Αυλαια και φυγαμε

Στην ακριτική Ορεστιάδα πηγαίνει σήμερα το «Εμείς η Πόλις». Μια ανάσα από την Βουλγαρία και την Τουρκία, παρακολουθεί θέατρο. Στην ουσία παρακολουθεί μια προσπάθεια δημιουργίας, τέχνης και έμπνευσης, ανθρώπων που αγαπούν τον τόπό τους και το θέατρο. Κάνουν σκηνή την πόλη τους και τρόπο ζωής την κάθε θεατρική παράσταση που ανεβάζουν, περισσότερες από 1000 τα τελευταία είκοσι χρόνια. Αναζητούν οι ίδιοι την φυγή, προσφέροντας στο κοινό την διέξοδο…

Με πρωτοβουλία της Κινηματογραφικής Λέσχης Νέας Ορεστιάδας, το 1988, μία απλή αφισοκόλληση λίγων Α3, έδωσε την ευκαιρία σε μια χούφτα νέους τότε να αποτελέσουν τον πρώτο πυρήνα του Θεατρικού Εργαστηρίου Ν. Ορεστιάδας. Ο Νίκος Πατούνας πρωτοπήγε στην Ομάδα στα τέλη του 1989 και από τότε δηλώνει παρών σε όλες τις δραστηριότητες του Εργαστηρίου. Από το 1989 ανέλαβε το τιμόνι της ομάδας και ο κ. Άκης Τσονίδης, ο οποίος, σε πείσμα πολλών αντιξοοτήτων, παρέμεινε μέχρι και σήμερα μπροστάρης αυτής της Ομάδας, πιστός στους αρχικούς του στόχους. «Σήμερα», όπως δηλώνει ο Νίκος Πατούνας, «είκοσι χρόνια μετά, υπάρχει πλέον τεράστια πρόοδος που φαίνεται, τόσο από τη συμμετοχή δεκάδων ερασιτεχνών ηθοποιών κάθε ηλικίας, όσο και από την πλούσια θεατρική ιστορία της Ομάδας η οποία συνεχώς εξελίσσεται».

Κάνοντας έναν σύντομο απολογισμό, τι νομίζετε ότι προσέφερε στην περιοχή το Θεατρικό Εργαστήρι Νέας Ορεστιάδας;

Όταν σκέφτομαι την πόλη χωρίς την ύπαρξη του Θεατρικού Εργαστηρίου, αντιλαμβάνομαι ένα τεράστιο κενό. Στα 20 χρόνια του έγιναν πολλά, τόσα, που κατέστησαν τη Νέα Ορεστιάδα μία πόλη γνωστή στο πανελλήνιο για τη θεατρική, αλλά και την εν γένει πολιτιστική δραστηριότητά της. Το ετήσιο Πανελλήνιο Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου, οι γιορτές βιβλίου – κυρίως οι «Βιβλιοδιαδρομές», οι περιοδείες σε πόλεις και χωριά, ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα της περιοχής, οι συχνές εναλλακτικές προτάσεις εξόδου και ψυχαγωγίας των κατοίκων της περιοχής, με τις συνεχόμενες και εναλλασσόμενες παραστάσεις στο μικρό «θεατράκι», αλλά και – κυρίως – τα τμήματα θεατρικής παιδείας που λειτουργούν από το 1993 και τα οποία παρακολούθησαν μέχρι σήμερα πολλές χιλιάδες παιδιών, εφήβων και ενηλίκων, οι μαθητικές θεατρικές ομάδες δημοτικών, γυμνασίων και λυκείων, ομολογούν την προσφορά του Θεατρικού Εργαστηρίου στην περιοχή. Και βέβαια, όχι μόνο στα στενά πλαίσια της πόλης της Ορεστιάδας ή του νομού Έβρου.

Πόσα παιδιά της Ορεστιάδας ανεβαίνουν χάρη στο «Διόνυσο» στο θεατρικό «σανίδι»;

Το σημαντικό για μας δεν είναι ν’ ανεβαίνουν τα παιδιά «στο σανίδι». Είναι η συνεχής ζύμωσή τους με το θέατρο, με τον πολιτισμό. Η προσφορά ερεθισμάτων και η δυνατότητα να ασχοληθούν με δραστηριότητες διαφορετικές από τις συνήθεις, να λειτουργήσουν ομαδικά, να αναπτύξουν το δημιουργικό τους πνεύμα, τη φαντασία, την κοινωνικότητά τους… Να γίνουν καλοί θεατές, να αποκτήσουν κρίση και άποψη… Είναι πολλά τα θετικά στοιχεία που αποκομίζουν τα παιδιά. Αν το δούμε όμως και αριθμητικά, κάθε χρόνο ξεπερνούν τα 120 τα παιδιά που συμμετέχουν στα τμήματα του Θεατρικού Εργαστηρίου Ν. Ορεστιάδας. Και βέβαια, δεν είναι μόνο παιδιά. Εκτός από την Κεντρική Σκηνή του Εργαστηρίου με τις περιοδείες της και τις παραστάσεις της, λειτουργεί και το τμήμα ενηλίκων και η β΄ κεντρική σκηνή που δημιουργήθηκε φέτος και ανεβάζει και αυτή τις δικές της παραστάσεις. Επίσης, από φέτος δημιουργείται η Πειραματική Σκηνή με διαφορετικό ρεπερτόριο και διαφορετική προσέγγιση της θεατρικής πράξης. Τέλος, κατά διαστήματα, όλα αυτά τα χρόνια, ανέβηκαν και πολλές παραστάσεις για παιδιά από την Παιδική Σκηνή του Θεατρικού Εργαστηρίου, η οποία πλέον θα λειτουργεί σε μόνιμη βάση και ιδιαίτερα όταν ολοκληρωθεί η «στέγη του Διόνυσου». Η Παιδική Σκηνή, βέβαια, αποτελείται από ενήλικες οι οποίοι ανεβάζουν έργα που απευθύνονται σε παιδιά.

Πώς επιλέγετε τα έργα που ανεβάζετε;

Τα έργα που ανεβάζουμε, κατά συντριπτική πλειοψηφία, είναι ελληνικά, και αυτό γιατί μιλούν απευθείας στην ψυχή και το νου του θεατή. Κάθε φορά που ξεκινάει μια νέα θεατρική σεζόν, συγκεντρωνόμαστε όλοι όσοι επιθυμούμε να λάβουμε μέρος και, αναλόγως του αριθμού των μελών της Ομάδας, της διάθεσης και των απαιτήσεων του κοινού τη δεδομένη περίοδο, διαβάζουμε αρκετά έργα και καταλήγουμε στο επικρατέστερο. Κύριο γνώμονα αποτελεί ο αριθμός των μελών της Ομάδας κάθε φορά, η περίοδος που θα ανέβει η παράσταση και, φυσικά, το κοινό στο οποίο θα απευθυνθούμε (χειμερινές παραστάσεις έως και Θεσσαλονίκη, Αθήνα και φεστιβάλ, καλοκαιρινή περιοδεία στην Αν. Μακεδονία και Θράκη, σχολεία κ.λπ.).

Γιατί αυτή η σταθερή επιλογή νεοελληνικών έργων, τι εξυπηρετεί;

Εξυπηρετεί κατ’ αρχήν εμάς του ίδιους. Ως ερασιτέχνες μπορούμε να εκφραζόμαστε καλύτερα μέσα από έργα με οικείο λόγο και περιεχόμενο, είναι δε ιδιαίτερα δημιουργικό να καταπιανόμαστε με έργα είτε γνωστά (από τον ελληνικό κινηματογράφο για τις καλοκαιρινές μας περιοδείες) είτε ολιγοπαιγμένα και πρωτοεμφανιζόμενα και να τους δίνουμε ένα νέο ύφος μέσα από τη σύγχρονη ματιά μας. Κάθε φορά αποτελεί πρόκληση να ζωντανεύουμε επί σκηνής, μέσα από νέο πρίσμα προσέγγισης, ήρωες και καταστάσεις που είτε αγαπήθηκαν από το κοινό τα προηγούμενα χρόνια μέσα από τον κινηματογράφο είτε τους συστήνουμε σήμερα στο κοινό, ως νέα πρόταση.

Πόσες παραστάσεις δώσατε μέχρι σήμερα;

Α, είναι τόσες πολλές… Σκεφτείτε, είκοσι χρόνια χωρίς καμία διακοπή, με χρονιές που έφτασαν και τις 7 διαφορετικές παραγωγές έργων… Είναι και οι περιοδείες με δεκάδες παραστάσεις κάθε χρόνο… Το «θεατράκι» με παραστάσεις 3-4 φορές την εβδομάδα κάθε χειμώνα από το ’96… Δεν τις έχουμε υπολογίσει ποτέ συνολικά… Θα έλεγα, έτσι αυθαίρετα, ότι ξεπερνούν τις… 1.000!

Πόσο σημαντική είναι η εξέλιξη να αποκτήσετε το δικό σας «θεατράκι», τη δική σας μόνιμη σκηνή;

Από το 1988 που πρωτοξεκίνησε η Ομάδα, στόχος μας ήταν η συχνή και τακτική παρουσία σε μόνιμη σκηνή. Το 1996 το πρώτο βήμα έγινε δημιουργώντας από το μηδέν ένα «θεατράκι» πενήντα μόλις θέσεων, σε μια παλιά αποθήκη. Εκεί, μέχρι και σήμερα (με μία παύση τριών ετών για λόγους ανεξάρτητους της θέλησής μας) δημιουργήθηκε μία συνεχόμενη θεατρική κίνηση με πολλές παραστάσεις κάθε εβδομάδα και πολλά διαφορετικά έργα στα τόσα χρόνια ύπαρξης του χώρου. Καθώς όμως αυξάνονταν ο αριθμός των θεατών, αυξάνονταν οι ανάγκες μας για ακόμη καλύτερες συνθήκες παράστασης έργων, αυξάνονταν και η ανάγκη μας, λοιπόν, για έναν μόνιμο χώρο που να πληροί όλες τις απαραίτητες προϋποθέσεις για το ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων. Στα τρία χρόνια αποχής μας από το «θεατράκι», το 2004, λάβαμε τη μεγαλύτερη απόφαση της ζωής μας: να δημιουργήσουμε από το τίποτα ένα τριώροφο πολιτιστικό κέντρο με μεγάλη αίθουσα θεάτρου στο ισόγειο και διάφορους άλλους χώρους πολιτισμού εντός. Έτσι προέκυψε το Πολιτιστικό Κέντρο ΔΙΟΝΥΣΟΣ, το οποίο πολύ σύντομα ευελπιστούμε ότι θα ανοίξει τις πόρτες του στο κοινό. Βέβαια, σήμερα ονομάζουμε όλο αυτό το εγχείρημα μια… «ρομαντική βλακεία», αφού η άγνοια και ο ενθουσιασμός δεν μας επέτρεπαν να αντιληφθούμε τα προβλήματα που θα βρίσκαμε μπροστά μας, με τις τράπεζες, τα δάνεια και όλα τα συναφή… Ευτυχώς, μέσα από τεράστια προσπάθεια και πολλά σκαμπανεβάσματα, σήμερα έχουμε κοντά μας έναν σπουδαίο Ορεστιαδίτη ευεργέτη, ο οποίος αναλαμβάνει την ολοκλήρωση του έργου, ώστε πολύ σύντομα αυτό το γιαπί από τούβλα και τσιμέντα, να γίνει το σπίτι μας, αυτό που όλοι μας εδώ στην Ορεστιάδα επιθυμούμε. Πάντως, σκεπτόμενοι ψύχραιμα τα πράγματα σήμερα, βλέπουμε ότι όλο αυτό προέκυψε ως φυσική εξέλιξη των πραγμάτων, ως αποτέλεσμα της έντονης, ακατάπαυτης και ανιδιοτελούς προσπάθειας που καταβάλουμε όλοι μας. Ξέρετε, σε πολλούς όλο αυτό φαντάζει «περίεργο», ο εθελοντισμός, η καθημερινή μας ενασχόληση με το θέατρο χωρίς να είναι η δουλειά μας, να έχουμε όλοι την καθημερινότητά μας, τις εργασίες μας, τα προσωπικά μας προβλήματα, αλλά κάθε απόγευμα σχεδόν, να είμαστε εκεί, παρόντες, δοσμένοι ψυχή τε και σώματι σ’ αυτό που τόσο αγαπάμε… Είναι μια πραγματικότητα πια στην Ορεστιάδα.

Πώς θα μου περιγράφατε την παράσταση «Δυόμισι φόνοι και ένα μπουλντόγκ»;

Είμαι ενθουσιασμένος μ’ αυτήν την παράσταση. Όλοι είμαστε! Και το σημαντικότερο είναι, ότι και το κοινό είναι ενθουσιασμένο! Δώσαμε ήδη τις πρώτες παραστάσεις στο «Θεατράκι» και εκτός του ότι γίνεται το αδιαχώρητο με τις κρατήσεις θέσεων, στο τέλος κάθε παράστασης υπάρχει μια ευθυμία, μια έκφραση χαράς, που μας ικανοποιεί πλήρως. Η κωμωδία είναι εντελώς ανατρεπτική, οι καταστάσεις – παρεξηγήσεις διαδέχονται η μία την άλλη και το αποκορύφωμα στο τέλος του έργου έρχεται ως επισφράγισμα μιας πετυχημένης θεατρικής πράξης, ενός έργου η πορεία του οποίου, από τον Ευγένιο Λαμπίς που έγραψε το πρωτότυπο και τους Θανάση Παπαθανασίου και Μιχάλη Ρέππα που το πήραν και το διασκεύασαν με μαεστρία φέρνοντάς το στην εποχή μας, το περιεχόμενο ανταποκρίνεται πλήρως στις ανάγκες μας για ψυχαγωγία και εναλλακτικούς τρόπους διασκέδασης. Είναι πολύ σημαντικό για μας να καταλαβαίνουμε ότι αυτό που με αγάπη κάνουμε, έχει ανταπόκριση και αποδίδει καρπούς. Να μας λένε στο τέλος της παράστασης ότι κάποιοι άνθρωποι που δεν τους αρέσει η κωμωδία γενικά, γέλασαν με την καρδιά τους και ξέφυγαν για δύο ώρες. Ξέφυγαν. Είναι ωραίο να ξεφεύγεις… Χμμμ… Ίσως, λοιπόν, με μία λέξη να περιέγραφα την παράστασή μας ως… φυγή!

Εσείς γιατί επιλέξατε να ασχοληθείτε με το θέατρο;

Θα πω τα κλασικά: ότι από πιτσιρίκι οργάνωνα παραστάσεις στην αυλή του σπιτιού μας για τα παιδιά όλης της γειτονιάς, παραστάσεις καραγκιόζη αρχικά και στη συνέχεια κανονικά έργα, τα οποία «γράφαμε» μόνοι μας όσοι παίζαμε και βέβαια σε κάθε «παράσταση» αυτοσχεδιάζαμε πολύ… Ήμασταν τρία παιδιά και παίζαμε όσους ρόλους θέλαμε!… Όταν στα δεκατέσσερά μου ανακάλυψα ότι ένα τετράγωνο πιο κάτω απ’ το σπίτι μου η Κινηματογραφική Λέσχη της πόλης δημιούργησε την πρώτη θεατρική ομάδα, πήγαινα και παρακολουθούσα κρυφά από τη τζαμαρία κάποιους ανθρώπους να μιλούν δυνατά, να καυγαδίζουν, να γελούν, να κινούνται παράξενα και… πήρα την απόφαση να γίνω μέρος τους. Σήμερα, δεκαεννιά χρόνια μετά, και είκοσι από την ίδρυση της Ομάδας, το θέατρο είναι η δική μου Ιθάκη. Δεν σημαίνει ότι την βρήκα αυτή την Ιθάκη ακόμη, αλλά η διαδρομή και η περιπλάνηση είναι τόσο ωραία… Με καπετάνιο μάλιστα τον Άκη Τσονίδη, το ταξίδι έχει πολύ ενδιαφέρον!

Πώς ανταποκρίνεται ο κόσμος στο θεατρικό σας κάλεσμα;

Σήμερα πια, με πολλή θέρμη… Τα πρώτα χρόνια, βέβαια, ήταν αρκετά δύσκολα, υπήρχαν περιπτώσεις κοριτσιών που λάμβαναν μέρος σε παραστάσεις με… ψευδώνυμο για να μην… προκαλέσουν! Η περιοχή αντιμετώπιζε το θέατρο σαν κάτι… σκοτεινό και περίεργο… Πλέον όμως έχει αλλάξει εντελώς αυτή η κατάσταση. Το ότι φτάσαμε στο σημείο η Ορεστιάδα να αποκτήσει το δικό της Θέατρο και ο κόσμος να ακολουθεί κάθε μας παράσταση, αποδεικνύει ότι έχει γίνει κοινή συνείδηση ότι… κάτι καλό γίνεται εδώ.

Το γεγονός ότι είστε τόσο κοντά σε Βουλγαρία και Τουρκία πώς το βιώνετε;

Αυτή είναι μια πραγματικότητα που τη ζούμε από τη στιγμή της γέννησής μας. Είναι, όμως, σημαντικό να αξιοποιούμε κάθε φορά, όσο μπορούμε, αυτή τη γεωγραφική ιδιαιτερότητά μας. Ήδη έχουμε συνάψει σχέσεις συνεργασίας και με τους δύο γείτονες. Μας δίδεται η ευκαιρία να βλέπουμε διαφορετικές θεατρικές προσεγγίσεις, είχαμε την τύχη πέρσι να παρακολουθήσουμε και το Διεθνές Φεστιβάλ Κουκλοθεάτρου για Ενήλικες στη Στάρα Ζαγόρα της Βουλγαρίας και μείναμε κατάπληκτοι από τη δουλειά που γίνεται σ’ αυτό το είδος του θεάτρου, ένα είδος που στην Ελλάδα δεν είναι και τόσο γνωστό. Η Αδριανούπολη (Edirne) έχει μία αξιόλογη θεατρική ομάδα με την οποία είμαστε τακτικά σε επαφή, έρχονται σε παραστάσεις μας, πάμε σε δικές τους, πέρσι μάλιστα κληθήκαμε και εκπροσωπήσαμε την Ελλάδα στο 23ο Διεθνές Φεστιβάλ Ερασιτεχνικού Θεάτρου που έγινε στο Denizli της Τουρκίας, μία μοναδική εμπειρία. Φέτος δε, το Μάιο, η Β΄ Κεντρική Σκηνή του Εργαστηρίου μας επιλέχθηκε με τη «Βεγγέρα» να εκπροσωπήσει τη χώρα μας στο Διεθνές Φεστιβάλ Κωμωδίας και Σάτιρας που διοργανώνει το Υπουργείο Πολιτισμού της Βουλγαρίας στο Δήμο Τοπόλοφγκραντ. Βλέπετε, αξιολογούνται με υψηλά κριτήρια οι παραστάσεις μας και μας χαροποιεί ιδιαίτερα όταν αναγνωρίζεται το αποτέλεσμα των κόπων μας και εκτός συνόρων.

Θα την εγκαταλείπατε την Ορεστιάδα για μια άλλη μεγαλύτερη θεατρική σκηνή;

Με τίποτα!

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.