Διαλογος για τη χρηση του αρχαιου θεατρου Μαρωνειας στη Ροδοπη

Με αφορμή τις διαφωνίες που προκάλεσε η εκδήλωση κλασικής μουσικής που φιλοξενήθηκε στο αρχαίο θέατρο Μαρώνειας σε ό,τι αφορά στον τρόπο χρήσης, στο περιεχόμενο των παραστάσεων και τη λογική που θα διέπει τις επιλογές των παραστάσεων η πρόταση που κατατέθηκε μέσω του ΠτΘ ήταν να ξεκινήσει ένας διάλογος για το θέμα αυτό. Στην εκπομπή του Δάμωνα Δαμιανού «Αιχμή του Δόρατος» στο Ράδιο Παρατηρητής δύο από τους διαφωνούντες με τον συγκεκριμένο τρόπο χρήσης, ο δικηγόρος Γιάννης Καλλιάνης και ο αρχαιολόγος Γιώργος Βολουδάκης εξέφρασαν τις απόψεις τους επί του θέματος. Ένα μέρος αυτής της συζήτησης φιλοξενεί σήμερα στις σελίδες του ο ΠτΘ.

Γιάννης Καλλιάνης: «Το κριτήριο αφορά στην καταξίωση που δίνει το κοινό»

ΠτΘ: κ. Καλλιάνη θα σας μεταφέρω το τι άκουσα βγαίνοντας από το θέατρο εκείνο το βράδυ από θεατές που είχαν μια διάθεση επικριτική απέναντι στους ανθρώπους, δεν ανέφεραν πρόσωπα, που όπως έλεγαν ήθελαν να έρθει ο Νταλάρας και κάποιοι άλλοι καλλιτέχνες στο επίπεδο Νταλάρα. Δηλαδή ο Νταλάρας ο καθ’ όλα άξιος καλλιτέχνης ή ο οποιοσδήποτε άλλος είναι must για το αρχαίο θέατρο Μαρώνειας και δεν μπορεί να έρθει κάποιος που μπορεί να μην είναι τόσο διάσημος έχει όμως να επιδείξει μια τέχνη που σε κάθε περίπτωση δεν προσβάλλει την αισθητική μου; Διότι πρέπει να ομολογήσω ότι τα παιδιά που μπήκαν εκεί μέσα και παρουσιάστηκαν το βράδυ της Κυριακής, εφόσον ήμουν αυτόπτης μάρτυρας, μπορεί να μην συνέβαλαν στην ωραιότερη εκδήλωση που είδα στη ζωή μου αλλά δεν προσέβαλλαν την αισθητική μου. Δηλαδή μόνο ο Νταλάρας μπορεί να δώσει αίγλη στο αρχαίο θέατρο;
Γ.Κ.: Δεν είπα ότι ο Νταλάρας θα πρέπει να παίξει στο αρχαίο θέατρο. Το κριτήριο που έδωσα σε συνέντευξή μου είναι ότι εκείνοι που θα παίξουν εκεί πρέπει να έχουν το μίνιμουμ κριτήριο ποιότητος το οποίο αρμόζει στην ιερότητα του χώρου από άποψη καλλιτεχνικής αξίας. Τα πτυχία τα δίνει το κοινό και θα σας πω ένα όνομα που δεν το ήξερα. Την πρώτη χρονιά με τους ανθρώπους που εργάστηκαν στο ξεκίνημα για την Νέα Μαρμαρίτσα έπαιξε κάποιος Παναγιώτης Τροχόπουλος. Έτυχε να ακούσω από κάπου το όνομα, έψαξα, ρώτησα, έμαθα, πήρα την γνώμη του ειδικού και πήγαμε εκεί, στα κατσάβραχα, όπου είδαμε ένα πιάνο με ουρά και έπαιξε ο συγκεκριμένος. Μπορείτε να μάθετε το βιογραφικό του για το ποιος είναι. Ψάξτε να βρείτε το συγκεκριμένο αυτό σχήμα που εμφανίστηκε την Κυριακή για να βάλουμε ίσα μέτρα και σταθμά. Σε αυτό το χώρο υπήρξαν και κάποιοι άνθρωποι ειδικοί που διδάσκουν μουσική και τέχνη. Έχετε υπόψη σας τον πίνακα του Έντβαρντ Μουνκ «Η κραυγή»; Ήταν λοιπόν εκεί δασκάλες που τις είδα να κάθονται όπως ακριβώς κάθεται το ανθρωπάκι του Μουνκ. Θα ζητήσω συγνώμη από τα ωδεία της Κομοτηνής διότι είκοσι χρόνια που παρακολουθώ εξετάσεις είχα ακούσει και καλύτερα πράγματα. Το θέμα λοιπόν είναι στο αρχαίο θέατρο ή θα πάμε να ακούσουμε κάποια σχήματα που θα έχουν ποιότητα και αυτό θα το κρίνει το κοινό το χειροκρότημα. Ούτε Κάτωνα με λένε, ούτε ειδικός γνώστης ή τιμητής κάποιων πραγμάτων είμαι. Το κριτήριο αφορά στην καταξίωση που δίνει το κοινό. Τα πτυχία δεν τα απαξιώνω. Ο Χατζιδάκις έλεγε «σιχαίνομαι την ύπουλη γνώση που δίνουν τα ωδεία» εννοεί την στεγνή και την στείρα. «διότι ο σκοπός που γράφω την μουσική μου είναι να επικοινωνήσω, να διοχετευθώ και να εξαφανισθώ». Αυτό που κατάλαβα την Κυριακή είναι ότι κάποιες παρτιτούρες απεγνωσμένα έπεφταν συνεχώς επί του κοίλου και κατ’ επανάληψη ίσως προσπαθώντας να εκπληρώσουν το τρίτο όρο που λέει ο Χατζιδάκις…

ΠτΘ; Μη λέτε κακίες…

Γ.Κ.: Όχι δεν λέω κακίες…

ΠτΘ: Ο αέρας έδιωχνε τις παρτιτούρες
Γ.Κ: Ακόμη και αυτό είναι έλλειψη προχειρότητας, γιατί έπρεπε και αυτό να το προβλέψουν, όπως θα μπορούσε να τοποθετηθούν με άλλο τρόπο τα αναλόγια επί του κοίλου για να μην πέφτουν κάτω και το κοινό βεβαίως χειροκρότησε και καλά έκανε. Εξηγώ και πάλι ότι δεν έχω απολύτως τίποτα με τις καλλιτέχνιδες απλά το λέω με αφορμή αυτού του γεγονότος.

ΠτΘ: Η δική μου άποψη και ως ενός ανθρώπου που ασχολείται με την αυτοδιοίκηση εδώ και οκτώ χρόνια ως δημοτικός σύμβουλος του δήμου Κομοτηνής είναι να συσταθεί μια καλλιτεχνική επιτροπή διαχείρισης του αρχαίου θεάτρου της Μαρώνειας, στο βαθμό που θα συμφωνήσουν οι εμπλεκόμενοι ότι θα πρέπει το μνημείo να χρησιμοποιείται μια ή δύο φορές το χρόνο. Η καλλιτεχνική επιτροπή με καλλιτεχνικό διευθυντή θα πρέπει να είναι ξέχωρη από τις ντόπιες αντιπαραθέσεις και ο καλλιτεχνικός υπεύθυνος δεν θα προέρχεται από την Κομοτηνή…
Γ.Κ.: Γιατί δεν θα προέρχεται από την Ροδόπη;

ΠτΘ: Γιατί στον Δήμο Μαρώνειας ποτέ δεν μπορείτε να συμφωνήσετε για τίποτα. Δεν μπορείτε να συμφωνήσετε για την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής, δεν μπορείτε να συμφωνείτε για μια παράσταση στο αρχαίο θέατρο, για αυτό φτιάξτε μια επιτροπή με ένα καλλιτεχνικό διευθυντή. Προηγουμένως μου αναφέρατε τον Θοδωρή Γκόνη, ο οποίος είναι εξαίρετος θεατράνθρωπος αλλά πολλές φορές έχει προβλήματα διαχειριστικού τύπου στο Αρχαίο Θέατρο Φιλίππων ή στο Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Σερρών. Αυτόν θα τον επιλέξουν οι καθ’ ύλην αρμόδιοι, η αυτοδιοίκηση, οι Σύλλογοι από κοινού προκειμένου να δημιουργηθεί μια καλλιτεχνική επιτροπή. Δεν μπορεί ο κάθε σύλλογος, ο κάθε άνθρωπος που έχει ευαισθησία με την τέχνη να χτυπά τα πόδια του και να κάνει αυτή τη φασαρία…
Γ.Κ.: Θα συμφωνήσω με αυτά που λέτε αλλά στην Ελλάδα, όταν δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, κάνουμε μια επιτροπή. Δεύτερον, όσον αφορά στις προθέσεις των πάντων, τη δική μου τη δική σας, η ρήση λέει ότι «ο δρόμος για την κόλαση είναι γεμάτος με προθέσεις» αλλά δεν φτάνουν μόνο αυτές. Η καθ’ ύλην αρμόδια εφορία και συγκεκριμένα η κ. Καραδήμα διαφώνησε κάθετα με την συγκεκριμένη εκδήλωση γιατί δεν είχε τα απαραίτητα κριτήρια που προανέφερα και έστειλε την διαφωνία της στην Αθήνα.

ΠτΘ: Ρωτώ εσάς που είστε ένας άνθρωπος που ασχολείστε πολύ και με υψηλή νοημοσύνη. Η κ. Καραδήμα την οποία σέβομαι και εκτιμώ ιδιαιτέρως για την δουλειά που κάνει είναι αρχαιολόγος. Είναι ιδιότητά της προκειμένου να κρίνει το καλλιτεχνικό επίπεδο μιας εκδήλωσης κλασικής μουσικής;
Γ.Κ.: Δεν ξέρω αν η κ. Καραδήμα έχει τέτοιες γνώσεις. Ο αείμνηστος Κάραγιαν έλεγε ότι για να κρίνεις μια εκδήλωση κλασικής μουσικής μπορείς να πεις ότι μ’ αρέσει ή δεν μ’ αρέσει όπως θα λέγαμε «περί ορέξεως κολοκυθόπιτα». Αυτό είναι άλλο…

ΠτΘ: Να πω δηλαδή ως δημοσιογράφος δεν με αρέσει αυτή φέρτε άλλη…
Γ.Κ.: Μπορείτε να το πείτε…

ΠτΘ: Και ο αρχαιολόγος μπορεί να το πεί αλλά δεν είναι ο ειδικός
Γ.Κ.: Θα πω μια κουβέντα. Ειδικοί στην τέχνη δεν υπάρχουν. Το κοινό απονέμει και αυτό ξεαπονέμει, το κοινό χειροκροτεί, το κοινό γιουχάρει. Απλά πράγματα.

ΠτΘ: Τώρα τα λέτε ωραία…
Γ.Κ.: Έτσι είναι. Από εκεί και πέρα υπήρχαν ειδικοί, δηλαδή άνθρωποι που ασχολούνται με την κλασική μουσική, που είναι η δουλειά τους και όπως σας είπα τις είδα να είναι όπως το ανθρωπάκι στον πίνακα «Η κραυγή». Εγκαίρως τους είπα να βάλουν πιάνο με ουρά αλλά δεν υπήρχε και ας γίνει μια σύγκριση στο πώς ο ταπεινός πολιτιστικός σύλλογος πήγε ένα πιάνο με ουρά εκεί που το πήγε ενώ στην εκδήλωση δεν υπήρχε, υπήρχε ένα ηλεκτρικό που δεν είχε ούτε την εμφάνιση που έπρεπε να έχει, υπήρχε ένα κοντραμπάσο που προσπαθούσε να κάνει το τσέλο. Αυτό όμως αφορά αυτούς που άρεσαν ή δεν άρεσαν αυτό το πράγμα. Το θέμα όμως είναι ότι την καταξίωση στον καλλιτέχνη την δίνει το κοινό και η αναγνωρισιμότητα πρέπει να έχει εκείνα τα μίνιμουμ στοιχεία. Πέρσι έγινε αυτό που έγινε η Λυδία Κονιόρδου είναι αυτή που είναι και ο Γκόνης επίσης. Ρωτώ λοιπόν από άποψη καλλιτεχνικής οντότητας και κύρους είναι ισοϋψής η φετινή;

«Προτείνω τη θεσμοθέτηση πόρων από όλους τους δήμους»

ΠτΘ: Ξέρετε κ. Καλλιάνη από εγνωσμένης αξίας καλλιτέχνες πόσες καλλιτεχνικές παραστάσεις έχουμε δει χρόνια τώρα, πόσες αρπαχτές βλέπουμε κάθε χρόνο να έρχονται και να μαζεύουν χρήματα γιατί τους γνωρίζουν από την τηλεόραση;
Γ.Κ.: Συμφωνώ. Υπάρχει ένα παιδί από την Κέρκυρα δεκαεφτάχρονο διάσημο κορυφαίος σολίστας στην Ευρώπη στο φλάουτο και συνεργάζεται με διεθνείς ορχήστρες. Μακάρι του χρόνου να αξιωθούμε να το δούμε εδώ για να καταλάβει ο κόσμος την διαφορά. Όταν πας μέσα σε ένα τέτοιο ιερό πας για να κοινωνήσεις και αυτό πρέπει να το κάνει ο μύστης, να ακούσεις κάτι. Και να πω ότι ο καλλιτέχνης εγνωσμένης αξίας μπορεί να έχει και μια άσχημη βραδιά, να κάνει μια «πατάτα», όμως θα σου δώσει κάτι και θα πεις «άκουσα και αυτό». Πριν τρία περίπου χρόνια συνάντησα τη Χάρις Αλεξίου που είχε άσχημη βραδιά όμως σε κάποια στιγμή σήκωσε το χέρι και ζήτησε από το κοινό να ησυχάσει και είπε ένα τραγούδι. «Πάρτε να έχετε» είπε και καληνύχτισε. Αυτό εμένα μου έφτασε. Φέτος προσπαθήσαμε και προσπάθησα σε συνεργασία με τους αρχαιολόγους να κάνω κάτι και απευθυνθήκαμε στον Θοδωρή Γκόνη ο οποίος μου είπε ότι είμαστε παντελώς άσχετοι. Μόλις με ρώτησε για το μπάτζετ άρχισα να γελάω, άλλο ένα σύντομο ανέκδοτο. Ελπίζω του χρόνου να πάνε όλα καλά και αυτοί που θα απασχοληθούν να καταφέρουν τα πράγματα να πάνε καλύτερα. Θα πρέπει όλη η τοπική κοινωνία να αντιληφθεί ότι το αρχαίο θέατρο είναι μεγάλη υπόθεση και να πάρει την τύχη όλων στα χέρια της. Πρότασή μου είναι η θεσμοθέτηση πόρων από όλους τους δήμους γιατί δεν μπορεί ο καθένας δήμαρχος να βγαίνει έξω και να επαιτεί.

ΠτΘ: κ. Καλλιάνη σας ευχαριστούμε πολύ.
Γ.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Γιώργος Βολουδάκης, «Θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στο τι φιλοξενείται στο αρχαίο θέατρο»

ΠτΘ: κ. Βολουδάκη το θέμα μας είναι ο τρόπος που χρησιμοποιήθηκε το αρχαίο θέατρο Μαρώνειας φέτος. Ποια είναι η δική σας άποψη;
Γ.Β.: Η άποψή μου αποτυπώθηκε μέσα στην επιστολή που έστειλα στον τύπο. Προσωπικά πιστεύω ότι το κύριο ζήτημα που προκύπτει από την εκδήλωση αφορά στο τι θα φιλοξενεί κάθε χρόνο το αρχαίο θέατρο, το οποίο κατά την άποψή μου πρέπει να φιλοξενεί λίγες και «ελαφρές» εκδηλώσεις κάθε χρόνο και θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στην επιλογή του τι θα φιλοξενείται. Από την αρχή είπα χωρίς να έχω κάτι προσωπικό με τους καλλιτέχνες και το έχω πει κατ’ επανάληψη παρότι κάποιοι επίτηδες το έχουν διοχετεύσει αν και δεν είναι έτσι…

ΠτΘ: Εσείς τους καλλιτέχνες τους συγκεκριμένους τους φιλοξενήσατε και στο ξενοδοχείο σας…
Γ.Β.: Τους φιλοξένησα με κόστος και εν πάση περιπτώσει δεν θέλω να μπω σε λεπτομέρειες, δεν έχω πρόβλημα μαζί τους και μάλιστα αν έπαιζαν κάπου αλλού θα πήγαινα να τους ακούσω. Το θέμα είναι ότι η στάση που πρέπει να ακολουθήσουμε όσον αφορά το αρχαίο αυτό μνημείο είναι μια ή δύο εκδηλώσεις το χρόνο προσεκτικά επιλεγμένες από τον αφρό των εκδηλώσεων. Αν δεν υπάρχουν αυτές προτιμώ, προσωπική μου άποψη είναι αυτή, το θέατρο να μην ανοίγει στον καθένα. Από τις φωτογραφίες που είδα στην εκδήλωση, άκουσα βέβαια και κάποια σχόλια τα οποία δεν ήταν και ιδιαίτερα κολακευτικά, με τους λαμέ μανδύες και τους γραβατωμένους, τα τακούνια μέσα στο αρχαίο μνημείο, και αυτό που εισέπραξα εγώ είναι ότι ήταν μια εκδήλωση τύπου απριλιανής δικτατορίας, ας πούμε «Ζήτω η Ελλάς».

ΠτΘ; Όχι δεν είναι έτσι. Ήμουν παρών και σε κάθε περίπτωση δεν ήταν αυτής της αισθητικής. Επειδή ξέρω πολύ καλά ότι έχετε σχέση με την τέχνη και ότι είστε ευαίσθητος θα έλεγα ότι αυτό που λέτε αδικεί την προσπάθεια. Για μουσική μπαρόκ και ακούσματα Χατζιδάκι δεν μπορείς να μιλάς για αισθητική δικτατορίας
Γ.Β.: Το θέμα είναι πώς εκτελέστηκαν, τι ποιότητα είχαν και πόσα από τα χρήματα της επιχορήγησης επενδύθηκαν στο να στηθεί σωστά η εκδήλωση, πόσα εισιτήρια κόπηκαν, αν δεν κάνω λάθος είναι λιγότερα από εκατό, οι υπόλοιποι όλοι ήταν με προσκλήσεις. Τίθεται επίσης ένα ζήτημα γιατί να υπάρχει επιχορήγηση και γιατί να υπάρχει εισιτήριο. Αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι για μένα έχει λήξει «το επεισόδιο», από εδώ και πέρα θα πρέπει πρώτον να ξεκινήσει ένας ανοικτός διάλογος για τη χρήση του αρχαίου θεάτρου και να θεσμοθετηθεί κάποιος φορές που θα διαχειρίζεται με αρχή την Εφορία Αρχαιοτήτων η οποία έχει αρνητική άποψη και θέση για την εκδήλωση που έγινε και αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο γιατί είναι άνθρωποι με ιδιαίτερες ευαισθησίες και δεν είναι καθόλου τυχαίοι αυτοί που έγραψαν το αρνητικό έγγραφο. Από εδώ και πέρα λοιπόν πρέπει να υπάρξει κάποιος φορέας που θα διαχειρίζεται και θα επιλέγει τις ανάλογες εκδηλώσεις για το μνημείο. Και προς αυτό θα βοηθήσουμε όλοι.

ΠτΘ: Ως επιστέγασμα της κουβέντας μας θα ήθελα να βγει μια αισιόδοξη νότα ότι μπορούμε να υπερβαίνουμε τις τοπικές μας αντιπαραθέσεις και να ομονοούμε σε θέματα που έχουν σχέση με την κοινή λογική
Γ.Β.: Αν δεν ήμουν αισιόδοξος από τη φύση μου και επειδή άκουσα διάφορα περί μιζέριας, με πήραν στις πέντε το πρωί τηλέφωνο και με απειλούσαν, άκουσα και έζησα διάφορα σε πέντε μέρες και θα μου επιτρέψετε να μην μπω σε λεπτομέρειες και δεν φοβάμαι κανένα, θα έλεγα ότι όποιος θέλει να έρθει να μου αντιπαρατεθεί κατά πρόσωπο, όχι ύπουλα και με ανώνυμα τηλεφωνήματα, αυτά είναι απαράδεκτα και θυμίζουν άλλες εποχές, εν πάση όμως περιπτώσει είμαι αισιόδοξος, και θέλω να κοιτάξουμε μπροστά και να δούμε το μνημείο όπως πραγματικά του αξίζει και ελπίζω αυτό να αποτελέσει ένα γεγονός που θα μας καθοδηγήσει προς την θετική κατεύθυνση χρήσης του. Αν πέσει και άλλο ο δείχτης του χρόνου τα πράγματα δεν θα είναι καθόλου καλά.

Γιάννης Καλλιάνης: κ. Βολουδάκη θα ήθελα ένα μικρό σχόλιο για την περσινή εκδήλωση που φιλοξενήσατε…
Γ.Β.: Φιλοξενήσαμε τις δύο μουσικούς έχω δηλώσει και εγγράφως ότι με αυτές τις κυρίες δεν έχω πρόβλημα, για τον κήπο του ξενοδοχείου μου ήταν καλές, σε κάποιους δεν άρεσαν αλλά προσωπικά δεν με ενδιαφέρει η αντιπαράθεση των μουσικών καθαυτή, με ενδιαφέρει τι θα φιλοξενείται στο αρχαίο θέατρο από εδώ και πέρα. Να συμπληρώσω και κάτι που μου διέφυγε στις συζητήσεις που έγιναν για τις παραστάσεις που θα φιλοξενεί το θέατρο έπεσε και η ιδέα σε μια μελλοντική χρήση να υπάρξει και ένα χρονικό παράθυρο μιας ή δύο εκδηλώσεων στο οποίο θα παίζουν νέοι μουσικοί μέσα στο αρχαίο θέατρο, ρητά όμως θα είναι εκδήλωση νέων μουσικών νέων ανερχόμενων ταλέντων. Δεν μπορούν να παρουσιάζονται κάποιοι εξίσου με μια Λυδία Κονιόρδου με ένα χ καταξιωμένο καλλιτέχνη.

ΠτΘ: κ. Βολουδάκη σας ευχαριστούμε πολύ.
Γ.Β.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.