«Δεν μετανιωνω για τιποτα απο οσα εχω γραψει»

Το «Αντί» ένα από τα ιστορικότερα πολιτικά ελληνικά περιοδικά, συμπληρώνει φέτος 30 χρόνια ζωής, η οποία ταυτίστηκε άμεσα με την περίοδο της μεταπολίτευσης και όλα τα πολιτικά, ιδεολογικά και κοινωνικά ρεύματα που την διέτρεξαν. Έδωσε αγώνες για τις ιδέες του μέσα στο χώρο της Αριστεράς και της αριστερής διανόησης, γνώρισε στιγμές μεγάλης αναγνωσιμότητας και αποδοχής, έγινε σημείο αναφοράς για πολλά πολιτικά γεγονότα που σημάδεψαν αυτόν τον τόπο, πλήρωσε όμως κατ΄ επανάληψη το τίμημα της ανεξαρτησίας του και της ελευθεροστομίας του.

Ο εκδότης του «Αντί», ο Χρήστος Παπουτσάκης, βρέθηκε στην Κομοτηνή με την ευκαιρία της παράστασης του καραγκιοζοπαίχτη Γιάννη Βουλτσίδη, «Ο Καραγκιόζης Ολυμπιομπινελίκης» την οποία το «Αντί» πρόβαλε μαζί με το CD που κυκλοφόρησε και μίλησε στον ΠτΘ για το περιοδικό του σε μια κουβέντα μέσα από την οποία ξετυλίχτηκαν πολλές σκηνές από το κουβάρι των αναμνήσεων και των στιγμών που σημάδεψαν την πορεία των τριάντα του χρόνων.

ΠτΘ: Πώς διήλθε το «Αντί» μέσα από τις τρεις δεκαετίες που συμπληρώνει φέτος στον χώρο του περιοδικού πολιτικού τύπου και ποιες αλλαγές έχουν γίνει στο μεταξύ;

Χ.Π.: Αν ανακαλέσει κανείς τις εποχές οι αλλαγές που έχουν επισυμβεί είναι συγκλονιστικές. Το «Αντί» ουσιαστικά άρχισε να κυκλοφορεί αμέσως μετά την πτώση της δικτατορίας. Ας αναθυμηθούμε πώς ήταν η χώρα το 1974-75 και πού βρισκόμαστε σήμερα. Το «Αντί» προσπάθησε να παρακολουθεί αυτές τις εξελίξεις, πιστέψτε όμως, αισθάνομαι ότι κάπου – κάπου έχουμε ένα γηρασμένο λόγο. Αυτό δεν θεωρώ ότι είναι κακό, απλώς είναι μερικές φορές που αν και ξέρω τα προβλήματα της νεολαίας, δεν θέλω να επικοινωνήσω με τη νοοτροπία τους.

ΠτΘ: Το αναγνωστικό σας κοινό παραμένει το ίδιο όλα αυτά τα χρόνια ή έχετε διαπιστώσει ότι έχουν προστεθεί και νεότεροι αναγνώστες που διαβάζουν σήμερα το «Αντί»;

Χ.Π.: Υπάρχει ένα κομμάτι της νεολαίας που διαβάζει περιοδικό πολιτικό τύπο, στην πραγματικότητα όμως, στην πραγματικότητα η νεολαία της δεκαετίας του΄ 70 που είχε οράματα, δεν υπάρχει σήμερα και αυτό είναι θλιβερό. Σήμερα η νεολαία, κουρασμένη ενδεχομένως από τις περιπέτειες των γονιών, ζώντας σε μια εποχή που είναι όλα πιο σίγουρα και πιο εξασφαλισμένα ή ξέροντας ότι δεν υπάρχουν άλλοι διέξοδοι, ασχολείται λιγότερο με την πολιτική και με τους προβληματισμούς. Πάντως είμαι πεπεισμένος ότι η εποχή μας κρύβει μια δυναμική που θα δημιουργήσει άλλες ανατροπές τις οποίες σήμερα κανείς δεν μπορεί να προβλέψει. Ποιος άλλωστε είχε προβλέψει τη μεγάλη ανατροπή του 1989 όταν έπεσαν τα σοσιαλιστικά καθεστώτα; Αυτά που γίνονται διεθνώς πάντως, αυτός ο ξεσηκωμός που υπάρχει σε όλο τον κόσμο εναντίον των ίδιων των Αμερικάνων, δεν ξέρω πού θα οδηγήσουν όλα αυτά. Ελπίζω ότι θα γίνουν ανατροπές που θα είναι προς το καλό του κόσμου και των πολιτών. Προφήτης πάντως δεν είμαι!

ΠτΘ: Η Αριστερά γέρασε και ξεπεράστηκε κατά τη γνώμη σας μετά το 1989 ή ο λόγος της παραμένει επίκαιρος και αναγκαίος στις σύγχρονες κοινωνίες;

Χ.Π.: Η πτώση των λεγόμενων σοσιαλιστικών καθεστώτων το 1989 ήταν θετική γιατί αποκαλύφθηκε, σε όσους δεν το είχαν καταλάβει, η ψευδής εικόνα ενός σοσιαλισμού που δεν υπήρχε. Το αρνητικό είναι ότι στη διεθνή πολιτική, δημιουργήθηκαν άλλοι συσχετισμοί και οι Αμερικάνοι έμειναν μόνοι, ελεύθεροι και αδέσμευτοι και αυτό φάνηκε τα επόμενα δεκαπέντε χρόνια. Οι ιδέες της Αριστεράς δεν έχουν γεράσει. Δεν υπάρχει άλλωστε σήμερα φτώχια, δεν υπάρχει αδικία, δεν υπάρχει αλλοτρίωση; Όλα αυτά τα φαινόμενα είναι χειρότερα σήμερα από μία άποψη. Σήμερα υπάρχει η περιθωριοποίηση ακόμα μεγαλύτερων ομάδων πληθυσμού από την ενεργή συμμετοχή στα κοινά.

ΠτΘ: Ο πολιτικός της λόγος όμως είναι αποδεκτός από ευρύτερες κοινωνικές ομάδες, συγκινεί και ακουμπά τις ευαισθησίες των πολιτών;

Χ.Π.: Κοιτάξτε, ο υπαρκτός σοσιαλισμός ήταν για την Αριστερά και τους αριστερούς ένα σημείο αναφοράς. Υπήρχε μια ψευδής μεν αλλά καλή εικόνα προς τα έξω. Και έτσι υπήρχε το όραμα ότι μπορείς να φύγεις από εκεί που είσαι και να πας κάπου άλλου.

ΠτΘ: Λέτε δηλαδή ότι σήμερα δεν υπάρχει αυτό το σημείο αναφοράς;

Χ.Π.: Σήμερα δεν υπάρχει η εναλλακτική πρόταση και αυτό καθιζάνει τα πράγματα, αφήνει τους ανθρώπους λίγο πολύ αδιάφορους. Εάν υπήρχε μια ελπίδα ότι αυτό το σύστημα διακυβέρνησης της χώρας μπορεί να ανατραπεί, νομίζω ότι περισσότερος κόσμος θα κινητοποιούνταν για κάτι διαφορετικό και υπάρχει ανάγκη για κάτι διαφορετικό.

ΠτΘ: Κατά καιρούς μέσα από το «Αντί» δεν έχετε διστάσει να έρθετε σε σύγκρουση με εξουσίες και εξουσιαστικά ρεύματα, ασκώντας σκληρή κριτική όπως για παράδειγμα εναντίον του ΠΑΣΟΚ με το σκάνδαλο Κοσκωτά. Αισθανθήκατε ποτέ μετανιωμένος για κάτι που έχετε γράψει, για μια θέση που έχετε υποστηρίξει και για την οποία δεν έχετε δικαιωθεί;

Χ.Π.: Εσωτερικά έχω δικαιωθεί διότι έβλεπα ότι όλα αυτά που έχουμε πει δεν είναι ούτε ψεύδη ούτε φτιαχτά ούτε επινοημένα. Και άμα ξεφυλλίσω διάφορα τεύχη πριν από δέκα ή δεκαπέντε χρόνια δεν θα είχα να αλλάξω τίποτα. Σ’ αυτό που δεν έχω δικαιωθεί αλλά δεν έχει δικαιωθεί και κανένας από όσους γράφουν ή διαμαρτύρονται είναι οι αλλαγές στην κοινωνία. Λένε ότι ο τύπος είναι η «τέταρτη εξουσία» και όντως έχει δύναμη αλλά μήπως μπορεί ο τύπος να αλλάξει την κοινωνία; Νομίζω πως όχι.

ΠτΘ: Αναπολείτε τα χρόνια των δεκαετιών του 50 και του 60 όταν οι εφημερίδες είχαν πολύ μεγαλύτερη αναγνωσιμότητα και διαμόρφωναν την πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα της χώρας πολύ πιο έντονα από ό,τι σήμερα;

Χ.Π.: Αυτό είναι αλήθεια. Τότε μια εφημερίδα τη διάβαζες σχεδόν όλη. Τώρα που παίρνουμε αυτές τις σακούλες την Κυριακή και μόνο το ξεφύλλισμά τους θέλει ένα τέταρτο αλλά τελικά είναι πολλές φορές που δεν βρίσκω να διαβάσω ούτε ένα άρθρο. Αυτό συμβαίνει κατά τη γνώμη μου γιατί οι εφημερίδες υπακούουν σήμερα σε άλλες λογικές, σε εκείνες των διαφημιστών που, εν πολλοίς, καθορίζουν και την ύλη τους, ειδικά στα ένθετα περιοδικά. Οι εφημερίδες επίσης σήμερα έχουν φύγει από την εξουσία των δημοσιογράφων. Η μόνη αθηναϊκή εφημερίδα σήμερα που εκδίδεται από δημοσιογράφους είναι η «Εστία». Όλες οι άλλες είναι εφημερίδες οι οποίες διοικούνται από εργολάβους, προμηθευτές κ.ο.κ.

Και οι διαφημιστές ασκούν πολιτική. Άμα ξεφυλλίσεις το «Αντί» δεν θα δεις κρατική διαφήμιση γιατί μάς τις έχουν κόψει. Αυτό γίνεται εδώ και 20 χρόνια. Εμείς διαφημίζουμε μόνο βιβλία και εκεί όμως οι εκδότες εάν τους γράφεις αρνητικές κριτικές για τα βιβλία που εκδίδουν ή για τον τρόπο που ασκούν τις δραστηριότητές τους, μάς κόβουν τη διαφήμιση. Η διαφήμιση είναι μεν τροφή αλλά είναι και δηλητήριο για τον τύπο. Το καλύτερο απ΄ όλα θα ήταν να μπορούσαν τα έντυπα να συντηρηθούν από τους άμεσους πελάτες τους που είναι οι αναγνώστες τους.

ΠτΘ: Ο πολιτισμός κατέχει μέσα στο περιοδικό σας μια πολύ σημαντική θέση παρά το γεγονός ότι ο σύγχρονος Έλληνας μάλλον δεν ασχολείται ιδιαίτερα με τον πολιτισμό. Πώς κατορθώνετε και αντιστέκεστε αλήθεια;

Χ.Π.: Το δικό μας αναγνωστικό κοινό ενδιαφέρεται για τον πολιτισμό και επομένως επιμένουμε στον πολιτισμό. Οι αριστεροί είναι άνθρωποι που διαβάζουν βιβλία, εντρυφούν στην τέχνη, τη μουσική, δεν θα ήταν δυνατόν το «Αντί» να μην έχει σελίδες πολιτισμού. Πάντως στην αρχή οι πολιτιστικές μας σελίδες ήταν αδύνατες, τώρα πλέον όμως έχουμε μερικές φορές πιο πολύ πολιτισμό παρά πολιτική.

ΠτΘ: Λένε ότι οι πολιτικοί στην Ελλάδα σήμερα είναι λιγότερο λόγιοι από αυτό που ήταν οι πολιτικοί προδικτατορικά. Συμμερίζεστε αυτή την άποψη;

Χ.Π.: Δεν θα ήθελα να μπερδευτώ με τα άλλα κόμματα, αλλά τα στελέχη της Αριστεράς παλιότερα είχαν διαβάσει τουλάχιστον ένα βιβλίο, το «Κεφάλαιο» του Μαρξ, ήταν περίπου υποχρεωτικό αυτό και είχαν διαβάσει ιστορία, είχαν ένα συγκεκριμένο προσανατολισμό. Υπήρχε ο Γκράμσι για παράδειγμα, προκαλούνταν ένας προβληματισμός και υπήρχε η φιλοδοξία να γίνουν κάποιες ιδεολογικές επεξεργασίες. Εγώ θα έλεγα ότι ο τελευταίος που θυμάμαι στην Αριστερά που είχε τέτοια αντίληψη ήταν ο μακαρίτης ο Μπάμπης ο Δρακόπουλος ο οποίος άσχετα από οτιδήποτε μπορεί να πει κανείς για την πολιτική του διαδρομή, συμβόλιζε τον χώρο της ανανεωτικής Αριστεράς.

Οι γραμματείς και οι ηγέτες μετά τον Μπάμπη Δρακόπουλο είδατε να κάνουν κάποια θεωρητική επεξεργασία για την Αριστερά, τις προοπτικές και τον σύγχρονο κόσμο; Έχουνε και αυτοί καταλήξει να κάνουν απλή διεκπεραίωση και όλα θυσιάζονται στον βωμό της επικοινωνιακής προβολής.

ΠτΘ: Πώς αντιδράσατε όταν μάθατε ποια είναι τα πρόσωπα που απαρτίζουν τη 17Ν; Πάντως δεν είναι λίγοι εκείνοι που αισθάνθηκαν απογοήτευση για την εικόνα των συγκεκριμένων προσώπων που συμβόλιζαν υποτίθεται την ένοπλη επανάσταση για τριάντα χρόνια στην Ελλάδα.

Χ.Π.: Δεν είχα υπόψη μας βεβαίως για το ποιοι ήταν μέλη της 17Ν, αλλά ήταν για όλους μας έκπληξη ότι παρουσιάστηκαν τα συγκεκριμένα πρόσωπα. Βεβαίως η 17Ν μετά την πρώτη τριετία άρχισε να φαίνεται πολύ περίεργη με την επιλογή των στόχων της. Και για εμένα το πιο περίεργο ήταν η δολοφονία του Μπακογιάννη γιατί μέχρι τότε ισχυριζόταν ότι σκότωναν εκείνους που προέρχονταν από τη μπουρζουαζία. Ο κακομοίρης ο Μπακογιάννης ήταν ένα φτωχόπαιδο από την Ευρυτανία, ήταν βέβαια γαμπρός του Μητσοτάκη, αλλά δεν μπορούσες να πεις ότι συγκέντρωνε ένα από τα χαρακτηριστικά των στόχων της 17Ν. Και το ερώτημά μου γιατί συνέβη αυτό, μού έμενε πάντα μετέωρο.

Ήταν τελικά ίσως η ιδιορρυθμία των ανθρώπων που απαρτίζανε τη 17Ν. Ενδεχομένως ήταν ζήτημα ψυχοπαθολογίας και όχι πολιτικής την οποία εμείς ως πολιτικά όντα προσπαθούσαμε να εξηγήσουμε.

ΠτΘ: Έχετε την ελπίδα ότι η πολιτική αλλαγή του Μαρτίου μπορεί να επιφυλάσσει καλύτερες μέρες για τη χώρα;

Χ.Π.: Κοιτάξτε, δεν πήγαινε άλλο πια. Ήταν φανερό ότι το ΠΑΣΟΚ είχε ξεφτιλίσει τα πάντα. Αυτή η αλλαγή που έγινε θα μπορούσε να είναι μια ευκαιρία, γιατί ο Καραμανλής είναι έξυπνος άνθρωπος και μοντέρνος και δεν έχει το στυλ της παλιάς Δεξιάς, αλλά τελικά δεν βλέπω ότι θα αλλάξουν πολλά πράγματα. Βλέπω να βουλιάζουν και να μετατρέπονται και αυτοί σε «σύστημα ΠΑΣΟΚ», με δεξιό ένδυμα βέβαια και με άλλη σημαία. Δεν βλέπω να έχουν κάνει ένα ριζικό βήμα, μια ριζική ρήξη.

ΠτΘ: Δίνετε προοπτική στο εγχείρημα συγκρότησης της κεντροαριστεράς μέσα από μια συμφωνία του ΠΑΣΟΚ με τον ΣΥΝ;

Χ.Π.: Εδώ δεν έχει ιδεολογικές επεξεργασίες η Αριστερά, θα έχει το ΠΑΣΟΚ; Οι συμμετοχικές δημοκρατίες και όλα αυτά είναι κάτι αμερικάνικα άρθρα που διάβασε ο Γιώργος και μάλλον δεν τα κατάλαβε καλά. Στο ΠΑΣΟΚ δεν υπάρχει ευκρινής ιδεολογική γραμμή αυτή τη στιγμή. Το μόνο που υπάρχει είναι μια σύγχυση, μια θολούρα γιατί όλα αυτά τα πράγματα που λέγονται κατά βάση δεν έχουν συζητηθεί σοβαρά. Στο ΠΑΣΟΚ όλοι έχουν αυτοκαταργηθεί, επομένως και εκείνο το κομμάτι της Αριστεράς που δεν έχει φθαρεί, ποιο κύρος τίνος στελέχους του ΠΑΣΟΚ θα επικαλεστεί προκειμένου να καθίσει να συζητήσει μαζί του. Και μιλώ για όποιο κομμάτι της Αριστεράς είναι έντιμο γιατί και εκεί έχουν γλιστρήσει μέσα στη γοητεία της εξουσίας.

ΠτΘ: Ποια είναι η εικόνα, τέλος, που έχετε για την Κομοτηνή;

Χ.Π.: Ήρθα στην Κομοτηνή με την ευκαιρία της παράστασης του Γιάννη Βουλτσίδη. Δεν μπορώ να πω ότι έχω ενημερωθεί επαρκώς για ό,τι συμβαίνει. Εικόνες περισσότερο βλέπω οι οποίες είναι διαφορετικές από αυτές που είχα πριν από μερικά χρόνια. Είναι όμως πολύ όμορφη πόλη, εγώ σάς μακαρίζω!

ΠτΘ: Σας ευχαριστώ πολύ

Χ.Π.: Και εγώ σας ευχαριστώ

Δάμων Δαμιανός

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.