Ανεξαρτητη Αρχη για τις ΜΚΟ

Την ανάγκη ρύθμισης των σχέσεων του εθελοντισμού και των ΜΚΟ με το κράτος διαπιστώνει ένας μεγάλος αριθμός ΜΚΟ και η Καμπάνια για το Σύνταγμα που δημιουργήθηκε το 2006 με εμπνευστή τον αείμνηστο Νικήτα Λιοναράκη και στόχο την συνταγματική αναβάθμιση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Το αίτημα για μια σύγχρονη συνταγματική πρόβλεψη εξακολουθεί, τέσσερα χρόνια μετά, να διατηρεί την αξία του και ιδιαίτερα τον τελευταίο καιρό, που πολλά λέγονται και ακούγονται για την χρηματοδότηση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων.

Η Καμπάνια των ΜΚΟ για το Σύνταγμα και τους Θεσμούς πρόσφατα δημοσιοποίησε τις προτάσεις της που αφορούν στο θέμα αυτό και που έχουν ως στόχο τη διαφάνεια των σχέσεων κράτους ΜΚΟ, θεωρώντας αναγκαία τη λήψη κάποιων μέτρων όπως την κατοχύρωση της νομικής υπόστασης των ΜΚΟ, τη δημιουργία Μητρώου ΜΚΟ αλλά και τη δημιουργία Ανεξάρτητης Αρχής.

Για το θέμα μιλά στον ΠτΘ ο Νικόλας Ραϊσης, ένας από τους τρεις συντονιστές της πρωτοβουλίας Καμπάνια για το Σύνταγμα και τους Θεσμούς, και η Ντίνα Καρύδη, οργανωτική υπεύθυνη της Καμπάνιας.

Η λέξη ΜΚΟ δεν είναι νομικά κατοχυρωμένη

ΠτΘ: Ποια είναι τα προβλήματα κ. Ραϊση που αφορούν στην επαφή των ΜΚΟ με την πολιτεία;
Ν.Ρ: Το πρώτο πρόβλημα αφορά στον ορισμό της έννοιας Μη Κυβερνητική Οργάνωση, ώστε να γνωρίζει η πολιτεία με ποιον μιλά.

ΠτΘ: Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει νομική κατοχύρωση των ΜΚΟ στην Ελλάδα;
Ν.Ρ.: Η λέξη ΜΚΟ δεν είναι κατοχυρωμένη νομοθετικά. Μόνο στο Υπουργείο Εξωτερικών υπάρχει η υπηρεσία των λεγόμενων αναπτυξιακών οργανώσεων, δηλαδή αυτών που πάνε στο εξωτερικό και κάνουν έργα, όπως νοσοκομεία, για παράδειγμα οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα, οι οποίες εντάσσονται στην υπηρεσία ΥΔΑΣ του Υπουργείου Εξωτερικών και υπάρχει ο χαρακτηρισμός ΜΚΟ. Σε κανένα άλλο υπουργείο ή κυβερνητική υπηρεσία δεν υπάρχει η λέξη ΜΚΟ. Αναφερόμαστε με τις λέξεις οργάνωση, ή ίδρυμα, ή σωματείο ή σαν αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία. Η ΜΚΟ δεν είναι ονομασία κατοχυρωμένη στην Ελλάδα.

Δημιουργία Μητρώου ΜΚΟ

ΠτΘ: Η κατοχύρωση της ονομασίας πιστεύετε ότι θα συμβάλλει στο να οικοδομηθεί μια καλύτερη σχέση με το κράτος;
Ν.Ρ.: Στόχος μας είναι η ύπαρξη διαφάνειας στις σχέσεις κράτους και μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Αυτό θα γίνει με την καταγραφή των ΜΚΟ και με τη δημιουργία ενός μητρώου ΜΚΟ. Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει μητρώο, αλλά ένας κατάλογος ανά υπουργείο, ο οποίος όμως δεν ανανεώνεται και τα υπουργεία αγνοούν τις αλλαγές που γίνονται σε αυτές όσον αφορά στην αλλαγή του προσώπου των προέδρων ή την αλλαγή τηλεφώνων ή των e- mail. Εμείς ζητάμε να γίνει ένα μητρώο. Για παράδειγμα εγώ προέρχομαι από το σύλλογο «Αρχέλων» που έχει σχέση με το υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ, όπου υπάρχει ένα μητρώο, όχι επίσημο, το οποίο χρησιμοποιεί, όταν θέλει για να βρίσκει τις οργανώσεις και να συζητά και να διαβουλεύεται. Δεν υπάρχει επίσημο μητρώο στο οποίο να αναφέρεται η οργάνωση, ο στόχος της, το έργο της.

Στόχος μας η διαφάνεια

ΠτΘ: Η δημιουργία Μητρώου πιστεύετε ότι θα συμβάλλει και στην διαφάνεια των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, θέμα που τελευταίως απασχολεί;
Ν.Ρ.: Αυτός είναι ο στόχος μας. Στις προτάσεις και στις συζητήσεις που κάναμε με τα υπουργεία αλλά και τα κόμματα, -έχουμε ήδη επαφή με τα δύο κόμματα το ΠΑΣΟΚ και τη Νέα Δημοκρατία, θα κάνουμε και με τα άλλα κόμματα,- στόχος μας είναι η διαφάνεια. Αυτό μπορεί να γίνει. Σήμερα έχουμε τη βοήθεια του Ίντερνετ μέσα από το οποίο θα μπορούσε το κάθε υπουργείο να αναρτά στην ιστοσελίδα του ποιες οργανώσεις έχει χρηματοδοτήσει, το στόχο και αν το έργο για το οποίο χρηματοδοτήθηκε έχει αποτέλεσμα και αν ολοκληρώθηκε ο στόχος, ουσιαστικά δηλαδή αν τα χρήματα που πήραν πήγαν στο σκοπό για τον οποίο τα πήραν. Αυτό είναι πολύ σημαντικό αν και δεν αρέσει πάρα πολύ και είναι κατανοητό αυτό. Ειδικά στο Υπουργείο Πολιτισμού μέχρι πρότινος υπήρχαν χρήματα που δίνονταν σε συγκεκριμένες ομάδες χωρίς να υπάρχει έλεγχος. Κριτήρια δεν υπάρχουν, τώρα ο νέος υπουργός Πολιτισμού προσπαθεί να θέσει κάποια κριτήρια.

ΠτΘ: Και ίσως πρέπει να γίνει αυτό για να αρθεί και η εικόνα που υπάρχει σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας για τις ΜΚΟ, γιατί πολλές φορές όταν αναφέρεται κάποιος σε αυτές στην Ελλάδα το μυαλό πάει στα χρήματα…
Ν.Ρ.: Αυτό ακριβώς εμείς θέλουμε να πετύχουμε την διαφάνεια, να πετύχουμε την συνεργασία με την πολιτεία, όπου κρίνεται απαραίτητο, για παράδειγμα η ΜΚΟ στην οποία είμαι μέλος δεν έχει σχέση με την πολιτεία όσον αφορά στην χρηματοδότηση και αυτός πρέπει να είναι ο σκοπός μιας οργάνωσης. Επειδή όμως πολλές οργανώσεις έχουν συνεργασία με το κράτος, με τους ΟΤΑ είναι καλό να υπάρχει διαφάνεια σε αυτή τη συνεργασία. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να υπάρξει κάποιος έλεγχος.

Κατοχύρωση του δικαιώματος των ΜΚΟ να απασχολούν εθελοντές

ΠτΘ: Ένα δεύτερο θέμα που σας απασχολεί είναι αυτό του εθελοντή. Τι ακριβώς συμβαίνει;
Ν.Ρ.: Δεν υπάρχει μητρώο εθελοντών όπως και δεν αναγνωρίζεται η έννοια του εθελοντή. Ο μόνος ο οποίος χρησιμοποιεί τον όρο εθελοντής είναι ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός. Ζητάμε να κατοχυρωθεί το δικαίωμα των ΜΚΟ να απασχολούν εθελοντές και συνεπώς να τυγχάνουν ειδικής αντιμετώπισης από την εργατική νομοθεσία για το τμήμα της εθελοντικά προσφερόμενης εργασίας. Αν σε ένα σύλλογο έχουμε πέντε εθελοντές που τον στηρίζουν όταν έρθει έλεγχος θα σου πουν ότι εκτελούν μαύρη εργασία και έχει δίκιο ο ελεγκτής του ΙΚΑ. Επειδή δεν θέλουμε να είμαστε εκτεθειμένοι και παράνομοι και παράτυποι θέλουμε να υπάρχει μητρώο εθελοντών όπου θα καταχωρούνται όλοι αυτοί που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε μια οργάνωση με τα ονόματά τους και να υπάρχει πιστοποίηση από την οργάνωση ότι ο εθελοντής προσφέρει για ένα χρονικό διάστημα τις υπηρεσίες του, ώστε να έχουμε και μια συνέχεια στους εθελοντές, μία βάση δεδομένων εθελοντών.

Ζητάμε επίσης και μια ασφαλιστική κάλυψη των εθελοντών, γιατί κάποιοι εθελοντές κάνουν επικίνδυνες δουλειές, όπως οι δασοπυροσβέστες. Αυτοί δεν έχουν κάλυψη. Εμείς σαν μεγάλοι σύλλογοι που σεβόμαστε τους εθελοντές μας κάνουμε μια ομαδική ασφάλιση σε ιδιωτική εταιρεία. Θα μπορούσαν αυτά τα χρήματα να πάνε στα ασφαλιστικά ταμεία του κράτους. Δεν μιλάμε για συνταξιοδότηση αλλά για νοσοκομειακή περίθαλψη, εάν κάποιος πάθει κάτι την ώρα που προσφέρει την εθελοντική εργασία του. Η ασφάλιση πρέπει να είναι υποχρεωτική έναντι ατυχημάτων υγείας και ζωής η δε ασφάλιση να είναι ευθύνη της διοίκησης κάθε ΜΚΟ. Με αυτό τον τρόπο θα ενισχυθούν και τα ταμεία αλλά και ο εθελοντισμός θα αναπτυχθεί περισσότερο, γιατί ο εθελοντής θα είναι διασφαλισμένος.

Αίτημα η διαβούλευση με τη Βουλή

ΠτΘ: Πέρα από τα δύο αυτά βασικά αιτήματα τι άλλα προβλήματα θέτετε που αφορούν στις οργανώσεις και στις επαφές τους με το κράτος;
Ν.Ρ.: Αυτά είναι τα δύο βασικά και εμμένουμε στο θέμα της διαφάνειας. Ζητάμε ό,τι γίνεται μεταξύ ΜΚΟ και κράτους ή τοπικής αυτοδιοίκησης να αναρτάται στο διαδίκτυο και να είναι προσβάσιμο σε όλο τον κόσμο. Ένα, επίσης, σοβαρό θέμα είναι να έχουμε διαβούλευση με τη Βουλή. Όταν συζητείται ένα νομοσχέδιο να ακούγεται και η φωνή των ΜΚΟ, για παράδειγμα όταν συζητείται το θέμα για τα δάση, να ζητείται και η γνώμη ΜΚΟ. Ζητάμε ή να δημιουργηθεί στην Βουλή μια μόνιμη Επιτροπή που θα έχει σχέση με αυτές ή μέσα στις Επιτροπές της Βουλής όταν συζητείται κάποιο θέμα να έχουν την υποχρέωση να καλούν τις αντίστοιχες οργανώσεις ώστε να ακούγεται και η άποψή τους. Το ίδιο και στο επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Στο εξωτερικό έτσι γίνεται. Για παράδειγμα, στην Δανία δεν διανοείται ο δήμαρχος μιας πόλης να κάνει μια κίνηση στην πόλη που θα αφορά στο περιβάλλον ή σε κάποιο θέμα πολιτιστικό και να μην ρωτήσει τους τοπικούς φορείς και οργανώσεις. Είναι θέμα κουλτούρας την οποία προσπαθούμε να περάσουμε και εδώ στην Ελλάδα.

Ιδιόρρυθμος ο χώρος των ΜΚΟ

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι όλα αυτά που ζητάτε οριοθετούν τις σχέσεις του κράτους με τις ΜΚΟ;
Ν.Π.: Όχι ολοκληρωτικά, αλλά θα λέγαμε ότι αποτελούν το πρώτο βήμα. Για να γίνουν όλα αυτά θέλουν πολύ δουλειά. Προσωπικά ζητάμε από το κράτος να γίνει μια ανεξάρτητη αρχή, να μην είναι ένας κρατικός οργανισμός αλλά ανεξάρτητη αρχή που θα δουλεύει για αυτά, θα έχει τα μητρώα, θα προτείνει και θα επεξεργάζεται και νέες προτάσεις.

ΠτΘ: Με αυτόν τον τρόπο θα διασφαλιστεί και η ανεξαρτησία των ΜΚΟ;
Ν.Π: Πάντοτε θα υπάρχουν προβλήματα τα οποία δεν μπορούμε να τα αποφύγουμε. Απλά θέλουμε να τα ελαττώσουμε όσο μπορούμε. Ο χώρος των ΜΚΟ είναι ένας περίεργος χώρος και οι άνθρωποι που δρουν μέσα σε αυτόν είναι περίεργοι. Είναι εσωστρεφείς, ανεξάρτητοι, ελεύθεροι, δεν θέλουν να καπελώνονται, δεν είναι εύκολοι στις συνεργασίες τους. Είναι δύσκολος χώρος και για αυτό βλέπετε ότι δεν υπάρχουν Ομοσπονδίες ΜΚΟ αυτή τη στιγμή, δεν υπάρχει μια ισχυρή δευτεροβάθμια εκπροσώπηση των ΜΚΟ. Υπάρχει κάποια που είναι ελλιπής και αυτό ξεκινά κυρίως από τον χαρακτήρα των ανθρώπων.

ΠτΘ: κ. Ραϊση, σας ευχαριστούμε πολύ.
Ν.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Ντίνα Καρύδη, οργανωτική υπεύθυνη Καμπάνιας: «Στόχος μας η δημιουργία πλαισίου σχέσεων κράτους – ΜΚΟ»

Αναφερόμενη στην «Καμπάνια των ΜΚΟ για το Σύνταγμα και τους θεσμούς» η κ. Καρύδη ανέφερε ότι ξεκίνησε την λειτουργία της το Φεβρουάριο του 2006 με πρωτοβουλία του αείμνηστου Νικήτα Λιοναράκη και με αφορμή την αναθεώρηση που επρόκειτο να γίνει στο Σύνταγμα και αφορούσε στην συνταγματική αναβάθμιση των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. «Στόχος μας η ψήφιση άρθρου στο Σύνταγμα το οποίο θα προστάτευε ουσιαστικά τις ΜΚΟ. Αυτό μέχρις ενός σημείου έγινε από την άποψη ότι η αναθεώρηση του Συντάγματος δεν έγινε, αλλά αυτό το οποίο πρότειναν οι οργανώσεις ουσιαστικά προτάθηκε από την Αναθεωρητική Βουλή και συγκεκριμένα να προστεθεί στο άρθρο 16, μια πρόταση η οποία θα δέσμευε το κράτος απέναντι στις ΜΚΟ. Αυτό ήταν μια επιτυχία, αλλά, όπως είναι γνωστόν, δεν έγινε η αναθεώρηση οπότε μπορούμε να πούμε ότι η Καμπάνια πέτυχε, αλλά το Σύνταγμα δεν αναθεωρήθηκε».

Μέχρι σήμερα ο στόχος της Καμπάνιας συνεχίζει να υφίσταται, «θα ήταν όμως γραφικό να προωθείται ακόμη γιατί δεν υπάρχει πρόβλεψη αναθεώρησης του Συντάγματος. Γενικότερα όμως εξακολουθεί να ισχύει», τονίζει η κ. Καρύδη. «Η Καμπάνια σήμερα εργάζεται με στόχο τη δημιουργία πλαισίου, κυρίως φέρνοντας τις ΜΚΟ σε διαβούλευση μέσω του διαδικτύου κυρίως και με την εμπειρία που έχει συσσωρευτεί όλα αυτά τα χρόνια για να κατατεθούν προτάσεις από κάτω προς τα επάνω με τα προβλήματα που θεωρούν οι οργανώσεις ότι έχουν στις επαφές τους με την πολιτεία. Σε αυτή τη φάση βρισκόμαστε σήμερα. Υπάρχει ένα κείμενο όπου εντοπίζονται τα προβλήματα από τις οργανώσεις, έχει δημιουργηθεί μια επιτροπή Καμπάνιας με τους συντονιστές. Ουσιαστικά έχουμε συλλέξει μετά από έρευνα και συνέδρια εμπειρία και μετά από ηλεκτρονική διαβούλευση με τις οργανώσεις, στην οποία ζητούσαμε να μας στείλουν από την πλευρά τους ποια είναι τα βασικά ζητήματα που θεωρούν ότι χρειάζονται άμεση επίλυση, έχει δημιουργηθεί ένα κείμενο το οποίο αναφέρεται σε θέματα πού μας απασχολούν, όπως τα φορολογικά ζητήματα των ΜΚΟ, η αναγνώριση της έννοιας του εθελοντισμού από το κράτος. Προσπαθούμε τώρα δηλαδή να δείξουμε ότι και οι ίδιες οι ΜΚΟ έχουν την ωριμότητα να προωθήσουν κάπόια πράγματα για να είναι περισσότερο διαφανείς οι σχέσεις με το κράτος».

Οι περισσότερες οργανώσεις θέλουν να έχουν με το κράτος διαφανείς σχέσεις

Τον τελευταίο καιρό γίνεται πολύς λόγος για την διαφάνεια των ΜΚΟ. «Είναι ένα θέμα που μας απασχολεί πολύ γιατί πάρα πολλές οργανώσεις θέλουν να έχουν διαφανείς σχέσεις με το κράτος και αυτό θέλουν να φανεί προς τα έξω ότι υπάρχουν και οργανώσεις που πράγματι είναι εξαιρετικές. Καπνός χωρίς φωτιά δεν υπάρχει αλλά οι περισσότερες οργανώσεις και έργο διαθέτουν και ανοικτές και ξεκάθαρες είναι και προσφέρουν και αυτό θέλουν να φανεί αλλά έχουν και πολλά προβλήματα στις σχέσεις τους με το κράτος και θέλουν να λυθούν»

Δεν υπάρχουν θεσμοί για τις σχέσεις κράτους ΜΚΟ

Σήμερα η αντιμετώπιση των ΜΚΟ είναι καλύτερη από το κράτος σύμφωνα με την κ. Καρύδη, «από την άποψη ότι το κράτος είναι περισσότερο ανοικτό είναι καλύτερη απέναντι στις ΜΚΟ. Υπάρχει η διάθεση, υπάρχει μια περισσότερο συστηματική συνεργασία, για παράδειγμα ίσως μπορεί να υπάρχει καλύτερη διαβούλευση μεταξύ των οργανώσεων και του κράτους αλλά δεν υπάρχουν βάσεις, δεν υπάρχουν θεσμοί. Και αυτό είναι μια διεθνής στάση να είναι ανοικτά τα κράτη και οι θεσμοί απέναντι στις ΜΚΟ. Με αυτό δεν θέλω να πω ότι τα πράγματα είναι καλά, αλλά είναι καλύτερα από παλιά και τώρα προσπαθούμε να βελτιώσουμε τις σχέσεις ώστε να δημιουργηθεί το πλαίσιο για να υπάρχει μια ανοικτή, όχι αποκλειστικά συνεργασία, αλλά επικοινωνία μεταξύ των ΜΚΟ και των κρατικών θεσμών, γιατί αυτή τη στιγμή ουσιαστικά δεν υπάρχει και το πλαίσιο».

Άννα Πατρωνίδου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.