Ανωτατη παιδεια ωρα μηδεν

Δεν είναι τυχαίο που οι νορβηγοί φοιτητές περίμεναν να υποδεχτούν με αβγά και ντομάτες τους 40 υπουργούς Παιδείας της Ευρώπης στην πρόσφατη Σύνοδο. Η «ομελέτα» της αξιολόγησης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι ένα σημαντικό κομμάτι του μενού των θεμάτων που αφορούσαν την τριτοβάθμια. Δυστυχώς για το παρελθόν των αγώνων των ελλήνων φοιτητών η Ελλάδα δεν είχε εκπροσώπηση, όπως δεν εκπροσωπήθηκε και η Σύνοδος των Πρυτάνεων. Ο πρύτανης του Οικονομικού Πανεπιστημίου κ. Βενιέρης επρόκειτο να παρευρεθεί αλλά εμποδίστηκε από τους φοιτητές του πανεπιστημίου του.

Δεν είναι επομένως μόνο ο εθνικός διάλογος για την παιδεία που κατέληξε σε αδιέξοδο αλλά τόσο το βραχυπρόθεσμο όσο και το μακροπρόθεσμο μέλλον της δημόσιας δωρεάν παιδείας παρουσιάζει γκρίζες σκιές. Ο ΠτΘ συνομίλησε με εκπροσώπους τεσσάρων φοιτητικών παρατάξεων που δραστηριοποιούνται ενεργά στην Κομοτηνή, στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης οι οποίοι εκφράζουν τις ανησυχίες τους για την επόμενη μέρα. Ο Παύλος Χρηστίδης από την ΠΑΣΠ, ο Νίκος Σώχαλης από το ΔΙΚΤΥΟ, ο Βασίλης Πετρόπουλος από τη ΔΑΠ και ο Αλέξης Γουσόπουλος από την Πανσπουδαστική μετέφεραν τις θέσεις των παρατάξεών τους αλλά και τις προσωπικές τους ανησυχίες.

Ανάμεσα στα θέματα που έχουν απασχολήσει κατά καιρούς τους έλληνες πρυτάνεις (Σύνοδος Αλεξανδρούπολης), τους φοιτητές και το υπουργείο είναι η αναγνώριση των τίτλων σπουδών των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών, των Κολεγίων και λοιπών ιδρυμάτων. Στο Μπέργκεν η πλειοψηφία των χωρών, με «οδηγούς» τη Μ. Βρετανία, την Ολλανδία, τη Δανία, την Ισλανδία, την Ιρλανδία, τάχθηκε υπέρ του χαρακτηρισμού των σπουδών που γίνονται στα εν λόγω κέντρα ως σπουδών «ανωτάτου επιπέδου». Η ελληνίδα υπουργός Παιδείας αρνήθηκε αυτόν τον χαρακτηρισμό και μετά από διαπραγματεύσεις κατέληξαν στις «σπουδές μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης».

Π. Χρηστίδης: αξιολόγηση για διδακτικό προσωπικό, εστίες, φαγητό

Ο Παύλος Χρηστίδης της ΠΑΣΠ σχολίασε ότι η Συνθήκη του Μπέργκεν αποτελεί μια συνέχεια της Συνθήκης της Μπολόνια. «Τα όποια αποτελέσματα του Μπέργκεν δεν είναι δεσμευτικά για το κράτος – μέλος της Ε.Ε. αλλά ζώντας στην ενοποιημένη Ευρώπη είναι πολύ σημαντικό να έχουμε έναν ενιαίο χώρο ανώτατης εκπαίδευσης. Όσον αφορά στο 3 – 5 – 8 που προέβλεπε η Μπολόνια, δηλαδή μπάτσελορ στα 3 χρόνια, στα 5 μάστερ και στα 8 διδακτορικό έχουμε δηλώσει ως παράταξη επανειλημμένα την αντίθεσή μας, θεωρώντας ότι υποβαθμίζει τα πτυχία των ελλήνων φοιτητών, όχι μόνο γιατί αναγνωρίζονται πτυχία ιδιωτικών πανεπιστημίων αλλά και γιατί αναγνωρίζονται πτυχία πανεπιστημίων της Ευρώπης που δεν χαρακτηρίζονται από αξιοκρατία στην εισαγωγή των φοιτητών σ’ αυτά και στον τρόπο λήψης του πτυχίου.

Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι να ενημερώσουμε τους φοιτητές γύρω από τις όποιες εξελίξεις».

Ο κ. Χρηστίδης στέκεται σε κάποια σημεία που δίνει σημασία η ΠΑΣΠ. «Οι υπόλοιπες αριστερές παρατάξεις λένε όχι στην όποια αξιολόγηση. Αξιολόγηση πρέπει να γίνει στο πανεπιστήμιο αλλά το σημαντικό είναι ο χαρακτήρας και οι στόχοι του συστήματος αξιολόγησης καθώς και ο τρόπος με τον οποίο εφαρμόζεται. Θεωρούμε ότι στο ελληνικό πανεπιστήμιο – πόσο μάλλον στο Δημοκρίτειο που αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα – υπάρχει ένα πεδίο δράσης που μπορεί να γίνει και σχέδιο δράσης και στο οποίο μπορεί να εφαρμοστεί η αξιολόγηση. Θέλουμε μια αξιολόγηση που θα αποτυπώνει και θα καταγράφει την υπάρχουσα κατάσταση των ιδρυμάτων αλλά δε θα πιστοποιεί τα πτυχία και δεν θα κατατάσσει σχολές.

Πιστεύουμε σ’ ένα σύστημα αξιολόγησης που θα ξεκινά από το διδακτικό προσωπικό και θα καταλήγει στην ποιότητα του φαγητού στις εστίες και στη μετακίνηση των φοιτητών». Αξιολόγηση επομένως και των φοιτητών απέναντι στις παροχές της πολιτείας για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, ακόμη και για τους φοιτητές που δεν έχουν την οικονομική δύναμη να σπουδάσουν. «Όταν λέμε αξιολόγηση δεν τη βλέπουμε από την πλευρά του ιδιώτη ή της Συνθήκης του Μπέργκεν, αλλά ως μια διαδικασία στην οποία οι φοιτητές, το πανεπιστήμιο και το κράτος θα δουν τα πεδία της τριτοβάθμιας. Εμείς αξιολογούμαστε από τους καθηγητές σε τρεις εξεταστικές περιόδους, αλλά δε μπορούμε να αξιολογήσουμε ούτε μια φορά το πανεπιστήμιο.

Πριν ένα χρόνο η ΠΑΣΠ κυκλοφόρησε ένα ερωτηματολόγιο στο οποίο έθετε ερωτήματα πάνω στη σίτιση, τη στέγαση, τον τρόπο διδασκαλίας κι εξέτασης, το οποίο όμως δεν έτυχε της αναμενόμενης ανταπόκρισης. «Η ανταπόκριση ήταν καλή αλλά έμεινε στα στενά όρια της παράταξης και δεν πήρε τη μορφή της συμμετοχής από όλους τους φοιτητές» εκτιμά ο Παύλος Χρηστίδης.

Σχολιάζει την κατάσταση που επικρατεί στο Δημοκρίτειο επιμένοντας στο να λάβουν γνώση οι φοιτητές και να γίνει μια επί της ουσίας αξιολόγηση.

Ν. Σώχαλης: γενική συνέλευση, καταλήψεις και πορεία

Ο Νίκος Σώχαλης από το ΔΙΚΤΥΟ θεωρεί το Μπέργκεν μια συνέχεια της Πράγας, της Λισσαβόνας, του Βερολίνου, της Μπολόνια. «Όλες αυτές οι σύνοδοι εντάσσονται στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης. Είχαμε πει ότι στο Μπέργκεν η κ. Γιαννάκου δεν πήγαινε με άδεια χέρια ακόμη και για την Ελλάδα που ακουγόταν ως κάτι πολύ μακρινό. Η σύνοδος του Μπέργκεν ήταν πολύ σκληροπυρηνική στα θέματα της παιδείας θέτοντας ως χρονικό ορίζοντα το 2010 για να περάσουν τα μέτρα της ιδιωτικοποίησης της εκπαίδευσης.

Εξ αρχής είχαμε πει ότι αυτός ο μηχανισμός προωθείται μέσω αυτής της αξιολόγησης, η οποία εφαρμόστηκε στο εξωτερικό σε διάφορα επίπεδα και είδαμε τα αποτελέσματά της.

Προσπαθούν να το περάσουν και στην Ελλάδα με αρχή το νομοσχέδιο για την κατάργηση του ΔΙΚΑΤΣΑ και στη συνέχεια με το νομοσχέδιο «σκούπα» για την αξιολόγηση».

Ο Νίκος Σώχαλης δε θεωρεί απίθανο να περάσει στην Ελλάδα το βρετανικό μοντέλο που χορηγεί «σφραγίδα ποιότητας» στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, θεωρώντας ότι παραπέμπει στο ISO των προϊόντων. «Στην Επιτροπή Αξιολόγησης συμμετέχουν μέλη του Συνδέσμου Ελλήνων Βιομηχάνων και είναι αυτονόητο προς ποια κατεύθυνση σπρώχνουν την αξιολόγηση, προς ένα πανεπιστήμιο που θα κατευθύνεται στις ανάγκες που διαμορφώνει το κεφάλαιο στην αγορά εργασίας. Στην Επιτροπή συμμετέχουν επίσης εκπρόσωποι των υπουργείων Ανάπτυξης, Εμπορίου, δύο φοιτητές από την ΕΦΕΕ που έχει να συγκροτηθεί από το 1995». Ο κ. Σώχαλης κατηγορεί τις κομματικές, καθεστωτικές παρατάξεις για την κατάντια της ΕΦΕΕ. Προσθέτει ότι στην εντεκαμελή επιτροπή δεν συμμετέχει ούτε καν η ΠΟΣΔΕΠ που εκπροσωπεί τους πανεπιστημιακούς καθηγητές. Οι πανεπιστημιακοί συνεδριάζουν αύριο.

Το ΔΙΚΤΥΟ προτείνει αύξηση της συμμετοχής των φοιτητών στα όργανα συνδιοίκησης, ερωτηματολόγια που θα γίνονται από τα ίδια τα πανεπιστήμια. «Το κάθε πανεπιστήμιο είναι αυτόνομο κι αυτοτελές ίδρυμα, δε μπορεί να μπαίνει καμία επιτροπή για να ελέγχει. Τι να ελέγξει; Την ακαδημαϊκότητα του πανεπιστημίου;»

Ο Νίκος Σώχαλης διαφωνεί με τα ερωτηματολόγια σ’ ένα υποχρηματοδοτούμενο πανεπιστήμιο, που είναι και η πλειοψηφία των ελληνικών πανεπιστημίων. Παραπέμπει στα τμήματα της διεύρυνσης που συστήθηκαν μέσα από το πρόγραμμα ΕΠΕΑΕΚ και με την παύση της χρηματοδότησης βρίσκονται υπό την οικονομική φροντίδα του πανεπιστημίου. Στα ασθενή ιδρύματα κατατάσσει κι αυτό της Φλώρινας (Δυτικής Μακεδονίας) το οποίο αριθμεί 4 τμήματα και αδύναμους συλλόγους φοιτητών και διδασκόντων. Δίνει έμφαση στο ν’ αντιδράσουν οι φοιτητές με πορείες, καταλήψεις και κύρια γενική συνέλευση για την ενημέρωση των φοιτητών.

Ο Νίκος Σώχαλης στέκεται στους αγώνες των φοιτητών υπέρ της δημόσιας δωρεάν παιδείας και της κληρονομιάς που χάθηκε στην πορεία του χρόνου στο όνομα μικροπολιτικών συμφερόντων. «Οι φοιτητές πρέπει να καθίσουν να τους ακούσουν όλους και να μπορέσουν να κρίνουν, να φύγουν από τις κομματικές αγκυλώσεις».

Β. Πετρόπουλος: αξιολόγηση με καθαρά ακαδημαϊκά κριτήρια

Ο Βασίλης Πετρόπουλος από τη ΔΑΠ θεωρεί αναγκαία την αξιολόγηση, αλλά στέκεται σε κάποια επίμαχα σημεία του νομοσχεδίου. «Το νομοσχέδιο που έχει ετοιμαστεί μάς βρίσκει θετικούς, κινείται στα πλαίσια που η ΔΑΠ είχε θέσει προκειμένου να συμφωνήσει. Είμαστε σύμφωνοι ως προς το να μην γίνεται η αξιολόγηση με αγοραία κριτήρια αλλά με καθαρά ακαδημαϊκά, στο να είναι ανεξάρτητη η επιτροπή της αξιολόγησης – ακηδεμόνευτη πολιτικά, όπως επίσης πιστεύουμε ότι πρέπει να υπάρχει εσωτερική κι εξωτερική αξιολόγηση από ανθρώπους εγνωσμένης αξίας κι εγκεκριμένους καθηγητές». Ο πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Κ. Μποτόπουλος προτείνει την εξωτερική αξιολόγηση να την αναλαμβάνει μια ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα ορίζει η Σύγκλητος μέσω κατάλληλου μητρώου αξιολογητών στην οποία Σύγκλητο θα κατατίθεται η τελική έκθεση της ομάδας για την περαιτέρω αξιοποίησή της.

Ο κ. Πετρόπουλος σημειώνει ότι διαφωνούν με εκείνο το σημείο του νομοσχεδίου που αναφέρει ότι ο πρόεδρος της επιτροπής αξιολόγησης θα ορίζεται από την επιτροπή μορφωτικών υποθέσεων της Βουλής. «Περνάμε μ’ αυτόν τον τρόπο σ’ ένα πλάνο μιας επιτροπής που θα είναι πολιτικά κατευθυνόμενη από το οποιοδήποτε κόμμα θα είναι στην κυβέρνηση, είτε είναι η Ν.Δ. είτε το ΠΑΣΟΚ, είτε οποιοδήποτε άλλο. Διαφωνούμε επίσης και με την μικρή εκπροσώπηση των φοιτητών, γιατί αναφέρεται ότι ο φοιτητής θα είναι μόνο ένας, ανεξάρτητα από το αν προέρχεται από μεγάλο ή μικρό πανεπιστημιακό ίδρυμα. Θεωρούμε ότι οι φοιτητές πρέπει να έχουν ισχυρότερο και σπουδαιότερο ρόλο. Πιστεύουμε ότι ο αριθμός θα πρέπει να είναι ανάλογος με τα μέλη ΔΕΠ που υπάρχουν από κάθε πανεπιστήμιο στην επιτροπή αξιολόγησης».

Ο κ. Πετρόπουλος σημειώνει ότι σε γενικές γραμμές είναι θετικό το νομοσχέδιο, προκειμένου να υπάρξει ένας νόμος για την αξιολόγηση των πανεπιστημίων. «Το σημαντικότερο είναι ότι η αξιολόγηση γίνεται με στόχο τα πανεπιστημιακά ιδρύματα να γίνουν καλύτερα. Η κυβέρνηση της ΝΔ ή του ΠΑΣΟΚ προηγούμενα δεν μας έχουν πει πού θα βρεθούν τα κονδύλια για να γίνουν καλύτερα τα πανεπιστήμια κι αυτό το θέτουμε ως ΔΑΠ Κομοτηνής, ζώντας καθημερινά τα προβλήματα του Δημοκριτείου».

Την προσπάθεια πολλών χωρών της Ευρώπης να χαρακτηρίσουν «ανωτάτου επιπέδου» τις σπουδές στα Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών ο Βασίλης Πετρόπουλος την αντιμετωπίζει μέσα από το σθένος που θα δείξει η κυβερνητική πολιτική. «Οι πιέσεις είναι γνωστές εδώ και καιρό. Από εκεί και πέρα είναι ζήτημα της κάθε κυβέρνησης πόσο θα αντισταθεί ή πόσο θα θέλει να συρθεί πίσω από το κάθε κράτος που έχει συμφέρον ν’ αναγνωριστούν αυτά τα αμφιβόλου αξίας πανεπιστήμια. Αυτή τη στιγμή η κυβέρνηση έδειξε μια καλή στάση, η υπουργός αντιστάθηκε κι ελπίζουμε να μην είναι μια περιστασιακή άποψη αλλά μια σταθερή θέση της κυβέρνησης και να υπάρχει μια κοινή πολιτική από όλα τα κόμματα. Δεν είναι δυνατόν ο κάθε υπουργός Παιδείας που έρχεται ν’ αλλάζει τη στρατηγική για την παιδεία».

Για τις «σφραγίδες ποιότητας» των βρετανικών πανεπιστημίων και τον κίνδυνο να περάσει μια παρόμοια αξιολογική λίστα των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων στη χώρα μας ο Βασίλης Πετρόπουλος σχολιάζει: «Εάν περάσει αυτό πιστεύω ότι θα έχουμε τη διάλυση του ελληνικού δημόσιου πανεπιστημίου. Τότε θα έχει αξία το πτυχίο του Μετσοβίου αλλά όχι του Δημοκριτείου ή του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Θα αντισταθούμε με κάθε τρόπο, όποια κι αν είναι η κυβέρνηση, προκειμένου να μην υπάρχουν σφραγίδες ποιότητας, γιατί έτσι θα γίνει κατάταξη των πανεπιστημίων, θα έρθει η υποβάθμιση της προσπάθειας τόσων χιλιάδων παιδιών, των οποίων οι οικογένειες ξόδεψαν χρήματα για να περάσουν στο πανεπιστήμιο και που οι ίδιοι κοπίασαν, προσπάθησαν για ένα πτυχίο».

Α. Γουσόπουλος: ολοκληρωτική υπαγωγή της ανώτατης εκπαίδευσης στα μονοπώλια

Ο Αλέξης Γουσόπουλος από την Πανσπουδαστική σχολιάζει τη Σύνοδο του Μπέργκεν και το σημείο αιχμής. «Το σημαντικό που τέθηκε είναι το πώς θα καθιερωθεί ένας ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος ανώτατης εκπαίδευσης τον οποίο στοχεύουν να ολοκληρώσουν έως το 2010. Αποφάσισαν να εξαπολύσουν μια επίθεση σε εργασιακά δικαιώματα κι έδωσαν ένα σύνθημα για την ολοκληρωτική υπαγωγή της ανώτατης εκπαίδευσης στα μονοπώλια και στην εμπορευματοποίησή της. Η Σύνοδος του Μπέργκεν θέτει την ολοκλήρωση της διάσπασης των σπουδών σε δύο κύκλους, ενώ παράλληλα με τον προπτυχιακό και μεταπτυχιακό κύκλο «σπάζει» σε τρίτο κύκλο το διδακτορικό.

Το δεύτερο σημείο είναι η ολοκλήρωση των συστημάτων αξιολόγησης και πιστοποίησης. Μέσω και της Συνθήκης της Μπολόνια θέτουν τον έλεγχο των πανεπιστημίων από τις επιχειρήσεις. Επιταχύνονται πλέον όλες οι διαδικασίες για να ιδιωτικοποιηθεί η ανώτατη εκπαίδευση».

Για τα εργαστήρια ελευθέρων σπουδών και το κλίμα αναγνώρισής τους που επικράτησε στο Μπέργκεν ο Αλέξης Γουσόπουλος παρατηρεί. «Τα κέντρα ελευθέρων σπουδών έχουν νομιμοποιηθεί από το προηγούμενο νομοσχέδιο που κατατέθηκε και ψηφίστηκε μέσα στη Βουλή από το ΠΑΣΟΚ, τη ΝΔ και τον ΣΥΝ με την κατάργηση του ΔΙΚΑΤΣΑ και το σπάσιμο των σπουδών σε δύο κύκλους, εφόσον αναγνωριζόταν ότι οποιοδήποτε πανεπιστήμιο τριετούς φοίτησης ή οποιοδήποτε ιδιωτικό πανεπιστήμιο προσφέρει παρόμοια πτυχία, έχει την ίδια αναγνώριση με τα τετράχρονα πτυχία. Το ουσιαστικό είναι ότι το οποιοδήποτε ψευτοκολέγιο αναγνωρίζεται το ίδιο μ’ ένα τετράχρονο ή πεντάχρονο».

Οι βρετανικές «σφραγίδες ποιότητας» στα πανεπιστήμια παραπέμπουν τον κ. Γουσόπουλο στα πανεπιστήμια των δύο ταχυτήτων. «Τους ενδιαφέρει πώς θα δημιουργήσουν πανεπιστήμια δύο ταχυτήτων, από όπου θα βγαίνουν πανεπιστήμονες elite, με πτυχία που θα ενδιαφέρουν τις επιχειρήσεις. Από την άλλη, θα υπάρχουν τα όσα δημόσια πανεπιστήμια παραμείνουν των οποίων το πρόγραμμα σπουδών και το πτυχίο θα έχουν χαμηλή αξία.

Το νομοσχέδιο για την αξιολόγηση, μετά τη Σύνοδο του Μπέργκεν, είναι μοχλός για την υπαγωγή της ανώτατης εκπαίδευσης στο μεγάλο κεφάλαιο, για την ιδιωτικοποίησή της. Η μόνη λύση είναι να παλέψουμε για μια ανώτατη, δημόσια και δωρεάν εκπαίδευση και μαζί με τα συντονιστικά που υπάρχουν και τις επιτροπές αγώνα οι φοιτητές να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους και να βάλουν μπλόκο σε τέτοια νομοσχέδια».

Αξιολόγηση επομένως με υποχρηματοδότηση δεν νοείται και όπως σχολιάζει ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Γιώργος Μπαμπινιώτης οι ελλείψεις στην υλικοτεχνική υποδομή δεν οφείλονται στα ΑΕΙ, ούτε η υποχρηματοδότηση της έρευνας, ούτε ο τεράστιος αριθμός φοιτητών που εισέρχονται κάθε χρόνο στα ΑΕΙ χωρίς πρώτα να έχουν ερωτηθεί τα ιδρύματα.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.