Διγλωσσοι μαθητικοι πληθυσμοι

Η γενίκευση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης για όλους και όλες, η άμβλυνση των ανισοτήτων απέναντι στη σχολική επιτυχία, η διεύρυνση της πρόσβασης στο Λύκειο, η ισότητα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, είναι μερικές από τις αρχές του Προγράμματος «Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων 2002 -2004». Για την παρουσίαση του νέου αυτού προγράμματος, από το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών διοργανώθηκε την Παρασκευή 29 και το Σάββατο 30 Νοεμβρίου στην αίθουσα της Νομαρχίας Ροδόπης, διήμερο επιστημονικό συνέδριο, με τη συμμετοχή επιστημόνων καθηγητών και ερευνητών από τα Πανεπιστήμια της χώρας και του εξωτερικού.

Το πρόγραμμα «Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων 2002-2004» εντάσσεται στα πλαίσια ειδικών προγραμμάτων που αποσκοπούν στην ένταξη των παιδιών με γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, που εφαρμόζει από το 1977 το Υπουργείο Παιδείας με την βοήθεια του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, το οποίο περιελάμβανε την συγγραφή νέων βιβλίων για την εκμάθηση της γλώσσας, αλλά και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών με ειδικά σεμινάρια.

«Το εκπαιδευτικό συνέδριο είχε σαν στόχο να ενημερώσει τους εκπαιδευτικούς της Θράκης για τους δίγλωσσους μαθητικούς πληθυσμούς, για το πώς μαθαίνεται η επίσημη γλώσσα της χώρας καλά και αποτελεσματικά από παιδιά που δεν την έχουν μητρική τους, για το ποια προβλήματα έχουν συνήθως στο σχολείο και για το πώς το σχολείο, ως θεσμός, μπορεί να εντάξει όλα αυτά τα παιδιά στην κοινωνία μαθαίνοντάς τους την επίσημη γλώσσα της χώρας δίπλα στη μητρική τους», τόνισε

η καθηγήτρια της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών κα Φραγκουδάκη Άννα και υπεύθυνη του προγράμματος επισημαίνοντας: «Ως τώρα μπορούμε να πούμε ότι οι παρεμβάσεις του προγράμματος πήγαν καλά. Υπάρχει μια γενική συναίνεση. Όλοι οι εκπαιδευτικοί της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, που δουλεύουν σε μειονοτικά σχολεία, μας λένε ότι τα καινούρια βιβλία για τη διδασκαλία της γλώσσας έχουν μεγάλη επιτυχία. Τα παιδιά μαθαίνουν ελληνικά πολύ καλύτερα απ΄ ότι στο παρελθόν. Τα βιβλία των υπολοίπων μαθημάτων υφίστανται κριτική από τους εκπαιδευτικούς και τώρα είμαστε σε διάλογο για να δούμε τι πρέπει να διορθωθεί, να βελτιωθεί για να προσαρμοστούν στις ανάγκες τους. Αυτό που κυρίως απασχολεί τους εκπαιδευτικούς είναι η διαθεματική προσέγγιση που κάνουν τα νέα βιβλία, καθώς δεν υπάρχουν ξεχωριστά μαθήματα για κάθε γνωστικό αντικείμενο. Είναι όμως μια νέα και κύρια μέθοδος που εισάγει το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο σε όλα πια τα σχολεία. Το θέμα αυτό θα αντιμετωπιστεί ίσως με οδηγούς διδασκαλίας για τους δασκάλους. Οι εκπαιδευτικοί της Θράκης» υπογράμμισε η κα Φραγκουδάκη «είχαν την σκληρή εμπειρία του μειονοτικού σχολείου και πριν το πρόγραμμα επιμόρφωσης. Αυτό που δεν γνώριζαν, ήταν οι τεχνικές που χρειάζονται για να μπορέσει κανείς να διδάξει την Ελληνική σε παιδιά που δεν τη μιλούν».

Όσον αφορά τα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι εκπαιδευτικοί στην υλοποίηση του προγράμματος η κα Φραγκουδάκη ανέφερε ότι: «Μέσα σ΄ αυτή την τριετία που εργαζόμαστε με τα ειδικά προγράμματα εκμάθησης της Ελληνικής από τα παιδιά της μειονότητας και των περιθωριακών ομάδων, δεν καταφέραμε να γεφυρώσουμε το σχολείο και την οικογένεια. Ωστόσο γνωρίζουμε από τους δασκάλους ότι οι γονείς είναι ευχαριστημένοι επειδή βλέπουν τα παιδιά τους να πηγαίνουν καλύτερα στο σχολείο».

Για τους σκοπούς του Συνεδρίου μίλησε η κα Δραγώνα Θάλεια, καθηγήτρια Κοινωνικής Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών: «Σκοπός του Συνεδρίου μας είναι να παρουσιάσουμε τον προβληματισμό που διαπνέει το καινούριο πρόγραμμα. Το νέο αυτό πρόγραμμα είναι η ραχοκοκαλιά ενός ευρύτερου προβληματισμού γύρω από τη δημιουργία ενός καινοτόμου παιδαγωγικού υλικού και τρόπου διδασκαλίας μαθημάτων όπως η γλώσσα, η διδασκαλία της λογοτεχνίας, της φυσικής, των μαθηματικών, της γεωγραφίας, της ιστορίας, σαν ένα υλικό διαπολιτισμικής αγωγής.

Είναι ένας προβληματισμός που θέλουμε να μοιρασθούμε με τους εκπαιδευτικούς αλλά και την ευρύτερη κοινωνία της Θράκης, μια και τώρα σχεδιάζουμε και αρχίζουμε να εφαρμόζουμε το καινούριο υλικό. Για μας έχει πολύ μεγάλη σημασία το συνέδριο αυτό, γιατί ανοίγει ευρύτερα ένα διάλογο για το θέμα της διγλωσσίας στην εκπαίδευση και αφορά όλο τον επαγγελματικό χώρο».

Χαιρετισμός Πασχαλίδη

Χαιρετισμό τους συνέδρους απηύθυνε ο Υπουργός Μακεδονίας – Θράκης κος Γιώργος Πασχαλίδης, δια της εκπροσώπου του κας Αποστολίδη, ο οποίος λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων στην Κεντρική Επιτροπή δεν μπόρεσε να παρευρεθεί.

Ο κος Πασχαλίδης μεταξύ άλλων τονίζει «το πρόγραμμα μαζί με άλλα παρόμοια προγράμματα που εφαρμόζουν άλλα Υπουργεία, έχει ένα θεμελιώδη στόχο: τη διασφάλιση της ισονομίας και της ισοπολιτείας στα εκπαιδευτικά ζητήματα, την εξίσωση των διαφορών, με στόχο την αρμονική ένταξη των παιδιών της μουσουλμανικής μειονότητας στην κοινωνία, μέσα από τους δρόμους της μόρφωσης και της παιδείας με την γενικότερη σημασία της. Μια δημοκρατική κοινωνία δεν μπορεί να έχει ομάδες πολιτών με λιγότερα ή περισσότερα δικαιώματα. Η ύπαρξη ανισοτήτων στις ευκαιρίες και τα δικαιώματα είναι νάρκη στα θεμέλια της δημοκρατίας. Με αυτή τη λογική το πρόγραμμα μεταρρύθμισης και αναβάθμισης της εκπαίδευσης μελών, των ελλήνων πολιτών, της μουσουλμανικής μειονότητας είναι μέτρο ευνοϊκό για τους πολίτες ολόκληρης της Θράκης και για ολόκληρη την ελληνική κοινωνία».

Επίσης, για προαγωγή της κοινωνίας, της δημοκρατίας, της ισονομίας, της ισοπολιτείας, της σύνθεσης, συνύπαρξης και συνένωσης των πληθυσμών, για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της παγκόσμιας ανταγωνιστικής συγκυρίας, μίλησαν και στους χαιρετισμούς που απηύθυναν στο συνέδριο οι πρόεδροι των Συλλόγων των δασκάλων και των καθηγητών όπως και οι τοπικοί εκπρόσωποι των κομμάτων, ζητώντας αποτελεσματικότητα «στον τόσο ευαίσθητο τομέα της εκπαίδευσης».

Εισηγήσεις Συνέδρων

Ενδιαφέρουσες οι εισηγήσεις των ομιλητών στο συνέδριο όπως αυτή της κας Ιορδανίδου Άννας αναπληρωτού καθηγήτριας Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, στην οποία περιγράφηκε η δομή των νέων βιβλίων του Δημοτικού, όπου αναγνωρίζεται η πολιτισμική ιδιαιτερότητα των μαθητών με διατήρηση της ταυτότητάς τους, ενώ αντιμετωπίζονται τα προβλήματα της κατανόησης της δομής και παραγωγής του λόγου, καθώς και η προετοιμασία των μαθητών για την επόμενη εκπαιδευτική βαθμίδα. Τέλος με τα τετράδια σιωπηρής εργασίας διευκολύνονται οι δάσκαλοι των μονοθέσιων σχολείων, ενώ παράλληλα υπάρχουν και οδηγίες για την εφαρμογή λειτουργικών τεχνικών για την διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας.

Η Γλωσσολόγος –Ερευνήτρια κα Μ. Τζεβελέκου …αναφέρθηκε στο θέμα της γλωσσικής εκπαίδευσης με την χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, καταθέτοντας την εμπειρία της από λογισμικό πρόγραμμα που έχει καταρτισθεί και δίνει στον μαθητή και τον δάσκαλο την ευκαιρία της αυτοαξιολόγησης.

Η κα Beykont Zeynep Κοινωνιολόγος της εκπαίδευσης αναφέρθηκε στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές που έχουν μητρική γλώσσα ξένη προς την επίσημη γλώσσα της χώρας μόνιμης κατοικίας τους. Μεταξύ των άλλων προβλημάτων επεσήμανε τα προβλήματα κουλτούρας όπως, το ότι απέχουν πολιτισμικά από τη μαθησιακή ύλη, δεν υπάρχει σύνδεση οικογένειας και σχολείου, η μητρική γλώσσα γίνεται εμπόδιο για την επιτυχία στο σχολείο, ενώ οι προσδοκίες του σχολείου είναι δεδομένα υψηλές και οι μαθητές καλούνται να επανατοποθετούνται εγκαταλείποντας μία κουλτούρα με την αποδοχή μιας νέας κυρίαρχης κουλτούρας.

Ο κος Ευγένιος Τριβιζάς συγγραφέας παιδικών βιβλίων και καθηγητής Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο του Reading, που συμμετέχει στη συγγραφή των νέων βιβλίων για τους μουσουλμανόπαιδες, τόνισε ότι όλα τα σχολικά βιβλία είναι «φτωχοί συγγενείς» των βιβλίων που αγοράζουν τα παιδιά για την διασκέδασή τους, τόσο από άποψη θεματολογίας όσο και εκτύπωσης ή εμφάνισης. Με έμφαση υπογράμμισε, ότι ακόμη και οι γραμματικές ή μαθηματικές ασκήσεις θα μπορούσαν να διεγείρουν την φαντασία των μαθητών, ώστε να εξασφαλίζεται η προσοχή και το ενδιαφέρον τους, καθώς το καινοφανές, το απροσδόκητο και το παράδοξο, βοηθά στην απομνημόνευση και στην εκμάθηση.

Από μέρους της ελληνικής πολιτείας καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια εκπαίδευσης των μαθητών, που έχουν την ελληνική γλώσσα ως δεύτερη γλώσσα ξένη προς την μητρική τους. Μένει να συνεργασθούν γονείς και δάσκαλοι προκειμένου να εκλείψει το φαινόμενο του αναλφαβητισμού και της περιθωριοποίησης αυτών των παιδιών.