«Χριστουγεννα χαρμοσυνη και θριαμβευτικη εορτη πνευματικης

Το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων και των Θεοφανείων δίνει στους Ορθοδόξους την δυνατότητα να προσεγγίσουν υπαρξιακά και προσωπικά τις τρεις μεγάλες Δεσποτικές εορτές, την Γέννηση, την Περιτομή και την Βάπτιση του Χριστού, που συνιστούν το μυστήριο της αναπλάσεως του ανθρωπίνου γένους. Και μάλιστα, αυτή η προσέγγιση γίνεται μέσα στον λατρευτικό και μυστηριακό χώρο της Εκκλησίας. Μία προσπάθεια προσέγγισης της εορτής της Γέννησης υπό το πρίσμα αυτό γίνεται σήμερα μέσα από τη συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα μας ο Ιωάννης Σιδηράς, θεολόγος, νομικός και εκκλησιαστικός ιστορικός…

ΠτΘ: κ. Σιδηρά η λέξη Χριστούγεννα ετυμολογικά σημαίνει γέννα του Χριστού. Ποιος ο σκοπός της γέννησης και γιατί έπρεπε να σαρκωθεί ο Λόγος του Θεού;

Ι.Σ.: Σύμφωνα με τους πατέρες της Εκκλησίας, και ειδικά σύμφωνα με τον Μέγα Αθανάσιο, ο οποίος έχει γράψει έναν ιδιαίτερο λόγο «περί της ενανθρωπίσεως του Υιού και Λόγου του Θεού», ο Θεός δεν μπορούσε να βλέπει το πλάσμα και δημιούργημά του να υπόκειται σε μόνιμη φθορά και θάνατο, και βέβαια όχι απλώς τον βιολογικό αλλά κυρίως τον πνευματικό θάνατο. Για αυτόν ακριβώς το λόγο, επειδή ήθελε ολόκληρη η κτιστή δημιουργία με πρώτη την κορωνίδα της, που είναι το ανθρώπινο γένος, να μετέχει σε αυτήν την ίδια την Βασιλεία της Τριαδικής Θεότητος, ευδόκησε, όπως λέμε, και ο Λόγος έγινε σάρκα. Γέννηση σημαίνει την πραγματική, οντολογική σάρκωση και ενανθρώπιση του Κυρίου Ημών Ιησού Χριστού. Από τους αιρετικούς της εποχής άλλοι μεν θεωρούσαν ότι ο Χριστός είναι μόνον Θεός, άλλοι δε ότι είναι μόνον άνθρωπος, άλλοι ότι είναι κατά φαντασίαν άνθρωπος, δηλαδή φάντασμα. Όλα αυτά όμως η Ορθόδοξη Εκκλησία με τη θεολογία της τα έχει αποσαφηνίσει ήδη κατά τους πρώτους επτά αιώνες. Η γέννηση του Κυρίου είναι πραγματική γέννηση. Είναι πραγματική σάρκωση. Ο Θεάνθρωπος Χριστός λαμβάνει, φοράει την ανθρώπινη σάρκα και λαμβάνει «ψυχήν νοεράν», γίνεται δηλαδή τέλειος άνθρωπος, προσλαμβάνει ολόκληρη την ανθρώπινη φύση εκτός βέβαια από την αμαρτία, διότι όπως λέγει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, αν ο Κύριος δεν προσελάμβανε κάτι από την ανθρώπινη φύση κατά τη γέννησή του, αυτό το μέρος της ανθρώπινης φύσης θα παρέμενε αθεράπευτο και θα τελούσε υπό την κυριαρχία του θανάτου. «Το απρόσληπτον γαρ και αθεράπευτον». Άρα η γέννηση είναι η ορατή και απτή απόδειξη και εικόνα ότι γεννάται ως πραγματικός και τέλειος άνθρωπος για να σώσει, αναμορφώσει και μεταμορφώσει την προσληφθείσα από τον ίδιο ανθρώπινη φύση.

ΠτΘ: Γιατί ο Χριστός γεννάται από την Παναγία και το εβραϊκό γένος και όχι από κάποια άλλη γυναίκα άλλου γένους;

Ι.Σ.: Όσον αφορά στο πρώτο ερώτημα είναι γεγονός ότι οι Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης προεφήτευσαν προ χιλιάδων ετών της γεννήσεως του Κυρίου και μάλιστα την γυναίκα η οποία έμελλε να γίνει η μητέρα του Θεανθρώπου Χριστού. Η Θεοτόκος Μαρία έχει προφητευτεί στα κείμενά τους. Έτσι βλέπουμε ότι η επιλογή της συγκεκριμένης γυναικός ήταν θεϊκή επιλογή, υπό την έννοια ότι το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου, ως πρόσωπο μιας πάναγνης κόρης της Ιουδαίας ήταν εκείνο το πρόσωπο που επελέγη από το Θεό αφού συμφώνησε και το πρόσωπο ελεύθερα να γίνει συμμέτοχος και συγκοινωνός στο μυστήριο της Θείας Οικονομίας, δηλαδή της ενσαρκώσεως του Υιού και Λόγου του Θεού. Πολλά είναι εκείνα τα γεγονότα που ταυτίζονται με το Πρόσωπο της Υπεραγίας Μητέρας του Κυρίου μας. Η πάναγνη και καθαρή ψυχή της, η όντως καθαρή στο σώμα και στο πνεύμα Μαρία ήταν αυτή που συγκέντρωνε όλες εκείνες τις χάρες και τα χαρίσματα. Σύμφωνα με τους Πατέρες της Εκκλησίας καμία άλλη γυναίκα δεν υπήρξε και δεν θα υπάρξει όμοια με αυτήν. Αυτό λοιπόν το «ιερόν σκεύος της εκλογής» το οποίο αποτέλεσε την καθέδρα και το θρόνο και την ιερά παστάδα για να γεννηθεί και να σαρκωθεί ο Χριστός είναι πρόσωπο άρρηκτα συνδεδεμένο με το μυστηριώδες και αποκεκρυμμένο μέσα στους αιώνες μυστήριο της Θείας Ενσαρκώσεως.

Όσον αφορά στο δεύτερο ερώτημα που αφορά στο γιατί επελέγη από το Εβραϊκό γένος να γεννηθεί ο Κύριος, αποτελεί ερώτημα που απασχόλησε διαχρονικά τους θεολόγους αλλά βεβαίως και τους αρνητές και διώκτες της Εκκλησίας. Οι πατέρες όμως της Εκκλησίας θεολογούν αψευδώς και αυθεντικώς και ορίζουν ότι μέσα σε όλα τα έθνη εκείνης της εποχής το μοναδικό έθνος, το μοναδικό γένος, το οποίο είχε φθάσει σε ένα επίπεδο πνευματικής ωριμότητας και είχε αποδεχθεί μέσα σε ένα κόσμο πολυθεΐας και ειδωλολατρίας την ύπαρξη του ενός και μόνο αληθινού Θεού, αυτό το γεγονός αποτέλεσε βασικότατο κριτήριο ώστε το Εβραϊκό γένος να επιλεγεί απο τον Θεό Γιαχβέ ο οποίος το κατηύθηνε, το ωρίμασε πνευματικά δια μέσου των Οσίων, των Δικαίων, των Προφητών και των ιερών ανδρών που απέστειλε μέσα στους αιώνες για να καλλιεργήσει πνευματικά αυτό το Έθνος και μέσα σε αυτό δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για την έλευση του Μεσία, του Μεσιάχ όπως ονομάζεται ο Μεσίας στα Εβραϊκά, δηλαδή του Λυτρωτού και Ελευθερωτού του ανθρωπίνου γένους από τη φθορά της αμαρτίας. Ο Κύριος όντως κατάγεται από το Εβραϊκή γένος, είναι Εβραίος στην καταγωγή αλλά είναι ο Θεός πάσης ανθρωπίνης υπάρξεως είναι ο Λύτρωτής κάθε ανθρωπίνης πονεμένης ψυχής, είναι ο Θεός του Λαού της πίστεως και της βιώσεως του μυστηρίου της Αναστάσεως, είναι εν τέλει ο Θεός όλων των Εθνών.

ΠτΘ: Οι άγγελοι ψάλλουν το «Δόξα εν υψίστοις θεώ και επί γης Ειρήνη εν ανθρώποις Ευδοκία». Ποιο είναι το νόημα της Ειρήνης και ποιο της Ευδοκίας;

Ι.Σ.: Θα ξεκινήσω από τη δεύτερη ερώτησή σας. «Ευδοκία» σημαίνει «θεϊκή συγκατάβαση», η οποία είναι η απόλυτη, η ολοκληρωτική, η άνευ ορίων και περιορισμών έκφραση της αγάπης του Θεού προς το πλάσμα και δημιούργημά του, τον άνθρωπο. Συγκαταβαίνει, όχι απλώς αποδέχεται, όχι απλώς δέχεται, αλλά κυρίως καταδέχεται μέσα από τη συγκατάβασή του και την εθελούσια και ελεύθερη απόφασή του ο Θεός να γίνει άνθρωπος. Άρα Ευδοκία είναι η εξ αγάπης, η εξ απολύτου αγάπης ελεύθερη και αβίαστη και αγαπητική βούληση του Θεού να φορέσει ανθρώπινη σάρκα για την σάρκα μας, να φορέσει νοερά ψυχή για την ψυχή μας, να πτωχεύσει ως Θεός γενόμενος άνθρωπος για να πλουτίσουμε εμείς κατά το μέτρον της δυνάμεως αυτού και να μας καταστήσει συγκληρονόμους και συγκοινωνιούς κατά χάριν και υιοθεσίαν υιούς και θυγατέρες της βασιλείας του. Ευδοκία σημαίνει ακόμη την «Κένωση», μια συγκλονιστική και ανεπανάληπτη λέξη η οποία δεν υπάρχει στο λεξιλόγιο καμιάς άλλης γλώσσας. σημαίνει την Κένωση, δηλαδή κατά τους θεοφόρους Πατέρες της Εκκλησίας, το απόλυτον δόσιμο, το απόλυτο άδειασμα, την απόλυτον ερωτική κατά χάριν παραχώρηση αγάπης Θεού προς άνθρωπον, το άδειασμα του Θεού χάριν του ανθρώπου που και μόνον όταν το αναφέρει αυτό το σύνολο των Πατέρων της Εκκλησίας συγκλονίζει κάθε ανθρώπινη ψυχή. Αδειάζει ο Θεός και γεμίζει ο άνθρωπος. Δίδεται ολοκληρωτικά ο Θεός και ανακουφίζεται το αλλότριον γένος των ανθρώπων, συγκαταβαίνει ο Θεός και αναβιβάζεται ο άνθρωπος, φτωχαίνει ο Θεός φορώντας θνητή σάρκα και πλουτίζει ο άνθρωπος δεχόμενος χάρη θεότητος. Όλα αυτά είναι η Ευδοκία, η θεϊκή ερωτική συγκατάβαση του Θεού για να σώσει τον άνθρωπο και να τον καταστήσει κατά χάριν Θεό. Είναι αυτό που λέγει ο Μέγας Αθανάσιος «ο Υιός και Λόγος του Θεού ενηνθρώπισε, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν». «Ο Θεός πατήρ ευδοκεί και ο Υιός Λόγος συνευδοκεί για να σαρκωθεί».

Ο όρος Ειρήνη είναι περισσότερο παρά ποτέ τις ημέρες αυτές επίκαιρος. Με όλα αυτά που συμβαίνουν σε παγκόσμιο επίπεδο, με όλα αυτά τα συγκρουσιακά γεγονότα που συνέβησαν στην πατρίδα μας. Η Ειρήνη έχει τριπλή σημασία για την επιστήμη της Θεολογίας και την ερμηνευτική της. Πρώτον σημαίνει την επί γης ειρήνη, δηλαδή την ειρήνευση ανάμεσα σε λαούς και έθνη. Η Ειρήνη είναι το όπλον και το αντίδοτον κατά του πολέμου. Πόσο ανάγκη την έχουν πράγματι σήμερα οι λαοί και οι άνθρωποι. Η δεύτερη σημασία της Ειρήνης αναφέρεται στην Ειρήνη των ανθρώπων μεταξύ τους πνευματικά, το φίλιωμα, τη συμφιλίωση των ανθρώπων μεταξύ τους και ουσιαστικά την ειρήνευση του ανθρώπου εσωτερικά, πνευματικά, ώστε να μπορεί να βλέπει τον συνάνθρωπό του ως εν Χριστώ αδελφό του. Και βεβαίως η τρίτη σημασία της Ειρήνης είναι η συμφιλίωση, η θεϊκή ερωτική κοινωνία και επικοινωνία του ανθρώπου προς τον Θεό, αυτό που στην θεολογική μας επιστήμη ονομάζουμε «Καταλλαγή». Καταλλαγή σημαίνει την οντολογική, υπαρξιακή, ουσιαστική συμφιλίωση του ανθρώπου με το Θεό. Ο Θεός έγινε άνθρωπος, κατηλλάγη ο Θεός με τους ανθρώπους για να καταλαγούμε και εμείς με Εκείνον. Και μέσα απο αυτή την εν Χριστώ καταλλαγή να ειρηνεύσουμε εμείς που με την αποστασία και προδοσία μας έναντι του Θεού Πατέρα κατά το προπατορικό αμάρτημα είχαμε ενσπείρει το μίσος της έχθρας ανάμεσα στο ανθρώπινο γένος και τον Πλάστη και Δημιουργό. Γεννάται λοιπόν σήμερον ο Χριστός και εμείς γινόμαστε φίλοι εν Χριστώ με την Τριαδική Θεότητα. Και όλα αυτά για ένα και μόνο λόγο, διότι τόσο μεγάλη είναι η αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο, ώστε όπως γράφουν οι Πατέρες της Εκκλησίας, βούλεται αγαπητικώς η Τριαδική Θεότητα να έχει συγκοινωνούς και συμμετόχους στη Βασιλεία της τους ανθρώπους. Έπλασε ο Θεός τον άνθρωπο για να τον καταστήσει κατά χάριν Θεό, οδήγησε το σωτηριώδες σχέδιό του στην εκπλήρωσή του με την ενσάρκωση του Μονογενούς Υιού, ώστε αυτός γενόμενος άνθρωπος να ανοίξει τις πύλες του παραδείσου για να γίνουμε κοινωνοί της άληκτης και ατελεύτητης τριαδικής βασιλείας των ουρανών.

ΠτΘ: κ. Σιδηρά σας ευχαριστούμε πολύ.

Ι.Σ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Στο Φανάρι η σκέψη όλων

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.