Αναπτυξη και Καινοτομια

Η Ανάπτυξη δεν είναι μια διαδικασία γραμμική, ούτε πρέπει να συλλαμβάνεται ως συνήθως συμβαίνει σαν μια διαδικασία απλής ποσοτικής αύξησης της προτιθέμενης αξίας, της παραγωγής ή άλλως του Ακαθαρίστου Εθνικού προϊόντος, σε τελική δηλαδή ανάλυση σαν μια διαδικασία αύξησης του πραγματικού κεφαλαίου της οικονομίας. Η Ανάπτυξη δεν είναι μια απλή προσθετική διαδικασία στο χώρο της παραγωγής ceteris paribus δηλαδή των άλλων παραγόντων παραμενόντων και θεωρούμενων σταθερών. Ανάπτυξη δεν σημαίνει απλή πρόσθεση μιας επιπλέον ποσότητας στο ήδη κατακτημένο προϊόν. Ανάπτυξη δεν σημαίνει «αυτό που ήδη έχουμε σήμερα συν κάτι ακόμη».

Η ανάπτυξη είναι μια διαδικασία πολύπλοκη και δυναμική. Είναι μια διαδικασία συνεχούς αναδόμησης της οργανωτικής δομής, μια συνεχής πίεση στη διαφοροποίηση της οικονομικής, κοινωνικής, πολιτικής και πολιτιστικής δομής και της νόρμας κάτω από την επίδραση των δυναμικών εξελίξεων μιας πραγματικότητας που πολλές φορές είναι επαναστατικότερη των θεωριών που την ερμηνεύουν. Η Ανάπτυξη είναι ταυτόχρονα και πέραν της ποσοτικής αύξησης, μια διαδικασία ποιοτικών και καινοτομικών βελτιώσεων, μια δυναμική ανανέωση των μηχανισμών, των διαρθρώσεων των οργανωτικών διοικητικών και τεχνολογικών τακτικών, μια αέναος μεταλλαγή που στοχεύει και πρέπει να στοχεύει για να είναι Ανάπτυξη, στη βελτίωση της ζωής των ανθρώπων και στην κατάκτηση μιας μεγαλύτερης σοφίας προς όφελος της υπόθεσης της ζωής και την προστασία του ζωτικού χώρου των δραστηριοτήτων μας. Πέραν της αύξησης του ΑΕΠ, η ανάπτυξη είναι μια διαδικασία αύξησης του εύρους των δυνατοτήτων των ατόμων. Ο υψηλός μέσος όρος ζωής, η καλή υγεία, η εκπαίδευση και η υλική ευημερία είναι θεμελιώδη αιτήματα. Σ΄ αυτά προστίθενται οι πολιτικές ελευθερίες, ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων, ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η κοινωνική και η διανεμητική δικαιοσύνη. Μ΄ άλλα λόγια, η αύξηση της παραγωγής, η αύξηση του ΑΕΠ, η αύξηση της προστιθέμενης αξίας, η αύξηση του πραγματικού κεφαλαίου, με παράλληλη αύξηση της ανεργίας και του κοινωνικού αποκλεισμού δεν αποτελεί Ανάπτυξη. Η αύξηση της παραγωγής και των πωλήσεων με παράλληλη μόλυνση και ρύπανση του πλανήτη δεν αποτελεί Ανάπτυξη. Η βελτίωση των βασικών λεγομένων νομισματικών δεικτών ή των χρηματιστηριακών επιδόσεων με παράλληλη αύξηση της εγκληματικότητας, της παιδικής πορνείας, της διάδοσης των ναρκωτικών ουσιών και των ψυχικών ανωμαλιών δεν αποτελεί Ανάπτυξη. Τέλος, η αύξηση του νεκρού προϊόντος και του χρήματος, αλλά και η γιγάντωση της οικονομικής δύναμης και εξουσίας μέσω της συγκέντρωσης με παράλληλη αλλοτρίωση της ανθρώπινης προσωπικότητας και υποβάθμιση ή συσκότιση του μακροχρόνιου ανθρωπίνου ονείρου δεν είναι Ανάπτυξη, ούτε ανάταση, ούτε ευδαιμονία. Είναι απλώς η υιοθέτηση μιας κουραστικής και επικίνδυνης αλαζονικής βεβαιότητας ενός μονόδρομου.

Κάτω από τέτοιες σκέψεις η υπόθεση της καινοτομίας λαμβάνει ένα πολύπλοκο και σύνθετο περιεχόμενο. Η καινοτομία παύει να διατηρεί ένα απλό και μονοδιάστατο περιεχόμενο, μια μονοδιάστατη σχέση με την παραγωγή, την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότατα και τις πωλήσεις. Στρέφεται και αφορά όλες τις πολυσύνθετες πλευρές του κοινωνικοοικονομικού γίγνεσθαι. Η καινοτομία για να είναι αποτελεσματική οφείλει να αγγίξει όλα τα επίπεδα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Η εξέλιξη δεν είναι τίποτε περισσότερο από συσσωρευμένη μεταλλαγή που σε δεδομένη χρονική στιγμή και σε δεδομένο αλλά μη προβλέψιμο κομβικό σημείο, διαφοροποιεί τον κόσμο, το σύστημα και το όνειρο. Η δε καινοτομία δεν αποτελεί το φάρμακο της κρίσης, έννοιας που ούτως ή άλλως είναι άκρως συντηρητική. Η καινοτομία είναι το εργαλείο της μεταλλαγής που επιτρέπει την εξέλιξη στο μέτρο που είναι γενικευμένη, ενορχηστρωμένη και πολυδιάστατη.

Ως άνθρωποι διατηρούμε το δικαίωμα, όταν οι ισχυροί του συστήματος μιλούν για ανταγωνιστικότητα, παραγωγικότητα και αποδοτικότητα, να διαβάζουμε στα λόγια τους το μέγεθος των κινδύνων οικολογικής καταστροφής, τις συχνά ασυνείδητα αλλά και συχνά συνειδητά υποκρυπτόμενες απόψεις τους για την ανεργία, τον κοινωνικό αποκλεισμό και την απελπισία.

Ο Άνθρωπος; Μα ας δείξουμε λίγη σοβαρότητα!! Αν μιλάμε για τον Άνθρωπο δεν μιλάμε πλέον για επιστήμη, αλλά για φιλοσοφία, ισχυρίζονται οι υπερασπιστές του ορθόδοξου οικονομικού λόγου που στις μέρες μας κυριαρχεί, αρνούμενος να ενσκύψει στην παράδοξη συρρίκνωση της παραγωγικής βάσης του συστήματος. Γι΄ αυτούς επιστήμη είναι οτιδήποτε δεν έχει ζωή: το κεφάλαιο, το εμπόρευμα, η εργασιακή δύναμη (που ωστόσο δεν ταυτίζεται με τον εργαζόμενο), αλλά και το πλέγμα των συσχετισμών τους. Και αυτά λόγω του ότι τα παραπάνω χωρούν σε μαθηματικές εξισώσεις φαντάζοντας έτσι πιο σοβαρά στα μάτια εκείνων που προτιμούν τις γραφικές παραστάσεις και τους μαθηματικούς τόπους από τον προβληματισμό, τον στοχασμό και την αμφιβολία.

Ο Joseph Schumpeter το είχε εντούτοις πει απο το έτος 1941 ακόμη. «Η οικονομία δεν προχωρά με τη συσσώρευση αλλά με την πολυσύνθετη και πολύπλευρη καινοτομία, δηλαδή με την αντικατάσταση των παρωχημένων οργανωτικών πλαισίων από νέους και αποτελεσματικούς θεσμούς». Αντιλαμβανόμεθα ότι για τον J. Schumpeter η καινοτομία δεν αφορά απλώς στο παραγόμενο προϊόν ή την παραγωγική διαδικασία, αφορά στο σύνολο των δραστηριοτήτων μας, πράγμα που λίγο έγινε κατανοητό έως σήμερα.

Η ανθρωπότητα, η επιστήμη της, η ανάπτυξή της, η πρόοδός της, δεν προχωρούν με την απλή συσσώρευση γνώσεων αλλά με την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα. Οι ίδιο επιστήμονες με τα ίδια όργανα που παρατηρούσαν τον ίδιο ουρανό, δεν έβλεπαν τα ίδια πράγματα πριν και μετά τον Κοπέρνικο. Αλίμονο σ΄ αυτούς που δεν αναθεωρούν.

Στο μέτρο που προσανατολίζουμε την υπόθεση της καινοτομίας απλά και μόνο στην παραγωγική διαδικασία και στο παραγόμενο προϊόν, στο μέτρο που κατά τρόπο συστηματικό προωθούμε την καινοτομία με γνώμονα απλά και μόνο την τεχνολογική της διάσταση που αφειδώς προσφέρει ευκαιρίες λόγω της τεχνολογικής επανάστασης που βιώνουμε, τότε αυξάνουμε ασυνείδητα το κόστος μεταβολισμού του συστήματος ολοκλήρου, δημιουργούμε αδιέξοδα και εμπλοκές καθώς η όλη λειτουργία της συστηματικής οργάνωσης καθίσταται προβληματική διψώντας για καινοτομική παρέμβαση σ΄ όλες τις πολυποίκιλες διαστάσεις του.

Σαν οικονομολόγοι ,σαν κοινωνικοί επιστήμονες, σαν πολιτικοί και manager, σαν άνθρωποι δηλαδή που επιθυμούν και θέλουν να ερμηνεύσουν και να διαχειρισθούν την πολυπλοκότητα, οφείλουμε να συλλαμβάνουμε τόσο αυτήν όσο και το μέγεθος της. Οφείλουμε να αντιλαμβανόμαστε τις αντιστροφές. Και δεν δικαιούμεθα να αποστασιοποιούμαστε από την υλοποίηση του ανθρώπινου ονείρου.

Για δείτε για λίγο: «Από το οδόφραγμα όπου θα αφήσει την τελευταία του πνοή ο Entjorlas (Ενζορλάς), ο ήρωας των Αθλίων, του Βίκτωρος Ουγκώ, βγάζει ένα πύρινο λόγο στους συντρόφους του: «Ο 19ος αιώνας υπήρξε μακρύς, αλλά ο 20ος θα φέρει την ευτυχία. Τίποτε δεν θα θυμίζει την παλιά ιστορία. Κανείς δεν θα φοβάται όπως σήμερα κατάκτηση, επιδρομή, σφετερισμό, ένοπλη αντιπαράθεση μεταξύ των εθνών ή θρησκευτικό πόλεμο. Δεν θα φοβόμαστε την πείνα, την εκμετάλλευση, την εκπόρνευση από απελπισία την εξαθλίωση από ανεργία, την λαιμητόμο, τη ρομφαία, τις μάχες και όλα τα διαγουμίσματα του τυχαίου μέσα στο δάσος των γεγονότων. Σχεδόν δεν θα υπάρχουν γεγονότα. Θα είμαστε ευτυχισμένοι. Το γένος των ανθρώπων θα εκπληρώσει την αποστολή του όπως η γήινη σφαίρα τη δική της».

Πόσα ειρωνικά χαμόγελα και πόση πικρία συνοδεύουν την ανάγνωση του κειμένου αυτού!!

Δεν υπάρχει ούτε μια από τις παραπάνω προσδοκίες που δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί.

Και όμως απέχουμε, απέχουμε πάρα πολύ ακόμη.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.