν έφτασε σ΄ εμάς η μελέτη και συστήθηκε η επιτροπή για να τη μελετήσει, διαπιστώσαμε ότι περνάει στο αρχείο και το ΥΠΕΧΩΔΕ έκανε ένα άλλο χωροταξικό σχέδιο, το οποίο ονομάζεται «περιφερειακό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης», σύμφωνα με το άρθρο 8 του Ν. 2742/99. Τον Ιανουάριο του 2002 δίδεται αυτό το κείμενο το οποίο φτάνει στα χέρια μας ένα χρόνο αργότερα. Συμβαίνουν τα εξής ευτράπελα: υπάρχει το νέο σχέδιο και εμάς μας δίδεται η μελέτη «Κορώνη» τον Οκτώβριο του 2002 και αφού τη μελετούμε μας λένε «ξεχάστε το, γνωμοδοτήστε πάνω στο χωροταξικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης». Στο παραπέντε της έγκρισης αυτού του περιφερειακού πλαισίου, η περιφέρεια ζήτησε και την άποψη τω υπόλοιπων φορέων. Θεωρώ ότι το τελικό αποτέλεσμα, αναφορικά με τη γνωμοδότηση αυτών των φορέων θα είναι ένα νέο αλαλούμ, διότι πριν γνωμοδοτήσουν θα πρέπει να κατανοήσουν τι είναι χωροταξία και χωροταξικός σχεδιασμός.

Δεν θα έλεγα ότι είναι ένα κακό κείμενο αλλά είναι ένας κακός νόμος, ειδικά σε μια χώρα που βρίσκεται στα πρώτα βήματα για να κάνει χωροταξία έχοντας τα μύρια όσα προβλήματα, ανάμεσά τους η έλλειψη κτηματολογίου. Υπάρχουν κάποιες ενστάσεις και ως προς το τελευταίο κείμενο, το λεγόμενο κείμενο «Καρανίκα». Τα περιφερειακά πλαίσια χωροταξικού σχεδιασμού θα έπρεπε να λάβουν υπόψιν τους έναν εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό: Τι ρόλο καλείται να παίξει η κάθε περιφέρεια της Ελλάδας σε σχέση με το ρόλο που θα αναλάβει η χώρα μας στην ΕΕ.

Χωροταξικό vs Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο

ΠτΘ: Αυξημένος θα είναι ο ρόλος της περιφέρειάς μας σε θέματα διασυνοριακότητας ειδικά μετά από την ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ. Επομένως, θα πρέπει να δούμε την Ελλάδα σαν μια μεγάλη εικόνα, που ανήκει σε μια μεγαλύτερη, την Ευρώπη, να δούμε την περιφέρειά μας ως πολύ δυνατό κρίκο που ενώνει την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και ταυτόχρονα αυτό το σχέδιο να μην έρχεται σε σύγκρουση με το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο της κάθε πόλης, με το Εθνικό Κτηματολόγιο, που δεν ξεκαθάρισε ακόμη… Παίζουμε με την τύχη;

Κ.Κ.: Σαφέστατα και παίζουμε. Ενδέχεται μάλιστα το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο της Κομοτηνής να τιναχθεί στον αέρα. Αν εγκριθεί αυτό το περιφερειακό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού το ΓΠΣ τινάζεται στον αέρα διότι για την Κομοτηνή προβλέπει ρυθμιστική μελέτη και όχι ΓΠΣ.

ΠτΘ: Το χωροταξικό σχέδιο της Περιφέρειας ΑΜ-Θ έχει περάσει από χίλια μύρια κύματα και θα περάσει από πολλά ακόμη μέχρι να υποβληθούν οι τελικές προτάσεις στο περιφερειακό συμβούλιο, να γνωμοδοτήσει η Επιτροπή του ΤΕΕ Θράκης. Έχετε βουτήξει στα βαθιά. Οι αποφάσεις του χωροταξικού είναι δεσμευτικές για το μέλλον;

Κ.Κ.: Δεν πρόκειται για μια μελέτη ενός κτιρίου, η οποία μπορεί να παραμείνει σ΄ ένα ράφι. Με το που θα εγκριθεί και θα δημοσιευτεί στην εφημερίδα της κυβερνήσεως θα αποτελεί νόμο της περιοχής και όλος ο σχεδιασμός πρέπει να γίνει με βάση αυτή τη μελέτη. Είναι πάρα πολύ σημαντικό αυτό που πάει να γίνει αλλά γίνεται με τρόπο ανορθόδοξο. Αυτή τη στιγμή έχουμε κείμενα υπό συζήτηση, τα οποία θα γίνουν θεσμοί, νόμοι, βάση των οποίων πρέπει να σχεδιάζουμε τα πάντα.

Κάποια στιγμή θα αναφερθούμε και στο ανθρώπινο δυναμικό που θα κληθεί να ασχοληθεί μ΄ αυτές τις μελέτες.

Ημερίδα του ΤΕΕ

Για να βοηθήσουμε σ΄ αυτήν την κατεύθυνση στις 25 Μαΐου θα πραγματοποιηθεί στην Κομοτηνή ημερίδα με θέμα «Σχεδιασμός του χώρου και τοπική αυτοδιοίκηση» και θα υπάρχουν ομιλητές από την περιφέρεια και από το κέντρο. Καταβάλλονται προσπάθειες για να έρθει ο πρόεδρος της ΚΕΔΚΕ, ο κ. Κουκουλόπουλος, ενώ θα συμμετάσχει και η κ. Κοσμάκη, καθηγήτρια στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Θα λάβουν μέρος και ειδικοί επιστήμονες από το Τεχνικό Επιμελητήριο. Η ημερίδα διοργανώνεται απ΄ το ΤΕΕ Θράκης και τη διευρυμένη ΝΑ Ροδόπης Έβρου. Θα επιχειρήσουμε ν΄ ασχοληθούμε και με το ρόλο της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης σ΄ αυτή την υπόθεση του σχεδιασμού.

Ελπίζω να βρεθούν ευήκοα ώτα από την πλευρά των ντόπιων πολιτικών, οι οποίοι πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι ο ρόλος τους δεν περιορίζεται σε δρόμους, πεζοδρόμια, ποτίστρες ζώων, γεφύρια και ποτάμια.

ΠτΘ: Οι καποδιστριακοί δήμοι έχουν και ένα μόνιμο πρόβλημα έλλειψης τεχνογνωσίας.

Κ.Κ.: Δεν υπάρχουν καλά – καλά οι μελετητές. Οι χωροτάκτες στην Ελλάδα είναι ελάχιστοι. Οι απόφοιτοι από τη Σχολή χωροταξίας στο Βόλο είναι λίγοι και άπειροι. Προσωπικά, οι εμπειρίες μου σε θέματα χωροταξίας είναι πολύ λίγες. Πολλές φορές για να αντιμετωπίσω τέτοια θέματα αναγκάζομαι και ανατρέχω στη βιβλιογραφία μου, στα βιβλία που είχα στη δεκαετία του ΄70, όταν ήμουν φοιτητής.

ΠτΘ: Αληθεύει ότι δήμοι της Ροδόπης που στοχεύουν στην προσέλκυση τουριστών βλέπουν τα σχέδια τους να συγκρούονται με το χωροταξικό για την περιφέρεια ΑΜ-Θ;

Κ.Κ.: Οτιδήποτε ανατρέπει ένα υπάρχον καθεστώς δημιουργεί αντιδράσεις. Υπάρχουν αναφορές στον τουρισμό, οι οποίες ανατρέπουν τον τρόπο με τον οποίο γινόταν η τουριστική ανάπτυξη. Για τον κάθε δήμαρχο, ανάπτυξη σημαίνει να έχει τη δυνατότητα με μια υπογραφή του όλα τα παραθαλάσσια χωράφια να τα κάνει οικόπεδα, να μπορούμε σε οποιοδήποτε χωράφι να φυτεύουμε ένα πολυώροφο ξενοδοχείο και να στήνουμε μια ταβέρνα στο κύμα. Σαφέστατα ο τόπος πρέπει και έχει δυνατότητες να αναπτυχθεί τουριστικά ενόψει μάλιστα της εισόδου και των νέων χωρών στην ΕΕ. Εάν κάποια στιγμή ανοίξουν τα σύνορα και ανέβει το βιοτικό επίπεδο των Βουλγάρων και των Ρουμάνων θα έχουμε κάθοδο.

Πόλος εθνικής σημασίας η Κομοτηνή

ΠτΘ: κ. Κατσιμίγα, ας έρθουμε στα σημεία του χωροταξικού σχεδίου που πρέπει να σταθούμε ιδιαίτερα.

Κ.Κ.: Κατ΄ αρχήν, είναι πολύ σημαντικός ο ρόλος των πόλεων της περιφέρειας. Η μελέτη «Κορώνη» και η μελέτη «Καρανίκα» δίνουν στην Κομοτηνή πρώτο ρόλο. Θεωρούν ότι πρέπει να γίνει πόλος πρώτου επιπέδου εθνικής σημασίας, γι΄ αυτό και χρειάζεται ρυθμιστική μελέτη και όχι γενικό πολεοδομικό σχέδιο. Οι ρυθμιστικές μελέτες είναι μελέτες χωροταξικές που αφορούν αστικά κέντρα, των οποίων ο ρόλος φεύγει από τα στενά όρια του νομού.

Η μελέτη Κορώνη θεωρούσε ότι έπρεπε να λειτουργήσει ένα δίπολο ανάμεσα στην Κομοτηνή και στην Αλεξανδρούπολη, δίνοντας έμφαση στον τριτογενή τομέα στην Κομοτηνή (υπηρεσίες) και στο δευτερογενή (μεταποίηση -μεταφορές), στην Αλεξανδρούπολη η οποία είναι ένα σοβαρό διακομιστικό κέντρο που διαρκώς εξελίσσεται.

Και οι δύο μελέτες δίνουν μικρότερο ρόλο στην Ξάνθη, την Καβάλα, τη Δράμα και την Ορεστιάδα, που θα έχει σημαντικό ρόλο.

Ας πάρουμε τους τομείς ανάπτυξης με τη σειρά. Ο αγροτικός πληθυσμός βαίνει μειούμενος χωρίς να σημαίνει ότι μειώνεται και η παραγωγή. Εάν ασχολείται με τη γεωργία το 40% του ενεργού πληθυσμού της Θράκης στα επόμενα 15 χρόνια θα μειωθεί στο 20%. Μέσα από αυτές τις μελέτες δεν είδαμε που θα πάει αυτό το δυναμικό και με τι θ΄ ασχοληθεί. Δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις, παρόλο που υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για αύξηση του πληθυσμού της περιφέρειας. Το σενάριο «Κορώνη» έκανε λόγο για πληθυσμό 1 εκατ. στην περιφέρειά μας το 2015, όταν σήμερα έχουμε 630.000.

ΠτΘ: Η πλειοψηφία του αγροτικού πληθυσμού της Ροδόπης κατοικεί σε δήμους πλην του δήμου Κομοτηνής. Αν το 40% του αγροτικού δυναμικού γίνει 20%, κάποιοι από αυτούς θα έρθουν στην Κομοτηνή ν΄ αναζητήσουν εργασία, με την προϋπόθεση ότι θα ενισχυθεί η ΒΙΠΕ και θ΄ αλλάξει προς το ευνοϊκότερο ο αναπτυξιακός νόμος. Αποδυναμώνεται επομένως η επαρχία, σημείο που δεν ακουμπά εύλογα στη φιλοσοφία του χωροταξικού.

Κ.Κ.: Σαφέστατα και δεν είναι. Ας περάσουμε όμως στον δευτερογενή τομέα: για να έχουμε βιώσιμη βιομηχανία πρέπει να είναι υψηλής τεχνολογίας, άρα χαμηλής απασχόλησης. Η βιομηχανία ένδυσης έχει τελειώσει για την Ελλάδα, καθώς υπάρχουν 10 νέες χώρες, που έχουν χαμηλότερα ημερομίσθια. Ο δευτερογενής τομέας σημαίνει επίσης ένα δίκτυο μεταφορών άριστο και καλά οργανωμένο. Δεν γίνεται καμία αναφορά για εκσυγχρονισμό του σιδηροδρομικού δικτύου. Δεν μπορούμε να μιλάμε για μεταφορές χωρίς σιδηρόδρομο. Οι ταχύτητες είναι οι γνωστές, το δίκτυο δεν είναι ηλεκτροδοτημένο, για να έρθουμε στην Κομοτηνή από τη Θεσσαλονίκη μπαίνουμε ολίγον στα Σκόπια και στη Βουλγαρία… Πρέπει να γίνει καινούργια χάραξη διπλής γραμμής, ηλεκτροδοτούμενης, από Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Ξάνθη, Κομοτηνή, Αλεξανδρούπολη. Το μόνο το οποίο λένε, αλλά δεν φαίνεται να το πιστεύουν, είναι να γίνει σιδηροδρομική σύνδεση από τους Τοξότες μέχρι το νέο λιμάνι της Καβάλας, τον Φίλιππό Β΄. Σε όλα τα πολιτισμένα κράτη, ο σιδηρόδρομος έχει το μεγαλύτερο κομμάτι των μεταφορών και εμείς δεν έχουμε σιδηρόδρομο και η χωροταξική μελέτη δεν κάνει λόγο για χάραξη νέου σιδηροδρομικού δικτύου.

ΠτΘ: Εγνατία, κάθετοι άξονες, λιμάνι Αλεξανδρούπολης, σημαντικά έργα που προχωρούν όμως σε αργούς ρυθμούς.

Κ.Κ.: Η ιστορία με την Εγνατία προχωράει. Όχι βέβαια με τους ρυθμούς που εξαγγέλλει η κυβέρνηση. Ο κ. Τσαλίδης ανακοίνωσε το φθινόπωρο η Εγνατία θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι το 2004 με ελάχιστες παρακάμψεις, οι οποίες όπως διαπίστωσα είναι η μισή Εγνατία. Το χειρότερο κομμάτι είναι από την Ασπροβάλτα μέχρι τη Θεσσαλονίκη που είναι σε άθλια κατάσταση και είναι υποδεέστερο και από ένα κοινό εθνικό δρόμο. Από την άλλη, αν κάποια στιγμή ολοκληρωθεί η Εγνατία, ο χρόνος πρόσβασης στη Θεσσαλονίκη θα είναι ελάχιστος. Υπάρχει ο κίνδυνος για τις περισσότερες υπηρεσίες του τριτογενούς τομέα οι πολίτες της περιφέρειας να πηγαίνουν στη Θεσσαλονίκη. Μια γρήγορη προσπέλαση των πολιτών προς τη Θεσσαλονίκη σημαίνει αυτόματα αποδυνάμωση της οικονομίας της περιοχής.

Αυτό αντιμετωπίζεται με τη δημιουργία ενός άλλου μικροπολιτικού κέντρου, το οποίο θα λειτουργήσει ως αντίποδας της Θεσσαλονίκης. Αυτό το κέντρο δεν μπορεί να είναι άλλο από την Κομοτηνή και την Αλεξανδρούπολη, για λόγους γεωγραφικούς.

Αναφορικά με τους κάθετους άξονες, οι οποίοι δεν ξεκίνησαν ακόμη να γίνονται, δεν ξέρω αν πίσω από αυτή την ιστορία κρύβονται και πολιτικές σκοπιμότητες. Πιστεύω πως ναι. Δεν είναι μόνο οικονομικοί οι λόγοι που δεν προχώρησαν και δεν ξέρω κατά πόσο θα ήταν χρήσιμο ν΄ ανοίξουν τώρα τα σύνορα στη Νυμφαία, στον Εχίνο, στην Εξοχή, γιατί μόνο προβλήματα θα δημιουργηθούν και λιγότερα οφέλη θα έχουμε. Κάποια στιγμή, με την ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στην ΕΕ είναι απαραίτητο, γιατί οι άξονες αυτοί θα συνδέσουν την περιοχή μας με την υπόλοιπη Ευρώπη και βέβαια με τις πρώην ανατολικές χώρες. Υπάρχουν και εμπορικοί λόγοι στη λειτουργία αυτών των αξόνων και όχι μόνο τουριστικοί και καλώς δρομολογούνται.

Επίσης, στην Καβάλα και στην Αλεξανδρούπολη έχουμε αεροδρόμια και λιμάνια εθνικής σημασίας, όχι μόνο επιβατηγά αλλά κυρίως για μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων εμπορευμάτων. Ελπίζουμε ότι σε λίγα χρόνια θα ναι το σημείο που θα καταλήγει ο αγωγός Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολη, άρα και ο ρόλος της θα είναι σημαντικός στις μεταφορές, οδικές, σιδηροδρομικές, θαλάσσιες και εναέριες. Τεράστια σημασία έχουν οι συνδυασμένες μεταφορές. Το τρένο να φτάνει στο αεροδρόμιο της Χρυσούπολης και της Αλεξανδρούπολης.

Πρέπει να δούμε πολύ θερμά τον τομέα των υπηρεσιών. Ως τριτογενή τομέα εννοούμε την εκπαίδευση, την υγεία. Εδώ θα χρειαστούν γενναίες αποφάσεις από την κεντρική διοίκηση. Μιλούμε για εθνικό στρατηγικό σχεδιασμό, όπως η χωροταξία απαιτεί, όπου θα δοθούν συγκεκριμένοι ρόλοι προσφοράς υπηρεσιών στην περιφέρεια ΑΜ-Θ.

Όσον αφορά στο πανεπιστήμιο, ο ρόλος του πρέπει να αναβαθμιστεί σχετικά με τις υπηρεσίες που προσφέρει στην τοπική ανάπτυξη. Να έχουμε το ρόλο του πανεπιστημίου στην παραγωγική διαδικασία, όπως έχει επιτευχθεί στο πανεπιστήμιο της Κρήτης. Η περιοχή χρειάζεται να ενισχυθεί με τομείς υπηρεσιών υγείας και διοίκησης. Δεν έχω αντιληφθεί για ποιο λόγο ο Εθνικός Οργανισμός Καπνού και ο Εθνικός Οργανισμός Βάμβακος βρίσκονται στην Αθήνα. Θα ήταν σημαντικό να ασκείται η γεωργική πολιτική του κράτους για το βαμβάκι από την περιοχή που βγάζει το περισσότερο και καλύτερο βαμβάκι στην Ελλάδα, που είναι η Ροδόπη και η Ξάνθη.

ΠτΘ: Το χωροταξικό σχέδιο θέτει αυτές τις παραμέτρους;

Κ.Κ.: Το χωροταξικό τις θέτει.

ΠτΘ.: Άρα, η πολιτεία οφείλει να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της στην περιοχή για να πάρει σάρκα και οστά το χωροταξικό;

Κ.Κ.: Βεβαίως, αλλά θα μου επιτρέψτε να αναφέρω την εισαγωγή από βιβλίο που διάβαζε ένας εγγλέζος που επρόκειτο να εγκατασταθεί στην Ελλάδα: «Η Ελλάδα είναι μια χώρα όπου οι νόμοι έχουν σχετική αξία».

ΠτΘ: Το χωροταξικό θα περάσει από το περιφερειακό συμβούλιο μετά τις 15 Μαΐου, θα γνωμοδοτήσετε προηγούμενα εσείς ως επιτροπή του ΤΕΕ, θα εγκριθεί ένα τελικό σχέδιο…

Κ.Κ.: Έχω την αίσθηση ότι είμαστε ο τελευταίος τροχός της αμάξης αν και είμαστε ίσως οι μόνοι που είμαστε σε θέση να πούμε πέντε πράγματα πάνω σε συγκεκριμένα επιστημονικά κείμενα. Θεωρητικά η γνώμη μας θα ακουστεί. Ο ασφυκτικός χρόνος που υπάρχει θα οδηγήσει το περιφερειακό συμβούλιο σε μια βεβιασμένη λήψη απόφασης προκειμένου ν΄ ανακοινώσουμε στις Βρυξέλλες ότι έχουμε χωροταξικά σχέδια. Από κει και πέρα, θα προσπαθήσουμε να δούμε, κατά τον πιο ανώδυνο τρόπο, πώς αυτή η έγκριση του περιφερειακού πλαισίου θα δημιουργήσει τα λιγότερα προβλήματα στην ανάπτυξη και την κατασκευή τω υποδομών

Αειφορία και λελογισμένη ανάπτυξη των πόλεων

ΠτΘ: Η λέξη αειφορία ελπίζω σ΄ αυτό το πλαίσιο να παίζει ρόλο όχι μόνο ως σημαίνον αλλά και ως σημαινόμενο. Τι σημαίνει αειφορία σύμφωνα με το σχέδιο;

Κ.Κ.: Η αειφορία ή η βιώσιμη ανάπτυξη είναι μια έννοια που μπήκε στο λεξιλόγιό μας το 1990. Εισήλθε το 1992 στη σύσκεψη του Ολμπορντ στη Δανία, κάποια πράγματα ελέχθησαν το 1997 στο λεγόμενο δεύτερο χάρτη της Αθήνας. Θεωρητικά όλη η ανάπτυξη πρέπει να στηρίζεται στην αρχή της βιώσιμης ή αειφόρου ανάπτυξης. Να αναπτυσσόμεθα χωρίς να αναλώνουμε όλους τους φυσικούς πόρους, να αφήνουμε και για τις επόμενες γενιές. Αυτό μεταφράζεται σε σεβασμό στο φυσικό και στο ανθρωπογενές περιβάλλον (αρχαιολογικούς χώρους, πολιτιστική κληρονομιά), στο υδάτινο δυναμικό, άρα απαιτούνται μελέτες για όλες τις υδρολογικές λεκάνες της περιοχής. Η περιοχή μας διαθέτει πολύ μεγάλο υδάτινο πλούτο, πολύ μεγαλύτερο από το ποσοστό που κατέχουμε γεωγραφικά και αριθμητικά στον ελληνικό χώρο. Μπορούμε και πρέπει να προστατεύσουμε τα δάση και τους βιοτόπους μας και να τα αξιοποιήσουμε για λόγους αναπτυξιακούς, όπως είναι ο οικολογικός τουρισμός.

ΠτΘ: Η αειφόρος ανάπτυξη και η φιλοσοφία του χωροταξικού σχεδίου δεν συνάδουν επομένως με ένα έργο εξόρυξης χρυσού, που υπεισέρχεται στους υδάτινους πόρους και επηρεάζει το ανθρωπογενές περιβάλλον.

Κ.Κ.: Πολύ σωστά, γιατί οι αρχές της αειροφρίας, απαιτούν την εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και όχι των αναλώσιμων, όπως είναι η εξόρυξη.

ΠτΘ: Το χωροταξικό όμως πηγάζει απ΄ το ΥΠΕΧΩΔΕ, το οποίο υποστηρίζει την εξόρυξη χρυσού!

Κ.Κ.: Αυτή είναι μια άλλη πονεμένη ιστορία. Το ΤΕΕ Θράκης έχει τους ανθρώπους που επισταμένα ασχολήθηκαν. Μια ορθή επένδυση βάση των αρχών της αειφορίας είναι τα αιολικά πάρκα.

Μια άλλη λογική ακουμπά στη χρησιμοποίηση των υπαρχόντων κελυφών μέσα στις πόλεις. Δεν πρέπει να αναγάγουμε σε πανάκεια την επέκταση της πόλης στα πλαίσια μιας όποιας λογικής.

Θα μπορούσαμε, για παράδειγμα, να δημιουργήσουμε ένα εμπορικό κέντρο στη δημοτική αγορά που έχει κάνει τον κύκλο της. Αν κατεδαφιστεί αυτή η τεράστια έκταση μπορούν να κατασκευαστούν τρία υπόγεια πάρκιγκ σε τρεις ορόφους και να δημιουργηθεί ένα εμπορικό κέντρο. Αποσυμφορείται επομένως η κίνηση και δημιουργούνται πολλά καταστήματα.

Το 1990 εντάχθηκε στο σχέδιο η περιοχή ανάμεσα στην Κομοτηνή και στην Εκτενεπόλ, τα 400 στρέμματα, και το 1991 χτίστηκαν τα πρώτα σπίτια. Πέρασαν 12 χρόνια και έχει γίνει το 30% των υποδομών. Σε μια επέκταση του σχεδίου πόλης πόσες δεκαετίες θα χρειαστούν για να γίνουν τα έργα υποδομής; Αν κάποιος μετατρέψει το χωράφι του σε οικόπεδο και χτίσει, την επόμενη μέρα θα είναι στο γραφείο του κ. Βαβατσικλή ή του κ. Γιαννακίδη και θα ζητάει δρόμο, ρεύμα, πεζοδρόμιο, νερό, αποχέτευση και σχολείο. Μιλάμε για εκατομμύρια ευρώ για να γίνουν αυτές οι υποδομές.

Όλα αυτά δεν μπορούν να γίνουν αν μιλάμε για πόλεις βιώσιμες, τις οποίες θα σχεδιάσουμε για τα παιδιά, τα εγγόνια και τα δισέγγονά μας. Αυτές είναι οι αρχές της αειφορίας, που καθορίζουν να μην αναλώνουμε τον όποιο φυσικό πόρο έχουμε στην περιοχή.

ΠτΘ: Για να τηρηθούν αυτές οι αρχές δεν χρειάζεται να λειτουργήσουν και ελεγκτικοί μηχανισμοί;

Κ.Κ.: Πρέπει να λειτουργήσουν, αλλά εκεί που υπάρχει έλλειμμα είναι η ενημέρωση και αυτό το έργο πρέπει να αναλάβουν οι φορείς της αυτοδιοίκησης, προκειμένου οι πολίτες να κατανοήσουν τι σημαίνει χωροταξικός σχεδιασμός και αειφόρος ανάπτυξη. Χρειάζονται εντατικά σεμινάρια κατ΄ αρχήν στους αιρετούς άρχοντες. Εδώ έχουμε την τύχη να έχουμε να κάνουμε με καλοπροαίρετους ανθρώπους και όχι με φθηνούς πολιτικάντηδες και αυτοί χρειάζεται να ηγηθούν εκστρατείας ενημέρωσης του κόσμου.

Πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι βάση του εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού, γίνεται ο περιφερειακός και στη συνέχεια γίνονται οι χωροταξικοί σχεδιασμοί ανά νόμο ή ανά γεωγραφική ενότητα, όπως είναι ο ορεινός όγκος, η λιμναία περιοχή, η Ν.Α. Ροδόπη…

ΠτΘ: κ. Κατσιμίγα, σας ευχαριστώ πολύ.

Κ.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.