«Δεν πρεπει να καθυστερουμε στην εφαρμογη του «Καποδιστρια ΙΙ»

Ο «Καποδίστριας ΙΙ» όπως ονομάζεται το σχετικό σχέδιο που προωθείται και αναμένεται να ψηφιστεί από τη Βουλή μέχρι τα τέλη του 2007 προβλέπει, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, τη μείωση του αριθμού των δήμων, των νομαρχιών και των περιφερειών της χώρας. Το συγκεκριμένο σχέδιο έρχεται ως συνέχεια του πρώτου σχεδίου που εφαρμόστηκε από το 1997. Το ζήτημα της διοικητικής αναδιάρθρωσης της χώρας συζητά σήμερα ο ΠτΘ με το δήμαρχο Αιγείρου κ. Βαγγέλη Λίτσο. Ο κ. Λίτσος αναλύει τους λόγους που ο «Καποδίστριας Ι» δεν είχε την ανεμενόμενη αποτελεσματικότητα, ενώ τονίζει την ανάγκη για λιγότερους δήμους, αλλά και ισχυρότερους, καταθέτοντας την άποψή του για τα κριτήρια με τα οποία πρέπει να γίνει η συνένωση.

«Καποδίστριας Ι»

ΠτΘ: κ. Λίτσο, ο «Καποδίστριας» ήρθε με πολλές υποσχέσεις και προοπτικές βασισμένος στο ευρωπαϊκό μοντέλο των ισχυρών δήμων. Τελικά τι δεν πήγε καλά;

Β.Λ.: Ο «Καποδίστριας Ι» παρά τα όσα προβλήματα εμφανίστηκαν κατά τη διαδικασία εφαρμογής του έδωσε και πολλά πλεονεκτήματα. Θα αναφέρω τα θετικά του στοιχεία. Η μείωση του αριθμού των ΟΤΑ από τους 36000 στους 1034 ήταν μεγάλη επιτυχία. Υπήρξαν αντιδράσεις, οι οποίες όμως απορροφήθηκαν πολύ γρήγορα και το πρόγραμμα ξεκίνησε σχετικά άνετα την εφαρμογή του. Από εκεί και πέρα αυτό που άρχισε να δυσκολεύει τις τελικές επιδόσεις των δήμων, με αποτέλεσμα να μην ανταποκρίνονται στην όλη προσπάθεια, αφορούσε κατ’ αρχήν την αποχώρηση του υπουργού Εσωτερικών που το σχεδίασε, του Αλέκου Παπαδόπουλου. Άφησε ένα σχεδιασμό στη μέση και εφαρμόσαμε έναν αυτοδιοικητικό χάρτη, ο οποίος όμως συνοδεύονταν και από μια σειρά υποστηρικτικών ενεργειών, οι οποίες δεν δρομολογήθηκαν από τις μετέπειτα ηγεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών ή άλλαξαν τα σχέδια στην πορεία. Προβλέπονταν ξεκάθαρα ότι θα υπάρξει ένα ισχυρό πλαίσιο χρηματοδότησης, παράλληλο με τις πολλές και σημαντικές αρμοδιότητες που δίνονταν στους δήμους. Αυτό λειτούργησε έως το 2000. Μέχρι τότε όντως υπήρξε μια καλή χρηματοδότηση των δήμων. Από εκεί και μετά οι δήμοι αφέθηκαν και ειδικά την περίοδο 2001-2005 μεταβιβάσθηκαν πολλές αρμοδιότητες στους δήμους ανεξαρτήτως μεγέθους τους, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να ανταποκριθούν. Μάλιστα μεταβίβασε αρμοδιότητες κοινωνικού χαρακτήρα που δεν παρήγαν, αλλά αντιθέτως είχαν διαρκώς δαπάνες, τις οποίες το κράτος, ενώ δεσμεύτηκε να τις στηρίξει, στη συνέχεια αποτραβήχτηκε ή τις χρηματοδότησε με τα οικονομικά μεγέθη του 2001, χωρίς να παρακολουθεί την εξέλιξη των δαπανών μέχρι το 2005. Αυτό δημιούργησε σοβαρότατα προβλήματα. Τέλος, το πιο μεγάλο πρόβλημα πιστεύω ότι ήταν η νομοθεσία που υπήρχε από το 1989 για την χρηματοδότηση των δήμων που προβλέπει συγκεκριμένα έσοδα, τους λεγόμενους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, όπου κανονικά το Υπουργείο Οικονομικών δεν έχει το δικαίωμα να παρέμβη. Όμως από το 1989 όλες οι κυβερνήσεις μέχρι και σήμερα με διάφορες αιτιολογίες και δικαιολογίες και προφάσεις και αφορμές παρακρατούσαν και παρακρατούν φόρους θεσμοθετημένους. Έχουμε, δηλαδή, μια παράβαση της νομοθεσίας που στην αρχή έγινε με συμφωνία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, για παράδειγμα το 1989 η ΚΕΔΚΕ είχε συμφωνήσει να γίνει μια παρακράτηση λόγω των σοβαρών προβλημάτων που είχε το κράτος, να θυμίσω ότι για δύο μήνες δεν μπορούσε να πληρώσει συντάξεις ή τη συμφωνία παρακράτησης που έγινε το 1989 για να μπει η χώρα στην ΟΝΕ, η οποία όμως εφαρμόζεται κάθε χρόνο. Στο τέλος, να πούμε ότι, παρότι ήταν μια γενναία απόφαση η δημιουργία του «Καποδίστρια Ι», έμεινε στη μέση της πορείας της, γιατί τότε ο κ. Παπαδόπουλος είχε δηλώσει ότι μέσα σε ένα χρονικό διάστημα τριών περίπου χρόνων πρέπει να έρθει και ο δεύτερος Καποδίστριας, δηλαδή στην πραγματική πολιτική σκέψη του σχεδιαστή του Προγράμματος ήταν ότι θα έπρεπε να πάμε στους 400 δήμους, αλλά αυτό επειδή δεν μπορούσε να γίνει τότε, έπρεπε να υπάρξει ένα μεταβατικό στάδιο, το οποίο τελικά κράτησε πολλά χρόνια συσσωρεύοντας τα προβλήματα που προανέφερα. Γι’ αυτό το λόγο πιστεύω ότι δεν πρέπει να καθυστερούμε άλλο στην εφαρμογή του «Καποδίστριας ΙΙ».

Αυτοδιοικητικός χάρτης

ΠτΘ: Σύμφωνα με αυτά που έχουν δει το φως της δημοσιότητας επέρχεται μια μείωση του αριθμού των νομαρχιών σε 22, αλλά και μείωση των περιφερειών. Η νέα αυτή οργάνωση, κατά την άποψή σας, πώς θα λειτουργήσει;

Β.Λ.: Με τον τρόπο που τέθηκε φαίνεται ότι από τώρα έχουμε βάλει το… κάρο μπροστά από τα βόδια. Είναι λάθος. Αντί να συζητάμε για τις αρμοδιότητές τους, εμείς κοιτάμε να βάζουμε γραμμές στους χάρτες για να δούμε πώς θα διαιρεθεί ή χώρα. Πρώτα θα πρέπει να δούμε το ρόλο που καλείται να παίξει ο θεσμός, τις αρμοδιότητές του, τις χρηματοδοτικές του πηγές, έτσι ώστε να παίξει το ρόλο που καλείται μέσα από αυτή τη νομοθετική ρύθμιση και μετά να δούμε πώς πρέπει να τραβήξουμε τις γραμμές, έτσι ώστε και οι πόροι να είναι επαρκείς και ο ρόλος να ικανοποιείται κατά περιφέρεια, ώστε να είναι πιο αποδοτική μια περιοχή που θα οριοθετηθεί ως αιρετή περιφέρεια. Θα πρέπει να ορίσουμε ποιο θα είναι το Περιφερειακό Συμβούλιο, πώς θα στελεχώνεται, πώς θα εκλέγονται τα μέλη του, θα είναι αιρετά, θα είναι με άμεση ή έμμεση εκλογή, θα είναι ex officio, ποιο θα είναι το εκτελεστικό όργανο της περιφέρειας, θα είναι μονοπρόσωπο, θα είναι περιφερειάρχης, θα είναι περιφερειακή επιτροπή…; Δεν είναι μόνο να ψηφίζεις κάτι, αλλά το θέμα είναι ποιος θα κληθεί να το εφαρμόσει. Ζήτημα επίσης είναι ποια θα είναι η σχέση της περιφέρειας με την κεντρική διοίκηση. Θα δώσω ένα παράδειγμα για να δούμε το διακριτό ρόλο της περιφέρειας. Θα μπορεί το Υπουργείο Παιδείας να βγάζει, για παράδειγμα, ένα ωρολόγιο πρόγραμμα για το δημοτικό που να έχει κάποιες δυνατότητες παραλλαγής και κάθε περιφέρεια ανάλογα με το χαρακτήρα της να επιλέγει από αυτό το γενικό πλαίσιο την παραλλαγή που θέλει για να την εντάξει στο ωρολόγιο πρόγραμμα των σχολείων της περιφέρειάς της; Εάν μια περιοχή είναι αστικοποιημένη, όπως η Αττική, πρέπει να δούμε αυτά τα παιδιά που ζουν εκεί, πέρα από τις γενικές γνώσεις, τι άλλες κατευθύνσεις θα πάρουν στο περιβάλλον που ζουν. Διαφορετικά θα πρέπει να είναι τα προγράμματα σε μια περιφέρεια ορεινή ή νησιωτική και το πρόγραμμα να εφαρμόζεται ανάλογα. Να μην υπάρχει δηλαδή ένας αυστηρός κανόνας και όλη η χώρα, από την Κρήτη ή από το Ορμένιο, να πρέπει να το εφαρμόσει. Να αφήνονται περιθώρια στην περιφερειακή διοίκηση να προσαρμόζει το πρόγραμμα στις δικές της ανάγκες. Αυτό δεν είναι κάτι καινούργιο, γίνεται και σε άλλες χώρες. Σε επίπεδο νομαρχιών οι νομαρχίες στην Ευρώπη δεν υπάρχουν. Οι νομαρχίες είναι ένα κατάλοιπο του κράτους από τη Βαυαρική εποχή. Η Βαυαρία εξελίχθηκε από τότε μέχρι σήμερα, εμείς παραμείναμε σε αυτά που μας έφεραν ο Όθωνας και οι υπουργοί του. Σήμερα αυτός ο ενδιάμεσος θεσμός προκαλεί σύγχυση ακόμη και στις αρχές της ΕΕ. Βλέπουμε ακόμη και σε κράτη που ακόμη σαν σχήμα υπάρχουν αυτό γίνεται για υπηρεσιακούς λόγους. Δεν έχουν πολιτική φωνή οι νομαρχίες. Έτσι όπως εξελίσσονται τα πράγματα, κάπως έτσι θα μετατραπούν οι νομαρχίες σε καθαρά σχήματα διοικητικών υπηρεσιών χωρίς πολιτικούς προϊσταμένους και θα ενσωματωθεί ο πολιτικός ρόλος των νομαρχιών μέσα στην έννοια του περιφερειακού θεσμού και κάπως έτσι, όπως είναι ο δήμαρχος με τους προέδρους των τοπικών συμβουλίων, θα είναι ο περιφερειάρχης με τους κατά τόπους νομάρχες. Έτσι θα συμβαδίσουμε και με το Σύνταγμά μας, που μιλά μόνο για δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης. Εάν έχουμε αιρετό δήμαρχο, αιρετό νομάρχη, αιρετό περιφερειάρχη, καταστρατηγούμε το Σύνταγμα, το οποίο μιλά για δύο βαθμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και μάλλον ως δεύτερο εννοεί τη διευρυμένη νομαρχία, η οποία θα εντάσσεται μέσα σε ένα περιφερειακό σχήμα.

ΠτΘ: Έτσι όπως περιγράφεται το σύστημα μέσα από τα δημοσιεύματα, το βλέπετε περισσότερο αποκεντρωμένο;

Β.Λ.: Όχι, δεν είναι αποκεντρωμένο. Το να χαράσσουμε μεγαλύτερες περιφέρειες ή μεγαλύτερες νομαρχίες αυτό δεν σημαίνει διοικητική αποκέντρωση. Αποκέντρωση σημαίνει να δίνεις τη δυνατότητα και δυνατότητα σημαίνει χρήματα και νόμους. Να δίνεις τη δυνατότητα σε αυτό τον αποκεντρωμένο θεσμό που δημιουργείς ουσιαστικά να διαχειρίζεται σημαντικά ζητήματα και όχι απλά να λειτουργεί ως ένας βραχίονας του κράτους, γιατί σε πολλά κομμάτια σήμερα η τοπική αυτοδιοίκηση έτσι λειτουργεί. Φθάνουμε στο σημείο να δίνεται εντολή σε αιρετό όργανο να εκτελέσει κάτι που έχει αποφασίσει ένα υπηρεσιακό όργανο ενός υπουργείου. Θα σας δώσω ένα απλό παράδειγμα. Σήμερα υποχρεούται ένας δήμος να φιλοξενεί τον ΟΓΑ. Αν ένα δημοτικό συμβούλιο πάρει απόφαση και πει ότι δεν το δέχεται και ότι είναι δικαίωμά του να μην διαθέτει δημοτικούς υπαλλήλους που πληρώνονται από το ταμείο του δήμου να εκτελούν πράξεις που έχουν να κάνουν με ένα ταμείο κύριας ασφάλισης. Έρχεται μια υπουργική απόφαση που «διατάσσει» το δήμαρχο να ορίσει τρεις υπαλλήλους μέσα σε πέντε ημέρες που θα διαχειρίζονται τον ΟΓΑ στο δήμο του. Αυτό δεν είναι αυτοδιοίκηση. Λειτουργούμε ουσιαστικά ως βραχίονας του κράτους και μας μεταχειρίζονται ως υπαλλήλους. Λόγω της εμπειρίας που είχα με τα δικαστήρια, τα άρθρα με τα οποία παραπεμφθήκαμε στα δικαστήρια ήταν παράβαση καθήκοντος των δημοσίων υπαλλήλων. Με βάση αυτά τα άρθρα παραπέμπονται τα δημοτικά συμβούλια. Εδώ, λοιπόν, βλέπουμε ότι το κράτος μας αντιμετωπίζει σαν δημοτικούς υπαλλήλους. Άρα, το να πας να αλλάξεις μόνο το χάρτη και να δημιουργήσεις χωρικές μονάδες μεγαλύτερες των υπαρχόντων, δεν λέει τίποτα. Αυτό που πρέπει να γίνει είναι να δοθούν πραγματικά αυτοδιοικητικές αρμοδιότητες στους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Εθελούσιες συνενώσεις δήμων

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι θα προχωρήσουν οι εθελούσιες συνενώσεις των δήμων;

Β.Λ.: Το σχέδιο, όπως δημοσιεύτηκε, προβλέπει ότι περίπου για ένα χρόνο, όλο το 2008 θα αφιερωθεί στις εθελοντικές συνενώσεις, το 2009 θα είναι των υποχρεωτικών συνενώσεων, για όσους δεν συμμορφωθούν με τις εθελοντικές, και το 2010 οι εκλογές να γίνουν με τον νέο αυτοδιοικητικό χάρτη. Κατ’ αρχάς θεωρώ ότι είναι πολύ μεγάλο το περιθώριο, όλο το 2008 να γίνεται συζήτηση για τις εθελούσιες συνενώσεις. Οι εθελούσιες συνενώσεις έχουν καθιερωθεί με νόμο του 1984, ο νόμος είναι σε ισχύ, και βλέπουμε ότι, όσοι είχαν την επιθυμία και τη βούληση να κάνουν εθελοντικές συνενώσεις, θα τις είχαν προχωρήσει. Είναι αλήθεια ότι στα δώδεκα χρόνια έγιναν περίπου δώδεκα συνενώσεις εθελοντικές. Άρα θεωρώ μεγάλο χρονικό διάστημα να δοθεί ένας χρόνος συζήτησης. Θα μπορούσε να ήταν μικρότερος. Η ΚΕΔΚΕ μάλιστα, γνωρίζοντας τα εσωτερικά των δήμων, έχει την ίδια άποψη. Η εισήγηση που θα γίνει από την αρμόδια επιτροπή θεσμών της ΚΕΔΚΕ προς τη Γενική Συνέλευση της ΚΕΔΚΕ στις 14, 15 και 16 Νοεμβρίου, οπότε και θα πραγματοποιηθεί το ετήσιο συνέδριό μας, θα λέει ακριβώς αυτό. Μεταξύ μας γνωρίζουμε όλοι ότι δεν θα προχωρήσουν οι εθελούσιες συνενώσεις, ας γίνουν μία ή δύο ακόμη και από εκεί και πέρα πρέπει πολύ γρήγορα να τρέξουν οι διαδικασίες.

Πρόταση δική μου είναι να τρέξουν οι διαδικασίες εσωτερικά της αυτοδιοίκησης. Είμαστε και λίγο ανεύθυνοι απέναντι στην κεντρική διοίκηση και της δίνουμε λαβή να κρατά το μαχαίρι και το πεπόνι στο νέο σχέδιο. Θα μπορούσαμε να το κάνουμε εμείς, αρκεί να υπάρχει μια καταληκτική ημερομηνία. Για παράδειγμα, να μας πουν ότι μέχρι τον Ιούνιο του 2008 κάθε ΤΕΔΚ θα πρέπει να παρουσιάσει ένα σχήμα, έναν χάρτη και αυτός ο χάρτης θα πρέπει να περιλαμβάνει τους μισούς δήμους από αυτούς που έχει τώρα: και αυτό βέβαια δεν είναι ακόμη σωστό, γιατί διαφορετικοί είναι οι νομοί της Βόρειας και διαφορετικοί της Νότιας Ελλάδας. Οι νομοί της Νότιας Ελλάδας θα πρέπει να μειώσουν τους ΟΤΑ κατά τα 2/3 και της Βόρειας κατά το ½, γιατί είχαν άλλη οργάνωση πριν τον πρώτο Καποδίστρια. Αν συγκρίνουμε το Νομό Αρκαδίας με το Νομό Ροδόπης, έχουν περίπου τον ίδιο πληθυσμό. Ο Νομός Ροδόπης έχει 108000 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001 και ο Νομός Αρκαδίας 102000. Αυτή τη στιγμή 12 ΟΤΑ έχει ο Νομός Ροδόπης, 31 έχει ο Νομός Αρκαδίας. Και αυτό γίνεται γιατί εμείς είχαμε οργανωθεί αυτοδιοικητικά το 1920–1928 όταν κυβερνούσε ο Βενιζέλος και ήδη από τότε είχαμε κάνει αρκετά μεγάλους ΟΤΑ. Για παράδειγμα, η Κοινότητα Μέσης που ιδρύθηκε το 1934, περιελάμβανε περίπου επτά οικισμούς. Εν αντιθέσει στη Νότια Ελλάδα υπήρχε το παραδοσιακό βυζαντινό και οθωμανικό σύστημα, όπου ο κάθε οικισμός ήταν και μια κοινότητα και εκεί ο Καποδίστριας προχώρησε σε συνενώσεις, αλλά δημιούργησε δήμους των 1500 ή των 3000 κατοίκων. Εμείς ξεκινήσαμε με τη βάση, είχαμε κοινότητες 3000 κατοίκων. Γι’ αυτό λέω ότι για να πιάσουμε το νούμερο των 400 περίπου δήμων στο σύνολο της χώρας θα πρέπει να μπουν διαφορετικά κριτήρια, ίσως πληθυσμιακό κριτήριο στο όριο των 10000 κατοίκων, που είναι ο μέσος όρος των ΟΤΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με αυτό το πληθυσμιακό κριτήριο στο Νομό Ροδόπης μπορούμε να καταλήξουμε σε έναν χάρτη αρκεί να το κάνουμε μόνοι μας. Αν δεν το κάνουμε μόνοι μας, δίνουμε όντως στην κεντρική κυβέρνηση να πει «είστε ανίκανοι να σχεδιάσετε τον αυτοδιοικητικό χάρτη της περιοχής σας, είστε ανίκανοι να διαμορφώσετε μια πρόταση για την περιοχή σας, βάζετε τα μικροτοπικά σας πιο μπροστά από το γενικότερο συμφέρον, επομένως μου δίνετε το δικαίωμα να σχεδιάσω». Αυτό δεν πρέπει να το επιτρέψουμε. Έχουμε χρέος, ευθύνη. Σήμερα όλοι οι δήμαρχοι θα ψηφίσουν με αφετηρία ο δήμος μου να παραμείνει. Η έδρα μου να παραμείνει έδρα. Θα πρέπει να καταλήξουμε σε ένα σχέδιο, να θέσουμε κριτήρια και με αυτά να βγάζουμε το πού ταιριάζει και να βάλουμε γραμμές.

ΠτΘ: Ποια, κατά την άποψή σας, θα είναι αυτά τα κριτήρια;

Β.Λ.: Ανέφερα το πληθυσμιακό. Αν είναι να ξανακάνουμε έναν ΟΤΑ με 6000 κατοίκους, δεν έχει νόημα. Θα πρέπει να πάμε πάνω από 10000 κατοίκους. Ένα κριτήριο είναι το γεωγραφικό. Θα πρέπει να υπάρχει γεωγραφική συνάφεια. Θα πρέπει, δηλαδή, ο δήμος να είναι έτσι γεωγραφικά οργανωμένος που να μπορούν να επικοινωνούν η μια περιοχή με την άλλη, με την έδρα. Πρέπει, εκτός από τη γεωγραφική συνάφεια, να έχει και γεωμορφολογική. Να είναι ένας δήμος, για παράδειγμα, πεδινός και να συνενώνεται με ένα άλλο πεδινό και όχι να συνενώνουμε ανομοιογενή σύνολα. Θα πρέπει να έχει πληθυσμιακή και κοινωνική συνοχή. Ο βιοπορισμός των κατοίκων να προέρχεται από τις ίδιες πηγές ή να έχει τις ίδιες προοπτικές. Να αισθάνονται οι κάτοικοι ότι έχουν κοινό μέλλον. Τέτοιου είδους συνενώσεις θα πρέπει να δούμε.

Πρόταση του δήμου Αιγείρου

ΠτΘ: Έχετε δουλέψει προς τον τομέα αυτό;

Β.Λ.: Ο δήμος Αιγείρου έχει δουλέψει μια πρόταση και με τα γενικά κριτήρια που έχουν τεθεί και από την ΚΕΔΚΕ και από το Υπουργείο Εσωτερικών, αλλά θεωρώ ότι και κάθε λογικός άνθρωπος που θα έβλεπε έναν τέτοιο χάρτη, θα τον θεωρούσε αυτονόητο και εύλογο. Το σχήμα, αν μπορώ να το πω, είναι ένα σχήμα που από τους 12 ΟΤΑ δημιουργεί 5, κάτι λιγότερο από μισό. Ξεκινώντας δυτικά προς ανατολικά έχουμε ένα δήμο με τη συνένωση του δήμου Ιάσμου, της Κοινότητας Αμαξάδων και του Δήμου Σώστου με κύριο χαρακτηριστικό τον ορεινό όγκο. Ένα δήμο με τη συνένωση δήμου Αιγείρου και Νέου Σιδηροχωρίου μαζί με τους οικισμούς του Δήμου Ιάσμου που σήμερα είναί πάνω στον άξονα της εθνικής οδού Κομοτηνής Ξάνθης με κύριο χαρακτηρισμό ότι είναι πεδινή περιοχή, μια περιοχή φυσικού κάλλους και προστατευόμενη από τη Natura και τη συνθήκη Ramsar μια περιοχή με αγροτικό χαρακτήρα στο εσωτερικό της με παραλία και τουριστικό ενδιαφέρον στο νότιο τμήμα. Ο δήμος Κομοτηνής ως αστικό κέντρο παραμένει ο δήμος Αρριανών, ο δήμος Φιλλύρας και οι Κοινότητες Κέχρου και Οργάνης να γίνουν ένας δήμος, με κύριο χαρακτηριστικό τον ορεινό όγκο, ο δήμος Σαπών και ο δήμος Μαρώνειας να γίνουν άλλος ένας δήμος με κύριο χαρακτηριστικό το ότι έχουν μια πεδινή εκτεταμένη ενδοχώρα, αλλά και οι δύο έχουν και ημιορεινό χαρακτήρα και επίσης αυτοί οι δύο δήμοι μοιράζονται τη δυτική παραλία του νομού, ο μεν δήμος Σαπών την παραλία Πετρωτών ο δε δήμος Μαρώνειας τη δική του παραλία. Να λοιπόν ένας χάρτης με πέντε δήμους που έχουν ισχυρή κοινωνική, οικονομική και γεωγραφική συνοχή, έχουν ομοιογένεια στον πληθυσμό και θα είναι βιώσιμοι.

ΠτΘ: Έχει ξεκινήσει άτυπα η συζήτηση μεταξύ δημάρχων για τις εθελούσιες συνενώσεις. Στην περιοχή μας τι γίνεται;

Β.Λ.: Με αφορμή άλλα γεγονότα συνευρίσκονται οι δήμαρχοι και ατύπως συζητούν πώς θα μπορούσε να οργανωθεί ο νομός.

Κριτήρια επιλογής έδρας

ΠτΘ: Θα είναι όμως δύσκολο να ξεπερασθούν και πάλι τοπικιστικές αντιλήψεις…

Β.Λ.: Ναι αλλά εγώ στο σχέδιο που σας είπα δεν ανέφερα έδρες των δήμων. Βέβαια υπάρχουν κάποια κριτήρια που είχαν τεθεί από τον πρώτο Καποδίστρια. Για παράδειγμα, παίζει ρόλο το πληθυσμιακό κριτήριο της έδρας. Συνήθως, κατά το 95% των περιπτώσεων, στον πρώτο Καποδίστρια την έδρα την πήρε ο μεγαλύτερος οικισμός του δήμου. Υπήρξαν μερικές εξαιρέσεις για σοβαρούς ιστορικούς λόγους και έπρεπε να διατηρηθεί η έδρα, αλλά ακόμη και εκεί από ό,τι φαίνεται στο νέο Καποδίστρια θα μετακινηθούν οι έδρες σε οικισμούς που να έχουν πυρήνα τέτοιο που να είναι βιώσιμος. Δηλαδή, το γεωγραφικό κριτήριο είναι υποδεέστερο του πληθυσμιακού στην επιλογή της έδρας, γιατί, κακά τα ψέματα, στο Νομό Ροδόπης σε γενικές γραμμές οι συγκοινωνίες είναι πολύ εύκολες και το να έχεις μια έδρα στην άκρη του δήμου δεν σημαίνει ότι έχεις πρόβλημα. Θεωρώ ότι το ζήτημα της έδρας για τις πεδινές περιοχές δεν είναι πρόβλημα. Επίσης, οι νέες τεχνολογίες τις βασικές ανάγκες που έχει ένας πολίτης για να απευθυνθεί στο δημαρχείο τις καλύπτουν εξ αποστάσεως. Και πιστοποιητικά εκδίδονται από αυτόματα μηχανήματα πλέον και μπορεί να φθάνει στην πόρτα του από έναν υπάλληλο του δήμου. Ακόμη και στο θέμα των λογαριασμών ήδη πολλοί δήμοι εφαρμόζουν η πληρωμή να γίνεται μέσω τηλεφώνου και η χρέωση να γίνεται στον τηλεφωνικό λογαριασμό με μια μικρή προμήθεια της τηλεφωνικής εταιρείας. Είναι πολύ απλά τα πράγματα και ίσως για μια εξειδικευμένη δουλειά να έρχεται κάποιος στο δημαρχείο. Ένα άλλο κριτήριο που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για την έδρα είναι αν έχει υποδομές εξυπηρέτησης. Οι κτιριακές εγκαταστάσεις, η δομή και στελέχωση των υπηρεσιών αν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες ενός μεγαλύτερου δήμου. Έτσι, με αυτό τον τρόπο θα πρέπει να επιβραβευτούν και οι δήμοι που έδειξαν ενδιαφέρον προς αυτή την κατεύθυνση, που επένδυσαν πάνω στην αναδιοργάνωση της διοικητικής του οργάνωσης, που δημιούργησαν υπηρεσίες που ανταποκρίνονται όχι μόνο στο παρόν, αλλά και στο μέλλον. Στο κάτω-κάτω το κράτος δεν έχει την πολυτέλεια να το παραβλέψει αυτό και να ξοδέψει χρήματα για νέες δομές, εφόσον υπάρχουν δομές που εξυπηρετούν τα νέα δεδομένα. Άλλος ένας παράγοντας, που τον θεωρώ τον πλέον σημαντικό, είναι ότι θα πρέπει να δουν και να αξιολογήσουν την πορεία των δήμων. Πρέπει να βαθμολογηθούν οι δήμοι και μάλιστα με έναν τρόπο που δεν θα μπορεί να μπει χέρι πολιτικό. Υπάρχει τρόπος και αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης ενός δήμου. Πρόσφατα η ΚΕΔΚΕ ανήρτησε στην ιστοσελίδα της στοιχεία που δείχνουν τι έκαναν οι δήμοι από το 2000-2006. Τον κορμό δηλαδή του Γ΄ ΚΠ. Είναι στοιχεία αδιαμφισβήτητα μέσα από την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, μέσα από τις Ευρωπαϊκές Επιτροπές και το Υπουργείο Οικονομικών. Είναι τα οικονομικά στοιχεία της απορρόφησης χρημάτων από όλα τα ευρωπαϊκά προγράμματα. Υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν τι έκανε ο δήμος και τον κατατάσσουν σε επίπεδο χώρας, σε επίπεδο περιφέρειας και σε επίπεδο νομού. Σε επίπεδο χώρας είναι παραπλανητικό, γιατί άλλες είναι οι συνθήκες στη Θράκη και άλλες στην Ήπειρο, αλλά μέσα στην ίδια περιφέρεια και στον ίδιο νομό είναι σημαντικό να βλέπει κανείς την πορεία του δήμου. Δεν μπορεί ένας δήμος που είχε αποτελέσματα και έδειξε ότι μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ΕΕ να τον αφήσουμε πίσω. Είναι γνωστό ότι τα χρήματα που έρχονται στους δήμους από τους εθνικούς πόρους μοιράζονται με πολιτικά κριτήρια και αυτό το έχουν καταγγείλει όλοι οι πρόεδροι της ΚΕΔΚΕ, τα χρήματα όμως από την Ευρώπη μοιράζονται με αντικειμενικά κριτήρια και αποτελούν αντικειμενικό παράγοντα και κριτήριο βαθμολόγησης και αξιολόγησης. Αυτό θα πρέπει να μετρήσει στην τελική κατάταξη και να μην πάμε να εντάξουμε ένα δήμο σε ένα υποβαθμισμένο σύνολο και τελικά να συμπαρασύρουν οι δήμοι που δεν μπορούν το δήμο που ανταποκρίνεται. Πρέπει αυτός να ηγηθεί της προσπάθειας και να ακολουθήσουν και οι άλλοι.

ΠτΘ: κ. Λίτσο σας ευχαριστούμε πολύ.

Β.Λ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Μητροπολιτικοί δήμοι

«Έχουν ακουστεί πάρα πολλά για τους μητροπολιτικούς δήμους. Νομίζω ότι όλη αυτή η συζήτηση έγινε, γιατί δεν γνωρίζουν ακριβώς τι σημαίνει ο όρος. Πρώτον δεν αφορά κανέναν δήμο, πλην των δήμων Θεσσαλονίκης και Αθήνας. Ζήτημα είναι αν θα επεκταθεί στην Πάτρα, στη Λάρισα και στο Ηράκλειο. Μητροπολιτικοί δήμοι σημαίνει να έχεις κοινές υπηρεσίες σε ένα ενιαίο οικιστικό σύνολο. Ξέρετε δεν υπάρχει δήμος Αθήνας, αλλά υπάρχει δήμος Αθηναίων. Η Αθήνα έχει μεγαλύτερα όρια από ό,τι ο δήμος. Δεν υπάρχει δήμος Θεσσαλονίκης, αλλά Θεσσαλονικέων γιατί η Θεσσαλονίκη ως οικιστικό σύνολο επεκτείνεται πολύ έξω από τα όρια του δήμου. Είναι όμως λάθος να λέμε δήμος Κομοτηναίων, γιατί το οικιστικό συγκρότημα της Κομοτηνής καλύπτεται από το δήμο. Γι’ αυτό και η Κομοτηνή δεν μπορεί να γίνει μητροπολιτικός δήμος. Θα μπορούσε να γίνει εφόσον υπήρχαν και άλλοι δήμοι μέσα στο οικιστικό της σύνολο. Σαφώς και χρειάζεται να υπάρξουν μητροπολιτικές λειτουργίες. Καταντήσαμε στην Αθήνα τον ίδιο δρόμο, για παράδειγμα στην Κηφισίας η αποκομιδή των σκουπιδιών να γίνεται από τέσσερις δήμους. Αυτό σημαίνει μητροπολιτικός δήμος. Σε επίπεδο νομού Ροδόπης προσωπικά μπορώ να προτείνω κάποιες μητροπολιτικές λειτουργίες. Τη διαχείριση των απορριμμάτων και τη διαχείριση του νερού. Η ΔΕΥΑΚ ίσως θα πρέπει να επεκταθεί παντού και να ελέγχει τα δίκτυα με ένα σκοπό τουλάχιστον στο δυτικό τμήμα του νομού που είναι πεδινό και μπορούν να ανοιχθούν τα δίκτυά της και να φθάσουν μέχρι το Φανάρι ή τη Μολυβωτή. Να έχουμε μία μητροπολιτική λειτουργία στο θέμα της διαχείρισης του πόσιμου νερού και να πάψουμε να έχουμε κάθε δήμος από 15 γεωτρήσεις που είναι και αντιπαραγωγικό και έχει μεγάλα προβλήματα και θέματα υγείας μπορεί να προκύψουν και ίσως κάποια στιγμή κάποιος δήμος να μείνει χωρίς νερό, γιατί βρέθηκαν ακατάλληλες οι γεωτρήσεις εντός των ορίων του και να πρέπει να απευθυνθεί εκτός. Ο δήμος Αιγείρου έχει μια τέτοια εμπειρία, γιατί ένα κομμάτι των γεωτρήσεών του είναι μέσα στο δήμο Σώστη. Όπως και στη διαχείριση των απορριμμάτων θα πρέπει να υπάρξει ένας κεντρικός σχεδιασμός. Σήμερα επί της εθνικής οδού Κομοτηνής – Ξάνθης οι οικισμοί είναι εναλλάξ ανήκουν ένας στο δήμος Αιγείρου και ένας στο δήμο Ιάσμου. Συναντιούνται τα απορριμματοφόρα και ξοδεύουμε χρήματα και οι δύο για να κάνουμε αποκομιδή στον ίδιο δρόμο. Το κόστος ουσιαστικά διπλασιάζεται. Θα μπορούσε να ήταν το μισό εάν υπήρχε μια μητροπολιτική λειτουργία».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.