Αρλετα: «Σημασια εχει να μπορεις να τραγουδας και οι ανθρωποι να μπορουν να σ’ ακουν»

«Μπορώ να πάρω την κιθάρα μου κι ο Ντίνος το σαξόφωνο και να σταματήσουμε τον πόλεμο; Μπορούμε;». Ερώτημα που εκφράζει η Αρλέτα σε μια κουβέντα που πήραμε ν’ ανοίξουμε για τον πόλεμο, στα παρασκήνια του χώρου της Πολιτιστικής Κίνησης, το προπερασμένο Σάββατο. Ο σαξοφωνίστας Ντίνος Αποστόλου ήταν στο πλευρό της, η ίδια αισθάνθηκε ικανοποίηση που θα δοκίμαζε για μια ακόμη φορά τα στραγάλια της Κομοτηνής, ενώ οι φίλοι της την αναζητούσαν στο τηλέφωνο για να μάθουν πώς είναι ο καιρός στην Κομοτηνή. Η Αρλέτα, μια καλλιτέχνης που γράφει τραγούδια, στίχους και μουσική, από το 1968, κρατάει τις αυστηρά προσωπικές της επιλογές στο ρεπερτόριο, γράφοντας κι ερμηνεύοντας τραγούδια από καρδιάς και τραγούδια που μιλούν στην καρδιά μας. Όπως το τραγούδι και ο λόγος της, ελεύθερος, ζωντανός, με λέξεις τολμηρές που συχνά διστάζουμε να προφέρουμε. «Η ουσία είναι εξόριστη στην εποχή που κυριαρχεί το φαίνεσθαι» ομολογεί, υποστηρίζοντας ταυτόχρονα ότι δεν είναι αντιστασιακή, αν και πολλοί την χαρακτήρισαν. Η σχέση της με το μουσικό χώρο είναι σχέση επικοινωνίας, όπως αποδεικνύεται από το «Μια φορά θυμάμαι», τα «Μικρά Παιδιά», το «Μπαρ το ναυάγιο». Η Αρλέτα δεν είναι απ’ τους καλλιτέχνες που επιπλέουν αλλά από αυτούς που κολυμπούν, που παίρνουν τα ρίσκα τους. Ίσως γι’ αυτό δεν διστάζει να αποκαλέσει τους κυβερνώντες του πλανήτη, άτομα με οριακή νοημοσύνη.

ΠτΘ: Να ξεκινήσουμε από τα καθιερωμένα. Είπατε ότι έχετε ξανάρθει, τραγουδήσατε στην Κομοτηνή. Ποιες εντυπώσεις αποκομίσατε από την πόλη και τους ανθρώπους, από μια πόλη που βρίσκεται μακριά απ’ το κέντρο των καλλιτεχνικών εξελίξεων;

Αρλέτα: Όσο πιο μακριά από το κέντρο βρίσκεται μια πόλη έχει δυνατότητες άλλες από αυτές που είναι κοντά σε κέντρα. Το έχω δει αυτό στην Κομοτηνή κι αυτός ο χώρος το αποδεικνύει. Δηλαδή, οι άνθρωποι που έχουν τη διάθεση παίρνουν πρωτοβουλίες. Τις δυσκολίες τις γνωρίζω γιατί έχω γυρίσει πάρα πολύ στην Ελλάδα και αυτό μου αρέσει.

Τραγούδια στη γραμμή της καρδιάς

ΠτΘ: Στην Αθήνα, όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα με τα καλλιτεχνικά κυκλώματα, μπορούν να αναπτυχθούν κάποιες ιδιαίτερες καλλιτεχνικές εκφράσεις;

Αρλέτα: Όταν πραγματικά κάποιος θέλει να κάνει κάτι το κάνει. Δεν είναι εύκολο, δεν ήταν ποτέ εύκολο και κανένας δεν θα τον διευκολύνει ιδιαίτερα. Μη με ρωτάτε να σας πω γιατί.

Ξεκίνησα από μια εταιρεία ριζοσπαστική και από μια ανάλογη ομάδα ανθρώπων. Η σπουδή που έχω κάνει ήταν σε μια εποχή, όπου τότε που ήμουν εκεί ήταν ο πιο προοδευτικός χώρος που υπήρχε. Προοδευτικός όχι με μία έννοια τωρινή.

Δεν μου αρέσει να μιλάω γι’ αυτά γιατί θεωρώ ότι δεν έχουν καμία σημασία. Σημασία έχει το να μπορείς να τραγουδάς, οι άνθρωποι να μπορούν να σ’ ακούν και από κει και πέρα όλα τ’ άλλα περισσεύουν.

ΠτΘ: Τραγουδούσατε σε μπουάτ της Αθήνας και τότε υπήρχαν και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας. Ήταν ένας πιο άμεσος τρόπος για να έρχεται ο κόσμος σε επικοινωνία. Δεν υπάρχουν πλέον παρόμοια στέκια, ούτε αρκετά όπως αυτό της Πολιτιστικής Κίνησης.

Αρλέτα: Περιέργως υπάρχουν. Κατά καιρούς ξαναεμφανίζονται κι εξαφανίζονται. Πάντοτε θαύμαζα τους ανθρώπους που ήταν πεισματάρηδες σ’ αυτό που επιθυμούν να κάνουν. Αυτοί που είναι εκτός από πεισματάρηδες και αποτελεσματικοί το κάνουν.

Δυστυχώς ή ευτυχώς, πάντοτε υπάρχει το ρεύμα της εποχής. Στις μέρες μας μεταφράζεται σε χρήμα. Αυτό δεν έχει απολύτως καμία σχέση με την κυρία που λέγεται Τέχνη ή Πολιτισμός. Όλα τα παράπλευρα ρεύματα, όλες οι υπόγειες διαδρομές υπάρχουν και θα υπάρχουν πάντα, ελπίζω.

ΠτΘ: Την εποχή της επταετίας έχετε ζήσει στην Γαλλία;

Αρλέτα: Την εποχή της επταετίας την έζησα εδώ. Έλειψα πολύ λίγο, περίπου ένα χρόνο. Ήθελα να φύγω μόλις τελείωσα τις σπουδές μου. Σπούδασα μέσα στην επταετία. Ήμουν δευτεροετής στη Σχολή Καλών Τεχνών όταν έγινε. Ήθελα να πάω για μεταπτυχιακά αλλά δεν το κατάφερα, δεν ήμουν από τα καλά παιδιά.

ΠτΘ: Ήταν σημαντικό, επομένως, να μένεις και να τραγουδάς;

Αρλέτα: Για μένα ήταν πολύ σημαντικό. Δεν είμαι υπέρ του φεύγουμε για ν’ αντισταθούμε εκ του έξω. Είμαι πολύ του «μείνετε μέσα και κάντε ό,τι μπορείτε».

ΠτΘ: Πώς μπορεί ν’ αντισταθεί κάποιος στην Ελλάδα μέσα από την τέχνη, σε μια εποχή που αρκετά πράγματα έχουν μαραζώσει, τα έχουμε ξεχάσει, κάποιοι νέοι δεν τα έζησαν καθόλου;

Αρλέτα: Δεν αισθάνθηκα ποτέ μου αντιστασιακή, άλλοι μου το λένε. Κάνω αυτό που μπορώ να κάνω, έχοντας την ευτυχία και την τύχη να εξακολουθώ να έχω κάποιους φίλους. Δεν με ενδιαφέρει τίποτε περισσότερο.

Κοιτάξτε. Καριέρα θα μπορούσα να είχα κάνει, χωρίς να χρειαστεί να βαρέσω κουδούνια κι έξω. Πιο εύκολα από ότι στην Ελλάδα. Ούτε αυτό μπορούσα να ακολουθήσω, διότι αυτό προϋποθέτει ορισμένα πράγματα, τα οποία δεν με συγκινούν. Προϋποθέτει να καταθέσεις ψυχή και σώμα υπέρ ενός πράγματος. Ειδικά εκείνη την εποχή, τα πράγματα δεν ήταν τόσο ξεκάθαρα επαγγελματικοποιημένα όπως είναι τώρα. Ήταν πιο επικίνδυνα τα πράγματα. Όταν ήρθα σε επαφή με τους ξένους, οφείλω να ομολογήσω ότι τρόμαξα και το έβαλα στα πόδια.

ΠτΘ: Ο τρόπος με τον οποίο γίνονται κάποιοι επαγγελματίες σήμερα στην Ελλάδα, με τους ατζέντηδές τους να ισχυρίζονται ότι τους ζητάνε όλοι στο εξωτερικό και θα μπορούσαν να κάνουν διεθνή καριέρα δεν είναι το λιγότερο αστείος;

Αρλέτα: Δεν θέλω να μιλήσω προσωπικά, αλλά σας διαβεβαιώ ότι θα μπορούσα να είχα κάνει καριέρα έξω και σχετικά εύκολα. Δεν ξέρω αν θα ήταν μεγάλη ή μικρή, αλλά ο τρόπος που τραγουδούσα είχε απήχηση έξω.

Δεν είναι τυχαίο το τι είδους καριέρα μπορεί να κάνει έξω ένας Έλληνας. Πρώτα – πρώτα, πρέπει να σηκωθεί να φύγει. Πρέπει να έχει έρθει, από πολύ νεαρός, σ’ επαφή με τον τρόπο σκέψης και λειτουργίας που έχουν έξω. Τώρα, έχουν αρχίσει τα πράγματα κι εξισορροπούν κάπως και πάλι η γνώση μας και η επικοινωνία μας με τα δρώμενα έξω είναι επιφανειακή.

Μόνο οι μουσικοί μεταξύ τους μπορούν να το καταλάβουν αυτό. Η μουσική είναι μια διεθνής γλώσσα. Ο Ντίνος Αποστόλου μ’ ένα ξένο μουσικό και χωρίς να έχουν γνωριστεί μπορούν να παίξουν μαζί.

Για έναν τραγουδιστή είναι διαφορετικά τα πράγματα κι επίσης δεν μ’ ενδιαφέρει τι διαφήμιση κάνουν για να κοροϊδέψουν τα βλαχαδερά. Με συγχωρείτε για την έκφραση αλλά έτσι μου ‘λεγε ο παππούλης μου. Όποιος θέλει να τα πιστεύει όλα αυτά και του αρέσουν, καλά κάνει και μακάρι κάποιος να κάνει καριέρα έξω. Απλά δεν μπορείς να προαναγγείλεις μια διεθνή καριέρα. Πρώτα γίνεται και μετά αναγγέλλεται. Δεν ξέρω καν αν οι καλλιτέχνες έχουν ευθύνη γι’ αυτό. Μπορεί να είναι κι ευθύνη των εντύπων. Τα έντυπα είναι αδηφάγα.

Πόλεμος κι ευαισθησία

ΠτΘ: Στην επικαιρότητα κυριαρχεί το θέμα του πολέμου. Για να φτάσουμε στο σημείο της διαπραγμάτευσης ενός πολέμου που δεν το θέλουν οι λαοί, τίθεται ζήτημα πολιτισμού κι όχι μόνο οικονομίας.

Αρλέτα: Θα σας απαντήσω με κάτι που με ενημέρωσε ο φίλος μου ο Ντίνος ότι είπε ένας πολύ σημαντικός καλλιτέχνης, Εβραίος στην καταγωγή, ο Γούντι Άλεν. Τον ρώτησαν κάποτε ποια είναι η γνώμη του για το ολοκαύτωμα και είπε ότι τα ρεκόρ είναι για να καταρρίπτονται. Είναι τραγική η απάντησή του αλλά πάρα πολύ ειλικρινής. Από τη στιγμή που ο άνθρωπος δεν έχει μάθει τίποτε είναι μοιραίο να ξαναβρεθούμε εκεί. Βρισκόμαστε σε μια εποχή όπου η ουσία είναι εξόριστη και κυριαρχεί το φαίνεσθαι. Επίσης τους ανθρώπους που, τουλάχιστον επιφανειακά, κυβερνούν δεν θα τους έβαζα ούτε για κλητήρες στο φούρνο της γειτονιάς μου. Από άποψη επιπέδου. Κάποιος που έχει ευθύνες και κρατάει τις τύχες των ανθρώπων στα χέρια του, έστω κι αν από πίσω του είναι ένα ολόκληρο επιτελείο, ο ίδιος δεν μπορεί να είναι οριακός νοητικά. Λυπάμαι πάρα πολύ που το λέω αλλά έτσι είναι.

ΠτΘ: Κοντά στο έλλειμμα νοημοσύνης δεν βρίσκετε ότι υπάρχει κι έλλειμμα ουμανισμού;

Αρλέτα: Έλλειμμα ουμανισμού υπάρχει ούτως ή άλλως και για να μην γκρινιάζουμε, έχοντας ζήσει με ξένους, εκτός από την οργάνωσή τους δεν έχω ζηλέψει τίποτε άλλο. Βρίσκω πραγματικά ενδιαφέρουσες τις εκδηλώσεις που γίνονται παγκοσμίως. Αν ήταν πιο μαζικές θα μπορούσαν και να επηρεάσουν. Θα ήθελα όλες τις γυναίκες αλλά δεν τις βλέπω. Θα μου πείτε «εγώ πήγα;». Εγώ δεν μπορώ να τρέξω και από ό,τι φαίνεται στις διαδηλώσεις στην Ελλάδα πρέπει να είσαι καλός δρομέας.

Δεν έχω πάει ποτέ μου σε διαδηλώσεις αλλά σε αυτήν θα πήγαινα. Θα ήθελα όλες τις γυναίκες του κόσμου, με επικεφαλείς τα μοντέλα, για να δείξουν ότι εκτός από ωραία πόδια μπορεί να έχεις και άλλα πράγματα. Θέλω όμως να δηλώσω ξεκάθαρα ότι σιχαίνομαι όλους τους τύπους στυλ Σαντάμ Χουσεΐν. Ευχαρίστως θα τους κρέμαγα ανάποδα και θα καθόμουν να τους κοιτάζω. Δεν είναι όμως απάντηση ο τρόπος που απαντάει ο πολιτισμένος κόσμος.

ΠτΘ: Ίσως γιατί και η Δύση δεν είναι τόσο πολιτισμένη όσο εμφανίζεται.

Αρλέτα: Αυτό αποδεικνύεται. Η αντίδραση σε κάτι που γίνεται και είναι σαφέστατα αρνητικό υποδηλώνει και το δικό σου επίπεδο.

Θεωρώ ότι είναι προς τιμήν της Γερμανίας το ότι αντέδρασε πιο ξεκάθαρα από όλους, γιατί έχει ίσως πληρώσει κι έχει κάνει τα χειρότερα στους δύο προηγούμενους πολέμους.

ΠτΘ: Είναι ζήτημα εμπειρίας…

Αρλέτα: Υπάρχει εμπειρία, η οποία από ό,τι φαίνεται δεν έχει σβήσει.

ΠτΘ: Όπως και τα δείγματα της Γαλλικής Δημοκρατίας;

Αρλέτα: Οι Γάλλοι πάντα ήταν του pourquoi. Μετά τον Ναπολέοντα δεν ήθελαν να πολεμήσουν με κανέναν. Θέλανε να κάθονται και να τρώνε βατράχια ή σαλιγκάρια.

Με ρωτάτε πράγματα τα οποία με πονάνε, με νευριάζουνε, με αρρωσταίνουν. Μπορώ όμως να πάρω την κιθάρα μου και ο Ντίνος το σαξόφωνο και να σταματήσουμε τον πόλεμο; Μπορούμε;

Το περισσότερο που μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι σε χώρες που αυτό επιτρέπεται είναι διαδηλώσεις. Είναι χαρακτηριστικό το ότι υπάρχει μεγάλη αντίδραση και στην Αμερική, πράγμα που δεν είναι συνηθισμένο, διότι οι αμερικάνοι δεν διαδηλώνουν πλέον και είναι ένας λαός αδιάφορος προς αυτά τα πράγματα. Οι αμερικάνοι αρχίζουν ν’ αντιδρούν όταν φτάνουν οι σακούλες με τα πτώματα κι όσο πιο πολλές σακούλες φτάνουν τόσο πιο πολύ αντιδρούν. Τώρα υπάρχει τρόπος να κρύβουμε τις σακούλες. Επίσης, στην Ελλάδα ακούγονται παράλογα πράγματα. Η Ελλάδα είναι μια μικρή χώρα και η αντίδρασή της και η θέση της δεν είναι τελείως «περάστε». Το να θέλουμε να παραστήσουμε τους πρωτοπόρους της αντίστασης είναι το λιγότερο αστείο. Με μια στάση διπλωματική πιστεύω ότι είναι καλύτερα. Εξάλλου, έχουμε τραβήξει πάρα πολλά. Η Ελλάδα δεν συνήρθε ουσιαστικά ποτέ από αυτές τις καταστάσεις.

Έχουμε όμως και μια τάση να μη θυμόμαστε τίποτε. Είμαστε η χώρα των λωτοφάγων. Πράγματα που θα έπρεπε να γνωρίζουν οι νεότεροι δεν έχουν ιδέα και είναι και πολύ περήφανοι που δεν έχουν ιδέα.

ΠτΘ: Αρλέτα, σας ευχαριστώ πολύ.

Αρλέτα: Κι εγώ ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.