Αρχοντια Κυρογλου, ψυχολογος: «Η χαρα ειναι μια αποφαση»

Πρόσφατα δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα μιας έρευνας που διενήργησε το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με τα οποία διαπιστώνεται ότι το κυρίαρχο συναίσθημα των Ελλήνων είναι η ανασφάλεια και η απαισιοδοξία. Περισσότερο δε ανικανοποίητες είναι οι γυναίκες. Σε ερώτημα της έρευνας για το κατά πόσο είναι ικανοποιημένοι οι Έλληνες από την ποιότητα ζωής τους, ποσοστό 29,2% των συμμετεχόντων δήλωσε καθόλου ή λίγο ικανοποιημένο. Οι γυναίκες ήταν μάλιστα εκείνες που εμφανίζουν το μικρότερο ποσοστό ικανοποίησης, ιδιαίτερα στις ηλικίες 45-59, ενώ πιο ικανοποιημένοι απ’ όλους εμφανίζονται οι νέοι κάτω των 29 ετών. Στο μεταξύ, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες (52%) δηλώνουν απαισιόδοξοι. Πρόκειται για αύξηση 20 μονάδων σε σχέση με την προηγούμενη μέτρηση του 2009 (32%), ενώ ποσοστό 29,3% δεν νιώθουν ούτε αισιοδοξία ούτε απαισιοδοξία. Μάλλον ανασφαλές για το μέλλον αισθάνεται το 60% των συμμετεχόντων στην έρευνα, ενώ η αίσθηση ασφάλειας που νιώθει το 41% των πολιτών δεν είναι ικανοποιητική.

Η έρευνα αυτή, ήρθε να επιβεβαιώσει, με αριθμούς, ένα αίσθημα που όλοι, λίγο ή πολύ, νιώθουμε, το αίσθημα της απογοήτευσης, της θλίψης. Σε ορισμένες περιπτώσεις η θλίψη μπορεί να γίνει κατάθλιψη, η κατάθλιψη είναι μια από τις πιο συνηθισμένες ψυχικές ασθένειες της εποχής μας και σύμφωνα με τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπων στον κόσμο. Η κατάθλιψη είναι μια ασθένεια που αντιμετωπίζεται, αλλά αντιμετωπίζεται καλύτερα, όταν αντιμετωπίζεται έγκαιρα.

Για την θλίψη, την κατάθλιψη και τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να «βγούμε» από αυτή, μιλήσαμε με την κ. Αρχοντία Κυρόγλου, Κλινική ψυχολόγο, με ειδίκευση στην ψυχοθεραπεία Gestalt. Η κ. Κυρόγλου είναι τακτικό μέλος του Συλλόγου Ελλήνων Ψυχολόγων και του Βρετανικού Συλλόγου Ψυχολόγων. Ασχολείται με την συμβουλευτική γονέων και παιδιών, με ομάδες αυτογνωσίας, καθώς και με το άγχος, τις φοβίες την κατάθλιψη και με ψυχοσωματικές διαταραχές.

ΠτΘ: κ. Κύρογλου, τον τελευταίο καιρό, λόγω κρίσης έχουμε την αίσθηση ότι έχουμε πέσει σε μια βαθιά θλίψη, έχουμε ένα έντονο αίσθημα θλίψης, θα ήθελα να διαχωρίσουμε τις έννοιες θλίψη, απογοήτευση και κατάθλιψη…
Α.Κ.: Όντως σε περιόδους οικονομικής ύφεσης, όπως και σε πολέμους ή φυσικές καταστροφές, είναι σύνηθες, ολόκληρες κοινωνίες να γίνονται καταθλιπτικές, ωστόσο η κατάθλιψη ως κλινική έννοια είναι μια νόσος πολύ σοβαρή και καλό είναι να διαχωριστεί από το καθημερινό αυτό συναίσθημα της θλίψης, της στεναχώριας και της απογοήτευσης. Αυτό το καθημερινό συναίσθημα, που παρουσιάζεται σε όλους τους ανθρώπους κάποια στιγμή, έχει συνήθως μικρή διάρκεια, είναι μια άσχημη διάθεση ως απάντηση σε ένα ερέθισμα, απώλειας, θλίψης, αποτυχίας στην κατάκτηση ενός στόχου. Αλλά πολύ εύκολα, όταν συμβεί κάτι ευχάριστο, η διάθεσή μας επανέρχεται και δεν επηρεάζει την γενική μας λειτουργικότητα. Αντιθέτως η νόσος της κατάθλιψης, ενώ είναι το ίδιο συναίσθημα, είναι πιο έντονο και διαρκές, επηρεάζει τη λειτουργικότητά μας σε παραπάνω από έναν τομείς, στο σπίτι, στη δουλειά, στις προσωπικές μας σχέσεις, διαρκεί τουλάχιστον για διάστημα 15 ημερών, δηλαδή το διάστημα αυτό είναι επαρκές για να καταλάβουμε ότι πρέπει να κάνουμε κάτι γι’ αυτό που μας συμβαίνει.

ΠτΘ: Οι 15 ημέρες δηλαδή είναι το όριο, από κει και πέρα πρέπει να ζητήσουμε την βοήθεια κάποιου ειδικού;
Α.Κ.: Είναι πολύ σημαντικό να ζητήσουμε βοήθεια έγκαιρα, έχει διαπιστωθεί από έρευνες ότι όσο πιο έγκαιρη είναι η διάγνωση, τόσο καλύτερη είναι και η πρόγνωση και η πορεία εξέλιξης της νόσου, έτσι θα αποφευχθούν οι υποτροπές, γιατί είναι πολύ συνήθης η επανάληψη των φάσεων της νόσου, όταν κάποιος νοσήσει πρώτη φορά.

«Η κατάθλιψη έχει και βιολογικές αιτίες»

ΠτΘ: Η κατάθλιψη θεραπεύεται με φαρμακευτική αγωγή ή μπορεί να θεραπευτεί με τρόπους λιγότερο «χημικούς»;
Α.Κ.: Η νόσος της κατάθλιψης έχει και βιολογικές αιτίες παράλληλα με τις ψυχοκοινωνικές και τις γενετικές. Δηλαδή κάποιοι νευροδιαβιβαστές, χημικές ουσίες του εγκεφάλου, που ευθύνονται για την επικοινωνία μεταξύ των νευρικών κυττάρων υπολειτουργούν. Επομένως ακόμη κι εμείς οι ψυχολόγοι που δεν χορηγούμε φαρμακευτική αγωγή, σε τέτοιες περιπτώσεις, συνεργαζόμαστε με κάποιον ψυχίατρο ώστε να δοθεί και φαρμακευτική αγωγή, αυτό βέβαια σε βαριές περιπτώσεις. Ωστόσο η νόσος έχει διακυμάνσεις, μπορεί να είναι ήπια μορφή κατάθλιψης, μέτρια ή βαριά. Επομένως και η ψυχοθεραπεία είναι πολύ σημαντική. Συνήθως κρίνετε απαραίτητη και η φαρμακευτική αγωγή.

«Ο στιγματισμός των ψυχικά πασχόντων ισχύει ακόμα»

ΠτΘ: Η ψυχοθεραπεία, τουλάχιστον στα μεγάλα αστικά κέντρα, δεν είναι θέμα ταμπού. Πώς είναι όμως τα πράγματα σε μικρότερες κοινωνίες όπως η δική μας;
Α.Κ.: Νομίζω ότι ο στιγματισμός υπάρχει ακόμη, ακόμη και στην περίπτωση της κατάθλιψης, οι πάσχοντες συχνά αποθαρρύνονται, από το να απευθυνθούν στους ειδικούς, λόγω της προκατάληψης που επικρατεί, δυστυχώς.

ΠτΘ: Τι μπορούμε να κάνουμε ώστε να εξαλείψουμε αυτή την προκατάληψη, πώς θα πείσουμε την κοινωνία ότι ένας άνθρωπος με κατάθλιψη δεν είναι επικίνδυνος για τους άλλους, παρά μόνον για τον εαυτό του;
Α.Κ.: Είναι όντως επικίνδυνος για τον εαυτό του, γιατί μία στις δέκα περιπτώσεις καταθλιπτικών ανθρώπων κάνουν απόπειρα αυτοκτονίας. Σε περιπτώσεις κλινικής κατάθλιψης πρέπει να απευθύνονται σε κάποιον ειδικό. Αλλά ακόμα και στις περιπτώσεις της καθημερινής θλίψης, που αναφέραμε πριν, καλό είναι να επισκεφτούν έναν ειδικό, γιατί η συμβουλευτική βοηθάει τον άνθρωπο να συνειδητοποιήσει την πραγματικότητα πιο ρεαλιστικά, να επανεκτιμήσει ικανότητές του, που ενδεχομένως να τις είχε απαξιώσει, να αποδώσει ρεαλιστικά τις αιτίες της αποτυχίας του, να επεξεργαστεί τις συγκρούσεις του, να μάθει νέους τρόπους συμπεριφοράς πιο αποτελεσματικούς. Στο γραφείο του ψυχολόγου δεν έρχονται άνθρωποι, απαραιτήτως με ψυχολογικές διαταραχές, έρχονται και άνθρωποι με καθημερινά προβλήματα που βρίσκουν νέους τρόπους αντιμετωπίσεις. Άλλωστε η ψυχοθεραπεία Gestalt, ως βασικό στόχο έχει να κινητοποιήσει το δυναμικό του ανθρώπου και να τον οδηγήσει στην δημιουργική προσαρμογή. Αυτή η δημιουργική προσαρμογή, είναι απαραίτητη στην εποχή της κρίσης που ζούμε, διότι όλοι οι άνθρωποι έχουμε ένα δυναμικό το οποίο δυστυχώς αφήνουμε αναξιοποίητο.

«Η ανεργία συντείνει στην κατάθλιψη»

ΠτΘ: Υπάρχουν περιπτώσεις ένας άνθρωπος που μένει άνεργος, να πέφτει σε θλίψη και να μην μπορεί να αντιληφθεί ότι υπάρχουν κάποιες δεξιότητες από τις οποίες μπορεί να δημιουργήσει κάτι καινούριο;
Α.Κ.: Σίγουρα συμβαίνει, στην περίπτωση της ανεργίας, εκτός από την απώλεια της οικονομικής πηγής συντήρησης, αυτού και της οικογένειάς του, σημαντικό ρόλο παίζει και το γεγονός ότι η δουλειά αποτελεί σημαντική πηγή αυτοεκτίμησης, η δουλειά είναι μια κινητήριος δύναμη ευχαρίστησης. Οπότε η απώλειά της, έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια της αυτοεκτίμησης, ακόμα και να του δημιουργήσει ενοχές. Δηλαδή δεν αποδίδει την απώλεια της εργασίας στην οικονομική κρίση αλλά στον εαυτό του κάποιες φορές. Στην ψυχοθεραπεία Gestalt, συνηθίζουμε να παραλληλίζουμε το σώμα μας με ένα σπίτι, όλοι μας έχουμε ένα δωμάτιο στο οποίο υπάρχουν εργαλεία, μια αποθήκη εργαλείων, σε ιδανική περίπτωση χρησιμοποιούμε αυτά τα εργαλεία και επιτυγχάνουμε τους στόχους μας. Ωστόσο, δυστυχώς οι περισσότεροι από εμάς, αγνοούμε την ύπαρξη αυτού του δωματίου ή ακόμα και αν το γνωρίζουμε, δεν έχουμε το κλειδί για να μπούμε, ή δεν ξέρουμε πώς να χρησιμοποιήσουμε αυτά τα εργαλεία. Αυτό που θέλουμε να πούμε με αυτό το παράδειγμα είναι ότι πρέπει ο καθένας μας να μάθει να χρησιμοποιεί τα εργαλεία αυτά, που είναι οι δεξιότητες και τα ταλέντα του καθενός, ώστε να ανταπεξέλθει στην καθημερινότητά του.

ΠτΘ: Μπορεί κάποιος μόνος του να βρει το δωμάτιο αυτό με τα εργαλεία; Ή πρέπει να απευθυνθεί σε κάποιον ειδικό;
Α.Κ.: Εξαρτάται από την περίπτωση, υπάρχουν κάποιοι τυχεροί άνθρωποι, οι οποίοι έχουν μεγαλώσει γνωρίζοντας τα ταλέντα τους, που μεγαλώνουν σύμφωνα με αυτό που είναι. Κάποιοι άλλοι θέλουν περισσότερη δουλειά, όχι απαραίτητα με την βοήθεια ειδικού, πιστεύω ότι όλοι κατά βάθος ξέρουμε πού είμαστε καλοί, αλλά ίσως να το έχουμε αφήσει στην άκρη, σε τέτοιες περιπτώσεις κρίσεων, ίσως να δίνεται και η ευκαιρία να κάνουμε κάτι παραπάνω για τον εαυτό μας, και να βγάλουμε τα ταλέντα και τις ικανότητες που είχαμε αφήσει στην άκρη.

ΠτΘ: κ. Κύρογλου πώς μπορούμε να βγούμε από το τέλμα;
Α.Κ.: Πρέπει να σας πω ότι η χαρά είναι μια απόφαση. Μπορεί να ζούμε σε μια περίοδο κρίσης, αλλά το πώς θα σταθούμε απέναντι σε αυτήν είναι δική μας απόφαση. Μπορούμε να σταθούμε απέναντί της με καταθλιπτική διάθεση, με παραίτηση ή με παθητικότητα, αλλά μπορούμε να δράσουμε με δύναμη, με φαντασία και δημιουργικότητα.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.