Διεθνες Συνεδριο για τα ελληνοτουρκικα

Με κεντρικό θέμα την ψυχολογική, κοινωνική, πολιτισμική, χωροθετική και εθνική αποδόμηση των εκτιμήσεων για τις έννοιες Έλληνας και Τούρκος, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης φιλοξένησε στις 11 Μάη το Διεθνές Συνέδριο για τα ελληνοτουρκικά ζητήματα με τίτλο «Φίλοι και αντίπαλοι : ελληνικές απόψεις για την Τουρκία στην καθημερινή ζωή, τη μνήμη και τη φαντασία». Στόχος η ενδοσκόπηση και η ψηλάφηση των βασισμένων σε άναρχα στερεότυπα εκτιμήσεων για τον Άλλο σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο, καθώς και η επανατοποθέτησή τους σε βάση κοινωνική και πολιτισμική. Μέσα σε ένα φάσμα απόψεων με ποικίλες διαβαθμίσεις, συχνά διαμετρικά αντίθετες, που συχνά έλκουν την καταγωγή τους από όμοιες συγκυρίες ή συγκρουσιακές εμπειρίες στην ιστορία των δύο λαών, κινήθηκαν οι ομιλητές, Έλληνες, Τούρκοι και αγγλόφωνοι ακαδημαϊκοί και πρόσφεραν συμπεράσματα αν μη τι άλλο οριοθετημένα, εμπεριστατωμένα κι ενδιαφέροντα, ως φαίνεται ακολούθως.

Διεθνές συνέδριο για τα ελληνοτουρκικά ζητήματα πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαΐου στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης με τη συμμετοχή ελλήνων, τούρκων και αγγλόφωνων ακαδημαϊκών. Ο τίτλος του συνεδρίου ήταν «Friends and Foes: Greek views of Turkey in everyday life, memory and imagination» («Φίλοι και αντίπαλοι: Ελληνικές απόψεις για την Τουρκία στην καθημερινή ζωή, τη μνήμη και τη φαντασία») και είχε ως στόχο του την ψηλάφηση, από τη σκοπιά κυρίως της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, των πολιτισμικά διαμορφωμένων απόψεων για τον Άλλο στην Ελλάδα, στην Κύπρο αλλά και στην Τουρκία. Με την ευγενική υποστήριξη της Υπηρεσίας Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, πενήντα περίπου ακαδημαϊκοί συνέκριναν και εξέτασαν την εικόνα του Τούρκου και του Έλληνα όπως αυτή διαμορφώνεται και συντηρείται σήμερα από τα δύο έθνη, καθώς και τις απόψεις αμφότερων των λαών για την πολιτική, τις διακρατικές σχέσεις και την ελληνοτουρκική φιλία.

Η πεποίθηση ότι η εικόνα του Άλλου (του Τούρκου στη συγκεκριμένη περίπτωση) ενέχει κεντρικές διαστάσεις της εικόνας του Εαυτού (του Έλληνα) ήταν ένα από τα βασικά συμπέρασματα του συνεδρίου. Όπως πολλοί συμμετέχοντες υποστήριξαν, οι όροι Τούρκος και Έλληνας δημιουργούν δυναμικά και δημιουργούνται ταυτόχρονα από μια σειρά στερεότυπες εικόνες που βασίζονται κυρίως στη γενίκευση και στη συλλήβδην αναπαράσταση του Εαυτού και του Άλλου ως ουσιωδών κατηγοριών ταυτότητας με σαφή και συγκεκριμένα πολιτισμικά όρια. Παρά τη δυναμική τους όμως, οι έννοιες Έλληνας και Τούρκος εξακολουθούν να είναι ακαθόριστες, ομιχλώδης και ασταθείς. Ως εκ τούτου, οι σύνεδροι επεσήμαναν την ανάγκη της χρήσης και της μελέτης τους σε συγκεκριμένα κοινωνικά πλαίσια έτσι ώστε να αποδυναμώνονται οι γενικευτικές τους ιδιότητες. Ανάλογα με τον τόπο, τον χρόνο και την κοινωνική ομάδα, τα εθνοτικά στερεότυπα περικλείουν πολλαπλά νοήματα που τροφοδοτούν όλο το φάσμα των εκτιμήσεών μας, από τον αρνητισμό και την εχθρικότητα, ως και τη γειτονία, τη φιλία, ακόμη και την ομοιότητα. Κεντρικό θέμα του συνεδρίου υπήρξε η ανάγκη της αναλυτικής αποδόμησης των εκτιμήσεων αυτών. Κάτι τέτοιο – κατά την κοινή ομολογία των συνέδρων – θα διευκολύνει σημαντικά τη μελέτη ουσιαστικών θεμάτων πολιτικής που αφορούν την Ελλάδα, την Τουρκία και την Κύπρο και θα συμβάλει στην εξεύρεση ενός λεξιλογίου καινούργιου που αναμένεται να βοηθήσει στην εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ των τριών αυτών χωρών.

Το συνέδριο άνοιξε με τις ομιλίες των δύο διοργανωτών, της δρος Renee Hirschon και του δρος Δημητρίου Θεοδοσόπουλου. Η δρ Hirschon, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και υπεύθυνη του προγράμματος προσφυγικών σπουδών στο ίδιο Πανεπιστήμιο, μίλησε για τις απόψεις των κατοίκων της Κοκκινιάς κατά την εκεί επιτόπια έρευνά της στα τέλη του ’70. Υπογράμμισε τη μαρτυρία των προσφύγων που αφορούσε τις καθημερινές, ζεστές σχέσεις με τους Τούρκους της Μ. Ασίας και υποστήριξε ότι η αποξένωση των δύο λαών μετά τα τραγικά γεγονότα της Μικρασιατικής Καταστροφής συνετέλεσε στην καλλιέργεια αρνητικών συναισθημάτων και εικόνων για τον Άλλο και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου. Ο δρ Θεοδοσόπουλος, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ασχολήθηκε με την παρουσίαση των διαφόρων εκτιμήσεων και επιχειρημάτων που προβάλλουν οι μοντέρνοι Έλληνες στον λόγο τους για τους Τούρκους. Η εναρκτήρια ομιλία του βασίστηκε κυρίως στην αποδόμηση των στερεοτύπων, που όπως υποστήριξε είναι ιδιαίτερα πολύπλοκα και βασίζονται σε πολιτισμικά συγκεκριμένες όψεις της ιστορίας και της πολιτικής αιτιολόγησης.

Ακολούθησαν οι παρουσιάσεις του δρος Ηρακλή Μήλλα για την Τουρκοκρατία και τη διττή όψη του Τούρκου στα ελληνικά κείμενα και του Βάσσου Αργυρού, λέκτορα στο Πανεπιστήμιο του Hull. Ο πρώτος τόνισε τη δυσαρμονία μεταξύ μύθων και πρακτικών και τον ρόλο της ως πηγής συγκρουσιακών συναισθημάτων όσον αφορά την εθνική ταυτότητα, ενώ ο δεύτερος ασχολήθηκε με την εξέταση της ελληνικής σκέψης από θεωρητική πλευρά. Ο δρ Αργυρού, Κύπριος την καταγωγή, μίλησε για τη δυτική προέλευση των κριτηρίων αποδοχής ή απόρριψης που χρησιμοποιούν οι Έλληνες, όπως αυτά φαίνονται μέσα από τον λόγο και τις απόψεις τους για τους τούρκους γείτονες.

Η Jane Cowan, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Sussex, προήδρευσε του δευτέρου κύκλου ομιλιών κατά τον οποίο παρουσιάστηκαν εισηγήσεις των: Φωτεινής Τσιμπιρίδου (Πανεπιστήμιο Θράκης), Λίνας Σιστάνη (Πανεπιστήμιο Ουαλλίας-Λάμπετερ) και Βασιλικής Γιακουμάκη (Πανεπιστήμιο Κολούμπια). Η δρ Τσιμπιρίδου αναφέρθηκε στην ετερογλωσσία στη Θράκη όπως αυτή διαμορφώνεται εκ του παραλληλισμού γραπτών κειμένων, όπως η εφημερίδα Αντιφωνητής, και της βιωμένης πολυπολιτισμικότητας της περιοχής. Η κυρία Σιστάνη, διδακτορική ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Ουαλλίας-Λάμπετερ, παρουσίασε τις απόψεις των κατοίκων ενός χωριού στη Μακεδονία για τους Τούρκους έτσι όπως αυτές χτίζονται σταδιακά μέσα στον λόγο, στην εμπειρία και στη φαντασία, ενώ η δρ Γιακουμάκη αναφέρθηκε στην αμφιλεγόμενη σημασία των κοινών πολιτισμικών διοργανώσεων και των λαϊκών δρώμενων στην περιοχή της Θράκης.

Ο καθηγητής τής London School of Economics and Political Science Peter Loizos διηύθυνε τον επόμενο συνεδριακό κύκλο, ο οποίος στόχο του είχε την παρουσίαση και κριτική ανάλυση της εικόνας του Τούρκου και του Έλληνα σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο. Τη συζήτηση άνοιξε η Ιλαϊ Ορς από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, η οποία και μίλησε για τη θετική εικόνα της Ελλάδας στη σύγχρονη Κωνσταντινούπολη έτσι όπως αυτή φαίνεται μέσα από μουσικές, γαστριμαργικές και ενδυματολογικές επιλογές των Τούρκων αλλά και από τον καθημερινό τους λόγο μετά τα τραγικά γεγονότα των σεισμών στις δύο χώρες. Ο Σπύρος Σπύρου, καθηγητής στο Cyprus College, παρουσίασε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα έρευνα για τις αντιλήψεις περί Τούρκων και Τουρκίας και την εικαστική έκφρασή τους κυπρίων μαθητών του δημοτικού. Τέλος η δρ Ελισάβετ Κυρτσόγλου, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Ουαλλίας-Λάμπετερ, μίλησε για την πολλαπλή εικόνα του Τούρκου στην Ελλάδα, τις πολιτισμικές προβολές των Ελλήνων και την ταλάντευσή τους ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση.

Ο τελευταίος κύκλος ομιλιών ήταν αφιερωμένος στην Κύπρο με παρουσιάσεις των Paul Sant Cassia (University of Durham), Navaro Yashin (University of Cambridge) και Peter Loizos (LSE). Ο δρ Sant Cassia έθιξε το θέμα της συμβολικής θέσης και σημασίας των τουρκοκυπρίων και ελληνοκυπρίων αγνοουμένων. Εξέθεσε τον χειρισμό του θέματος από τις δύο πλευρές, υπογραμμίζοντας την πρακτική της ηρωοποίησης εκ μέρους των Τουρκοκυπρίων και τα συναισθήματα απώλειας που κατέχουν τους Ελληνοκύπριους. Ακολούθησε η δρ Γιασίν, η οποία μίλησε για τις ενδοκοινοτικές σχέσεις στη Βόρεια Κύπρο και επικεντρώθηκε στη δυσφορία των Τουρκοκυπρίων προς τους τούρκους έποικους και τους εκπροσώπους του στρατού. Ο καθηγητής κ. Loizos, τέλος, ανέλυσε κάποιες από τις στρατηγικές που θα μπορούσαν να καλυτερεύσουν τις σχέσεις των δύο κοινοτήτων και να βοηθήσουν στην πολιτική της επαναπροσέγγισης Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.