Ας αρχισουν οι χοροι

Άναψε η πίστα και τα όργανα το βράδυ του Σαββάτου στο τουριστικό περίπτερο της Νυμφαίας, χάρις στους κρητικούς χορούς και τα τραγούδια και τη μεγάλη συμμετοχή του κοινού. Στο κέφι συνετέλεσε η παρουσία τριών νεαρών κρητικών μουσικών, που σπουδάζουν στη Θεσσαλονική, κρατούν όμως τα στοιχεία της παράδοσης και τον ενθουσιασμό της νεότητας.

Ο Γιώργος Αντωνογιαννάκης, ο Μανώλης Αντωνογιαννάκης και ο Ηρακλής Κοκολογιαννάκης κατάγονται από τον Κρουσώνα Μαλεβιζίου Ηρακλείου, σπουδάζουν στη Θεσσαλονίκη και ασχολούνται με την κρητική και γενικότερα παραδοσιακή μουσική. Τους συναντήσαμε στο 10ο Δημοτικό Σχολείο, λίγο πριν ξεκινήσουν οι πρόβες για την εκδήλωση του Σαββάτου. Ο Γιώργος Αντωνογιαννάκης είναι μέλος του Συλλόγου Φοιτητών Κρητών Θεσσαλονίκης, συμμετέχει όμως ως μουσικός και στην Παγκρήτιο Αδελφότητα Μακεδονίας και στα Αγρίμια. Σπουδάζει χημικός και παίζει λαούτο. «Βρίσκω πάντα χρόνο να ασχοληθώ με τη μουσική γιατί μου αρέσει πολύ. Ξεκίνησα στην τετάρτη δημοτικού με μπουζούκι, το διέκοψα και συνέχισα με πιάνο, αρμόνιο με το οποίο ασχολήθηκα πέντε χρόνια. Στράφηκα στην παραδοσιακή μουσική και στο λαούτο, με δάσκαλο στο Ωδείο. Η μουσική αυτή όμως μεταφέρεται από γενιά σε γενιά και γίνεται αντιληπτή με το αυτί». Παίζουν ριζίτικα, παραδοσιακά, καλαματιανά, με το κρητικό όμως ύφος. Ο Γιώργος χορεύει παραδοσιακούς χορούς, ήταν μέλος ενός συγκροτήματος, κάποια στιγμή όμως το ενδιαφέρον του στράφηκε αποκλειστικά στη μουσική. «Το νησιώτικο λαούτο είναι διαφορετικό, έχει άλλες ιδιότητες, άλλο κούρδισμα από το κρητικό, το οποίο είναι πιο μεγάλο και λειτουργεί και σόλο. Το νησιώτικο είναι περισσότερο συνοδευτικό». Χαρακτηριστικά κομμάτια για λαούτο είναι οι αμανέδες. Ο Γιώργος Αντωνογιαννάκης περιγράφει εν συντομία την ιστορία του λαούτου: «Προέρχεται από τις ανατολικές χώρες. Έχει ανατολική προέλευση όπως είναι το ούτι, το μπουλγαρί. Στην Κρήτη το έχουμε αλλάξει και στο χωριό μας παρατηρείται οι νέοι να ασχολούνται με την κρητική μουσική και το χορό. Η παράδοση είναι ένα κομμάτι της καθημερινής μας ζωής.

Το λαούτο για μένα είναι επαναστατικό όργανο, στηρίζει την ορχήστρα. Η λύρα βέβαια είναι κυρίαρχο όργανο, αλλά θα μας δώσει περισσότερες πληροφορίες ο λυράρης».

Ο λυράρης του σχήματος είναι ο Ηρακλής Κοκολογιαννάκης και διαβεβαιώνει ότι η λύρα είναι μία, «γι’ αυτό είναι διαφορετική από τα άλλα όργανα». Στη Βόρεια Ελλάδα έχουμε συνδέσει σε μεγάλο βαθμό τη λύρα με την κρητική μουσική: «Στα κρητικά τραγούδια η λύρα είναι εντελώς διαφορετική στο παίξιμο.

Ξεκίνησα να παίζω μόνος μου λύρα, ακούγοντας τραγούδια στο κασετόφωνο. Στην αρχή χρειάζεται να ασχοληθείς πολύ ώρα, να ακούς προσεκτικά».

Ο Ηρακλής παίζει λύρα από το γυμνάσιο και συνεργάζεται με το Γιώργο και το Μανώλη αλλά και με άλλα σχήματα. «Το στυλ έχει διαφοροποιηθεί, είναι πιο μοντέρνο» μεταφέρει, έχοντας γνώση της παράδοσης και από το οικογενειακό του περιβάλλον. «Ο αδερφός της μητέρας μου είναι γνωστός λυράρης στην Κρήτη, ο Γονιανάκης αλλά και στο χωριό μου είχαμε συνεχώς ακούσματα παραδοσιακά». Αν και νεαρός σε ηλικία διασκεδάζει με την παράδοση, περισσότερο από το σύγχρονο τρόπο διασκέδασης. «Στην Κρήτη τα γλέντια παραμένουν γνήσια παραδοσιακά, ειδικά στα χωριά. Δεν γίνεται γάμος χωρίς λύρα.

Στη Θεσσαλονίκη έχουμε φίλους που ακούν τα κρητικά, όπως και άτομα που δεν ασχολιόντουσαν όταν ήταν στην Κρήτη ενώ σαν φοιτητές ακούν μόνο παραδοσιακά».

Ο Μανώλης Αντωνογιαννάκης παίζει μαντολίνο και σημειώνει ότι είναι ένα όργανο δυτικής προέλευσης: «Το μαντολίνο ήρθε στην Κρήτη από τους Ενετούς. Όταν ήρθαν οι Ιταλοί στην Ελλάδα στον πόλεμο του ΄40 ενισχύθηκε σαν όργανο. Όλα αυτά τα στάδια άφησαν τα ίχνη τους όχι μόνο στην μουσική αλλά και στο λεξιλόγιό μας.

Όπως άκουσα από ανθρώπους που ασχολούνταν με την ιστορία της μουσικής το μαντολίνο ανήκει στην οικογένεια του λαούτου, το οποίο όμως πρωτοκατασκευάστηκε στη Νάπολι.

Το λαούτο χρησιμοποιείται σε κρητικά συγκροτήματα, δίνει ένα χρώμα διαφορετικό από τα άλλα όργανα, συμπληρώνει την ορχήστρα, δίνει ένα γλυκό τόνο.

Το μαντολίνο ταίριαξε ιδιαίτερα με τις καντάδες που λέμε στην Κρήτη και τις κοντυλιές της νύχτας». Ο Μανώλης Αντωνογιαννάκης δίνει έμφαση στο δημιουργικό χαρακτήρα και την επιδεξιότητα των Κρητικών: «Η κρητική μουσική είναι ένας αυτοσχεδιασμός. Στην τέχνη του καλλιτέχνη, είναι και ο αυτοσχεδιασμός, γιατί δεν παίζουμε πάνω σε παρτιτούρες. Είμαστε ελεύθεροι κι όχι «με τα χέρια δεμένα» όπως είναι η ευρωπαϊκή μουσική, όπου ο μουσικός δεν μπορεί να ξεφύγει από το πεντάγραμμο».

Κυκλαδίτικα, επτανησιακά, τσάμικα είναι κομμάτια που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμά τους.

Έμφαση στα χειροποίητα μουσικά όργανα

Η λύρα, το μαντολίνο και το λαούτο είναι χειροποίητα, αυτονόητα επομένως οι τρεις νεαροί μουσικοί γνωρίζουν και τους κατασκευαστές, ιδιαίτερα ο Μανώλης: «Στην οικογένεια του πατέρα μου υπήρχαν και υπάρχουν μουσικοί, αλλά γνωρίζω και σχεδόν όλους τους οργανοποιούς που έχουμε στην Κρήτη.

Το θέμα είναι ιδιαίτερα λεπτό: υπάρχει το ενδεχόμενο ένας οργανοποιός να είναι καλός αλλά να μην του βγει το όργανο, γιατί αυτό εξαρτάται από πολλά. Απ’ το πόσο θα ωριμάσει το ξύλο, από το αν ο τεχνίτης είχε καλή διάθεση όταν το κατασκεύαζε. Είναι πολλοί οι παράγοντες που επιδρούν στο να κατασκευαστεί καλά ένα όργανο και να βγάλει ένα ωραίο ήχο.

Μου έχει συμβεί να συναντήσω επαγγελματίες και βλέπω ότι παρατηρούν τη λεπτομέρεια, γιατί κατανοούν και τις μικρές διαφορές από όργανο σε όργανο».

Στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν οργανοποιεία, τα οποία όμως δεν κατασκευάζουν όλα τα όργανα. «Κρητικό λαούτο δεν φτιάχνουν, ούτε κρητική λύρα» σημειώνει ο Γιώργος, ενώ ο αδερφός του συμπληρώνει ότι «στην Αθήνα υπάρχουν οργανοποιεία που κατασκευάζουν αυθεντικά κρητικά όργανα, γιατί το κρητικό στοιχείο υπάρχει σε πολύ μεγάλη έκταση, κάθε χωριό έχει κι ένα σύλλογο».

Οι κάτοικοι του Κρουσώνα Μαλεβιζίου έχουν σύλλογο στην Αθήνα.

Στις προετοιμασίες της βραδιάς ο λυράρης τονίζει ότι αυτοσχεδιάζουν: «Κάνουμε ό,τι μας έρθει η όρεξη. Κυριαρχούν τα χανιώτικα συρτά, τα χορευτικά. Θα παίξουμε και μαλεβιζιώτικα».

Ως οικοδεσπότης, ο διευθυντής του 10ου Δημοτικού σχολείου κ. Ροδανάκης, εμφανίστηκε χαρούμενος από την παρουσία των συμπατριωτών του και διαβεβαίωσε ότι οι μουσικοί με το νεανικό τους ενθουσιασμό θα συνεγείρουν τους θαμώνες.

Υπεύθυνη της διδασκαλίας του χορευτικού συγκροτήματος του Συλλόγου Κρητών «Ο Ψηλορείτης» είναι η κ. Γεωργία Κουρλετάκη, καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής που έχει αναλάβει εδώ και πέντε χρόνια το χορευτικό συγκρότημα, το οποίο όμως δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια. Συνολικά αριθμεί γύρω στα 20 μέλη αλλά το βράδυ του Σαββάτου χόρεψαν 16 άτομα, πεντοζάλι, σιγανό, μαλεβιζιώτικα, χανιώτικα, σούστα.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.