Χορευοντας με την παραδοση… απο την Κρητη στην Κομοτηνη…

Δεν θα μπορούσαμε να πούμε, ότι είμαστε πιστοί στο ραντεβού μας μέσα από την δημοσιογραφική μας γραφή με τα «Διακρητικά». Αυτό, όμως, δεν μας προσβάλλει, γιατί να είστε σίγουροι, είναι καλύτερο να μιλάμε, όταν έχουμε κάτι να πούμε, παρά να αναλωνόμαστε σε ανούσιες αράδες. Κι αυτή τη φορά, μέλη του Συλλόγου Κρητών Φοιτητών Κομοτηνής ο «Ερωτόκριτος», βρέθηκαν με το Λαογραφικό Όμιλο Χανίων και συζήτησαν για την παράδοση, για τους νέους, για το χορό…

… και σας αφιερώνουμε:

«Όλος ο κόσμος απ’τη μια κι η Κρήτη από την άλλη,

ω, την παντέρμη ζυγαριά στην Κρήτη γέρνει πάλι.»

Ο Λαογραφικός Όμιλος Χανίων ιδρύθηκε το 1983 και από τότε υπηρετεί πιστά την κρητική παράδοση. Αριθμεί σήμερα περίπου 550 μέλη και οι χορευτές οι οποίοι συμμετέχουν σε παραστάσεις και εκδηλώσεις είναι περίπου 100 άτομα. Ο Σύλλογος ιδρύθηκε από το Γιάννη Αγιασμενάκη μαζί με μία παρέα χορευτών με πολύ κέφι και μεράκι. Η ομάδα των Κρητικών, που τιμητικά εμφανίστηκε στην Κομοτηνή στα πλαίσια των εκδηλώσεων στα «Ελευθέρια Θράκης 2004» – ήταν ηλικίας από 19 έως 31 – αποτελούνταν από: Μαρία Αγιασμενάκη, Ειρήνη Τουρνά, Στέλλα Αγιασμενάκη, Λάμπρο Καραντωνάκη, Δημήτρη Χατζηδάκη, Βαγγέλη Αγιασμενάκη, Γιούλη Λιτζαρδάκη, Άννα Αντωνακάκη, Κώστα Πενταράκη, Ευτύχη Φιωτοδημητράκη, Ιωάννα Κουκουβιτάκη, Αντώνη Μπορμπάκη, Νίκο Κατσαμάκη.

Εμείς συναντηθήκαμε μαζί τους να μιλήσουμε για τα ενδιαφέροντά τους, αλλά κυρίως για το χορό και μάλιστα στην παραδοσιακή του μορφή. Μία κουβέντα, που έγινε σε κλίμα φιλικό, αλλά με πολλές δυσκολίες, αφού δεν είχαν συνηθίσει την κουβέντα μας αυτή να τη συνοδεύει κι ένα μικρό μηχανηματάκι, που καταγράφει ότι ακούει! Όσο κι αν προσπάθησε ο δάσκαλός τους – τηλεφωνικά – να τους ηρεμήσει, να τους πείσει να μιλήσουν γι’ αυτά, που νιώθουν τα πράγματα φαίνονταν να μην είναι και τόσο εύκολα. Οι αντιδράσεις ποικίλες: άλλες κοκκίνιζαν, άλλοι σχολίαζαν, άλλες νύσταζαν, άλλες κλείδωσαν το στόμα τους – αν κι έμαθα ότι δεν το συνηθίζουν –, άλλοι ήθελαν να βγουν στα μαγαζιά, ενώ άλλοι ντρέπονταν τόσο, που αναρωτιόντουσαν γιατί ήρθαν «πρώτοι» να συμμετάσχουν στη συζήτησή μας. Πέρα, όμως, από αυτά αφού τους πιέσαμε, ελευθερώθηκαν για να μας μιλήσουν για αυτά, που βιώνουν καθημερινά. Γιατί πολλές φορές είναι πιο δύσκολο να μιλήσεις για κάτι τόσο συνηθισμένο και καθημερινό, παρά για κάτι που απλά γνωρίζεις. Με λίγα λόγια

μας απαντούν και μεταφέρουν την ουσία των πραγμάτων. Για εσάς και τον Παρατηρητή Θράκης σας παρουσιάζουμε τα παιδιά του Λαογραφικού Όμίλου Χανίων: η Μαρία, η Ειρήνη, η Στέλλα, η Γιούλη, ο Λάμπρος, ο Δημήτρης και φυσικά ο Βαγγέλης…

Ερώτηση: Η επιλογή σας να ασχοληθείτε με τον παραδοσιακό κρητικό χορό ήταν δική σας ή ήταν επιρροή από το οικογενειακό ή κοινωνικό περιβάλλον;

Λάμπρος Καραντωνάκης: Η επιλογή ήταν καθαρά δική μας. Κανένας δεν μας επηρέασε. Απλά μας αρέσει να χορεύουμε παρουσιάζοντας την παράδοση του τόπου μας.

Μαρία Αγιασμενάκη: Πιστεύω, ότι για να φθάσουμε στο σημείο να θεωρούμαστε χορευτές προχωρημένοι και καλοί και να ασχολούμαστε με τον παραδοσιακό χορό τόσο πολύ σημαίνει, ότι ήταν δικιά μας επιλογή, γιατί θεωρώ ότι, όταν κάτι το κάνεις αναγκαστικά ή λόγω επιρροών, εγκαταλείπεις γρήγορα και δεν φθάνεις στο σημείο που έχουμε φθάσει εμείς.

Ερώτηση: Τι σημαίνει για εσάς ο χορός και πόσο καιρό ασχολείστε με αυτόν.

Γιούλη Λιτζαρδάκη: Ασχολούμαι τρεισήμισι χρόνια είναι κάτι που το αγαπώ πολύ και μ’ αρέσει με εκφράζει και νιώθω ότι χωρίς το χορό δεν μπορώ να ζήσω γενικώς.

Στέλλα Αγιασμενάκη: Ασχολήθηκα με το χορό από μικρή ηλικία, λόγω του πατέρα μου του Γιάννη του Αγιασμενάκη, που ίδρυσε και τον όμιλο. Ο χορός, όμως, είναι τρόπος έκφρασης και τρόπος ζωής και πιστεύω, ότι θα συνεχίσω για πολλά χρόνια ακόμα. «Στο σπίτι μας όλη μέρα από το πρωί ως την ώρα που θα κοιμηθούμε λέμε για το χορό και την παράδοση. Βλέπουμε κασέτες, φτιάχνουμε στολές και ετοιμάζουμε παραστάσεις. Μια ζωή το σπιτικό μας είναι ένα εφαλτήριο, που ετοιμάζουμε παραστάσεις» αυτά είναι που λέει συνήθως ο μπαμπάς μου, όταν τον ρωτάνε για τη Μαρία και μένα και το πως ασχοληθήκαμε κι εμείς με τους χορούς.

Λάμπρος: Συμφωνώ με τη Στέλλα, ο χορός είναι τρόπος έκφρασης και φυσικά τρόπος ζωής.

Ερώτηση: Ποια είναι η μικρότερη ηλικία για να συμμετέχεις στο συγκρότημα;

Λάμπρος: Η ηλικία ξεκινά από τεσσάρων ετών μέχρι εκεί που πάει. Εγώ είμαι 19 χρονών και είμαι ο μικρότερος στο συγκρότημα, που επισκέφτηκε την Κομοτηνή. Σε αντίθεση με το Βαγγέλη που είναι 31 και είναι ο μεγαλύτερος.

Ερώτηση: Σε μία εποχή σαν τη σημερινή με τα ποικίλα ερεθίσματα, που δεχόμαστε η νεολαία, τι είναι αυτό που σας έκανε να εκφράζεστε μέσα από την κρητική παράδοση και χορό;

Δημήτρης Χατζηδάκης: Ακούμε όλα τα είδη μουσικής. Θα πάμε στο κλαμπ, θα πάμε και στα κρητικά. Μας αρέσουν εξίσου όλα. Απλά επιλέγουμε να χορεύουμε και να διασώζουμε την κρητική μας παράδοση. Μας αρέσει ο χορός και ασχολούμαστε συνέχεια. Με μεγαλύτερη όρεξη θα χορέψουμε κρητικά παρά οποιουσδήποτε άλλους χορούς. Όταν διασκεδάζουμε με τους φίλους μας δε μπορούμε να ακούμε αποκλειστικά κρητική μουσική, δεν γίνεται. Είναι φυσικό να ζούμε την εποχή μας με τις επιρροές της.

Μαρία: Θεωρώ ότι ψάχνοντας και προσπαθώντας να γνωρίσεις καλύτερα και βαθύτερα τους παραδοσιακούς χορούς του τόπου σου μπορείς να βρεις στοιχεία από τον ίδιο σου τον εαυτό, τη νοοτροπία του τόπου σου και έτσι να γνωρίσεις καλύτερα τον εαυτό σου αλλά και τον τόπο σου.

Λάμπρος:Πιστεύω ότι επειδή έχουμε μεγαλώσει με αυτά και από μικροί ακούμε κρητική μουσική έχει μπει μέσα μας και μας αρέσει. Είναι ένα με την ψυχή μας.

Γιούλη: Κάτι που μας γεμίζει και μας εκφράζει απόλυτα.

Ερώτηση: Ταξιδεύετε συχνά και μεταφέρετε την κρητική παράδοση από τόπο σε τόπο. Ποια μέρη έχετε επισκεφθεί και πόσο δύσκολο είναι να μεταφέρετε αυτούσια την κρητική παράδοση;

Μαρία: Ο Λαογραφικός Όμιλος Χανίων, όχι τυχαία, επιδιώκει να ταξιδεύει συχνά στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό και να μεταφέρει την κρητική παράδοση. Έχουμε ταξιδέψει στις περισσότερες πόλεις της Ελλάδας, αλλά και στο εξωτερικό. Πήγαμε στην Αγγλία, στη Δανία, στην Ελβετία, αρκετές φορές στη Φιλανδία, στη Σουηδία, στο Βέλγιο, στην Αμερική, στην Κύπρο. Να σημειώσω εδώ, ότι ο χοροδιδάσκαλός μας, ο Γιάννης ο Αγιασμενάκης, για πολλά χρόνια διατηρούσε μία ομάδα κρητικών χορών στη Φιλανδία κάτι που θεωρώ πολύ αξιόλογο όσο περίεργο, και αν φαίνεται στον απλό παρατηρητή, ότι δηλαδή Φιλανδοί επεδίωκαν τρεις φορές το χρόνο να παρακολουθούν σεμινάρια κρητικών χορών, χωρίς να έχουν σχέση με την Κρήτη και γενικότερα με την Ελλάδα και παρόλα αυτά τους ενδιέφερε η κρητική παράδοση. Θεωρώ, ότι στα ταξίδια αυτά εμείς έχουμε την ευκαιρία να πάρουμε «στην πλάτη μας» την κρητική παράδοση και να την παρουσιάσουμε σε ανθρώπους που δεν τη γνωρίζουν. Το καλύτερό μας είναι, όταν είμαστε προσκεκλημένοι από συλλόγους Κρητών άλλων πόλεων ή συλλόγων ομογενών. Οι άνθρωποι είναι τόσο φιλόξενοι, έχουν πάντα τόση χαρά και μας δείχνουν τόση αγάπη, που πάντα μας συγκινούν. Όσον αφορά το αν νοθεύεται η κρητική παράδοση στα ταξίδια αυτά, ας είμαστε ειλικρινείς, γιατί χάριν της παράστασης πολλά πράγματα γίνονται διαφορετικά και δεν θα έλεγα, ότι την μεταφέρουμε αυτούσια, όπως για παράδειγμα όταν χορεύουμε σε ένα γλέντι στον τόπο μας ή σε μία παράσταση. Το θεωρώ απόλυτα λογικό, το να προσπαθήσουμε να κάνουμε την κρητική παράδοση πιο προσιτή και πιο ενδιαφέρουσα για κάποιον και όχι βέβαια ότι αυτό σημαίνει ότι παραμελούμε το κατά πόσο είναι αυτούσια. Προσπαθούμε να συνδυάσουμε και τα δύο και νομίζω ότι τα καταφέρνουμε. Και την «καθαρή» παράδοση με την λαογραφική παρουσίαση για τον περισσότερο κόσμο.

Ερώτηση:Με το να φοράτε την κρητική ενδυμασία κάποιες στιγμές νιώθετε ότι υποδύεστε κάποιους ρόλους;

Μαρία: Και βέβαια υποδυόμαστε κάποιους ρόλους. Εγώ προσωπικά πιστεύω ότι από τη στιγμή που θα βάλουμε την κρητική στολή από εκεί και πέρα υποδυόμαστε

Γιούλη: Και νιώθουμε, ότι εκπροσωπούμε όλη την Κρήτη και καμαρώνουμε γι’ αυτό.

Ερώτηση: Η όλη σας παρουσία στην Κομοτηνή δηλώνεται με μία παράσταση που δώσατε στις 14 του Μάη στα πλαίσια των «Ελευθερίων της Θράκης». Το ονομάζουμε «παράσταση» γιατί η παρουσίαση κάποιων κρητικών παραδοσιακών χορών – έστω των πιο δημοφιλών – είναι αρκετά χορογραφημένη και έχει γίνει μετά από πρόβες. Πιστεύετε ότι αυτή η παρουσίαση αλλοιώνει, προσδίδει και τι σημεία αυτοσχεδιασμού εμπεριέχει;

Στέλλα: Η πρώτη ομάδα του Ομίλου παρακολουθεί καθημερινά πρόβες προκειμένου να στηθεί μία παράσταση και να λειτουργήσουν όλα αρμονικά. Από εκεί και πέρα όσον αφορά τον αυτοσχεδιασμό έχουμε τα λεγόμενα σολαρίσματα όπου κάθε χορευτής μπορεί να προβάλει το δικό του και προσωπικό του στίγμα. Πιστεύω μία παράσταση για να αποδοθεί καλά, πρέπει να έχει και την αρμονία αλλά πρέπει και κάθε χορευτής να ξεφεύγει από το σύνολο, όταν έχει τη δυνατότητα, και ανάλογα βέβαια και τα πλαίσια της παράστασης.

Ερώτηση: Βαγγέλη Αγιασμενάκη, είσαι ο πρωτοχορευτής. Σε μία παράσταση πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του πρωτοχορευτή, γιατί είναι γνωστό ότι υπάρχει, δεν είναι ο ρόλος του, βέβαια, να είναι εξουσιαστικός ούτε να ξεχωρίζει μέσα στους άλλους;

Βαγγέλης Αγιασμενάκης: Υπάρχει ο ρόλος αυτός. Δεν επιδιώκει να ξεχωρίζει, αλλά να συντονίζει. Ο ρόλος του πρωτοχορευτή είναι πολύ σοβαρός, γιατί προσπαθεί να φτιάξει ένα σύνολο κι όχι να κάνει ο καθένας, ότι θέλει. Μερικές φορές φωνάζει, διαφορετικά χωρίς φωνή δεν γίνεται τίποτα. Τώρα το αν αυτοσχεδιάζουμε, η απάντηση μπορεί να δοθεί από αυτούς που μας παρακολούθησαν προχθες. Λόγω της βροχής, η σκηνή ήταν βρεγμένη με αποτέλεσμα να έχουμε κάποιες πτώσεις κατά τη διάρκεια του χορού. Πέφταμε, σηκωνόμασταν και συνεχίζαμε. Υπήρχε μία άνοδος μετά που σηκωνόμασταν, γιατί αντί να νιώθουμε ότι προσβληθήκαμε, νιώθαμε πιο πωρωμένοι να αποδείξουμε την αξία μας. Αυτό είναι το πνεύμα του άντρα του Κρητικού: να μπορεί να πέφτει και να σηκώνεται και να συνεχίζει και να μην το βάζει κάτω και να μη σταματάει.

Μαρία:Αυτό που θέλω να προσθέσω εγώ, για το ρόλο του πρωτοχορευτή, είναι, ότι είναι αυτός που δίνει στην ομάδα το κουράγιο κι οποίος σώζει το σύνολο των χορευτών από τις δύσκολες στιγμές. Για παράδειγμα, προχθές στην παράσταση που είχαμε πάρα πολλές ατυχίες, Ο Βαγγέλης, ο πρώτος μας, ήταν αυτός που έπεσε στην αρχή αλλά ήταν αυτός, όμως, που σηκώθηκε πολύ γρήγορα, χαμογέλασε και μας έδειξε έτσι ότι δεν πρέπει να πτοούμαστε από αυτά. Όταν τα χάσει ο πρώτος, τα χάνει όλη η ομάδα, όταν ο πρώτος χαμογελάει, χαμογελάει όλη η ομάδα. Είναι αυτός που δίνει ενέργεια σε όλη την ομάδα. Κι είναι ο άνθρωπος που όταν πάει κάτι στραβά, τον κοιτάμε όλοι για να μας καθησυχάσει και να μας δείξει ότι όλα θα πάνε καλά.

Ερώτηση: Οι χοροί οι παραδοσιακοί, θα μπορούσαμε να πούμε ότι, δεν φτιαχμένοι τόσο για τις γυναίκες. Σε αντίθεση με τα τσαλίμια των ανδρών, που τους έχουμε συνηθίσει να παίρνουν δύναμη και ώθηση και να αναδεικνύουν το χορό τους, οι φιγούρες των γυναικών αναδεικνύουν τη λεπτότητα και τη θηλυκότητά τους; Χορεύουν ισάξια πλάι στους άνδρες;

Γιούλη: Ο κρητικός χορός δίνει μία πρωτοφανή αρμονία μεταξύ λεβεντιάς και χάρης, γι’ αυτό μπορούν ισάξια και οι άνδρες και οι γυναίκες να εκφραστούν μέσα από το χορό. Αν και είναι αρκετά πολεμικοί οι κρητικοί χοροί, μια γυναίκα μπορεί και να σταθεί πλάι στον άνδρα και να τον στηρίξει, όπως ακριβώς και το αντίθετο.

Δημήτρης: Οι γυναίκες στολίζουν και ομορφαίνουν με την ύπαρξή τους το χορό και καθένας έχει τις δικές του φιγούρες ανάλογα με το αν είναι άνδρας ή γυναίκα, κι αυτό είναι φυσικό. Συμμετέχουν εξίσου σε μία παράσταση για το καλύτερο αποτέλεσμα.

Ερώτηση: Όσον αφορά τις ανδρικές φιγούρες τι ξεχωριστό έχουν τα σολαρίσματα από τις ομαδικές φιγούρες;

Βαγγέλης: Τα σολαρίσματα είναι περισσότερο σαν αυτοσχεδιασμός, ο καθένας έχει διαφορετικό και δικό του στυλ, είναι επίδειξη δύναμης και ικανότητας. Αναδεικνύει τις γνώσεις του στο χορό και το πως να συνδυάσει αυτή τη γνώση με την ικανότητά του.

Ερώτηση: Ο χορός για σένα προσωπικά τι είναι;

Βαγγέλης: Χορεύω από μικρή ηλικία αλλά τα τελευταία χρόνια ασχολούμαι με την παράσταση του χορού. Επειδή είμαι πρωτοχορευτής είναι πολύ δύσκολος ο ρόλος μου, γιατί αν δεν πάει κάτι καλά φταίει και ο πρώτος. Αλλά συνήθως προσπαθώ να τονώσω την ομάδα. Στις πρόβες επικρατεί φιλικό κλίμα αλλά επιδιώκω και το τέλειο. Θέλω όταν χορεύουμε να υπάρχει μία αρμονία και να είναι όλοι συγχρονισμένοι και στο χορό και στις φιγούρες.

Ερώτηση: Τι είναι αυτό που σας έκανε εντύπωση ή που σας έχει συγκινήσει μέσα από τη χορευτική σας δράση ταξιδεύοντας σε διάφορα μέρη του κόσμου;

Βαγγέλης: Στα Γιάννενα, που είχαμε πάει για να χορέψουμε, στο τέλος της παράστασης περάσαμε μέσα από το πλήθος, γύρισα κάποια στιγμή – όχι μόνο εγώ αλλά όλη η ομάδα – και είδαμε ότι ήταν συγκινημένοι από το χορό μας.

Όταν ήμαστε σε μία παράσταση και φωνάξουν «καλώς τα κοπέλια» «γειά σας κρητικοί» πωρώνομαι πιο πολύ και τα δίνω όλα.

Ερώτηση: Την κρητική παραδοσιακή μουσική, πώς την κρίνετε εσείς σήμερα; Πιστεύετε ότι έχει αλλάξει και πώς αυτή η μουσική την οποία εσείς χορεύετε αφού είναι ένα κομμάτι της παρουσίασης σας δίνει ενέργεια;

Δημήτρης: Υπάρχουν πολλοί μουσικοί, που σήμερα έχουν μια διαφορετική προσέγγιση της κρητικής μουσικής, όχι τόσο στην παραδοσιακή μορφή της. Άλλοι παίζουν πιο μοντέρνα για να είναι πιο αρεστοί.

Βαγγέλης: Όπως και να το κάνουμε έχει αλλοιωθεί, όχι από όλους, σίγουρα. Οι δύο στους δέκα έχουν αλλοιώσει την κρητική μουσική και το βλέπουν καθαρά εμπορικά. Οι υπόλοιποι προσπαθούν να μην είναι τόσο εμπορικοί αλλά παραδοσιακοί.

Μαρία: Το δυσάρεστο είναι, ότι από αυτούς τους δέκα, οι δύο, που αλλοιώνουν την κρητική μουσική, προβάλλονται περισσότερο. Από εκεί και πέρα εμείς δεν είμαστε ειδήμονες, είμαστε χορευτές και γνωρίζουμε, ότι η μουσική είναι το ήμισυ για την επιτυχία μιας παράστασης και για την καλή προβολή της παράδοσής μας. Όπως εμείς αναγνωρίζουμε, ότι έχουμε αλλοιώσει πολλά στοιχεία στο χορό για την παράσταση και χάριν της αρμονίας που θέλουμε να πετύχουμε, έτσι μπορούμε να καταλάβουμε αυτό τον εκσυγχρονισμό της μουσικής. Αρκεί να γίνεται με σεβασμό προς την παράδοση του τόπου μας. Επιδιώκουμε πάντα να συνεργαζόμαστε με αυθεντικούς εκπροσώπους της κρητικής μουσικής, χωρίς αυτό να σημαίνει, ότι αποκλείουμε τη συνεργασία μας και με νεότερους μουσικούς.

Ερώτηση: Οι μαντινάδες μέσα από τη μουσική είναι σημείο εκκίνησης του χορού ή επιλέγετε μουσικά κομμάτια που να μην έχουν λόγο;

Βαγγέλης: Προτιμούμε, όταν χορεύουμε σε μία παράσταση, να μην τραγουδά ο μουσικός, γιατί μας μπερδεύει χάνουμε το βήμα. Είναι καθαρά για λόγους συγχρονισμού.

Δημήτρης: Πέρα από αυτά, μας αρέσει να ακούμε μαντινάδες, όχι στο χορό αλλά για να τραγουδάμε και όταν μαζευόμαστε σε παρέα. Μαντινάδες δεν μπορούν να βγάλουν όλοι, είναι κάτι έμφυτο, για παράδειγμα εγώ δεν μπορώ. Πολλοί μιλούν μόνο με μαντινάδες.

Ερώτηση: Οι κοπέλες τι σχέση έχουν με τη μαντινάδα;

Γιούλη: Εμένα προσωπικά μ’ αρέσουν πάρα πολύ, ασχολούμαι με αυτό και μ’ αρέσει να γράφω μου δίνουν ένα διαφορετικό τρόπο έκφρασης, πιο μελωδικό και εμπνέομαι να γράψω και εγώ δικές μου. Είναι έμφυτο να γράφεις μαντινάδες και γράφεις ανάλογα, με αυτά που αισθάνεσαι και που σκέφτεσαι εκείνη τη στιγμή και αυτές αυθόρμητα βγαίνουν. Μία μαντινάδα μπορεί να μιλήσει για πολλά πράγματα μπορεί να εκφράσει πάρα πολλά.

Ερώτηση: Το αν εκπροσωπείτε ένα μέρος της κρητικής παράδοσης και το να προσπαθείτε να το ενισχύσετε μέσα από το χορό τι συναισθήματα σας δημιουργεί;

Γιούλη: Αίσθημα ευθύνης και περηφάνιας.

Ερώτηση: Ποιος χορός σας εκφράζει περισσότερο και γιατί;

Μαρία: Εδώ άρχει ένα προβληματάκι συμφωνίας.Υπάρχει η ομάδα του συρτού και του πεντοζάλη και η ομάδα του μαλεβιζιώτη και της σούστας. Εμένα μ’ αρέσει και εκφράζομαι περισσότερο μέσα από το συρτό και το πεντοζάλη χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Ο χωρισμός αυτός έγινε και με τη θέληση του δασκάλου μας. Πιστεύουμε, ότι παρόλα τα κοινά σημεία, που έχουν οι κρητικοί χοροί μεταξύ τους, δηλαδή η λεβεντιά και ο τσαμπουκάς, ο συρτός και ο πεντοζάλης θέλουν κάτι το διαφορετικό από αυτό που θέλει ο μαλεβιζιώτης, ο οποίος θέλει άνεση, θέλει χοροπηδητό, ζωντάνια, αντίθετα ο συρτός θέλει «πιο άντρες» και όχι παιδάκια.

Δημήτρης: Στους άνδρες αρέσει περισσότερο, ειδικά στα Χανιά, ο συρτός. Μας εκφράζει καλύτερα σε αντίθεση με τους μικρούς, που τους αρέσει ο μαλεβιζιώτης, επειδή είναι πιο ζωηρός και θέλουν να χοροπηδάνε. Εμάς, που είμαστε σε μεγαλύτερη ηλικία, μας αρέσει ο συρτός. Βέβαια, αυτά είναι ανάλογα με τα ακούσματα και τα βιώματα, που έχεις στους χορούς, κάπως έτσι διαλέγεις ποιος χορός σου αρέσει περισσότερο. Είναι διαφορετικό το ύφος του χορού ανάμεσα στο μαλεβιζιώτικο συρτό και στο πεντοζάλη.

Ερώτηση: Μήπως όμως στην υπόλοιπη Ελλάδα έχουν συνηθίσει να συνδυάζουν τους κρητικούς χορούς με κάτι ζωντανό και γρήγορο σε σχέση με τους αργούς;

Δημήτρης: Αυτό πραγματικά συμβαίνει. Αλλά στην Ανατολική Κρήτη χορεύουν πιο πηδηχτά, χορεύουν δηλαδή ανωγειανούς πηδηχτούς, μαλεβιζιώτη και ο πρώτος, που θα βγει μπροστά και θα σολάρει, πρέπει να δίνει όλη του τη δύναμη σε αντίθεση με τη Δυτική Κρήτη, που χορεύουμε πιο αργά, πιο στρωτά, γι’ αυτό και επιλέγουμε το χανιώτικο συρτό.

Ερώτηση: Όταν ταξιδεύετε μέσα στην Κρήτη πώς σας υποδέχονται ή επειδή είστε ένας σύλλογος από τα Χανιά υπάρχει διαφορετική προσέγγιση;

Μαρία: Αυτά ανήκουν στα «εν οίκω, μη εν δήμω» και δεν μπορούμε να τα πούμε ξεκάθαρα, αλλά όλα αυτά, είναι φήμες και δεν υπάρχει καμία έχθρα μεταξύ των Κρητικών ανά νομό. Και εμείς χαιρόμαστε να φιλοξενούμε πολύ συχνά συγκροτήματα από το Ηράκλειο, από το Λασίθι και από το Ρέθυμνο, γιατί θεωρούμε, ότι είμαστε συμπορευτές με αυτά τα συγκροτήματα, ότι επιδιώκουμε ακριβώς τα ίδια πράγματα και έχουμε ακριβώς τον ίδιο στόχο. Από εκεί και πέρα, κάποιες λεπτομέρειες και κάποιες μικροδιαφορές είναι ανάξιες λόγου, είναι το αλατοπίπερο και κάνει πιο ενδιαφέρουσες τις σχέσεις μας.

Ερώτηση: Τι είναι αυτό που πιστεύετε ότι έχετε κερδίσει μέχρι τώρα από την ενασχόλησή σας με τους Κρητικούς χορούς;

Λάμπρος: Είμαστε σαν μια οικογένεια, κάνουμε φιλίες, είμαστε μια παρέα, υπάρχει ένα έντονο στοιχείο συνεργασίας και αυτό φαίνεται από την παρουσίασή μας στην παράσταση. Βγαίνουμε όλοι μαζί και χορεύουμε και υπάρχει ομόνοια. Χορεύουμε σαν να είμαστε ένα σώμα.

Μαρία: Θεωρώ, ότι μέσα από το χορό, καταρχάς εκφραζόμαστε, αισθανόμαστε περήφανοι κάθε φορά, που καλούμαστε να υπηρετήσουμε την κρητική παράδοση και να την παρουσιάσουμε και ειδικά σε μέρη, εκτός Κρήτης. Τώρα, όσον αφορά την ομάδα μας, υπάρχει ένα καλό κλίμα, είμαστε πραγματικά μία μεγάλη οικογένεια. Μέσα από το Σύλλογο ζούμε, καταλαμβάνουμε πολύ μεγάλο μέρος από την καθημερινότητά μας. Ενδιαφέρει όλους μας, η ομάδα να πάει καλά, δεν κοιτάει κανείς τη μονάδα, παίρνουμε μέσα από την ομάδα μας πολλά μαθήματα ζωής, που είναι μία μικρογραφία της κοινωνίας, μέσα στην οποία υπάρχουν τα ευχάριστα τα δυσάρεστα. Πάνω απ’ όλα, υπάρχουν οι άνθρωποι, που σε στηρίζουν, οι άνθρωποι, με τους οποίους αισθάνεσαι, ότι ανήκεις σε ένα σύνολο.

Ερώτηση:Τι συναισθήματα σας γεννιούνται όταν χορεύετε;

Γιούλη: Υπάρχει μεγάλη συναισθηματική φόρτιση, όταν χορεύουμε. Αλλάζει συνεχώς με τον καιρό το συναίσθημα αυτό, αλλά μπορεί και να είναι τόσο έντονο, όπως την πρώτη φορά, που βγήκαμε να χορέψουμε. Υπάρχει ευθύνη, γιατί πρέπει να αντιπροσωπεύσουμε επάξια την κρητική παράδοση. Να τονίσω, ότι τη συναισθηματική φόρτιση τη δημιουργεί και το ίδιο το κοινό, δηλαδή ανάλογα με το κοινό που έχεις από κάτω, προσπαθείς να βάλεις τα δυνατά σου, αν όμως δεν υπάρχει ανταπόκριση όσο και να είναι ο χορευτής χαλαρώνει. Ακόμη η ενασχόλησή μας με το χορό σε βοηθά να γίνεις και γνώστης της κρητικής παράδοσης, να αγαπάς αυτό που κάνεις, να βγάζεις ένα διαφορετικό πάθος και να θέλεις να κάνεις και από μόνο σου και δια βίου παιδεία, δηλαδή από μόνος σου να ψάξεις να βρεις κάποια πράγματα, να μιλήσεις σε μερικά χωριά και να ανταλλάξεις απόψεις με μεγαλύτερους.

Βαγγέλης: Υπάρχει, βέβαια, περηφάνια και λεβεντιά και πάνω απ’ όλα είναι αυτά. Βέβαια, είμαι πολύ περήφανος, που έφυγα από τα Χανιά και ήρθαμε εδώ πάνω να παρουσιάσουμε χορούς από τη Κρήτη.

Ειρήνη: Όπως και ο Βαγγέλης, έτσι και εγώ σαν πρωτοχορευτές προσπαθούμε για το καλύτερο της ομάδας να υπάρχει μία συνεργασία με τα παιδιά. Δεν νομίζω ότι πρέπει να ξεχωρίζουμε, όλοι είμαστε χορευτές και λειτουργούμε ομαδικά. Ο Βαγγέλης και εγώ απλά προσπαθούμε να στηρίζουμε την ομάδα και να μεταδίδουμε τη περηφάνια και τη λεβεντιά μας.

Δημήτρης: Μέσα από τους χορούς υπάρχει και χαρά. Όταν χορεύεις νιώθεις ένα δέος, ανεξάρτητα αν χορεύεις με την ομάδα ή μόνο σου σε ένα γλέντι και εμένα, όσο περνά ο καιρός μου αρέσει περισσότερο η ενασχόλήσή μου με το χορό. Όταν ξεκίνησα δεν είχα συνειδητοποιήσει την αξία του χορού, όσο σήμερα.

Γιούλη: Όπως είπε και ο Δημήτρης, υπάρχει μεγάλη χαρά, όταν χορεύουμε. Μου έχει συμβεί βέβαια πολλές φορές να μην ήμουνα καλά σε μία παράσταση και όταν ξεκινήσαμε να ανέβουμε επάνω να χορέψουμε και ξεκινήσει η μουσική, αλλάζουν όλα.

Ερώτηση: Τι θα θέλατε να πείτε στους μικρότερους για να ασχοληθούν με την παράδοση και ειδικότερα με τους χορούς;

Γιούλη: Είναι ποιότητα ζωής να ασχολείσαι με την παράδοση.

Μαρία: Εμείς οι νέοι πλέον με τόσα ερεθίσματα που δεχόμαστε από παντού, δίνουμε ευκαιρίες στην καφετέρια, στα μπουζούκια, έτσι θα παρότρυνα όλους τους νέους ανθρώπους να δώσουν μία ευκαιρία και στην παράδοση, να ασχοληθούν, έστω και λίγο, για να δουν και είμαι σίγουρη, ότι μέσα σε αυτή θα βρουν πολλά στοιχεία του χαρακτήρα τους και σίγουρα θα βγουν καλύτεροι άνθρωποι

Βαγγέλης: Προτιμότερο είναι να ασχοληθούν με την παράδοση και το χορό, παρά να δίνουν περισσότερο βάρος στην τεχνολογία, γιατί μέσα από την παράδοση θα ανακαλύψουν κάτι καινούργιο, κάτι αλλιώτικο, θα ανακαλύψουν τη συνεργασία και πειθαρχία.-

… βρεθήκαμε, λοιπόν, παρέα και μιλήσαμε με ένα κομμάτι από το Λαογραφικό Όμιλο Χανίων. Ας πούμε με το πιο νέο και το πιο δροσερό ή ακόμη-ακόμη με το χορευτικό. Όπως μας ενημέρωσαν τα παιδιά, ο Όμιλος Χανίων, εκτός από το τμήμα εκμάθησης χορών – από την Κρήτη κι από άλλες περιοχές της Ελλάδας – έχει και τμήμα Δανειστικής Βιβλιοθήκης, Ιματιοθήκης, Αρχείου, Ριζίτικου Τραγουδιού, Κοινωνικής Μέριμνας – όπου ο όμιλος συμμετέχει σε φιλανθρωπικές εκδηλώσεις –, και τμήμα Ελληνικής Φορεσιάς, με κύριο μέλημα την εκμάθηση κατασκευής παραδοσιακών στολών. Πρόσφατα δημιουργήθηκε και τμήμα Θεάτρου, όπου τα παιδιά μας κάλεσαν να παραβρεθούμε το καλοκαίρι, στις 7 Αυγούστου, στην Ανατολική Τάφρο Χανίων να παρακολουθήσουμε ένα παραδοσιακό μουσικοχορευτικό δρώμενο, που θα παρουσιάζει «Τα μεγάλα ερωτικά ζευγάρια» – ξεκινώντας από τον Ερωτόκριτο και την Αρετούσα, διασχίζοντας τα χρόνια και καταλήγοντας στην Σταχτοπούτα και τον Πρίγκιπα, για τους μικρούς μας φίλους.

Μετά από την πρωινή μας εκείνη κουβέντα για την παράδοση, μας αποχαιρέτησαν με μαντινάδες, θέλοντας να είναι έμπιστοι και στο πιο ακατόρθωτο:

«Αμέτρητα τ’άστρα του ουρανού, μα εγώ θα τα μετρήσω,

για να με λένε μπιστικό, ότι κι αν αγαπήσω.»

Είναι τιμή μας που’ρθαμε στην όμορφή σας πόλη,

και σας περιμένουμε στην Κρήτη να’ρθετε όλοι.»

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.