«Απο την ιστορια της Θρακης 1875 -1925» του Δ. Μαυριδη

Την Κυριακή στις 7.00 το βράδυ θα εγκαινιαστεί στη Δημοτική Πινακοθήκη «Χρήστος Παυλίδης» έκθεση Φωτογραφιών από την Ιστορία της Θράκης, 1875 – 1925, η οποία παρουσιάζει την ευρύτερη Θράκη και τα ιστορικά γεγονότα που οδήγησαν στην κατάτμησή της και την προσφυγοποίηση μεγάλου τμήματος του θρακικού ελληνισμού. Οι φωτογραφίες προέρχονται από τη συλλογή του Δημήτρη Μαυρίδη και συνοδεύονται από επεξηγηματικά κείμενα και χάρτες. Την διοργάνωση της έκθεσης έχει αναλάβει η Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου. Ώρες λειτουργίας: Από 4 έως 10. 9.2006: 10.00 με 13.00 και 19.00 με 22.30 και από τις 11.9 έως τις 31.12.2006: 10.30 με 13.00 και 18.00 με 21.00.

Ο ΠτΘ συνομίλησε με τον συγγραφέα της αξιόλογης έκδοσης «Από την ιστορία της Θράκης 1875 -1925» Δημήτρη Α. Μαυρίδη για τον τρόπο που συγκέντρωσε το φωτογραφικό υλικό και τα κείμενα, πολλά εκ των οποίων είναι μαρτυρίες προσφύγων της Ανατολικής Θράκης και με τον Πρωτοσύγκελο της Ιεράς Μητρόπολης Ξάνθης και Περιθεωρίου, Πατέρα Παντελεήμονα για τη συμβολή της Εκκλησίας στην ιστορική και εθνική αυτογνωσία, μέσα από την καταγραφή της ιστορίας της Θράκης.

ΠτΘ: Πώς ξεκίνησε η έκδοση «Από την ιστορία της Θράκης 1875-1925», μια μεγάλη χρονική περίοδο από τη ζωή της Θράκης;

Δ.Μ.: Είναι μεγάλη και σημαντική περίοδος, γιατί το διάστημα αυτό εμφανίστηκαν όλα τα αποτελέσματα της αναγέννησης του ελληνισμού στη Θράκη, προσωποποιείται σε μεγάλο τμήμα του πληθυσμού της Θράκης και βέβαια κατατέμνεται σε 3 τμήματα. Η έκδοση αυτή οφείλεται σε πολλούς συμπολίτες μας που υπάρχουν πίσω από τη συμμετοχή της Ιεράς Μητρόπολης Ξάνθης και Περιθεωρίου στις Γιορτές της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης.

Πέρυσι, έγινε μία έκθεση και μία έκδοση για την καθ’ ημάς Ανατολή, ενώ φέτος η συμμετοχή περιλαμβάνει την ανάλυση μίας ιστορικής περιόδου. Την ερχόμενη χρονιά θα υπάρχει μία έκθεση – παρουσίαση της πόλης της Ξάνθης. Δημιουργείται επομένως ένα πλαίσιο – μια εικόνα της καθ’ ημάς Ανατολής, της Θράκης και τελικά της Ξάνθης.

ΠτΘ: Ποιες ήταν οι πηγές σας αυτήν την φορά, όσο αφορά στα κείμενα, καθώς έχετε πολλές αξιόλογες μαρτυρίες αλλά και φωτογραφίες που αποτελούν ένα πλούσιο υλικό.

Δ.Μ.: Οι φωτογραφίες είναι από τη συλλογή μου κι έχουν συγκεντρωθεί μετά από προσπάθειες δεκαετιών. Ειδικά οι φωτογραφίες που αφορούν την κατάρρευση της Ανατολικής Θράκης το 1922 πιστεύω ότι είναι μοναδικές και δεν υπάρχει άλλο σύνολο με τέτοιο αριθμό φωτογραφιών. Πολλές από αυτές έχουν βρεθεί στο εξωτερικό. Συγκεκριμένα, ορισμένες φωτογραφίες από την εγκατάλειψη οφείλονται σε ανταποκριτές και παρατηρητές της Κοινωνίας των Εθνών οι οποίοι φωτογράφιζαν τα γεγονότα του 1922 και σήμερα οι φωτογραφίες μπορούν να βρεθούν στο Λονδίνο.

ΠτΘ: Στα παλαιοπωλεία του Λονδίνου;

Δ.Μ.: Ναι στα παλαιοπωλεία. Τα δε κείμενα έχουν γραφεί κατά καιρούς, πολλά προέρχονται από το βιβλίο μου «Από την Κωνσταντινούπολη στην Ραιδεστό» και ορισμένα κείμενα γράφτηκαν τώρα. Επίσης έχουν συγκεντρωθεί από εκδόσεις που έχουν γίνει κατά καιρούς, από αναμνήσεις, από μαρτυρίες και από εφημερίδες της εποχής εκείνης και ορισμένες μάλιστα είναι πρωτότυπες.

ΠτΘ: Και αυτό είναι πολύ σημαντικό για την περιοχή. Πόσος χρόνος χρειάστηκε για τη συγκέντρωση του υλικού, για τη συγγραφή του έργου αλλά και για την επιλογή των μαρτυριών που περιλάβατε τελικά στην έκδοση;

Δ.Μ.: Αυτό δεν μπορεί να υπολογιστεί γιατί η συλλογή καταρχήν έγινε με αργούς ρυθμούς μέσα σε δεκαετίες. Η συγγραφή και αυτή έγινε με αργούς ρυθμούς, έμειναν σκόρπια σε ορισμένους φακέλους αλλά για να συγκεντρωθούν και να γίνουν βιβλίο αυτά τα στοιχεία έχει περάσει ένας χρόνος, αλλά δεν είναι ενδεικτικός γιατί υπήρχε και προεργασία.

ΠτΘ: Στην έκδοση περιλαμβάνονται και κάποιοι χάρτες, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι γιατί αποτυπώνουν την ιστορική πραγματικότητα της περιοχής και μάλιστα βλέπουμε χάρτες με την υπογραφή την δική σας, όπως για παράδειγμα αυτόν από την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης τον Οκτώβρη του ’22. Τι σημαίνει η υπογραφή σας;

Δ.Μ.: Ο χάρτης αυτός έγινε από εμένα με κάθε απαραίτητη μελέτη των δρόμων που ακολούθησαν οι πρόσφυγες το ’22 για να προσεγγίσουν την κυρίως Ελλάδα. Ο άλλος χάρτης της Βόρειας Θράκης είναι ο πρώτος που γίνεται.

ΠτΘ: Και δίνουν την εικόνα, τα τοπωνύμια κλπ. Τα βέλη, στο χάρτη από την εκκένωση της Ανατολικής Θράκης, δείχνουν την κίνηση, τη συγκέντρωση πληθυσμού;

Δ.Μ.: Στον χάρτη της Ανατολικής Θράκης δείχνουν τις πορείες των προσφύγων στις Μεσόγειες περιοχές και με πλοία στις παράλιες περιοχές. Υπάρχει βέβαια και η σιδηροδρομική γραμμή από την οποία μετακινήθηκε μεγάλο πλήθος προσφύγων.

ΠτΘ: Δηλαδή ήταν η φυγόκεντρος δύναμη, όπως αποτυπώνεται σε κάθε μεγάλη ιστορική στιγμή εκκένωσης μία περιοχής;

Δ.Μ.: Ναι, βέβαια, συγκεντρώνονται όλα τα βέλη προς την Αδριανούπολη και προς τα Δαρδανέλια που περνάει μια μάζα των προσφύγων για την κυρίως Ελλάδα.

ΠτΘ: Πάντως ο συγκεκριμένος χάρτης μπορεί να μην έχει γεωγραφική ακρίβεια αλλά διαβάζουμε ονόματα από περιοχές πολύ οικίες σε όλους μας γιατί όλοι καταγόμαστε από πρόσφυγες και είναι λογικό να έχουμε τις συγκεκριμένες αναφορές και οι πληροφορίες να έχουν μία ιδιαίτερη συναισθηματική αξία.

Δ.Μ.: Είναι η τεκμηρίωση που είναι σημαντικό στοιχείο για το βιβλίο, είναι τα στοιχεία που είναι μοναδικά, αλλά είναι και το συναισθηματικό περιεχόμενο το οποίο είναι βιωματικό για όλους.

ΠτΘ: Τι πληροφορίες σάς έδωσε κ. Μαυρίδη αυτή η πορεία που ακολουθήσατε μαζί με τους πρόσφυγες και η οποία δεν σταματάει στην περίοδο όπου αναφέρεται το βιβλίο, το 1925, αλλά συνεχίζεται σίγουρα και πολλά χρόνια μετά, γιατί πάντα υπάρχει μία συνέχεια σε κάτι που γράφει κάποιος.

Δ.Μ.: Προσωπικά μού έδωσε μία συναισθηματική εκπλήρωση, την ολοκλήρωση μιας συναισθηματικής μου ανάγκης και είχε τεθεί ως υποθήκη από τους γονείς μου, οι οποίοι ήταν πρόσφυγες και βέβαια μού έδωσε μια αίσθηση αυτογνωσίας και ταυτότητας που είναι αναγκαίες σήμερα.

ΠτΘ: Πού μπορεί κάποιος να προμηθευτεί το βιβλίο;

Δ.Μ.: Σε βιβλιοπωλεία. Ακόμα βέβαια δεν έχουμε καταλήξει στο πώς θα διατίθεται αλλά πιστεύω ότι σε λίγες μέρες θα κυκλοφορήσει στα βιβλιοπωλεία. Η έκδοση έγινε με δική μου σχεδίαση γιατί πιστεύω ότι το βιβλίο πρέπει να είναι και ένα αισθητικό αντικείμενο γι’ αυτό πρέπει να είναι φροντισμένο, καθώς και οι φωτογραφίες θα πρέπει να είναι παρουσιασμένες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να μην χάνουν την ένταση και την δραματικότητά τους.

ΠτΘ: Είναι πάρα πολύ καλή και η επιμέλειά του, είναι ιδιαίτερα φροντισμένο και πολύ ενδιαφέρον γιατί έχει πάρα πολλά στοιχεία συγκεντρωμένα και παράλληλα οι φωτογραφίες βοηθούν σε μεγάλο βαθμό τον αναγνώστη να λάβει πληροφορίες για τη Θράκη των συγκεκριμένων 50 χρόνων και τους κατοίκους της.

Δ.Μ.: Βέβαια η φωτογραφία παίζει πολύ σημαντικό ρόλο γιατί η εικονική αντίληψη που έχουμε και η οποία παραδοσιακά έχει μεγάλη σημασία για τους Έλληνες είναι ένα ουσιαστικό στοιχείο. Τα κείμενα δεν αρκούν για τέτοια ιστορικά γεγονότα.

ΠτΘ: κ. Μαυρίδη να ευχηθώ καλή συνέχεια γιατί ξέρω ότι συνεχίζετε την ενασχόλησή σας με την έρευνα.

Δ.Μ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Πατέρας Παντελεήμων: «Η Εκκλησία θα πρέπει ν’ αγκαλιάσει τα παιδιά της και να τα διδάξει»

ΠτΘ: Πώς ξεκίνησε αυτή η πρωτοβουλία της Ιεράς Μητρόπολης και Περιθεωρίου για την έκδοση που αφορά 50 χρόνια από την ιστορία της Θράκης;

Π.Π.: Για δεύτερη χρονιά φέτος στις Γιορτές Παλιάς Πόλης της Ξάνθης, οι οποίες όπως γνωρίζετε αποτελούν έναν θεσμό για την πόλη και την περιοχή μας, η Μητρόπολη Ξάνθης συμμετέχει με μια δική της πολιτιστική εκδήλωση.

Πέρυσι, ασχολήθηκε με μία έκθεση φωτογραφίας και με μια έκδοση ενός βιβλίου που ονομάζεται «Η μνεία της καθ’ ημάς Ανατολής» και αυτές τις δύο προσπάθειες τις «ένωσε», αν μπορώ να πω, μία άλλη εκδήλωση η οποία έγινε με την ευκαιρία των Ελευθερίων στις 4 Οκτωβρίου και στην οποία μίλησε η πρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Ελένη Γλύκατζη–Αρβελέρ. Η εκδήλωση συνοδεύτηκε από παραδοσιακή μουσική από την καθ’ ημάς Ανατολή από τους «Δομέστικους» της Δράμας. Φέτος λοιπόν για δεύτερη συνεχή χρονιά η Μητρόπολη συμμετέχει στις Γιορτές Παλιάς Πόλης και το θέμα της φετινής παρουσίας είναι η ιστορία της Θράκης την περίοδο 1875 -1925. Η Μητρόπολη έχει ως συνεργάτη της τον κ. Δημήτρη Μαυρίδη, ο οποίος στο αρχείο του έχει πολλές φωτογραφίες και ανέκδοτο υλικό το οποίο χρησιμοποιεί ώστε να λειτουργεί και η έκθεση, την οποία μπορεί όποιος θέλει να επισκεφτεί στην Δημοτική Πινακοθήκη στην αίθουσα Χ. Παυλίδης και επίσης να προμηθευτεί και το βιβλίο που ονομάζεται «Η ιστορία της Θράκης 1875 -1925».

ΠτΘ: Θίγεται στον πρόλογο το θέμα της ιστορικής και της εθνικής αυτογνωσίας τα οποία, όπως σχολιάζει ο μητροπολίτης Ξάνθης και Περιθεωρίου Παντελεήμων, αποτελούν αιτήματα επιτακτικά. Η αλήθεια είναι ότι στην περιοχή δεν δίνουμε έμφαση στην ιστορική ή εθνική αυτογνωσία και φαντάζομαι ότι είναι πολλοί οι λόγοι.

Π.Π.: Η Μητρόπολη και η Εκκλησία πιστεύει ότι πρέπει και σήμερα σε αυτά τα χρόνια η εκκλησία να διαδραματίσει έναν ρόλο που να λειτουργεί πάλι ως ένα σχολείο η Εκκλησία για εμάς αλλά και για την ιστορία μας. Μπορεί πολλοί να θέλουν να ξεχάσουμε την ιστορία μας, αλλά η Εκκλησία σήμερα οφείλει μέσα από αυτόν τον απλό τρόπο, μέσα από μια έκθεση, μέσα από ένα βιβλίο να δείξει το δρόμο για τη γνώση.

Θα πω κάτι που ίσως να ξενίσει κάποιους. Η Εκκλησία πρέπει και σήμερα να παίξει τον ρόλο του «κρυφού σχολείου». Βέβαια, σήμερα δεν είναι ίδιες οι αναλογίες αλλά γι’ αυτούς που θέλουν να μάθουν υπάρχει η δυνατότητα. Αυτήν την έκθεση εκτός από τον κόσμο που θα την επισκεφτεί, θα την επισκεφτούν τα σχολεία της πόλεως και της Μητροπόλεώς μας γιατί θα λειτουργήσει μέχρι το τέλος της χρονιάς, με αποτέλεσμα τα παιδιά και οι καθηγητές να μπορέσουν να μάθουν μέσα από μία έκθεση, μέσα από μία φωτογραφία και να διδαχθούν σήμερα τα παιδιά μας για το πώς έφυγαν οι παππούδες μας, για το πώς βρεθήκαμε εδώ.

ΠτΘ: Εξάλλου, είμαστε όλοι πρόσφυγες εδώ στην περιοχή.

Π.Π.: Ναι οι περισσότεροι είναι πρόσφυγες και από την Μ. Ασία και από τον Πόντο.

ΠτΘ: Αυτό που είπατε πατέρα Παντελεήμονα, για το «κρυφό σχολείο» για μένα έχει την εξής αναφορά: μπορεί να είμαστε σε μία εποχή που λόγω της τεχνολογίας να υπάρχουν άπειρες πληροφορίες για τους περισσότερους μέσα από το διαδίκτυο αλλά πολλές φορές υπάρχουν πληροφορίες που αφορούν την ιστορική μνήμη και είναι κρυμμένες, με την έννοια ότι δεν αναδεικνύονται ή δεν προβάλλονται όπως κάποιες άλλες γιατί ζούμε στην εποχή του «εύκολου» και το δύσκολο είναι η ιστορία.

Π.Π.: Γι’ αυτό και μόνο το λόγο η Μητρόπολη αποφάσισε να συμμετέχει με τέτοιες εκδηλώσεις οι οποίες έχουν κάτι να πουν. Όποτε βρεθείτε στην Ξάνθη θα ήθελα να έρθετε και να σάς δώσω να διαβάσετε το βιβλίο των επισκεπτών την περσυνής έκθεσης, το οποίο έχει ενδιαφέρον για τα όσα έγραψαν τα παιδιά που επισκέφτηκαν την έκθεση. Γράφει ένα παιδί συγκεκριμένα: «όταν η Εκκλησία μας ασχολείται με τέτοια θέματα και μάς μαθαίνει τότε μπορούμε να είμαστε ήσυχοι ότι θα μάθουμε και θα προχωρήσουμε στη ζωή μας». Το μήνυμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν γράφεται από ένα παιδί 16, 17 ετών.

ΠτΘ: Αυτό σημαίνει ότι διατηρεί μια καλή σχέση με την Εκκλησία, ούτε υπερβολικά κοντά ούτε σε απόσταση, που μπορεί να οφείλεται σε φόβο ή σε καχυποψία. Το παιδί παίρνει τα καλά στοιχεία που μπορεί και πρέπει να πάρει από την Εκκλησία.

Π.Π.: Ακριβώς. Άλλωστε, η Εκκλησία είναι μάνα που αγκαλιάζει τους πάντες και προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει ν’ αγκαλιάσει τα παιδιά της και να τα διδάξει.

ΠτΘ: Θεωρώ ότι η επικοινωνία που αναπτύσσεται με τον κόσμο μέσα από τις Γιορτές Παλιάς Πόλης της Ξάνθης είναι πολύ θετική γιατί συναντούν, με τη βοήθειά σας και με τη βοήθεια του κ. Μαυρίδη, τα βήματα των προγόνων τους στην περιοχή.

Π.Π.: Ο κ. Μαυρίδης είναι πολύ καλός συνεργάτης μας και θα ήθελα να τον ευχαριστήσω για την πολύ καλή συνεργασία, το αποτέλεσμα της οποίας θα διαπιστώσουν οι επισκέπτες της έκθεσης και οι αναγνώστες του βιβλίου.

ΠτΘ: Πατέρα Παντελεήμονα σας ευχαριστώ πολύ.

Π.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.